D33 d.d. 22 december 2021 van de Burgemeester van Nijmegen inzake Bestuurlijke rapportage bestrijding Covid-19 virus 1 december 2020 tot 15 juli 2021
Tekst van het document
\ ,,$ Ni'ymegen V
Postadres Gemeente Nijmegen
De gemeenteraad van Nijmegen
BA40 Postbus 9105 6500 HG Nijmegen
Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14024 nijmegen.nl
Datum
22 december 2021
Betreft
Bestuurlijke rapportage bestrijding Covid-19 virus 1 december 2020 tot 15 juli 2021
Contactpersoon Ingrid Ensing i.ensing@nijmegen.nl T024-329 23 79
Geachte leden van de raad,
Ons kenmerk
E21.003191 De coronacrisis is vanaf maart 2020 dominant aanwezig in de Nederlandse samenleving. In het begin werd gedacht dat de beperkende maatregelen die invloed hebben op de bewegingsvrijheid van mensen voor korte duur zouden gelden. We hadden gehoopt dat de situatie voor de vakantiemaanden 2020 ruimte zou geven om even op adem te komen, maar helaas nam het aantal besmettingen zodanig toe dat in december 2020 er opnieuw vergaande beperkende maatregelen noodzakelijk waren. Door de snelle en dagelijkse stijging van het aantal COVID-19 patiënten in de ziekenhuizen kwam de reguliere zorg ook in onze regio steeds meer onder druk te staan. De ziekenhuizen kregen in de laatste maanden van 2020 te maken met een verdere toename van het aantal patiënten op de IC, terwijl de zorgmedewerkers nog niet volledig waren bijgekomen van de eerste golf en de uitval wegens ziekte of quarantainemaatregelen onder hen opliep. De minister kreeg meer bevoegdheden door de invoering per 1 december 2020 van de Tijdelijk wet maatregelen covid-19 (Twm). Op grond van deze regelgeving kondigde de minister beperkende maatregelen af. De bestuurlijke bevoegdheden werden anders verdeeld in vergelijking met de vorige fases van de COVID-bestrijding. Opnieuw werden mensen in hun vrijheden beknot. Maatregelen waren weer noodzakelijk om de druk op het zorgstelsel te verminderen en kwetsbaren te beschermen.
Ondernemers van bedrijven werden opnieuw direct geraakt door overheidsmaatregelen, waar ze geen invloed op hadden. In aanloop naar de zomermaanden 2021 ontwikkelden de besmettingscijfers en de druk op de zorg zich steeds positiever. Het aantal besmettingen nam af en het aantal opnames op de IC van ziekenhuizen werd minder. De druk van groepen mensen om de samenleving weer te openen werd steeds pregnanter. Mensen wilden weer terug naar de oude leefgewoonten.
Gemeente Nijmegen
Pagina 1 van 18
Dit samenstel van ontwikkelingen leidde ertoe dat de rijksoverheid versoepelingen van maatregelen invoerde per 26 juni 2021. Veel was weer mogelijk met inachtneming van 1,5 meter afstand. Waar dit niet mogelijk was werden coronatoegangsbewijzen verplicht gesteld. Aan grote delen van de samenleving werd weer het perspectief geboden om de oude leefgewoonten op te pakken. Helaas bleek kort daarna dat er sprake was van een exponentiële toename van het aantal besmettingen, welke vooral plaatsvond bij evenementen en in horecagelegenheden waar vele jonge mensen aanwezig waren. De oorzaak was vooral ontstaan door de oprukkende besmettelijker Deltavariant van het coronavirus. Om te voorkomen dat de druk op de zorg en ziekenhuizen weer zou toenemen heeft het kabinet op 9 juli 2021 besloten, in afstemming met het landelijk Veiligheidsberaad, dat op 10 juli 2021 weer beperkende maatregelen van toepassing waren. Opnieuw werd de interactie tussen mensen beperkt en werden vele ondernemers getroffen in hun bedrijfsvoering. Gezien het wisselende beeld van het aantal besmettingen met het COVID-19 virus en de ICopnames in het afgelopen 1,5 jaar is het nog steeds een onzekere tijd. Er is jammer genoeg nog steeds sprake van een periode, waarin veel wordt gevraagd van de veerkracht en eigen verantwoordelijkheid van mensen. De terugkeer naar de oude maatschappij is geen vanzelfsprekendheid.
Gezien dit mogelijk perspectief realiseer ik me dat deze rapportage geen eindrapportage is, maar opnieuw een tussenstand geeft van een pandemie die (helaas) voortduurt. Door vele mensen wordt nog steeds hard gewerkt om weer terug te keren naar een veilige situatie. Ik zie dat ze hun inzet blijven tonen om mensen hulp te bieden en het bestuur te helpen bij het nemen en handhaven van lastige beslissingen om het virus te bestrijden. Complimenten daarvoor! In de eerste en tweede Tussenrapportage van de voorzitter van de veiligheidsregio werd de periode beschreven van eind februari 2020 tot en met 1 juli 2020 respectievelijk van 1 juli tot 1 december 2020. Deze (derde) rapportage borduurt daarop voort en gaat over de periode van 1 december 2020 tot 15 juli 2021. Op hoofdlijnen wordt beschreven wat in deze periode de bestuurlijke bevoegdheden waren en welke bestuurlijke besluiten zijn genomen in Gelderland-Zuid om het COVID-19 virus te bestrijden. Op het einde van de rapportage volgt een algemene beschouwing van de afgelopen periode. Bijgevoegd is een tijdlijn (bijlage 1), waarin op hoofdlijnen een overzicht wordt gegeven wat de afgelopen 1,5 jaar is gebeurd. Met vriendelijke groet, Hubert Bruis Burgemeester van Nijmegen
Gemeente Nijmegen
Pagina 2 van 18
Grondslag rapportage In de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (Twm) die per 1 december 2020 in werking is getreden staat in artikel 58s, lid 4 dat de burgemeester aan de gemeenteraad verantwoording schuldig is over het door hem krachtens de TWM gevoerd bestuur. Deze bepaling sluit aan op de bevoegdheden die per 1 december 2020 van de voorzitter van de veiligheidsregio naar de burgemeester zijn overgegaan (besluiten ten aanzien van ontheffing, aanwijzing en handhaving Covid-19 maatregelen). Voorts is van belang dat de door de voorzitter van de veiligheidsregio vastgestelde noodverordeningen per 1 december zijn vervangen door de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 (Twm) en de daarop gebaseerde ministeriële regelingen en het Tijdelijk besluit veilige afstand. Gezien de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving en de nieuwe bestuurlijke verhoudingen is in regionaal verband afgesproken dat de burgemeester verantwoording aflegt over de gemaakte keuzes. In overeenstemming daarmee treft u hierbij de rapportage aan over de periode 1 december 2020 tot 15 juli 2021. o
Deze rapportage is geen evaluatie van de feiten die zich hebben voorgedaan, waarbij wordt bekeken welke succesfactoren en verbeterpunten er waren in het optreden van gemeenten, partners, en de veiligheidsregio op operationeel, tactisch en strategisch niveau en in bestuurlijk opzicht. Dit traject verloopt via het Algemeen Bestuur van de VRGZ
o
Deze rapportage bevat geen uitweiding over de sociaal-economische gevolgen die zijn veroorzaakt door de corona crisis.
In deze bestuurlijke verslaglegging worden ten behoeve van de democratische controle van de gemeenteraden de belangrijkste bestuurlijk relevante gebeurtenissen beschreven tot 15 juli 2021. Complementair aan dit verslag verwijs ik u naar de raadsbrieven die periodiek zijn verschenen om u als gemeenteraad op hoofdlijnen tijdig te informeren over het verloop van de crisisbestrijding tot nu toe. Waar de raadsbrieven meer in detail weergeven wat er in een week was gebeurd, beschrijft dit verslag de bestuurlijk relevante hoofdlijnen in de eerdergenoemde periode. Stand van zaken crisisbestrijding In Nederland zijn tot 15 juli 20211.712.100 personen besmet geraakt en zijn 18.029 mensen aan het virus overleden. De daadwerkelijke cijfers zijn wellicht veel hoger, omdat niet iedereen is getest met verschijnselen die op COVID-19 lijken. In Gelderland-Zuid betrof het in diezelfde periode ongeveer 59.886 besmette personen en ongeveer 684 overleden personen. In de grafiek hieronder vindt u het aantal positief geteste personen per dag in GelderlandZuid. Van 464 positief geteste personen in de week van 26 april 2020 zakte het aantal positief geteste personen tot 15 eind juni 2021.
