D48 d.d. 17 mei 2021 van de Burgemeester van Nijmegen inzake Experiment gesloten coffeeshopketen

Nijmegen Postadres

Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres

Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14024

nijmegen. nl Datum

Contactpersoon

17 mei 2021

Judith Koster

Onderwerp Experiment gesloten coffeeshopketen

jl.koster@nijmegen.nl T 024-329 9487 Ons kenmerk

Geachte leden van de raad,

E21.001114

Met deze brief wil ik u informeren over de voortgang van het Experiment gesloten

B ij (age (n) Bijgevoegd: Ja

coffeeshopketen. Zoals u weet, is de gemeente Nijmegen aangewezen als deelnemende experimentgemeente. Het doel van het experiment is om te kijken of en hoe telers op kwaliteit gecontroleerde hennep of hasjiesj legaal aan de coffeeshops kunnen leveren. Daarnaast zal bekeken worden wat de effecten van het experiment zijn op de problemen die sommige gemeenten ervaren, bijvoorbeeld op de criminaliteit en de volksgezondheid. Sinds de vorige raadsbrief zijn er een aantal stappen gezet in de voorbereidingsfase. Hieronder wordt de stand van zaken tot nu toe ten aanzien van de (lokale) voorbereidingen en de planning uiteengezet.

Voorbereidingsfase Op 1juli 2020, met de inwerkingtreding van de Wet experiment gesloten coffeeshopketen en het Besluit experiment gesloten coffeeshopketen, is de voorbereidingsfase van het experiment gestart. Deze fase duurt minimaal één jaar en het experiment bevindt zich op dit moment in deze fase. Sinds 1juli 2020 zijn op verschillende gebieden voorbereidingen in gang gezet. -

Er zijn rondom verschillende thema's ambtelijke werkgroepen samengesteld, te weten een werkgroep Veiligheid, Juridisch, Communicatie, Toezicht& Handhaving en Preventie. In deze werkgroepen zitten vertegenwoordigers van de betrokken ministeries, de deelnemende gemeenten en een aantal externe partners. De werkgroepen houden zich onder andere bezig met de voorbereidingen op het aanpassen van lokale regelgeving, de taken van de toezichthouders tijdens het experiment, het meedenken bij de ontwikkeling van het Track & Trace systeem' en preventiebeleid. Op dit moment is het vooral wachten op de formele aanwijzing van de geselecteerde telers door de ministers en het bepalen van een voorlopig startmoment om verdere, concrete stappen te kunnen zetten.

1

Het Track & Trace systeem is het gesloten systeem waarin door middel van een QR-code het proces vanaf teelt tot verkoop in de coffeeshop wordt vastgelegd.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 3

Op regelmatige basis vindt er over het experiment bestuurlijk overleg plaats tussen de burgemeesters van de experimentgemeenten en de betrokken ministers. In dit overleg wordt de voortgang besproken, worden beleidsstukken en formats ter accordering voorgelegd en kunnen eventuele knelpunten worden besproken. Vanuit de twee betrokken ministeries is voorts een overleg opgestart met vertegenwoordigers van de coffeeshophouders uit de deelnemende gemeenten, waarbij de deelnemende gemeenten ook zijn vertegenwoordigd. In dit overleg worden de coffeeshophouders meegenomen in de voortgang van het experiment en de gevolgen van het experiment voor de coffeeshophouders. De coffeeshophouders kunnen hun vragen neerleggen en hebben hun zorgen kenbaar gemaakt ten aanzien van onder andere de veiligheid rondom de leveringen van de hennep en hasjiesj, de opslag van de handelsvoorraad en de bankenproblematiek2.

Selectie telers Op 3 december 2020 vond bij de notaris de loting plaats van de tien telers, die een aanvraag mochten doen. Bij deze tien telers zat geen teler die zich in Nijmegen wil gaan vestigen. Nadat de tien telers een aanvraag hadden gedaan, zijn zij onderworpen aan een Bibob-onderzoek. Deze onderzoeken lopen nog. Verwacht wordt dat niet alle tien telers gelijktijdig aangewezen kunnen worden. Dit is mede afhankelijk van het moment waarop de Bibob-adviezen gereed zijn en van de uitkomsten van de Bibob-adviezen. Komt een ingelote teler niet door het Bibob-onderzoek, dan zal de eerste telervan de reservelijst gevraagd worden een aanvraag te doen met bijbehorend Bibob-onderzoek.

