D67 d.d. 10-3-2026 Rapport Ombudsman Nijmegen - 9 maart 2026 - De energietransitie voor de deur

DE ENERGIETRANSITIE VOOR DE DEUR Wat mogen bewoners verwachten bij plaatsing van een transformatorhuisje in hun straat?

Rapport Ombudsman Nijmegen Datum: 9 maart 2026

Samenvatting De Ombudsman onderzocht een klacht van een bewoonster van de Pontanusstraat in Nijmegen over de voorgenomen plaatsing van een transformatorhuisje in haar straat. De klacht richtte zich op de wijze waarop de gemeente bewoners heeft geïnformeerd en betrokken bij de locatiekeuze en voorgenomen plaatsing.

Achtergrond De plaatsing van transformatorhuisjes maakt onderdeel uit van de energietransitie en de noodzakelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet. In Nijmegen moeten de komende jaren naar verwachting 400 tot 600 extra transformatorhuisjes worden geplaatst om netcongestie 1 en stroomstoringen te voorkomen. Deze opgave brengt ingrepen in de openbare ruimte met zich mee, die impact kunnen hebben op de directe leefomgeving van bewoners. 1

In de Pontanusstraat ontstond onvrede omdat bewoners pas op de hoogte raakten van de geplande plaatsing toen bouwhekken en verkeersborden werden geplaatst. Zij hadden vooraf geen informatie ontvangen over de locatiekeuze, planning of mogelijke gevolgen.

Onderzoek en klachtonderdelen Het onderzoek van de Ombudsman richtte zich op drie onderdelen: 1. De zorgvuldigheid van de voorbereiding en onderbouwing van de locatiekeuze. 2. De informatie en communicatie richting bewoners. 3. De transparantie over besluitvorming en rolverdeling tussen gemeente en netbeheerder.

Oordeel De Ombudsman komt op basis van haar onderzoek tot het volgende oordeel: 1. Voorbereiding en onderbouwing locatiekeuze – ongegrond Uit het onderzoek blijkt dat de locatiekeuze is gebaseerd op een gemeentelijk afwegingskader en technische randvoorwaarden van de netbeheerder, zoals veiligheid, bereikbaarheid en beschikbare ruimte. Alternatieve locaties zijn onderzocht maar werden niet geschikt bevonden. Gezien de schaarse openbare ruimte, technische eisen en de urgentie van netuitbreiding acht de Ombudsman de voorbereiding en onderbouwing van de locatiekeuze voldoende zorgvuldig. 2. Informatie en communicatie – gegrond Bewoners zijn niet tijdig en actief geïnformeerd over de voorgenomen

Netcongestie houdt in dat netbeheerders geen ruimte op het electriciteitsnetwerk hebben voor het uitbreiden van bestaande aansluitingen of het maken van nieuwe aansluitingen. 2

plaatsing, de redenen voor de locatiekeuze, de planning en de mogelijke gevolgen voor de leefomgeving. Een voorgenomen informatiebrief is niet verstuurd. Hierdoor voelden bewoners zich geconfronteerd met een voldongen feit. Volgens de Ombudsman heeft de gemeente hiermee niet voldaan aan de vereisten van goede informatieverstrekking en het betrekken van burgers. 3. Transparantie besluitvorming en rolverdeling – gegrond Voor bewoners was onvoldoende duidelijk wie verantwoordelijk was voor de locatiekeuze, welke rol de netbeheerder had, of sprake was van een formeel besluit en waar zij met vragen terecht konden. Hierdoor ontbrak inzicht in de besluitvorming en verantwoordelijkheid. Verzoekster krijgt dus deels gelijk en de klacht is deels gegrond.

Kernboodschap Hoewel de noodzaak van de voorziening en de technische randvoorwaarden aannemelijk zijn, was de informatie, communicatie en transparantie richting bewoners onvoldoende. Bij ingrepen in de directe leefomgeving mogen bewoners niet alleen een zorgvuldige afweging verwachten, maar ook dat zij die afweging kunnen begrijpen. Zorgvuldige besluitvorming omvat daarom niet alleen de inhoud van een besluit, maar ook het proces en de communicatie eromheen. Een goed begin van een infrastructureel project is daarbij van cruciaal belang voor een positieve ervaring en uitkomst van het project.

Aanbevelingen

aanbevelingen aan de gemeente bij toekomstige plaatsingen van transformatorhuisjes en vergelijkbare infrastructurele ingrepen in de openbare ruimte: 1. Informeer bewoners tijdig en proactief; 2. Erken de impact op de directe leefomgeving; 3. Wees transparant over besluitvormingsproces en rolverdeling tussen gemeente en netbeheerder; 4. Ontwikkel een uniforme en gezamenlijke communicatiestrategie voor infrastructurele ingrepen in straten. Het college van burgemeester en wethouders wordt verzocht binnen vier weken te reageren op deze aanbevelingen en aan te geven hoe deze worden opgevolgd.