Gemeente Nijmegen
Pagina 3 van 18
600 500 400 300 200 100 0 o O o o o o o O o o o o o o o o o .--i ...... .--i d .--i .--i .--i .--i (I / (J (I (y ry (] ry (y (] (J (J (l (y (J (] (e] (y r rJ rJ (J (I r{ (J o o o o o o o o o o o o o o o o o o O o o o o o o (y ry (y (J (y (J (y (y (y (J (J (J (y (I (I (y ry
a c E
00 /
C
-
rJ
u
3
3
00 ,+ rI
:::,
3
r
3
3
j
a
u
o
"
3 3
o
.--i
n
...
d
u o
~
3
"" :::,
(O
rJ
(J
... a...
(y
le
d po
(J
... ...
(J
(
i
o po
QJ po 0
0
l rJ
d0
h
a
o
le
a
a
QJ po
i
d0
o o o
,:::: <tl
:::,
(J
(J
·;:: ·;:: ·;:: ·;:: ro ro r0 r
z
...., t J ....... h
<tl
O 0
rO r0
o E E E 9 ...., E E E E E C C C o2 o E E E QJ D ...., a 3. -"" d) a ) QJ d sg .g .g a) ...., ...., g ( -st D u u > > a 0.. 0.. 0.. 0 0 > a .--i rn) n .--i 0 )
a)
)
u
u
(
Lu I
r
n
0
0
C
C
C
rJ
t D 00 o
(
.--i
o -0
3
3
.--i
ry
DO
l
0O .--i
(y
(y
Hieronder vindt u een procentuele weergave van het aantal positieve testen ten opzichte van het aantal afgenomen testen. Daaruit blijkt dat het aantal positief geteste personen in de maanden na de zomervakantie sterk is gestegen tot 16,0 % en na enige daling in de eerste 3 weken van november weer enigszins toenam. Vervolgens zette een daling in tot in juli 2021 naar 2,8 %. Na het door het kabinet genomen besluit tot versoepeling van de coronamaatregelen op 26 juni 2021 was het aantal gemelde positieve coronatesten in de week van 7 juli t/m 13 juli 2021 verveelvoudigd ten opzichte van de week ervoor. In alle veiligheidsregio's was deze stijging zichtbaar. Het percentage positieve testen in de GGD teststraten steeg naar 13,4%. In de week van 12 juli is dit gestegen naar 14,1 %. Aantal percentage positieve testen tov. aantal afgenomen testen
18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% o O O o o o o o O (y I (y r/ rJ (y rI I (y o o o o o 0 o o o r] (J ry (J r] rJ
c :::,
.--i
C
3
n
.--i
(J
:::,
s
:::,
0
n
I
C
(y
l
(y
n
:::, ...., 0
:::, 0 :::, 0
(J
(J
n
a:;
....u O :::,
3
o :::, r0
o t .--i
r{
...
O
(J
O
(]
@)
r{
a a:; o o o o o @
l
l
QJ
QJ
0
E E +-' d) <a ...., ...., 0 0..
o O o o o o .--i rd rJ ({ rJ (y (] (] (I rJ o o o o o o o o (J ry (y ( (y
0.. d Ln
U')
u
I
.--i (y
-
le
...
)
po
à
....
a o o d
....
E E E E
E
0 0 .--i
> 0 c
u
0
d
(y
a > u o 0 (IJ c U C O o t .--i n ...... du
>
C
(IJ )
U 00
J
rJ
·;:: re
·;::
3
:::,
C
s
re
.--i .--i
<tl C
n
(J
(
.--i we .--i 4 .--i .--i .--i .--i .--i .--i (J r (I rJ (I ( (y (J (/ (y o o o o o o o o o o o ry (I (y
E
·;::
0
O
.--i (y
O
.--i rJ
(J
rI
t
h
....
(J
(y
(J
rJ
(y
(V
.... 5 a) a 0.. E E E O
c :::, 5r a 2 z , .--i t 00 .--i E5 po E E Lu 0 n 3
-QJ
d0
00
ry (y
O O
0 rO
00
(] (J
.--i
el
m
C
(y
.--i
ry
ry
Gemeente Nijmegen
Pagina 4 van 18
Doel landelijke crisisbestrijding In Nederland, werden op 12 maart 2020 de eerste beperkende maatregelen afgekondigd om deze crisis het hoofd te bieden. Deze maatregelen waren gericht op; •
het aantal besmettingen in te perken en onder controle te krijgen
•
te voorkomen dat de ziekenhuizen overbelast raakten
•
kwetsbare personen te beschermen.
Zouden we dit niet doen dan zouden continuïteitsproblemen kunnen ontstaan door personeelsuitval bij andere processen die vitaal zijn in ons land, denk in het bijzonder aan politie, onderwijs, verkeer en vervoer, energiebedrijven en drinkwaterbedrijven. De hierboven omschreven doelen gelden ook nu nog. In de ziekenhuizen is de druk minder dan in het recente verleden. In de maanden februari, maart en april liep het aantal ziekenhuisopnames op van 1.140 ziekenhuisopnames, waarvan 240 IC-opnames naar 1.700 ziekenhuisopnames, waarvan 386 IC-opnames in de tweede week van april 2021. Om de ontstane personeelsdruk te verminderen als gevolg van de verpleging van Covid-19 patiënten en ziekte onder het ziekenhuispersoneel werd de plan bare reguliere zorg in ziekenhuizen afgeschaald. Vanaf begin mei 2021 tot de laatste week van juni bedroeg het aantal opnames in ziekenhuizen 82, waarvan 17 IC-opnames. De druk op de ziekenhuizen en daarmee op de zorg nam substantieel af. Een beeld wat u ook terugziet in het regionale COVID-19 dashboard hieronder van de Acute Zorgregio Oost. Ziekenhuis [ernstige klachten] 6. Aantal nieuwe bewezen ovid-patiénten in de kliniek (bron RPS)($)
5. Aantal aanwezlge bewezen Covid-patiénten in de kliniek iron: Rs) (d)
untal vewwe er dag
G enddelde afgelopen ? dagen
18)
10 0 10)
0 o0
,9$%8%8£8%9%2,e8%,8$2,$,2$%29%89$88,99,£%e° ·2 " S e » " $
'
$"+'·
?·°
d Gegevens pvraad door het RPS/I(PS Van WZ, RUM ZRT, ZG, RA en 52 0nlabelde Corvd patten njn in de bezettingylers by bewenen Cgvd patenten opgereld
L
Intensive Care [zeer ernstige klachten) 8. Aantal nleuwe bewezen Covldpatlanten op de IC Iron. RPS) (@)
7. Aantal aanwetlge beweren Covld-patldnten op de IC (bron: RCPS) td) eettun, per dag
G emctelde ate/open 7 dagen
tantalnveuwe pr dag
G emiddelde algelopen ? dagen
ta
a to
:f 10
39
4 0
,99'£$'$gee$%9%8£29£%£82%99£399%9%£9%%9%4%£9%°
>$·'·
$$ °' s
'%¥.2¢.-
Gemeente Nijmegen
Pagina 5 van 18
Operationele crisisorganisatie Gezien de gemeentegrensoverschrijdende ernst van de situatie was er behoefte aan multidisciplinaire afstemming en besluitvorming op regionaal niveau. Besloten werd daarom de crisisorganisatie op te schalen naar de zogenaamde Grip 4 situatie. Conform landelijke afspraken functioneren het bestuur en de parate en gemeentelijke diensten dan vanuit de dagelijkse situatie naar één organisatievorm, waarmee een incident gecoördineerd en multidisciplinair wordt bestreden. De ambtelijke crisisorganisatie staat dan onder leiding van een Regionaal Operationeel Team (ROT). Hiervan maken deel uit de algemeen commandanten van bevolkingszorg (gemeenten), politie, crisiscommunicatie, GHOR' en brandweer, de informatiemanager, secretaris en enkele adviseurs (waaronder defensie). In september 2020 is hier de crisiscoördinator van de GGD aan toegevoegd en hebben we afscheid genomen van de brandweer en defensie als kernlid van het ROT. De Operationeel Leider (OL) geeft leiding aan het ROT. Dit ROT wordt ondersteund door diverse teams. Het Regionaal Beleidsteam (RBT) bestaat uit de 14 burgemeesters van de 14 gemeenten die bij de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid zijn aangesloten. Het RBT wordt aangevuld met adviseurs van de politie, de gemeente, de veiligheidsregio, het OM en een strategisch communicatieadviseur.
