Corona-crisismonitor tweede en derde kwartaal 2021

PDF: Druk op CTRL+L voor volledig scherm. Terug naar begin met home Esc om volledig scherm te verlaten

Corona-crisismonitor Nijmegen 2021, tweede en derde kwartaal Inhoudsopgave Uitleg Dashboard Toelichting dashboard Verdieping Stadsontwikkeling Verdieping Werk en inkomen Verdieping Samenleving Verdieping Sentiment

O&S Nijmegen, november 2021

Uitlegpagina Er is via de GGD’s, het RIVM en de Rijksoverheid inzicht beschikbaar voor het monitoren van de ontwikkeling van het coronavirus (data, dashboards). Deze monitor richt zich op de doorwerking van de coronacrisis op de economie en de maatschappij in Nijmegen. Deze corona-crisismonitor volgt daarom de actualiteit voor de domeinen stadsontwikkeling, werk en inkomen, samenleving en sentiment gedetailleerder dan gebruikelijk. Waar normaal volstaan wordt met jaarcijfers, worden nu cijfers zoveel mogelijk per maand of kwartaal weergegeven. De crisismonitor begint met een “dashboard” waar gekozen kernindicatoren per domein in één overzicht zijn samengebracht. In het dashboard gaat het telkens -wanneer mogelijk- om een beeld van laatste 24 maanden of 8 kwartalen van de hoofduitkomsten, met soms een trendlijn bij een grillig verloop. Tegenover het dashboard staat in het zelfde stramien een korte interpretatie van de gepresenteerde grafieken. laatste trendinfo is

De kleur in het dashboard geeft aan of bij de recente metingen indicaties zijn voor een positieve trend (groentinten) of een negatieve (roodtinten). Grijs geeft een “zijwaartse beweging” aan (geen verandering) of een (nog) niet te duiden ontwikkeling. Bij dat laatste kan gedacht worden aan een plotselinge negatieve uitkomst in een daarvoor positieve trend of vice versa.

zeer positief positief neutraal negatief zeer negatief

Bij elke nieuwe uitgave van de crisismonitor worden de dashboardgegevens zo ververst, dat er steeds een nieuwe maand/nieuw kwartaal bij komt, terwijl tegelijkertijd de oudste waarneming wegvalt. Door te klikken op de titels van de domeinen en grafieken in het dashboard, komt u in een verdere verdieping terecht over dat onderwerp. Aan het einde van de verdieping staat steeds een link om weer terug te komen in het dashboard.

Door naar dashboard Terug naar inhoudsopgave

Stadsontwikkeling

Werk en inkomen

Samenleving

Sentiment

Economie: aanwas nieuwe bedrijven

Werkloosheid (WW-uitkeringen)

Criminaliteit: overlast

Economisch sentiment ondernemers

400

3400

1200

350

3200

1000

300

3000

250

50

2200

200

0

2000

0

IV

I

II

19

III

IV

I

20

II

o n d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s

III

19

21

20

Centrum: parkeertransacties

80 60 40 zelfde periode voorgaand jaar =100

0 IV

I

II

III

IV

I

20

II

Stedelijke ontwikkeling: woningbouw

20

Schuldhulpaanvragen

19

I

II

III 20

IV

I

II 21

-60 -70

reactie gemeente 20

21

Psychische gezondheid 100% 80%

---

neutraal

-/--

Reden ontevreden reactie stadsbestuur ---

--

l. ongezond

l. ongezond

Psychisch gezond

Psychisch gezond

Psychisch gezond

Nijmegen (eind maart)

Nijmegen (september)

Nederland (eind oktober)

l. ongezond

+ / ++

60% 40% 20%

0 IV

21

gem. bestuur

19

5 III

III

am j j a s o n d j f mam j j a s o n d j f m

21

10

0

20

II

toek. stad

13000

15

100

I

Vertrouwen stadspanel okt 2021

13500

20

200

IV

14000

25

300

III

-80

14500

30

400

19

II

15000

35

500

21

15500

40

600

20

16000

19

21

-20

I

-50

Cliënten zorg en ondersteuning

d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s o n

III

IV

-40

19

8000 7800 7600 7400 7200 7000 6800 6600 6400 6200 6000

100

20

21

-10 -30

o n d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s

Bijstand

120

0

400

2400

100

10

600

2600

150

20

800

2800

200

30

0% m j j a s o n d j f mam j j a s o n d j f ma 20

21

Geen nieuwe gegevens beschikbaar

Stadsontwikkeling

Werk en inkomen

Samenleving

Sentiment

Economie: aanwas nieuwe bedrijven

Werkloosheid (WW-uitkeringen)

Criminaliteit: overlast

Economisch sentiment ondernemers

De aanwas van nieuwe bedrijven liep al voor corona wat terug. Na de scherpe dip in het tweede kwartaal 2020 (1e lock down), ontwikkelt de aanwas van het aantal bedrijven zich in de rest van 2020 en 2021 gunstig. De trend in het aantal starters is licht positief, het aantal stoppers neemt af. Faillissementen zijn stabiel- (zeer) laag. Banengroei (PWE) april ‘19-september 20: ruim 2000 banen erbij, +2%.