De gemeente heeft tijdens het onderzoek een aantal verbeterpunten aangekondigd. In aanvulling daarop doet de Ombudsman nog de volgende

3

Inhoud 1. Wat ging er aan de klacht vooraf? ... 5 2. Energietransitie......................................... 5 3. De klachtbehandeling bij de gemeente ....................................................... 6 5. Het oordeel van de Ombudsman ...... 8 6. Kernboodschap...................................... 13 7. Aanbevelingen ........................................ 13 Bijlage: Onderzoeksgegevens............... 16 Bijlage: Geraadpleegde bronnen ........ 18

4

1. Wat ging er aan de klacht vooraf? Verzoekster is bewoonster van de Pontanusstraat. Zij dient namens Platform Pontanusstraat een klacht in over de voorgenomen plaatsing van een transformatorhuisje 2 in hun straat. Verzoekster geeft aan dat bewoners pas op de hoogte raakten van de plaatsing toen de voorbereidende werkzaamheden in de straat begonnen. Verzoekster werd onaangenaam verrast toen er bouwhekken rondom parkeerplekken werden geplaatst, zonder dat zij vooraf een brief of andere informatie had ontvangen. Verzoekster ervoer de communicatie en informatie over de locatiekeuze als gebrekkig en voelde zich onvoldoende gehoord en betrokken bij de besluitvorming. Verzoekster is het niet eens met de afhandeling van haar klacht door de gemeente. Zij heeft daarom de

2 3

Ombudsman Nijmegen verzocht onderzoek te doen naar haar klacht.

2. Energietransitie De plaatsing van een transformatorhuisje in de Pontanusstraat is onderdeel van de energietransitie. Verzwaring en uitbreiding van het stroomnet is een cruciale randvoorwaarde geworden voor de energietransitie. Met het oog op een stabiele energievoorziening worden in de komende jaren in Nijmegen om die reden tussen de 400 en 600 extra transformatorhuisjes geplaatst. De meesten zullen in de openbare ruimte terecht komen. De openbare ruimte is zowel boven als onder de grond vol. Plaatsing is dus een enorme uitdaging. Hierin werken de gemeente Nijmegen en de netbeheerder nauw samen. Zij ondertekenden hiervoor een samenwerkingsovereenkomst (SOK). In

de SOK zijn nadere afspraken vastgelegd rondom de plaatsing van transformatorhuisjes. De benodigde kaders zullen uitgewerkt worden in een nog te ondertekenen nadere overeenkomst (NOK). Om het proces tussen gemeente Nijmegen en netbeheerder te stroomlijnen zijn richtlijnen opgesteld. Het college van Burgemeester en Wethouders stelde op 7 november 2023 een werkproces en afwegingskader voor transformatorhuisjes (MSR) vast. In dit kader wordt aangegeven met welke belangen rekening moet worden gehouden bij het plaatsen van transformatorhuisjes, waaronder bewonersbelangen. Om duidelijkheid te bieden heeft het College in het afwegingskader opgenomen dat bewoners geen inspraak hebben in de locatiekeuze van het transformatorhuisje, enkel over de aankleding 3. Bewoners dienen wel gemotiveerd te worden geïnformeerd over de noodzaak en de gekozen

Ook wel middenspanningsruimte of electriciteitskast genoemd. In de voortgangsbrief van 7 oktober 2025 (nr. 8) is opgenomen dat “We bereiden een aanpak voor voor de ‘aankleding’ van de huisjes”. 5

locatie. De gemeente koos hiermee voor de minimale vorm van participatie, namelijk informeren. Belangrijkste reden hiervoor is dat er feitelijk geen keuze is voor omwonenden vanwege de schaarste aan geschikte locaties binnen de zoekcirkel van de netbeheerder. Afspraak is dat de netbeheerder en gemeente de toepassing van de richtlijnen jaarlijks evalueren en die zo nodig aanpassen op basis van opgedane praktijkervaringen. De urgente maatschappelijke opgave neemt niet weg dat iedere plaatsing impact kan hebben op de directe leefomgeving van bewoners. De schaal en het tempo waarin de plaatsingen moeten plaatsvinden, brengen met zich mee dat de impact op woonwijken substantieel kan zijn. In dichtbebouwde wijken, waar parkeerdruk en ruimtelijke schaarste groot zijn, kan een dergelijke ingreep als ingrijpend worden ervaren. De klacht in deze zaak richt zich niet op de energietransitie als zodanig, of op de beleidsmatige keuzes die de gemeente hierin maakte, maar op de

manier waarop de gemeente in deze concrete situatie heeft gehandeld. De situatie in de Pontanusstraat laat zien dat de plaatsing van een transformatorhuisje in een bestaande woonwijk kan leiden tot vragen, zorgen en klachten van bewoners. Maar ook tot verlies van vertrouwen en maatschappelijk draagvlak, weerstand en conflicten, die weer kunnen leiden tot ongewenste vertraging in de opgave die de gemeente heeft. Daarmee illustreert deze individuele klacht een breder risico bij de geplande en noodzakelijke plaatsing van nog honderden andere transformatorhuisjes in Nijmegen. De Ombudsman wil daarom met haar onderzoek en aanbevelingen bijdragen aan structurele verbeteringen, alsmede voorkomen van ongewenste vertraging en conflicten in het proces van plaatsing van transformatorhuisjes in Nijmegen.