De operationeel leider presenteert het actuele beeld en vraagt om besluitvorming op enkele strategische thema's. De voorzitter van de Veiligheidsregio zit het RBTvoor. Er is een groot beroep gedaan op de inzet van gemeenteambtenaren om naar rato bij te dragen aan de crisisorganisatie. Op het hoogtepunt van de crisis bestond de crisisorganisatie uit ongeveer 100 personen, afkomstig uit (met name) gemeenten, veiligheidsregio, en andere organisaties. Bestuurlijke organisatie, minister VWS, voorzitter veiligheidsregio en burgemeester vanaf 1 december 2020 tot 15 juli 2021 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op grond van artikel 7 van de Wet publieke gezondheid (Wpg) de leiding over de bestrijding van deze infectieziekte. Op basis van de Twm zijn in Hoofdstuk Va van de Wpg diverse (tijdelijke) maatregelen beschreven die nodig zijn in het kader van de bestrijding van het coronavirus. De minister voert na instemming van het parlement algemeen geldende maatregelen in. Deze zijn beschreven in diverse ministeriële regelingen. De bevoegdheid van de voorzitter van de veiligheidsregio op het terrein van de publieke gezondheid staat in artikel 6, lid 4 van de Wpg. Daarin staat dat de voorzitter van de veiligheidsregio zorgt voor de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A. Het coronavirus behoort tot deze groep A.
1
De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) leidt en coördineert de geneeskundige hulpverlening bij rampen en crises.
Gemeente Nijmegen
Pagina 6 van 18
De bevoegdheden in het kader van de openbare orde en veiligheid staan beschreven in artikel 39 van de Wet veiligheidsregio (Wvr). Daarin is bepaald dat in geval van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, de voorzitter van de veiligheidsregio ten behoeve van de rampenbestrijding en crisisbeheersing in de betrokken gemeenten bij uitsluiting bevoegd is toepassing te geven aan de bevoegdheden op grond van de Gemeentewet, Politiewet, Wet Openbare Manifestaties en Wet veiligheidsregio's. In afwijking hiervan is door de inwerkingtreding van de TWM op grond van artikel 58d, lid 3 in plaats van de voorzitter van de veiligheidsregio de burgemeester bevoegd toepassing te geven aan de genoemde bevoegdheden in artikel 39 Wvr. In tegenstelling tot de vorige fases van de coronacrisis zijn na 1 december 2020 de bevoegdheden weer in handen van de burgemeester. Met de inwerkingtreding van de Twm werd weer aangesloten bij de normale bestuurlijke verhoudingen die buiten crisissituaties geldt. De bevoegdheden berusten in beginsel niet meer bij de voorzitter van de veiligheidsregio, maar bij de burgemeester, met de controlemogelijkheden van de gemeenteraad. De Twm biedt een expliciete wettelijke grondslag voor de maatregelen die genoemd zijn in de Wpg. Deze maatregelen zijn in ministeriële regelingen uitgewerkt.
De Twm wet geeft de burgemeester drie verschillende soorten aanvullende bevoegdheden: •
de burgemeester kan van een aantal nationale corona maatregelen ontheffing verlenen en daarmee in lokaal maatwerk voorzien als daarin in de ministeriële regeling is voorzien. Met andere woorden het betreft geen generieke ontheffingsbevoegdheid (artikel 58°, lid 2 Wpg);
•
de burgemeester krijgt bevoegdheden om de coronamaatregelen te handhaven door middel van aanwijzingen, bevelen en lasten onder bestuursdwang of dwangsom; (artikelen 58m en 58n Wpg)
•
de burgemeester kan in een ministeriële regeling de bevoegdheid krijgen om plaatsen aan te wijzen waar bepaalde regels gelden, die in de ministeriële regeling worden gesteld (artikel 58e, lid 5 Wpg).
Om te komen tot uniformiteit in de toepassing van deze bevoegdheden door de burgemeester werd in het regionaal beleidsteam een procedure-afspraak gemaakt om het ROT de gelegenheid te geven een advies te geven. De voorzitter van de veiligheidsregio is in beginsel niet bevoegd toepassing te geven aan de in de hoofdstuk Va van de Wet publieke gezondheid aan de burgemeester toegekende bevoegdheden. Dit uitgangspunt kan onder omstandigheden worden doorbroken door een besluit van de minister (artikel 58d, lid 3 Wpg). De in de vorige Tussenrapportages genoemde noodverordening zijn bij de inwerkingtreding van de Twm vervallen. In plaats van noodverordeningen worden
2
Met uitzondering van artikel 5 en 7 van de Wet veiligheidsregio's en artikel 176 Gemeentewet.
Gemeente Nijmegen
Pagina 7 van 18
maatregelen nu getroffen op basis van de Twm en daarvan afgeleide ministeriële regelingen. De voorzitter van de veiligheidsregio beschikt over een aantal bevoegdheden uit hoofdstuk V,53ens 5,Wpg, waaronder het in isolatie plaatsen van personen en het treffen van verschillende maatregelen die zijn gericht op onder meer gebouwen en (lucht)havens. De voorzitter van de veiligheidsregio behoudt ook zijn coördinerende rol op basis van de Wet veiligheidsregio's In aanvulling op het vorenstaande is in regionaal verband besloten dat de voorzitter van de veiligheidsregio, met gebruikmaking van het Regionaal Beleidsteam, vanaf 1 december 2020 in de regio coördinerende en afstemmende bevoegdheden heeft om het beleid rondom de crisisbeheersing te coördineren en te zorgen voor een eenduidige aansturing van de operationele crisisorganisatie via de Operationeel Leider. Uitwerking in de praktijk tussen 1 december 2020 en 15 juli 20213 Ter uitvoering van de Twm zijn op 30 november 2020 o.a. diverse ministeriële regelingen in werking getreden. De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 bevat een zoveel mogelijk neutrale vertaling van de maatregelen die waren opgenomen in de Noodverordening Gelderland-Zuid. Deze noodverordening is bij de invoering van de coronawet per 1 december 2020 ingetrokken.
Voor de verplichting tot het dragen van een mondkapje werd de Regeling aanvullende mondkapjes verplichting covid-19 beschreven. Deze werd gebaseerd op artikel 58j, eerste lid, onder a, Wpg. De verplichting om 1,5 meterveilige afstand tot elkaar te houden werd beschreven in het Tijdelijk besluit veilige afstand, gebaseerd op artikel 58f, lid 2 Wpg. Vanwege het hoge aantal besmettingen en de toenemende druk op de ziekenhuizen zijn op 14 december 2020 aanvullende beperkende maatregelen beschreven in een nieuwe ministeriële regeling en zijn in werking getreden op 15 december 2020. In verband met besmettingen als gevolg van onder meer terugkerende reizigers uit het buitenland werd op 3 januari 2021 een nieuwe ministeriële regeling vastgesteld. Met deze ministeriële regeling werd een grondslag tot stand gebracht die de aanbieder van personenvervoer via lucht- en scheepvaart verplicht alleen reizigers te vervoeren die in het bezit zijn van een negatieve testuitslag, indien zij uit een hoog risicogebied naar Nederland reizen. Voor Gelderland-Zuid heeft dit effect gehad voor de 6 diepzeehavens die onze regio rijk is in de gemeenten Nijmegen, West-Betuwe (Haaften) en Zaltbommel (Aalst). Deze havenbedrijven zijn door de gemeenten geïnformeerd over de maatregelen.
Omdat de besmettingen toenamen en er vrees bestond voor besmettelijker varianten van het coronavirus werden vanaf zaterdag 23 januari 2021 maatregelen opnieuw 3
Waar sprake is van significante ontwikkelingen in een fase kort na 15 juli 2021 wordt hier kort naar verwezen.
Gemeente Nijmegen
Pagina 8 van 18
aangescherpt. De meest ingrijpende maatregel was de invoering van een avondklok. In heel Nederland gold vanaf zaterdag 23 januari 2021 een avondklok. Dit betekende dat iedereen, op enkele genoemde uitzonderingen na, tussen 21.00 uur 's avonds en 04.30 uur 's ochtends binnen moest blijven. Daarmee wilde het kabinet het ontvangen van bezoek en ontmoetingen in groepen tegengaan, en daarmee besmettingen afremmen. Daarnaast kwam er een aangescherpt advies van het kabinet om maximaal één persoon van 13 jaar of ouder per dag te ontvangen en maximaal één keer per dag ergens op bezoek te gaan. Ook werden extra beperkingen ingevoerd om het aantal internationale reisbewegingen tegen te gaan. Op 16 maart werden op de bestaande beperkende maatregelen enige versoepelingen aangebracht. In verband met de avondklok zijn er landelijk en regionaal afspraken gemaakt rondom handhaving van de avondklok tijdens de verkiezingsdagen op 15, 16 en 17 maart. Voor een aantal doelgroepen werd een uitzondering gemaakt. Als de verkiezingen evident ten onrechte zouden worden aangevoerd als reden om tijdens de avondklok op pad te zijn, zou zonder meer gehandhaafd worden door politie en gemeentelijke BOA's. Maar overal in de regio zijn de verkiezingen als het gaat om naleving van de corona maatregelen goed verlopen.