PLanning Na aanwijzing van de telers wordt een voorlopig startmoment van de experimenteerfase bepaald. Uit de teeltplannen en de door de ministeries gevoerde gesprekken met de ingelote telers blijkt dat de telers een langere voorbereidingstijd nodig hebben dan de door de ministeries geschatte zes maanden. Gelet hierop zal naar verwachting het voorlopige startmoment niet eerder zijn dan einde 2021 en niet 1 oktober 2021, zoals eerder gecommuniceerd. In aanloop naar het voorlopige startmoment wordt gemeten of de kwaliteit en diversiteit van de door de aangewezen telers geteelde hennep en/of hasjiesj voldoende is en of kan worden voldaan aan alle voorwaarden die belangrijk zijn voor een gesloten coffeeshopketen. Het is nog onbekend welke instantie(s) de kwaliteit van de geteelde hennep en/of hasjiesj gaat testen en de ministers daarin adviseert. Wanneer vast staat dat er inderdaad sprake is van voldoende aanbod van voldoende kwaliteit en wordt voldaan aan de gestelde eisen voor de geslotenheid, wordt de startdatum van de experimenteerfase definitief vastgesteld door de ministers.

2

De banken problematiek van de coffeeshops komt er kort gezegd op neer dat coffeeshopexploitanten niet meer dan €8.000 per maand aan contanten mogen opnemen bij bepaalde banken en dat de coffeeshopexploitanten worden gedwongen minimaal 70% van hun klanten met pin te laten betalen. Deze bankvoorwaarden zijn het gevolg van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), die banken de verplichting oplegt dat zij een cliëntenonderzoek doen en de relevante risico's op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering moeten vaststellen en daarbij maatregelen moeten treffen om deze risico's te beheersen. De vraag is of deze opgelegde voorwaarden realistisch zijn, zolang de achterdeur niet is gelegaliseerd.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 3

Voor de gemeente Nijmegen betekent het bekend zijn van een voorlopig startmoment vooral dat nadere regels op grond van de experimenteerwetgeving voor die datum vastgesteld moeten worden, zodat deze op het moment dat de experimenteerfase start, in werking treden. Dit ter voorkoming van een hiaat tussen de gedoogde situatie en de legale situatie. Voordat de experimenteerfase ingaat, is er een overgangsfase van maximaal 6 weken, waarin de coffeeshops mogen starten met de verkoop van hennep en/of hasjiesj afkomstig van de aangewezen telers uit de gesloten coffeeshopketen en hun eigen voorraad op kunnen maken. De coffeeshops kunnen zelf een keuze maken bij welke teler ze welke producten afnemen. Na deze 6 weken start de experimenteerfase. Deze fase duurt vierjaar met de mogelijkheid tot verlenging met anderhalf jaar (in totaal vijf en een halfjaar). In deze periode vindt ook de evaluatie plaats. De 0-meting hiervoor zal naar verwachting na de zomer van 2021 uitgevoerd worden. Terugkerende onderwerpen van de jaarlijkse monitor metingen zijn: teelt en distributie, aanbod en gebruik, overlast en criminaliteit, volksgezondheid en werking van de gesloten keten. Afhankelijk van de uitkomst van de evaluatie zullen binnen de vijf en een halfjaar de regels van het experiment voor het hele land gaan gelden en de wet daarop moeten worden aangepast of zal de afbouwfase ingaan.

Deze fase duurt zes maanden en is enkel bedoeld voorterugkeer naar de oude situatie na afloop van het experiment.

Aanvullende, relevante informatie Op 4 maart 2021 heeft de Eerste Kamer een Memorie van Antwoord ontvangen op de door de leden van de Vaste commissie voor Veiligheid en Justitie gestelde vragen over het Initiatiefvoorstel-Bergkamp Wet gesloten coffeeshopketen (34.165) d.d. 21 februari 2017. Dit initiatiefvoorstel regelt door een wijziging van de Opiumwet het gedogen van de teelt en verkoop van hennep en hasjies via een gesloten coffeeshopketen, waarmee de achterdeur van het cannabisbeleid gereguleerd wordt. Dit in tegenstelling het experiment gesloten coffeeshopketen, dat in een pilot voorziet. Eind 2017 is het wetsvoorstel aangehouden, gelet op de in het regeerakkoord van het kabinet Rutte-Ill opgenomen experiment met een gesloten coffeeshopketen. Nu dit experiment zo veel vertraging heeft opgelopen, dat de uitvoering daarvan nog niet is gestart, is besloten door de initiatiefnemers om over te gaan tot beantwoording van de vragen. Beide trajecten kunnen naast elkaar lopen en de praktische informatie die het experiment gesloten coffeeshopketen oplevert, zou gebruikt kunnen worden bij het opstellen van de regelgeving ter uitvoering van dit wetsvoorstel.