3. De klachtbehandeling bij de gemeente Verzoekster dient op 13 december 2024 een klacht in bij de gemeente onder ander over de wijze waarop zij was geïnformeerd en betrokken bij de voorbereidingen en besluitvorming rond de plaatsing van het transformatorhuisje. Zij geeft aan dat zij zich onvoldoende gehoord voelt en dat haar vragen en zorgen niet adequaat zijn meegenomen. Op 3 april 2025 neemt de gemeente een beslissing op de klacht. De gemeente geeft hierin onder andere aan dat: • De gekozen locatie beschouwd wordt als technisch en ruimtelijk de meest logische optie; • Het project voldoet aan de geldende regelgeving en procedures; • Er naar het oordeel van de gemeente voldoende gelegenheid is

6

•

• •

•

geweest voor bewoners om vragen te stellen of opmerkingen te maken; De netbeheerder de communicatie verzorgt, maar dat dit helaas in dit geval niet goed is gegaan en daarom excuses zijn aangeboden; De gemeente betreurt dat er niet tijdig en correct is gecommuniceerd; De gemeente in gesprek is met de netbeheerder om de communicatie in toekomstige buurten beter te laten verlopen; De gemeente niet de mening deelt van verzoekster dat sprake is van onbehoorlijk bestuur, omdat de gemeente een zorgvuldige afweging heeft gemaakt over welke grond aan de netbeheerder verkocht kon worden.

4. Het onderzoek van de Ombudsman Het onderzoek richt zich specifiek op het handelen van de gemeente aangaande de informatieverstrekking en de communicatie rondom de locatiekeuze en de voorgenomen

plaatsing van een transformatorhuisje in de Pontanusstraat. De vraag die in dit onderzoek centraal staat is wat bewoners mogen verwachten bij plaatsing van een transformatorhuisje in hun straat. In het kader van het onderzoek heeft de Ombudsman de klacht samen met verzoekster als volgt geformuleerd: “Verzoekster klaagt erover dat zij en

andere omwonenden onvoldoende zijn betrokken bij en geïnformeerd over de locatiekeuze. De gemaakte keuzes en rolverdeling tussen de gemeente en Liander (verder: netbeheerder) zijn niet duidelijk volgens verzoekster”. De kern van de klacht bestaat uit drie klachtonderdelen: 1.

Onvoldoende zorgvuldige voorbereiding en onderbouwing van de locatiekeuze;

2. Gebrekkige informatie en communicatie richting bewoners;

3. Gebrek aan transparantie in besluitvorming en rolverdeling. De Ombudsman besloot tot onderzoek om beter inzicht te krijgen in: • de feitelijke stand van zaken rondom de plaatsing van het transformatorhuisje in de Pontanusstraat; • de wijze van afronding van de klacht door de gemeente; • de wijze waarop de gemeente en netbeheerder borgen dat toekomstige communicatie en informatie richting bewoners beter verloopt; • wat inwoners van Nijmegen in zijn algemeenheid van de gemeente mogen verwachten bij de plaatsing van een transformatorhuisje in hun straat. Het onderzoek bestond onder andere uit het bestuderen van relevante (beleids-)documenten, het opvragen en bestuderen van nadere informatie van gemeente, netbeheerder als verzoekster. Vervolgens zijn verzoekster en de gemeente (telefonisch) gehoord door de Ombudsman. 7

De bevindingen van het onderzoek zijn voor wederhoor aan zowel verzoekster als gemeente voorgelegd. De ontvangen reacties zijn betrokken bij dit rapport.

5. Het oordeel van de Ombudsman De Ombudsman toetst gedragingen van de gemeente aan de behoorlijkheidsvereisten. Bij de beoordeling van de klacht hanteert de Ombudsman de behoorlijkheidswijzer van de Nationale Ombudsman. De kernwaarden “goed contact met de burger” en “de overheid is er voor alle burgers” zijn in dit onderzoek van toepassing. In het onderzoek toetste de Ombudsman de klacht aan de volgende behoorlijkheidsvereisten: • Goede voorbereiding • Goede informatieverstrekking • Goede motivering • Burgers betrekken

Deze vereisten brengen mee dat de gemeente: • Alle informatie verzamelt om juist te kunnen handelen. Ze vormt een zo compleet mogelijk beeld van de situatie en de gevolgen van het handelen voor betrokken burgers; • Inwoners op eigen initiatief de informatie die ze nodig hebben geeft en ook burgers informatie geeft als ze daarom vragen. De informatie moet kloppen, volledig, duidelijk en voldoende specifiek zijn; • Haar handelen duidelijk en begrijpelijk uitlegt uit aan burgers. Ze geeft aan op welke wettelijke bepalingen en feiten de handeling is gebaseerd en hoe ze rekening houdt met de belangen van de burgers; • Burgers zo veel als kan bij alles wat ze doet betrekt, zodat burgers invloed hebben op onderwerpen die ze raken. Daarnaast biedt de gemeente inzicht in de mate van invloed die inwoners wel of niet hebben.