Er hebben zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan Vanaf 31 maart ging de avondklok een uur later in; om 22:00 uur. Winkels die vooral levensmiddelen verkopen, mochten toen open zijn tot 21:45 uur (was eerder 20.45 uur). Openingsplan-routekaart Op 28 april 2021 werd een aantal versoepelingen van de corona maatregelen doorgevoerd, waaronder het vervallen van de avondklok. Dit was de eerste stap van het eerder gepresenteerde openingsplan van het kabinet. In het openingsplan, zie bijlage 2, werd op hoofdlijnen aangegeven wanneer en welke maatregelen konden worden losgelaten. Daarmee werd aan de Nederlandse bevolking een perspectief geboden, maar het was zeker geen zekerheid dat op de aangeven data versoepelingen konden worden doorgevoerd. Daarvoor was onder meer bepalend welk risiconiveau voor Nederland gold. Daarvoor is een routekaart ontwikkeld. De routekaart (zie bijlage 3) laat zien welke maatregelen nodig zijn als er meer of minder besmettingen zijn en IC-opnames. De routekaart bevat hiertoe 4 risiconiveaus. Een poos werd Nederland ingeschaald op risiconiveau 4 ("zeer ernstig"). Dat is het zwaarste niveau. Als regio kun je alleen naar een lager risiconiveau als het aantal besmettingen en het aantal ziekenhuisopnames daalt. De Minister van VWS stelt vast op welk risiconiveau een regio zit.
Met gebruikmaking van de hierboven beschreven systematiek ging op 8 juni 2021 het risiconiveau van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid van risiconiveau 4: "zeer ernstig" naar risiconiveau 3: "ernstig". Deze nieuwe inschaling had geen consequenties voor de
Gemeente Nijmegen
Pagina 9 van 18
landelijke maatregelen. Regionale verschillen qua maatregelen waren vooralsnog niet aan de orde. Met ingang van dinsdagmiddag 29 juni 2021 is het risiconiveau van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid gedaald van risiconiveau 2: " ernstig" naar risiconiveau 2: "zorgelijk". Zie figuur hieronder
à Positieve testen
bh Ziekenhuisopnames (inclusief IC)
26
5 per l miljoen inwoners per week
0
l 00.000 inwoners per week
I
35
100
Waakza am
@zorgelijk
250 @Ernstig
@zeer Ernstig
0
l 4
C waakzaam
16 @ zorgelijk
@ Ernstig
27 @zeer Ernstig
Dit getal laat zien hoeveel mensen uit deze veiligheidsregio de
Dit getal laat zien hoeveel mensen met COVID-19 uit deze
afgelopen 7 dagen positief getest zijn per 100.000 inwoners.
veiligheidsregio in de afgelopen 7 dagen in een ziekenhuis zijn
De balk laat zien hoe ernstig het aantal positieve testen is.
opgenomen per l miljoen inwoners. De balk laat zien hoe ernstig het aantal ziekenhuisopnames is.
Waarde van dinsdag 22 juni- maandag28 juni • Bran: RIVM Waarde van maandag 2l juni- zondag27 juni • Bron: RIV
Gezien het lage aantal besmettingen en het kleine aantal IC-opnames werd door het kabinet besloten dat vanaf 26 juni as. alle deuren weer opengezet konden worden, waarbij anderhalve meter afstand de allesbepalende norm bleef. Daarmee werd invulling gegeven aan stap 4 van het openingsplan. Daar waar anderhalve meter niet lukte, zoals in het openbaar vervoer, in het voortgezet onderwijs of bij evenementen en festivals, gold de mondkapjesplicht of kon je alleen naar binnen met een coronatoegangsbewijs. Nadat op 26 juni bijna alle deuren waren geopend, steeg het aantal besmettingen, mede door de zeer besmettelijke Deltavariant van het COVID-19 virus, in Nederland sneller dan voorzien. De meeste mensen raakten besmet op plekken waar grote groepen mensen feesten en uitgingen. Om nieuwe ziekenhuisopnames te voorkomen, werd door het kabinet op 9 juli 2021 besloten de versoepelingen terug te draaien en werden nieuwe maatregelen aangekondigd. Deze golden vanaf zaterdag 10 juli om 6.00 uur en duren voort (tot en met in ieder geval 13 augustus 2021). Vanwege de toename van het aantal besmettingen in de week van 12 juli tot 18 juli, werd de veiligheidsregio vervolgens weer "ingeschaald" in niveau 4 "zeer ernstig". Het percentage positief geteste besmettingen liep op naar 15 %.
Op basis van de cijfers in de week 19 juli tot en met 25 juli is de regio echter weer lager ingeschaald op risiconiveau 3 "ernstig". De inschaling heeft geen consequenties voor de landelijke maatregelen. Vaccinatie
Vanaf 5 januari 2021 is landelijk de vaccinatie gestart ter uitvoering van de door de minister van VWS bepaalde vaccinatiestrategie. Op 15 januari 2021 startte in de regio GelderlandZuid de vaccinatie in een locatie in Wijchen. Uiteindelijk werd gevaccineerd op 6 locaties in Gelderland-Zuid (Wijchen, Culemborg, Tiel, Nijmegen (Goffert stadion), Malden en
Gemeente Nijmegen
Pagina 10 van 18
Zaltbommel).(Thans ook aanvullend laagdrempelig op locatie in gemeenten; gericht op specifieke groepen). Om doelmatig te kunnen blijven opereren zullen in augustus drie locaties sluiten; Nijmegen (Goffert stadion), Malden en Zaltbommel. 120 100 80 60 40 20 0 11-12021
11-2-2021
11-3-2021
11-4-2021
11-5-2021
11-62021
25-2930.34 34.39
40-44
45.4950.54o55-59
5() 6465.6 9/()./]]5.79
80-84
85.89 9)+
»
20-24
11-7-2021
Cumulatieve vaccinatiegraad, vaccinatie door GGD, thuiswonend (tm 02-08-2021) Vaccinatie blijkt effectief. Gevaccineerden die besmet raken hebben mildere klachten. 510% van de ziekenhuisopnames betreft volledig gevaccineerden. Het aantal vaccinaties in Gelderland-Zuid is per 2 augustus 575.580 (351.850 inwoners). De vaccinatiebereidheid wordt landelijk geschat op 90%. De lokale vaccinatiegraad in gemeenten is gemiddeld 71% (54-76%). Het betreft (minimaal) 1 prik, door de GGD gezet. Aanvullend is een klein deel van de bevolking gevaccineerd door huisarts of zorginstelling. Voor een uitgebreider overzicht van de diverse maatregelen verwijs ik u naar de tijdlijn, opgenomen in Bijlage 1. Handhaving corona maatregelen Naar aanleiding van de diverse ingestelde beperkende maatregelen zoals die waren opgenomen in de ministeriële regelingen werd telkens bekeken op welke wijze de maatregelen konden worden gehandhaafd. Op welke wijze de handhaving gebeurde was afhankelijk van de fase waarin de bestrijding van het coronavirus zich bevond. Bij aanvang van de COVID-19 crisis is er voor gekozen om vanaf het begin stevig in te zetten op handhaving. Eerst kregen de overtreders een waarschuwing. Had dit geen effect werd vervolgens niet geaarzeld te verbaliseren. In het eerste handhavingsprotocol COVID-19 van 1 april 2020 was dit het uitgangspunt.
Door deze handhavingsstrategie ontstond de indruk dat mensen zich daardoor snel aan de nieuwe regels zijn gaan houden. Op grond hiervan is handhaving naarmate de crisisbestrijding voortduurde meer naar de achtergrond geschoven en alleen in beeld gekomen bij ernstige overtredingen. Handhaving werd niet meer gezien als sturingsinstrument, maar als ultimum remedium. Alleen bij excessen werd opgetreden. Communicatie was het sleutelwoord, het eerste handelingsperspectief.