Op 16 april 2021 hebbende minister voor Medische Zorg en Sport en de minister van Justitie en Veiligheid de Voorzitter van de Tweede Kamer een brief gestuurd om de Kamer te informeren over de stand van zaken en planning rondom het Experiment gesloten coffeeshopketen. Deze kamerbrief met bijbehorende bijlage is bijgevoegd.

Hoogachtend, De burgemeester van Nijmegen,

i

L drs. H.M.F. Bruls

/

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 3

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl

Kenmerk 1852337-220437-VGP Uw brief

Bijlage(n) 1

Datum Betreft

16 april 2021 Stand van zaken Experiment gesloten coffeeshopketen

Correspondentie uitsluitend richten aan het retouradres met vermelding van de datum en het kenmerk van deze brief.

Geachte voorzitter, Met deze brief informeren wij uw Kamer over de stand van zaken en planning rondom het Experiment gesloten coffeeshopketen. Hiermee geven we vervolg aan de brief die uw Kamer 27 november 2020 heeft ontvangen. Selectie telers Bibob-onderzoek Op 3 december 2020 vond de loting bij de notaris plaats waaraan 42 lotnummers hebben meegedaan. In het experiment is er plek voor maximaal 10 telers. De nummers 11 en volgende zijn op een wachtlijst geplaatst. De eerste tien ingelote aanvragers zijn onderworpen aan een Bibob-onderzoek. Eén aanvrager is afgevallen waardoor de aanvrager met lotnummer 11 zich thans in Bibobprocedure bevindt. De Bibob-adviezen worden na ontvangst zorgvuldig beoordeeld. Mede op basis van de adviezen wordt er besloten om een teler aan of af te wijzen. Ook kunnen er voorschriften aan de aanwijzing worden verbonden om bepaalde risico’s in te perken. Indien het Bibob-onderzoek aanleiding geeft om negatief te besluiten op een aanvraag van een ingelote aanvrager, kan voor de eerstvolgende aanvrager op de wachtlijst een Bibob-onderzoek worden aangevraagd. Plafondgemeenten Een aantal burgemeesters heeft in het advies over openbare orde en veiligheid aangegeven positief te zijn over de vestiging van de betreffende aanvrager, maar aangegeven een maximum te stellen aan het aantal telers dat zich in een gemeente wil vestigen.

Telers die zich in een zogenaamde ‘plafondgemeente’ willen vestigen en geconfronteerd werden met dit plafond, hebben de kans gekregen om op zoek te gaan naar een alternatieve locatie. Aan de burgemeesters van de van de alternatieve vestigingsgemeente is gevraagd om een advies op openbare orde en veiligheid af te geven. Deze worden uiterlijk in april verwacht.

Pagina 1 van 3

Aanwijzing eerste telers Zodra we positieve Bibob-adviezen ontvangen en eventuele voorschriften gereed zijn, kan een teler worden aangewezen. Wij streven ernaar de eerste telers in april van dit jaar aan te wijzen. We verwachten niet alle tien de telers gelijktijdig te kunnen aanwijzen. Dit is mede afhankelijk van het moment waarop de Bibobadviezen gereed zijn en het in de selectieprocedure opnemen van aanvragers uit de wachtrij, na eventuele afwijzingen van aanvragen van ingelote telers.

Kenmerk 1852337-220437-VGP

Verder verloop van het proces In november jl. hebben we uw Kamer geïnformeerd dat gestreefd wordt naar een voorbereidingstijd van zes maanden in het meest positieve scenario en dat de daadwerkelijke benodigde voorbereidingstijd afhankelijk is van omstandigheden van de tien teeltbedrijven die worden ingeloot (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 077, nr. 467). Uit de teeltplannen en gesprekken met de ingelote telers blijkt dat telers een langere voorbereidingstijd nodig hebben. Na aanwijzing van de telers wordt een voorlopig startmoment bepaald. Dat is het moment waarop naar verwachting de kwaliteit en diversiteit van de door de aangewezen telers geteelde hennep en/of hasjiesj voldoende zal zijn en kan worden voldaan aan alle voorwaarden die belangrijk zijn voor een gesloten coffeeshopketen. In aanloop naar het voorlopige startmoment wordt op deze voorwaarden gemeten. Wanneer vast staat dat er inderdaad sprake is van voldoende aanbod en wordt voldaan aan gestelde eisen voor de geslotenheid, wordt de startdatum van de experimenteerfase definitief vastgesteld. De experimenteerfase wordt voorafgegaan door een korte overgangsfase, waarbinnen coffeeshops in de deelnemende gemeenten, naast de gedoogde verkoop, mogen starten met verkoop van hennep en/of hasjiesj afkomstig van aangewezen telers.