Klachtonderdeel 1: Voorbereiding en onderbouwing van de locatiekeuze Vereisten: Goede voorbereiding en goede motivering Kern van dit klachtonderdeel van verzoekster is dat de gemeente haar geen inzicht gaf in de gemaakte afwegingen bij de locatiekeuze voor de Pontanusstraat en welke alternatieven onderzocht waren. Met haar klacht bij de Ombudsman wil zij dit alsnog bereiken. De gemeente heeft uitgelegd dat zij werkt met een door het College vastgesteld afwegingskader voor de plaatsing van transformatorhuisjes. Waarbij technische randvoorwaarden vanuit de netbeheerder, veiligheid, bereikbaarheid en ruimtelijke inpassing zwaar wegen bij het bepalen van de aanwezige keuzemogelijkheden. Ook de beperkt beschikbare openbare ruimte waar transformatorhuisjes

8

kunnen worden geplaatst is hierin bepalend. Uit het onderzoek van de Ombudsman blijkt dat: • De locatiekeuze voor de Pontanusstraat 5 weloverwogen is gemaakt en als “minst bezwaarlijk” bleek; • Technische voorwaarden vanuit de netbeheerder en het afwegingskader van de gemeente een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de locatiekeuze; • Overleg tussen gemeente en netbeheerder heeft plaatsgevonden over de locatiekeuze; • Het volgens de netbeheerder en gemeente niet gaat om drie parkeerplaatsen die verloren gaan, maar (hooguit) anderhalf parkeervlak, aangevuld met een tijdelijke werkstrook die tijdens de aanleg nodig is om veilig te kunnen werken; • Naar aanleiding van de klacht bij de Ombudsman de gemeente de locatiekeuze nogmaals heeft heroverwogen. Hierbij zijn andere locaties nogmaals onderzocht;

• De onderzochte alternatieven zijn, blijkens de bewonersbrief van 15 januari jl., niet geschikt bevonden omdat de grond niet beschikbaar was, er teveel kabels en leidingen in de grond lagen of de parkeerplaatsen niet weggehaald konden worden.

Gelet hierop kan naar het oordeel van de Ombudsman niet gezegd worden dat in dit geval de voorbereiding van de locatiekeuze, dan wel de onderbouwing van de locatiekeuze onzorgvuldig dan wel niet behoorlijk waren. Oordeel: ongegrond.

De Ombudsman kan geen oordeel geven over het afwegingskader (beleid) voor transformatorhuisjes van de gemeente, noch de beoordeling van technische randvoorwaarden en alternatieve locaties door de netbeheerder. Maar de Ombudsman heeft gelet op de aanwezige urgentie en noodzaak van een stabiel electriciteitsnetwerk, toenemende tijdsdruk, alsmede de schaarste van openbare ruimte en gebrek aan alternatieve locaties, begrip voor de gemaakte beleidskeuze dat bewoners geen inspraak hebben bij de locatiekeuze van een transformatorhuisje, enkel bij de aankleding daarvan. Ook verzoekster heeft hiervoor begrip getoond.

De Ombudsman stelt wel vast dat informatie en communicatie over de afweging voor de locatiekeuze Pontanusstraat 5 en het onderzoek naar alternatieve locaties voornamelijk intern heeft plaatsgevonden, tussen de gemeente en de netbeheerder. Hierover meer in klachtonderdeel 2 en 3. De Ombudsman heeft voorts met instemming kennisgenomen dat zowel de gemeente als de netbeheerder na de klachtbehandeling door de gemeente, als ook tijdens het onderzoek bij de Ombudsman meerdere keren (alsnog) een toelichting gaven aan verzoekster op de gemaakte afwegingen voor de locatiekeuze voor de Pontanusstraat en welke alternatieven zijn overwogen. 9

Recent heeft de gemeente bewoners van de Pontanusstraat ook nog een brief gestuurd met nadere uitleg over de locatiekeuze, welke technische en ruimtelijke overwegingen hierin een rol hebben gespeeld en de planning voor de voorgenomen definitieve plaatsing van het transformatorhuisje in de Pontanusstraat. Daarmee is de gemeente tegemoetgekomen aan het doel van verzoekster met haar klacht bij de Ombudsman. Ook geeft de gemeente hiermee invulling aan een nieuwe, aangepaste, wijze van verslaglegging. Per locatie van een transformatorhuisje wordt thans genoteerd waarom gekozen is voor plek A en met welke redenen plek B en C zijn afgewezen. Bewoners mogen deze verslagen inzien als zij dat willen en de gemeente zal bewoners hierop gaan attenderen. De gemeente betreurt het dat dit nog niet gedaan is ten tijde van de besluitvorming over de Pontanusstraat. De opties zijn besproken maar werden niet eerder in een verslag vastgelegd. Deze les heeft de gemeente uit de klacht van verzoekster bij de Ombudsman reeds getrokken heeft zij tijdens het onderzoek aan de Ombudsman laten

weten. De Ombudsman heeft hiervan met instemming kennisgenomen.