Gemeente Nijmegen
Pagina 11 van 18
Deze hoofdlijn van acteren werd ook gevolgd in de periode februari tot en met juli 2021. Alleen bij het constateren van excessen werd door de handhavers opgetreden. De samenleving werd aangesproken op haar eigen verantwoordelijkheid. De kernboodschap bij de handhaving was vanaf toen: De samenleving is aan zet met eigen verantwoordelijkheid als algemeen uitgangspunt. Alleen samen krijgen we het coronavirus onder controle. De kernboodschap was: houd 1,5 meter afstand, vermijd drukke plekken en neem hierin je eigen verantwoordelijkheid. De Boa's zijn meer in waarschuwende zin gaan optreden, dan het geven van een bekeuring. Wel zijn we opgetreden bij excessen, waarbij de handhaver de professionele ruimte had om te beoordelen wat een exces was. Naarmate de crisis voortduurde en gezien de daling van het aantal besmettingen en als gevolg daarvan steeds meer versoepelingen werd deze wijze van handhaving standaard. Over het algemeen werden de maatregelen in de periode van december 2020 tot juli 2021 redelijk tot goed nagekomen in de regio Gelderland-Zuid. De naleving van de avondklok vormde hierop (zeker in de weekenden) een negatieve uitzondering. Het viel op dat met name in het weekend diverse personen (bewust) de avondklok negeerden. Daarnaast waren er tal van 'thuisfeestjes' op deze nachten. Daarbij was vaak sprake van geluidsoverlast.
Daar waar echte excessen ontstonden in de openbare ruimte werd handhavend opgetreden door politie en gemeentelijke Boa's. De jaarwisseling heeft tijdens de coronatijd extra aandacht gehad van de politie, mede in verband met het door het kabinet afgekondigde vuurwerkverbod. Vooral in de Waarden was het op sommige plekken onrustig. Het uitzonderlijke winterse weer in de maand februari zorgde er voor dat de corona maatregelen af en toe vergeten werden. Met name handhaving op en rond ijsbanen en besneeuwde parken was daarom lastig en vroeg veel inspanning van onze handhavers. Daar waar echte excessen ontstonden in de openbare ruimte is handhavend opgetreden door politie en gemeentelijke Boa's. De verkiezingsdagen, Koningsdag en het Europees Kampioenschap voetbal zijn in de regio relatief rustig verlopen. Bij het naderen van de zomermaanden werd duidelijk dat voor groepen in de samenleving de naleving van de corona maatregelen steeds lastiger werd. Dit gold met name in de weekenden. Groepen jeugd zochten elkaar op in parken en op strandjes 's avonds en's nachts, omdat de horeca niet langer open was. Gezien de hoeveelheid aan beperkende maatregelen en het streven naar effectief optreden werd bestuurlijk besloten in de handhaving te prioriteren. De belangrijkste prioriteiten waren
• •
•
Veilige afstand tussen personen (art 58fTwm en Besluit) Verbod op groepsvorming van meer dan 2 personen (art 3.1 Trm) Verbod verkopen of aanbieden alcoholhoudende drank tussen 20.00 -06.00 uur (art 4.7Trm)
Gemeente Nijmegen
Pagina 12 van 18
•
Verbod gebruik alcohol of voor consumptie gereed hebben op openbare plaatsen
•
Verbod openstelling publieke plaats (art 4.al Trm)
tussen 20.00 - 06.00 uur art 6.9 Trm)
In deze periode zijn er enkele excessen geweest in onze regio waarbij de corona maatregelen niet werden nageleefd: •
een bruiloft in Tiel met ca. 150-200 aanwezigen een ride-out van duizenden motorrijders op de parkeerplaats De lucht langs de A2 in Zaltbommel
•
en de promotie van NEC naar de Eredivisie met ca. 8.000 aanwezigen.
Daar waar mogelijk zijn de aanwezigen gewezen op de maatregelen. Mede in belang van de verkeersveiligheid werd de parkeerplaats aan de A2 in Zaltbommel afgesloten. Handhaving quarantaineplicht voor reizigers op grond van de Wet Publieke Gezondheid
Gemeenten zijn eind mei 2021 door de Minister van VWS gevraagd om in samenwerking met de veiligheidsregio de handhaving van de quarantaineplicht uit te voeren. Indien uit een steekproef van het belteam van VWS wordt vermoed dat een reiziger uit een zeer hoog risico gebied zich niet aan de quarantaineplicht houdt, kan er een melding worden gedaan richting de gemeente waar de quarantaineplicht wordt ingevuld. Niet naleving van de quarantaineplicht kan door de burgemeester bestraft worden met een bestuurlijke boete. Daarnaast kan een last onder dwangsom worden opgelegd. In haar vergadering van 31 mei heeft het regionaal beleidsteam besloten om de gemeente Nijmegen de opdracht te verstrekken om deze taken voor de gemeenten in de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid uit te voeren. De gemeente Nijmegen heeft hiertoe een contactpersoon beschikbaar gesteld, alsmede toezichthouders (Boa's). Gelet op de korte duur van de thuisquarantaine en het spoedeisende belang bij handhaving, is de bevoegdheid om een bestuurlijke boete of last onder dwangsom op te leggen door elke burgemeester gemandateerd aan deze toezichthoudende ambtenaren. De uitvoering van deze maatregel heeft tot 15 juli geleid tot 8 ontvangen meldingen, 8 controles door toezichthouders en 1 opgelegde last onder dwangsom. Afschaling crisisorganisatie Gelderland-Zuid
In het regionaal beleidsteam van 1 juli jl. heeft de voorzitter veiligheidsregio GelderlandZuid na afstemming met de burgemeesters besloten om de crisisorganisatie af te schalen van GRIP 4 naar GRIP 0. Gelderland-Zuid volgt hiermee de landelijke keuze in het Veiligheidsberaad om collectief met elkaar op 1 juli af te schalen. Na afschaling van de crisisorganisatie zal een deel van de processen nog doorlopen. Immers het virus is nog wel even onder ons. Vaccineren, testen en handhaven van de basisregels zullen nog wel even voortduren. En ook de maatschappelijke effecten van de crisis zullen de komende maanden, wellicht jaren, de aandacht van de gemeente vragen.
Gemeente Nijmegen
Pagina 13 van 18
Om in deze overgangsfase met elkaar zeer waakzaam en alert te blijven op de ontwikkeling van het virus is het logisch dat in de structuur en samenwerking iets verandert. Om waakzaam en zichtbaar te blijven heeft het RBT besloten om een regionaal netwerk in te richten, waarbij binnen elke organisatie één of twee coördinatoren zijn benoemd die als contactpersoon gelden als processen tussen organisaties afgestemd of opgepakt moeten worden. Goede overdracht tussen de crisisorganisatie en de staande organisaties van de veiligheidsregio, GGD, politie en gemeenten is geborgd en vastgelegd in een vastgesteld plan van aanpak voor de overgangsfase. In dit plan zijn lopende processen geïnventariseerd en adviezen opgenomen over de uitvoering van deze processen. U moet dan denken aan processen zoals het monitoren van de zorgcontinuïteit, infectieziektebestrijding, nazorg en hulp aan inwoners en aan eigen personeel, handhaven van de lopende maatregelen en quarantaineplicht reizigers, herdenken, verantwoording en evaluatie. 1 juli 2021
Figuur: Fema disaster recovery continuum • Acute fase: GRIP 4 • Overgangsfase: afhechten crisisorganisatie, beleggen lopende processen bij staande organisaties Nafase lange termijn: maatschappelijke effecten crisis
Deze crisis kent natuurlijk ook vele maatschappelijke vraagstukken op beleidsthema's zoals zorg en welzijn, economie, onderwijs & kinderopvang en werk & inkomen. Deze beleidsthema's staan de komende tijd in het teken van herstel. Deze thema's kennen allemaal (sub)regionale en lokale overlegstructuren, waar de gevolgen van de coronacrisis in beeld zijn en waar met de juiste expertise wordt gewerkt aan de oplossing van de ontstane maatschappelijke vraagstukken. Vanuit die optiek zijn deze thema's dan ook niet meegenomen in het plan van aanpak wat zich met name richt op de overgangsfase in de komende maanden. Besluiten Aanwijzingsbesluiten
In tegenstelling tot de fase tot 1 december 2020 zijn er geen nieuwe aanwijzingsbesluiten door de voorzitter van de veiligheidsregio genomen. Daarvoor was ook geen wettelijke grondslag meer vanaf 1 december 2020. Beleidsregels
In de periode december 2020 tot 15 juli 2021 zijn geen nieuwe beleidsregels door de voorzitter van de veiligheidsregio vastgesteld. Door het nieuwe wettelijk instrumentarium
Gemeente Nijmegen
Pagina 14 van 18
en de daarvoor veranderende bevoegden en verantwoordelijkheden (zie hierboven) was dit niet meer mogelijk. Ontheffingen De burgemeester kan op grond van artikel 58e, lid 2 ontheffing geven met het oog op bijzondere omstandigheden binnen de wettelijke kaders ontheffing verlenen van het bepaalde bij of krachtens artikel 58g, eerste lid Wpg (groepsvorming), 58h, eerste lid Wpg (openstelling publieke plaatsen), of 58i Wpg (evenementen) en van de krachtens artikel 58j, eerste lid Wpg (overige regels), gestelde regels, indien dat in die regels in de ministeriële regeling is bepaald (artikel 58e, tweede lid Wpg). In de periode 1 december 2020 tot en met 15 juli 2021 zijn regionaal bezien 8 ontheffingen verleend. Door de burgemeesters van Nijmegen, Tiel en Druten zijn wegens bijzondere omstandigheden of sociaal maatschappelijk belang ontheffingen verleend voor twee activiteiten voor een terminaal zieke jongere, voor een herdenkingsbijeenkomst en voor gebruik van vergaderzalen voor examentraining. Door de burgemeesters van Buren en West Betuwe zijn wegens bijzondere omstandigheden ontheffingen verleend voor het vormen van erehagen. Door de burgemeester van Berg en Dal is een ontheffing verleend voor een activiteit voor een terminaal zieke jongere.