Vanaf de datum voor de start experimenteerfase is uitsluitend verkoop van de hennep en hasjiesj van aangewezen telers toegestaan. Uw Kamer wordt hierover geïnformeerd. Voorbereidende werkzaamheden Toezicht en handhaving De toezichthouders (Inspectie Justitie en Veiligheid, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de 10 burgemeesters) bereiden zich voor op hun taken tijdens de voorbereidende fase en de experimenteerfase. Track and Trace Tijdens het experiment maken telers en coffeeshophouders gebruik van een Track and Trace systeem. In dit systeem worden handelingen geregistreerd tijdens de teelt, verwerking en verkoop van hennep en hasjiesj. Dit systeem ondersteunt het toezicht op de gesloten keten. Het gebruik van dit Track and Trace systeem is verplicht voor telers en coffeeshophouders die deelnemen aan het experiment. De functionaliteit voor de telers en inspectie op teelt is inmiddels opgeleverd en staat klaar voor gebruik. De verdere ontwikkeling van het systeem loopt op schema. Onderzoek Om de effecten van het experiment te meten vindt er onafhankelijk onderzoek plaats. Om onderzoekstechnische redenen en vanwege de geldende coronamaatregelen t.a.v. coffeeshops is het niet opportuun om de 0-meting dit voorjaar uit te voeren. De 0-meting wordt daarom - voorafgaand aan de experimenteerfase - na de zomer van 2021 uitgevoerd.

Pagina 3 van 3

Preventiebeleid tijdens het experiment Bij de parlementaire behandeling van het voorstel van de Wet experiment gesloten coffeeshopketen hebben verschillende politieke partijen aandacht gevraagd voor preventie. Ook de Adviescommissie Experiment Gesloten Coffeeshopketen heeft onder meer het belang benoemd van preventieve aandacht voor de gezondheidsschade die zowel cannabisgebruik als het roken van tabak kan veroorzaken. Uw kamer is per brief (29 oktober 2019) toegezegd dat wij u zouden informeren over de wijze waarop preventie wordt vormgegeven binnen het experiment. Tussentijds hebben wij uw Kamer regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken. In deze brief voldoen wij aan die toezegging.

Kenmerk 1852337-220437-VGP

Gedurende het experiment wordt er op verschillende wijzen aandacht besteed aan preventie. In de regelgeving zijn eisen opgenomen die een preventieve werking beogen, zowel gericht op de vergunde telers als op de deelnemende coffeeshops. Op ons verzoek heeft het Trimbos-instituut een plan van aanpak opgesteld (aanbiedingsbrief TK, 26 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 34997 nr. 35)), waarbij in kaart is gebracht wat de belangrijkste (kwetsbare) groepen voor (problematisch) cannabisgebruik zijn, welke partijen een rol spelen bij die preventieaanpak en welke instrumenten en/of interventies daarbij kunnen worden ingezet. Daarnaast is medio 2020 een werkgroep preventie gevormd met vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten, ambtenaren van de ministeries van VWS en JenV en expertise van het Trimbos-instituut. Gezamenlijk is, op basis van het door het Trimbos-instituut opgestelde rapport, een keuze gemaakt voor de verdere vormgeving van een aantal preventieve instrumenten. Deze is in het bestuurlijk overleg met de burgemeesters van de deelnemende gemeenten en de ministers bekrachtigd.

In het kort gaat het om de ontwikkeling van een Preventie- en Handhavingsplan Drugs, de samenstelling van een “Wat werkt dossier drugs”, de start met de opschaling van en bekendheid met landelijke interventies, en het opstellen van een communicatieplan over het experiment ter informatie van verschillende intermediairs. Het Trimbos-instituut zal speciale webpagina’s ontwerpen om alle ontwikkelde informatie gemakkelijk vindbaar te maken, ook voor gemeenten die niet aan het experiment meedoen. Voor een nadere toelichting op deze activiteiten verwijzen wij u graag naar de bijlage. Hoogachtend, de minister voor Medische Zorg en Sport,

de minister van Justitie en Veiligheid,

Tamara van Ark

Ferd Grapperhaus

Pagina 3 van 3