Klachtonderdeel 2: Informatie en communicatie richting bewoners Vereisten: Goede informatieverstrekking en burgers betrekken Vaststaat dat bewoners pas kennisnamen van de voorgenomen plaatsing van een transformatorhuisje in hun straat toen bouwhekken en verkeersborden werden geplaatst in de straat. Verzoekster voelde zich hierdoor overrompeld, wat leidde tot onzekerheid en emotionele belasting. Vooraf ontbrak gerichte informatie over: • De voorgenomen locatie en de reden van de locatiekeuze; • De planning van de werkzaamheden;

• De gevolgen voor de directe leefomgeving, waaronder het verlies van parkeerplaatsen; • Onderzochte alternatieven en gemaakte afwegingen; • Welke invloed bewoners konden uitoefen; • Binnen welke termijn, waar en bij wie vragen of zorgen konden worden ingebracht. Hierdoor ontstond het gevoel dat sprake was van een voldongen feit. Ook droeg het bij aan wantrouwen over de gemaakte belangenafweging door de gemeente bij de locatiekeuze. Met name de vraag of daarin de belangen van de bewoners wel voldoende waren betrokken. Uit het onderzoek van de Ombudsman blijkt voorts dat: • Afgesproken was dat bewoners vooraf een informatiebrief zouden krijgen, maar deze brief nooit is verstuurd;

10

• Een impactschouw 4 ontbrak; • De gemeente erkent dat de communicatie en informatie richting bewoners Pontanusstraat niet goed is verlopen; Hiervoor zijn excuses aangeboden door zowel netbeheerder als gemeente; • De informatie en communicatie over de locatiekeuze Pontanusstraat 5 en het onderzoek naar alternatieve locaties voornamelijk intern, tussen gemeente en netbeheerder plaatsvond. De opties zijn besproken maar werden niet in een verslag vastgelegd; • Een (participatie-)plan voor de aankleding van huisjes wel is aangekondigd maar nog niet is vastgesteld. De Ombudsman vindt dat van bewoners in redelijkheid verwacht mag worden dat zij bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen in het algemeen belang in hun directe leefomgeving dulden. Zeker wanneer deze een publiek doel dienen (zoals energievoorziening, water, infrastructuur), rechtmatig tot 4 5

stand zijn gekomen (bevoegd gezag, juiste procedure) proportioneel en niet onevenredig zijn. Deze “duldplicht” is daarmee niet onbeperkt en vergt extra zorgvuldigheid van de gemeente.

communicatie kan zorgen, weerstanden en teleurstellingen bij bewoners voorkomen5 en de uitvoering blijft voorspelbaar voor gemeente en netbeheerder.

Bewoners moeten, juist wanneer inspraak ontbreekt of beperkt is, goed meegenomen worden in het proces en de afwegingen daarbij. Kwalitatief goede tijdige informatie en adequate communicatie zijn daarbij essentiële randvoorwaarden voor begrip en acceptatie. Goede informatie gaat om meer dan alleen zenden of een bewonersbrief. Het gaat om informeren “met gelegenheid tot gesprek”. Het stellen van vragen of delen van zorgen. Denk aan een (in tijd beperkte) gelegenheid tot reactie op de verstrekte informatie en (in tijd beperkte) consultatie over uitvoeringsaspecten en aankleding (kleurstelling, groeninpassing) van een transformatorhuisje, zonder de illusie dat de locatiekeuze ter discussie staat. Alsmede de mogelijkheid om verslagen in te zien. Goede informatie en

De Ombudsman oordeelt dat de gemeente in dit geval gehandeld heeft in strijd met de vereisten van goede informatieverstrekking en burgers betrekken. Om die reden is de onderzochte gedraging op dit punt niet behoorlijk. Oordeel: Gegrond. Tegelijkertijd mist de Ombudsman in de klachtafhandeling van de gemeente een oordeel (gegrond of ongegrond) op de klacht. Nu de gemeente expliciet erkent “dat

de communicatie niet goed is gegaan en betreurt dat er niet tijdig en correct is gecommuniceerd” had een (gedeeltelijke) gegrondverklaring van de klacht in de rede gelegen vindt de Ombudsman. En als een klacht