Carbidschieten In verband met de vele aanvragen voor carbidschieten werd in het regionaal beleidsteam van 3 december 2020 een afwegingskader vastgesteld om te komen tot een uniforme behandeling van de aanvragen. Regionale lijnten aanzien van vergunningen en toestaan van (grootschalige)evenementen Naarmate de zomermaanden dichterbij kwamen en organisatoren van evenementen zich afvroegen wat de mogelijkheden waren voor evenementen, werd in aansluiting op landelijke afspraken door het regionaal beleidsteam besloten een nieuw evenementenkalender 2021 voor de 14 gemeenten op te stellen om de vergunningverlening op elkaar af te stemmen. Voorts werd besloten geen vergunningsaanvragen voor evenementen van de categorie B&C in behandeling te nemen tot en met 5 mei 2021. Doel van de afgesproken lijn was duidelijkheid te bieden aan organisatoren van grote evenementen, gemeenten, hulpdiensten en aan de samenleving. Het samen volgen van een landelijke lijn bood helderheid en consistentie. Wat de mogelijkheden waren na 5 mei was op dat moment nog ongewis. Bij beoordelen van nieuwe aanvragen ging het om wat veilig en verantwoord kon, afhankelijk van de coronamaatregelen op dat moment. Voor veiligheid speelde de beschikbaarheid van de politie en andere hulpdiensten een grote rol. Nalevingssituatie Uit monitoring bleek dat in het algemeen de mensen zich houden aan de maatregelen.
Ze gedroegen zich over het algemeen gedisciplineerd en hielden zich aan de anderhalve meter. Slechts op enkele momenten en plaatsen is het drukker geweest dan wenselijk was.
Gemeente Nijmegen
Pagina 15 van 18
De toename van de versoepelingen in mei-juni-juli gaven wel het beeld dat het lastiger werd de anderhalve meter afstand te bewaren op specifieke plekken (horeca-inrichtingen, winkelstraten, natuur- en recreatiegebieden, hangplekken jeugd, supermarkten, tuincentra en bouwmarkten). Een ander effect dat optrad door de versoepelingen was dat gemeenten veel vragen kregen wat wel en niet mocht. Dit is ook logisch, omdat er steeds meer een "grijs gebied" kwam, waarin aan de hand van casuïstiek bepaald werd wat wel en niet kon. Het grootste deel van de bevolking staat echter nog steeds achter de door het rijk en in navolging daarvan de veiligheidsregio genomen maatregelen. De roep om een wenkend perspectief werd in deze periode steeds duidelijker. Een deel van de bevolking wilde zien wanneer de beperkingen werden opgeheven en wat de versoepelingen waren. Ook het economisch belang ging een grotere rol spelen, waardoor een deel van de bedrijven sterke druk uitoefende op het kabinet om meer versoepelingen toe te staan. Ondanks de toestroom van COVID-19 patiënten in de ziekenhuizen en de werkdruk die dit brengt voor het ziekenhuispersoneel, leek het alsof voor een klein deel van de maatschappij het gewone leven weer kon worden opgepakt. Tijdens de gehele periode zijn forse inspanningen geleverd op het terrein van communicatie.
Via diverse media is telkens aandacht besteed aan de vaccinatiecampagne, nieuwe of aangepaste coronamaatregelen en is benadrukt het belang van het volgen van de basisgedragsregels. Tevens zijn vele persvragen beantwoord over de gevolgen van de nieuwe maatregelen en zijn Q&A's opgesteld die mensen konden raadplegen. Deze Q&A's werden telkens aangepast aan de actuele situatie. Beschouwende opmerkingen
De crisis die deze A-infectieziekte, COVID-19, met zich meebrengt, is er een van ongekend karakter en omvang. Anders dan bij een zogenaamde "flitsramp"/crisis, waarbij de inzet van de crisisorganisatie erop gericht is het incident zo snel als mogelijk te bestrijden en de normale situatie te herstellen, is deze crisis van langdurige aard en onvoorspelbaar verloop. Ondanks dit beeld blijft het een uitdaging van de overheid om eenduidig en goed uitlegbare besluiten te nemen. Dit geldt te meer als de druk van een klein deel van de samenleving toeneemt om alle beperkende maatregelen los te laten zodat oude leefgewoonten weer kunnen worden opgepakt., Het vergt dan voor de overheid een grote mate van zorgvuldigheid en behoedzaamheid om weloverwogen besluiten te nemen die democratisch verantwoord en gelegitimeerd zijn. Zoals in de tweede tussenrapportage al beschreven, blijft de grootste opdracht het nemen van de eigen verantwoordelijkheid van mensen om de beperkende maatregelen na te leven. De regels en besluiten zorgen niet dat het virus verdwijnt. Dat doet het gedrag van mensen. Juist in de fase, waarin we nu zitten is het noodzakelijk dat we ons gedragen naar
Gemeente Nijmegen
Pagina 16 van 18
de regels. Hoewel begrijpelijk dat mensen een wenkend perspectief willen zien en licht aan het einde van de tunnel om te zien waar ze het voor doen, is dit uiterst lastig te geven. De crisis die we nu als samenleving doormaken blijft onvoorspelbaar en daardoor voor een deel onbekend.
Gemeente Nijmegen
Pagina 17van 18
Bijlage 1 Tijdlijn
Bijlage 2 Openingsplan https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/publicaties/2021/05/28/ openingsplan-stap-voor-stap-meer-mogelijk/210618-openingsplan.pdf
Bijlage 3 Routekaart http://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/publicaties/2021/04/13/r outekaart-coronamaatregelen/routekaart-coronamaatregelen.pdf
Bijlage 4 Processen-verbaal politie en BOA's Tot en met 1 juli 2021: +fjjz3à
öl@f:@i1\ji
7)%f72ti'
).±al
dB;TIEjc,
3@j:fl
135
99
108
7
108
19
199
91
55
38
79
29
182
1
251
94
2039
745
469
119
414
170
47
0
225
41
147
139
4458
1592
Gemeente Nijmegen
Pagina 18 van 18
Tijdslijn corona in Gelderland-Zuid op hoofdlijnen Op 28 januari 2020 besluit de minister op advies van het OMT om het nieuwe coronavirus COVID-19 aan te merken als een A-infectieziekte. Dit betekent dat een verdenking van de ziekte bij een patiënt moet worden gemeld bij de GGD, die hiervan het Centrum infectieziektebestrijding op de hoogte stelt. Op 27 februari wordt in Noord-Brabant de eerste coronabesmetting vastgesteld.
Intelligente lockdown Op 12 maart 2020 voert de regering de zogenoemde ‘intelligente lockdown’ in, om het virus maximaal onder controle te houden, de zorg niet te overbelasten en kwetsbare mensen in de samenleving te beschermen. Iedereen wordt opgeroepen om thuis te blijven bij klachten en zoveel mogelijk thuis te werken. Bijeenkomsten met meer dan 100 personen worden afgelast.
MAART 2020
Voorafgaand aan de te verwachten eerste besmetting in Gelderland-Zuid is de crisisorganisatie al voorbereidend aan het werk. In Gelderland-Zuid wordt de eerste besmetting op 4 maart 2020 vastgesteld in de gemeente Zaltbommel. Vanwege de impact van de coronacrisis en de bestuurlijke en operationele vraagstukken besluit de voorzitter van de Veiligheidsregio GelderlandZuid op 12 maart 2020 om op te schalen naar GRIP 4. Alle 25 regio’s schalen die week op naar GRIP 4.