Dit is een beknopte risicoanalyse door de netbeheerder van de impact op de leefomgeving. Dit wordt ook benoemd in het Initiatiefvoorstel Leidende principes bij de participatieverordening (onderdeel b). 11

gegrond wordt verklaard, licht dan (naast gemaakte excuses) altijd toe wat dit concreet voor de klager betekent c.q. welke gevolgen dit heeft voor zijn of haar situatie. Voor de klager kan het belangrijk zijn te weten dat is stilgestaan bij de vraag of er voor hem gevolgen zijn en wat zijn of haar klacht heeft opgeleverd voor een betere dienstverlening of klachtbehandeling door de gemeente. De Ombudsman acht het positief dat de gemeente, in reactie op de bevindingen van de Ombudsman, aangeeft de gemaakte afspraken met de netbeheerder te hebben bevestigd en verbeterd. De netbeheerder hoort bewoners volgens de gemeente vóór plaatsing te informeren over de plek van het transformatorhuisje en de reden voor deze specifieke plek. In de bewonersbrief moet duidelijk worden gemaakt waar en waarover bewoners vragen kunnen stellen. De gemeente betreurt het dat dit in deze casus niet is gebeurd en spant zich ervoor in dat dit in de toekomst niet meer gebeurt. De Ombudsman nam voorts met instemming kennis van de

aangekondigde NOK tussen gemeente en netbeheerder die is opgesteld en binnenkort wordt ondertekend. Hierin worden onder andere afspraken gemaakt over ruimtelijke inpassing, communicatie en participatie en procedures rondom het aanvragen van vergunningen en ontheffingen.

Klachtonderdeel 3: Transparantie in besluitvorming en rolverdeling Vereiste: Goede motivering Voor verzoekster was onduidelijk: • Of sprake was van een formeel besluit of een uitvoeringshandeling; • Wie de voorgenomen locatie feitelijk heeft bepaald; • Welke beslissingsruimte de gemeente had; • Welke rol de netbeheerder vervulde; • Binnen welke termijn, waar, waarover en bij wie vragen of zorgen konden worden ingebracht.

Uit het onderzoek van de Ombudsman blijkt dat de gemeente en de netbeheerder gezamenlijk de locaties voor transformatorhuisjes bepalen. De gemeente draagt de grond over aan de netbeheerder. De netbeheerder is vervolgens verantwoordelijk voor de communicatie met bewoners. In de eerdergenoemde SOK is dit nader uitgewerkt. Hoewel de rolverdeling tussen gemeente en netbeheerder voor betrokken partijen intern duidelijk kan zijn geweest, was dit naar bewoners toe onvoldoende inzichtelijk. Bewoners wisten daardoor niet wie aanspreekbaar en verantwoordelijk was in de uitvoering en de informatie en communicatie daarover. De Ombudsman stelt voorop dat goede motivering vereist dat bewoners gemaakte keuzes, de procedure en gevolgen van besluiten kunnen begrijpen. De Ombudsman oordeelt dat de gemeente in dit geval gehandeld heeft in strijd met het vereiste van goede motivering. Om die reden is de 12

onderzochte gedraging op dit punt niet behoorlijk. Oordeel: Gegrond. De Ombudsman acht het ook op dit punt positief dat de gemeente tijdens het onderzoek aangegeven heeft als belangrijk verbeterpunt op te pakken dat een plaatsingsproject wordt gestart met het opstellen van een communicatie- en participatieplan dat ook gericht zal zijn op helderheid over rolverdeling, timing, verantwoordelijkheid en terugkoppeling naar bewoners.

De Ombudsman benadrukt daarom dat zorgvuldige besluitvorming niet alleen betrekking heeft op de inhoud van een keuze of besluit, maar ook op de wijze waarop die keuze en besluit tot stand komt en wordt gecommuniceerd. Bewoners moeten zij kunnen begrijpen hoe en waarom een keuze of besluit tot stand komt en welke invloed zij daarop hebben. Dan ontstaat begrip en draagvlak. Een goed begin van een infrastructureel project is daarbij van cruciaal belang voor een positieve ervaring en uitkomst van het project.

6. Kernboodschap

7. Aanbevelingen

De energietransitie vraagt om ingrijpende aanpassingen in de openbare ruimte. Dat is onvermijdelijk. Wat wel beïnvloedbaar is is de manier waarop de gemeente bewoners daarin meeneemt. Zorgvuldige besluitvorming alleen is niet voldoende Zonder tijdige uitleg en transparantie kan zelfs een redelijke beslissing als onrechtvaardig worden ervaren.

De gemeente heeft zich tijdens het onderzoek een lerende overheid getoond. Tijdens het onderzoek zijn zowel verbeterpunten aangekondigd als al doorgevoerd. In aanvulling daarop doet de Ombudsman nog de volgende aanbevelingen aan de gemeente bij toekomstige plaatsingen van transformatorhuisjes en vergelijkbare infrastructurele ingrepen in de openbare ruimte:

1. Informeer bewoners vroegtijdig en proactief Doe dit zodra een locatie gekozen is en de technische haalbaarheid door de netbeheerder is getoetst en bevestigd. Niet pas wanneer uitvoering start of is gestart. Denk bij bewonersinformatie (door de gemeente en/of netbeheerder) ten minste aan: • De aankondiging van de voorgenomen plaatsing van een transformatorhuisje; • De noodzaak van de te plaatsen voorziening; • Een toelichting waarom voor een specifieke locatie is gekozen; • Onderzochte alternatieven en gemaakte afwegingen; • Een globale duiding van de gevolgen voor de directe leefomgeving (impactschouw); • Uitgevoerde onderzoeken en genomen besluiten; • Op welke onderdelen in het proces bewoners nog invloed kunnen

13

uitoefenen en op welke momenten en hoe die inbreng mogelijk is; • De rolverdeling tussen gemeente en netbeheerder of andere externe partijen; • De beoogde startdatum van plaatsing en duur van de werkzaamheden; • Binnen welke termijn, waar, waarover en bij wie vragen of zorgen, dan wel ideeën voor de uitvoeringsaspecten en aankleding kunnen worden ingebracht. Inclusief de vermelding wat daarmee door wie en binnen welke termijn wordt gedaan. Denk daarbij ook aan een (in tijd beperkte) gelegenheid tot reactie op de verstrekte informatie en (in tijd beperkte) consultatie over uitvoeringsaspecten en aankleding (kleurstelling, groeninpassing) van een transformatorhuisje, zonder de illusie dat de locatiekeuze ter discussie staat. Alsmede de mogelijkheid om verslagen in te zien.

Doel: voorkom het gevoel van een voldongen feit en versterk transparantie.

2. Erken de impact op de directe leefomgeving Besteed in de communicatie en motivering van keuzes expliciet aandacht aan de (mogelijke) impact op de directe omgeving van bewoners, waaronder verlies van parkeerplaatsen, visuele impact, hinder tijdens de aanleg etc. Laat in de communicatie zien dat en hoe welke bewonersbelangen zijn meegewogen, ook wanneer zij niet doorslaggevend zijn (geweest) voor de definitieve locatiekeuze. Biedt expliciet de mogelijkheid tot het stellen van vragen of delen van zorgen. Doel: voorkom het gevoel van een voldongen feit en versterk transparantie

3. Wees transparant over besluitvormingsproces en rolverdeling tussen gemeente en netbeheerder Maak in de bewonerscommunicatie expliciet wie verantwoordelijk is voor de locatiekeuze, technische uitvoering, communicatie met bewoners en de beantwoording van vragen en klachten. Indien een strikte scheiding in verantwoordelijkheden in de praktijk lastig is, kan worden gewerkt met één duidelijk benoemd aanspreekpunt voor bewoners, waarbij gemeente en netbeheerder onderling afstemmen over inhoudelijke beantwoording. Doel: voorkom dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd.

14

4. Ontwikkel een uniforme en gezamenlijke communicatiestrategie voor infrastructurele ingrepen in straten Leg daarin vast wie verantwoordelijk is voor de (regie op) communicatie met bewoners; op welk moment en hoe bewoners worden geïnformeerd; welke informatie minimaal wordt gedeeld en wie het aanspreekpunt is voor vragen of zorgen van bewoners.

dit rapport schriftelijk te reageren op de aanbevelingen in dit rapport. In die reactie wordt gevraagd concreet aan te geven op welke wijze de aanbevelingen worden opgevolgd, of, indien een aanbeveling niet wordt overgenomen aan te geven wat de redenen daarvoor zijn. De Ombudsman verzoekt het college van burgemeester en wethouders om ook verzoekster in kennis te stellen over de opvolging van de aanbevelingen.

Deze strategie kan desgewenst worden toegepast in de Nadere Overeenkomst (NOK) die de gemeente met de netbeheerder gaat sluiten aangaande de plaatsing van transformatorhuisjes en op termijn mogelijk ook breder worden toegepast op vergelijkbare infrastructurele ingrepen. Reactietermijn De Ombudsman verzoekt het college van burgemeester en wethouders binnen vier weken na verzending van 15

Bijlage: Onderzoeksgegevens A. Conceptverslag van bevindingen De Ombudsman heeft naar aanleiding van de ingediende klacht een onderzoek opgestart. De Ombudsman heeft op verschillende manieren informatie verzameld. De gevoerde gesprekken met verzoekster, de gemeente Nijmegen en Liander, alsmede op basis van de ontvangen stukken dienden een goede basis om een conceptverslag van bevindingen op te stellen. Het verslag is voor wederhoor gedeeld met partijen, met het verzoek om te reageren indien feitelijkheden onjuist zijn. In de reacties van partijen komen diverse onderwerpen, zorgen en ervaringen aan de orde die voor verzoekster van groot belang zijn en die haar persoonlijke situatie raken. De Ombudsman onderkent het gewicht en de relevantie van deze signalen.