Aanvullende maatregelen In maart 2020 voert de regering aanvullende maatregelen in. Scholen, kinderdagverblijven, horeca en sportclubs gaan op 16 maart dicht. Op 20 maart worden verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen in de ouderenzorg gesloten voor bezoekers. Op 23 maart volgt een verbod op groepsvorming in de publieke ruimte en op evenementen met een vergunningsplicht. Casino’s, speelhallen, kapperszaken en nagelsalons moeten hun deuren sluiten en het uitoefenen van contactberoepen wordt verboden, voor zover er geen 1,5m afstand tot de klant gehouden kan worden.
Voorzichtig meer ruimte Op 21 april 2020 verlengt het kabinet nog de landelijke coronamaatregelen, maar vanaf eind april 2020 komt er voorzichtig meer ruimte. Vanaf 29 april mogen jongeren onder voorwaarden weer sporten. Wedstrijden zijn nog niet toegestaan. Zelfstandige wonende ouderen van 70 jaar en ouder kunnen door 1 of 2 vaste personen met enige regelmaat worden bezocht.
Eerste besmetting in Gelderland-Zuid
Noodverordening
APRIL 2020
In het Regionaal Beleidsteam van de regio Gelderland-Zuid wordt op 14 maart de eerste Noodverordening COVID-19 vastgesteld. In dezelfde maand volgen nog twee noodverordeningen. In deze noodverordeningen zijn de landelijk aangekondigde maatregelen, vertaald in de aanwijzing van de Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport, concreet uitgewerkt. Bij de gemeenten en bij het regionale team bevolkingszorg komen na elke persconferentie diverse telefoontjes en mails van inwoners en ondernemers binnen. Zij vragen met name naar hoe de regels moeten worden geïnterpreteerd en wat de mogelijkheden zijn binnen de geldende noodverordening.
Wegafsluitingen en gedoogafspraken alcohol
MEI 2020
Tijdens het paasweekend (9-11 april 2020) gelden op meerdere plaatsen in Gelderland-Zuid wegafsluitingen voor gemotoriseerd en fietsverkeer, om verdringing van wandelaars te voorkomen. In West-Betuwe gelden deze wegafsluitingen zelfs in de weekenden tot 1 juni 2020.
Versoepelingen Op 11 mei 2020 mogen basisscholen, crèches en bibliotheken onder voorwaarden weer open. Ook het uitoefenen van de meeste contactberoepen is weer mogelijk. In 25 verpleeghuizen start een proef met een lichte versoepeling van de bezoekregeling. Vanaf 25 mei wordt deze proef uitgebreid naar meer locaties.
Om horeca ondernemers tegemoet te komen in deze moeilijke tijd, spreken de burgemeesters in het regionaal beleidsteam af om het bezorgen van alcohol van de horeca naar particulieren te gedogen, het afhalen niet.
Verdere versoepelingen
JUNI 2020
Op 1 juni 2020 mogen restaurants, cafés, musea, film- theater, en concertzalen onder voorwaarden weer open. Buiten mogen mensen bij elkaar komen als zij 1,5m afstand tot elkaar bewaren. In het Openbaar Vervoer is vanaf 1 juni voor reizigers van 13 jaar en ouder het dragen van een nietmedisch mondkapje verplicht. Het voortgezet onderwijs mag op 2 juni 2020 weer van start.
1 juni wordt er door de GGD melding gemaakt van een groot aantal besmettingen bij twee fruitbedrijven in Enspijk en Geldermalsen. Uit testen blijkt dat ongeveer 11% van de 240 medewerkers positief testte op het corona virus. Door het bedrijf zijn adequate maatregelen genomen, op advies van de GGD en de regionale crisisorganisatie.
Op 3 juni heeft het kabinet reisadviezen voor vakanties binnen en buiten Europa. Op 8 juni 2020 mogen basisonderwijs en de kinderopvang weer voor 100% open. Op 15 juni gaan het MBO, HBO en universiteiten beperkt van start.
Opnieuw meer mogelijk
JULI 2020
Op 1 juli 2020 kunnen vakantieparken en campings weer volledig open. In het OV zijn alle zitplaatsen weer beschikbaar. Binnen mogen maximaal 100 personen onder voorwaarden bij elkaar komen, buiten maximaal 250. Spreekkoren, hard meezingen of schreeuwen is niet toegestaan.
Bij de constatering door de GGD van een bronbesmetting kunnen de voorzitters van de veiligheidsregio’s een sluiting van maximaal 14 dagen aan recreatieve inrichtingen opleggen.
Brandhaarden bij fruitbedrijven
Demonstraties van boeren Begin juli zijn er demonstraties van boeren. De voorzitter van de Veiligheidsregio GelderlandZuid besluit op 11 juli 2020 om geen landbouwvoertuigen toe te staan bij demonstraties op het grondgebied van de gemeente Nijmegen. Er is overleg met vertegenwoordigers van boeren over de voorwaarden waaraan boeren zich moeten houden. Maandag 20 juli 2020 wordt het verbod ingetrokken.
AUG 2020
Doorvertaling evenementen De door het kabinet aangekondigde versoepelingen, waaronder het weer toestaan van evenementen, worden wederom in noodverordeningen beschreven en vastgesteld. De crisisorganisatie bereidt zich samen met gemeenten voor op aanvragen voor evenementen.
Introductie activiteiten Met de onderwijsinstellingen, studieverenigingen en studentensportverenigingen worden de (on) mogelijkheden voor introductieactiviteiten besproken. Ontheffingen worden verleend aan de Radboud Universiteit en een studentenvereniging.
Nieuwe aanscherpingen Op 1 september kondigt het kabinet aan dat discotheken en nachtclubs nog niet open mogen en het schreeuwen en zingen in groepsverband verboden blijft. Bij een uitbraak in een verpleeghuis worden alle bewoners en medewerkers wekelijks getest. Zorg- en onderwijspersoneel kan zich vanaf 21 september met voorrang laten testen. Op 18 september worden in 6 veiligheidsregio’s extra maatregelen afgekondigd om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, gevolgd door nog eens 8 veiligheidsregio’s op 25 september, waaronder Gelderland-Zuid. Op dinsdag 29 september komen er nieuwe landelijke maatregelen die in alle veiligheidsregio’s gelden. Thuis mogen maximaal 3 mensen op bezoek komen, en bij sportwedstrijden en trainingen mag geen publiek komen kijken. Sportkantines gaan dicht. Binnen mogen maximaal 30 personen aanwezig zijn; cafés en restaurants gaan om 22:00 uur dicht. Ook wordt opnieuw met klem geadviseerd om zoveel mogelijk thuis te werken.
AUG 2020
SEP 2020
Aanscherping maatregelen Omdat het aantal besmettingen en ziekenhuisopnamen toeneemt, kondigt het kabinet op 18 augustus 2020 nieuwe maatregelen aan. De belangrijkste aanscherping is dat zéér dringend wordt geadviseerd om het aantal bezoekers dat je thuis mag ontvangen te beperken tot maximaal 6 gasten per dag. De thuisquarantaine wordt teruggebracht van 14 naar 10 dagen.
Ontheffing panden van groot regionaal belang Op 30 september wordt ontheffing verleend aan drie culturele locaties voor het maximum van 30 personen per ruimte; dit geldt voor hen niet. Door de nieuwe landelijke maatregelen op 13 oktober eindigt deze ontheffing.
Brandhaarden In Gelderland-Zuid zijn er in september zes besmettingshaarden. In Nijmegen worden drie cafés direct gesloten, nadat een flink aantal bezoekers van de cafés positief is getest op covid-19. Bezoekers wordt opgeroepen alert te zijn, bij klachten thuis te blijven en zich te laten testen.
Aantal besmettingen loopt op Vanaf september loopt het aantal positief geteste inwoners in Gelderland-Zuid in hoog tempo op. Elke week laten meer inwoners zich testen. Waar Gelderland-Zuid aan het begin van deze maand nog het risiconiveau ‘waakzaam’ had is dat op 25 september zorgelijk. Samen met 7 andere veiligheidsregio’s worden in Gelderland-Zuid extra maatregelen genomen in de horeca en met betrekking tot samenkomsten om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen en kwetsbare groepen te beschermen.
Met de studenten en onderwijsinstellingen wordt actiever gecommuniceerd en de samenwerking gezocht. De verantwoordelijkheid ligt immers niet alleen bij horecaondernemers, maar ook bij de studenten/ horecabezoekers. Op verzoek van de GGD worden bezoekers van kapperszaken in Beek, Druten en Malden opgeroepen om tot 10 dagen na dit bezoek in quarantaine te gaan. Betrokken kapperszaken besluiten zelf om te sluiten.
Gedeeltelijke lockdown Op 2 oktober 2020 geeft het kabinet het dringende advies om in heel Nederland in publieke ruimten mondkapjes te dragen.
OKT 2020
Op 6 oktober start het kabinet met een landelijk initiatief waarin we als Nederlanders ‘aandacht voor elkaar’ hebben en waarbij gezamenlijk stil wordt gestaan bij de gevolgen van de coronacrisis.
Risiconiveau zeer ernstig Het aantal corona patiënten blijft ook in Gelderland-Zuid toenemen. Op 21 oktober wordt Gelderland-Zuid qua risiconiveau ingedeeld in ‘zeer ernstig’. Vanwege het toenemende aantal corona patiënten schaalt de acute zorg een deel van de reguliere zorg af.
Handhaving en brandhaarden Vanaf 10 oktober 2020 is de app coronamelder in het hele land in gebruik. Appgebruikers die minstens 15 minuten in de buurt zijn geweest van iemand die daarna corona blijkt te hebben, krijgen daarvan een bericht met het verzoek 10 dagen in quarantaine te gaan. Ondanks de strengere maatregelen loopt het aantal corona besmettingen in het hele land op. Op 13 oktober 2020 kondigt het kabinet daarom een gedeeltelijke lockdown aan. Zo gaat o.a. de horeca tijdelijk dicht, is sporten nog maar beperkt mogelijk en wordt het aantal bezoekers thuis verder beperkt.
Tijdelijke verzwaring Op 3 november 2020 besluit het kabinet om voor twee weken, bovenop de huidige gedeeltelijke lockdown, extra maatregelen in te stellen zodat de cijfers sneller dalen. Iedereen wordt opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te blijven. Thuis mogen maximaal 2 personen op bezoek komen en ook buiten mag je met maximaal 2 personen bij elkaar zijn. Alle publiek toegankelijke locaties zijn gesloten, zoals musea, theaters, sexclubs, casino’s, bioscopen, pretparken, dierenparken en zwembaden. Op 13 november maakt de Rijksoverheid bekend dat de verkoop en het afsteken van vuurwerk deze jaarwisseling eenmalig wordt verboden, om extra druk op de al zwaar belaste zorg en op de handhaving van de openbare orde te voorkomen. Op 17 november mogen musea, theaters, zwembaden en pretparken weer open en mag er weer worden gesport in groepslessen. Mensen mogen per dag weer maximaal 3 mensen thuis ontvangen en met maximaal 4 mensen in groepsverband buiten zijn. Evenementen blijven verboden en er is een algehele sluiting van de horeca. Landelijk is de rijksoverheid bezig met een vaccinatiestrategie, in afwachting van een vaccin. Vaccinatie is gratis en vrijwillig.
De handhaving wordt – voor zover dit lukt met de bezetting bij de gemeenten en politie – weer aangescherpt. In september en oktober wordt een groot aantal keren handhavend opgetreden tegen horecaondernemingen en wordt een aantal inrichtingen tijdelijk gesloten vanwege het niet houden corona maatregelen. Bij een eierproductiebedrijf worden 35 medewerkers positief getest op het coronavirus. Door het bedrijf worden direct maatregelen genomen om verdere besmettingen te voorkomen.
NOV 2020
Laatste noodverordening Op 18 november wordt de twintigste en daarmee laatste noodverordening covid-19 veiligheidsregio Gelderland-Zuid aangepast en vastgesteld. Binnen de crisisorganisatie wordt nagedacht over de werkwijze en afstemming in Gelderland-Zuid zodra de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 in werking treedt. Met de inwerkingtreding van deze wet komen de bevoegdheden die bij een GRIP 4 structuur bij de voorzitter veiligheidsregio zijn belegd, voor een groot gedeelte weer terug bij de burgemeesters. Vanwege de coördinatie en afstemming wordt in Gelderland-Zuid in de komende tijd echter wel in de GRIP 4 structuur met elkaar samengewerkt.
Tijdelijke wet maatregelen covid-19 Vanaf dinsdag 1 december 2020 geldt de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 voor drie maanden. Hiermee worden de bestaande coronamaatregelen vastgelegd in wetgeving en krijgen de Eerste en Tweede Kamer meer betrokkenheid. Per 1 december is het verplicht een mondkapje te dragen in publieke ruimtes. Het mondkapje is verplicht voor iedereen van 13 jaar en ouder in onder andere winkels, musea, restaurants en theaters.
DEC 2020
Afwegingskader carbidschieten Het door het kabinet aangekondigde vuurwerkverbod tijdens de jaarwisseling zorgt voor een stijging van het aantal vergunningaanvragen voor carbidschieten. Voor het afhandelen van aanvragen wordt een afwegingskader vastgesteld door het RBT met daarin corona regels.
Vanaf 1 december kunnen mensen die in contact zijn geweest met een besmette persoon zich ook als ze geen klachten hebben op corona laten testen. Dit kan op de 5e dag na het laatste risicovolle contact met die persoon.
Lockdown om contacten tot een minimum te beperken
Handhaving TWM
Op 15 december kondigt het kabinet de strengste lockdown tot nu toe aan om de zorg toegankelijk te houden. Onder andere musea, theaters, concertzalen, sauna’s, binnensport accommodaties, horeca en winkels (behalve voor essentiële zaken zoals levensmiddelen) worden gesloten.
De burgemeester van Buren neemt in december de eerste bestuursrechtelijke maatregel op grond van de tijdelijke wet en regeling maatregelen covid-19. Naar aanleiding van een illegaal feest wordt een café in Zoelen gesloten. Door de burgemeester van Zaltbommel wordt tot twee keer toe besloten om geen ontheffing te verlenen voor het NK Veldrijden. Er is geen sprake van een bijzondere omstandigheid, de GGD adviseert negatief en belang van bestrijding van de corona pandemie verzet zich tegen het verlenen van de gevraagde ontheffing.
Scholen in het basis- en voortgezet onderwijs en instellingen voor mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs geven les op afstand om zo het aantal contacten te beperken. De kinderopvang is gesloten.
Start corona-vaccinatie Op woensdag 6 januari wordt landelijk een start gemaakt met de corona-vaccinatie. Op deze dag worden bij de GGD-priklocatie in Veghel en in ziekenhuizen de eerste mensen gevaccineerd. Gestart wordt met vaccinatie van medewerkers van verpleeghuizen en medewerkers uit de directe COVID-zorg in ziekenhuizen en bij ambulancediensten. Op vrijdag 15 januari start de vaccinatie in Gelderland-Zuid. Dit gebeurt vanuit de GGD-priklocatie aan de Havenweg in Wijchen.
JAN 2021
Lockdown verder aangescherpt: invoering avondklok
Handhaving avondklok Gemeenten en politie bereiden zich voor op handhaving van de avondklok. Evidente overtredingen worden gehandhaafd en na de eerste paar dagen van intensieve controle wordt de balans opgemaakt: onze inwoners houden zich over het algemeen goed aan de regels. En ondanks de dreiging van avondklokrellen op diverse plekken in de regio worden geen excessen waargenomen.
Situatie blijft ernstig, lockdown wordt verlengd Ondanks het afnemende aantal besmettingen besluit het kabinet om de huidige lockdown voort te zetten. Wel gaan basisscholen en kinderopvang vanaf 8 februari weer open. Daarnaast mogen consumenten vooraf geplaatste bestellingen, op vooraf afgesproken tijden, ophalen bij de winkel. In februari wordt door het kabinet ook de routekaart coronamaatregelen gepresenteerd. Deze routekaart laat per risiconiveau zien welke maatregelen nodig zijn als er meer of minder besmettingen zijn. Het kabinet zal deze bijgewerkte routekaart gebruiken bij de toekomstige besluitvorming over versoepelen of aanscherpen van maatregelen.
Gerechtelijke procedures avondklok De voorzieningenrechter wijst op 16 februari de vorderingen van Stichting Viruswaarheid toe om de avondklok buiten werking te stellen . De voorzieningenrechter oordeelt dat bij de invoering van de avondklok geen sprake was van de bijzondere spoedeisendheid die nodig is om gebruik te kunnen maken van het artikel uit de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag en veroordeelt de Staat om de avondklok per omgaande buiten werking te stellen. Het Gerechtshof wijst dezelfde avond echter nog het schorsingsverzoek van de Staat toe. Het besluit van de voorzieningenrechter wordt opgeschort in afwachting van de definitieve uitspraak in hoger beroep.