Tegelijkertijd is de Ombudsman wettelijk gehouden aan een afgebakende taakopvatting: het onderzoek richt zich uitsluitend op de vraag of de gemeente in deze specifieke casus behoorlijk heeft gehandeld volgens de geldende normen. Dit betekent dat de Ombudsman zich niet kan uitspreken over bredere beleidskeuzes, algemene maatschappelijke ontwikkelingen of structurele vraagstukken die de reikwijdte van deze individuele klacht te buiten gaan. Gebruik van reacties van partijen: Gelet op deze afbakening heeft de Ombudsman bij de afronding van het onderzoek de feitelijkheden en relevante toelichtingen die binnen de beoordelingsruimte van de Ombudsman vallen, overgenomen en gewogen uit de reacties van partijen op het conceptverslag van bevindingen. Voor zover reacties betrekking hebben op aspecten waar de Ombudsman niet over kan oordelen, zijn deze niet inhoudelijk

beoordeeld, maar wel als context betrokken bij het totaalbeeld van de casus.

B. Reacties van partijen op het conceptverslag 1. Reactie van verzoekster Verzoekster heeft in haar reactie benadrukt en herhaald dat zij zich door de gang van zaken rondom de plaatsing van het transformatorhuisje aan de Pontanusstraat overvallen en onvoldoende gehoord heeft gevoeld. Verzoekster heeft aangegeven dat dit heeft geleid tot stress, onzekerheid en verminderd vertrouwen in zowel de gemeente als Liander. Hoewel zij de technische noodzaak van energiemaatregelen begrijpt, benadrukt zij dat zorgvuldige en tijdige communicatie richting bewoners essentieel is voor draagvlak en acceptatie.

16

Zij legt in haar reactie de nadruk op drie samenhangende kernpunten: 1. Besluitvorming en juridische grondslag: Het ontbreken van een formeel besluit heeft volgens haar geleid tot uitsluiting van rechtsbeschermingsmogelijkheden zoals het indienen van zienswijzen of bezwaar. 2. Zorgvuldigheid van de locatiekeuze: Onvoldoende inzichtelijk waarom deze locatie is gekozen en waarom alternatieven zijn afgevallen; meerdere contraindicaties (parkeerdruk, beschermd stadsbeeld) spelen een rol. 3. Communicatie en transparantie: Geen voorafgaande informatie voor bewoners, waardoor kennisneming van afwegingen en de mogelijkheid tot reactie is verhinderd.

2. Reactie van de gemeente Nijmegen (ontvangen 16 januari 2026) • Het college van B&W heeft op 7 november 2023 een vast afwegingskader vastgesteld voor de plaatsing van tranformatorhuizen, in het licht van de energietransitie (400–600 extra huizen in Nijmegen). • In dit kader is expliciet vastgelegd dat bewoners geen inspraak hebben in de locatiekeuze, maar alleen kunnen adviseren over esthetische inpassing. Dit is een bewuste bestuurlijke keuze, geen gevolg van tijds- of capaciteitsgebrek. • De gemeente erkent dat de communicatie in deze casus onvoldoende is geweest; bewoners hadden eerder en duidelijker geïnformeerd moeten worden. Afspraken met Liander zijn aangescherpt voor toekomstige plaatsingen. • Liander werkt sinds kort met een wijkaanpak; de gemeente is gestart

met het expliciet vastleggen van afwegingen per locatie, inclusief motivering waarom alternatieven zijn afgevallen. Tijdens de Pontanusstraat-besluitvorming was dit nog niet structureel ingericht.

C. Samenvatting van feitelijke bevindingen 1. Erkenning van tekortkomingen: De gemeente erkent tekortkomingen in communicatie vooraf en het ontbreken van vastlegging van locatieafwegingen. 2. Verschil in waardering: Partijen zijn het eens over de feiten, maar verschillen in interpretatie en waardering van zorgvuldigheid, transparantie en inspraak. 3. Verbeteracties: Aangescherpte werkwijze, wijkaanpak door Liander, expliciete vastlegging van locatieafwegingen, verbeterde communicatie richting bewoners.

17

Bijlage: Geraadpleegde bronnen • Gemeentelijke richtlijnen voor de plaatsing van transformatorstations (7 november 2023. Nijmegen Bestuurlijke Informatie • VNG-afwegingskader middenspanningsruimten (2024): praktisch kader voor de plaatsing van MSR’s, opgesteld door de gemeente Nijmegen en gebruikt als beleidsinstrument. VNG • Intentieovereenkomst Gemeente–Liander: afspraken tussen gemeente Nijmegen en Liander over samenwerking rond netcongestie en MSR’s; gezamenlijke aanpak vanaf 2024. brugnijmegen.nl • Masterplan netcongestie 1.0; De Nijmeegse aanpak voor het tegengaan van en omgaan met schaarste op het stroomnet (23 april 2024). • Liander-netuitbreidingprogramma: technische context van de noodzaak tot plaatsing van honderden elektriciteitsruimten in de regio, inclusief Nijmegen. Liander • Buurt voor buurt het stroomnet toekomstbestendig: de buurtaanpak voor gemeenten | Liander • Visie op Dienstverlening. Document Viewer - Raadzaam Nijmegen • Voortgangsbrief Energietransitie (nr. 8), 7 oktober 2025

18