In de eerste maanden van de coronacrisis steeg het aantal WW-uitkeringen in Nijmegen sterk. Vanaf juni 2020 is er weer sprake van een vrijwel constante daling. Uitstroom kan zowel het gevolg zijn van het vinden van een nieuwe baan als van het aflopen van de WW-uitkering. De dynamiek in de WW (+ en -) zit in de groep tot 27 jaar. In Q2/Q3 flinke daling in de WW: de economie is weer open en er is krapte aan personeel in veel sectoren.

Stijging van overlastmeldingen sinds start coronacrisis. Vanaf september `20 zet weer een daling in. Niettemin in Q3 2021 nog steeds 32% meer meldingen dan précorona. Meer geluidshinder, overlast van verwarde personen, burengerucht en jeugdoverlast, minder geluidshinder horeca, evenementen en verkeer. Gedigitaliseerde/cyber criminaliteit groeit eerst, maar daalt in 2021. Afname van inbraak/diefstal en geweldsdelicten.

In Q2 2020 is het sentiment in onze regio en landelijk gekelderd tot een historisch laag niveau. Na de eerste grote schrik, herstelt het vertrouwen veel scherper dan bij de kredietcrisis van 2008. In Q2/Q3 2021 herstelt het vertrouwen na een winterdip zeer sterk. Er zijn 15% meer ondernemers met positieve verwachtingen voor het komende kwartaal dan ondernemers die er negatief tegenaan kijken.

Centrum: parkeertransacties In 2020 23% minder P-transacties, en min 30% P-duur. Scherpe dalingen in de 1e (q2 ’20) en 2e lock down (Q1 ‘21), herstel daarna. Passanten: nog iets scherper beeld dan parkeren. Heel 2020 -37% passanten. Leegstandspercentage winkels (zie verdieping) vertoont in ’20 geen stijging, maar juist een lichte daling. In 2021 loopt de leegstand op tot 7,5% in oktober, nog steeds een laag niveau vergeleken met andere steden Stedelijke ontwikkeling: woningbouw

Bijstand Ook het aantal bijstandsuitkeringen steeg aan de eerste maanden van de coronacrisis. Met zo’n 350 tussen maart en juni. Na een daling in de maanden augustus-november neemt het aantal uitkeringen eind 2020 weer iets toe: de instroom stijgt en de uitstroom daalt. In Q1 ‘21 is er weer evenwicht, op rond 7400 uitkeringen. In het 2e + 3e kwartaal versnelt de daling tot 7100, ruim 400 onder de top, midden 2020.

Cliënten zorg en ondersteuning Het totaal aantal cliënten Wmo/jeugdzorg stijgt al langere tijd. De oorzaken verschillen per subcategorie, maar vergrijzing en extramuralisering spelen een rol. Invoering abonnementstarief voor hulp aan huis leidt tot extra groei. Beschermd wonen: v.a. 2021 daling door overgang van cliënten naar de Wlz. Een duidelijke relatie met corona-effecten is bij het zorggebruik waar de gemeente verantwoordelijk voor is, vooralsnog niet te leggen. Psychische gezondheid

Vertrouwen en stemming (okt. 2021) Vertrouwen in de toekomst van Nijmegen neemt af naar 58%; vertrouwen in het gemeentebestuur naar 37%. Dat is beide 9%-punt lager dan in mei 2021. De tevredenheid over de reactie van de gemeente Nijmegen op de coronacrisis steeg in mei 2021 (na de winterlockdown, dreigende avondklokrellen) sterk: van 45% tevreden/zeer tevreden oktober 2020 naar 57% in mei. Oktober 2021 blijft die tevredenheid hoog: 56% (zeer) tevreden.

September 2021 voelt 87% (maart 81%) van de Nijmegenaren zich psychisch gezond, 14% minder of niet. Vergeleken NL is dat wat ongunstiger. Landelijk zijn 16-24 jarigen de ongunstige groep (74 % psychisch gezond, tegen 89% voor allen)). 44% van onze burgers voelt zich in september enigszins of sterk eenzaam. Veel beter dan in maart (63%). Landelijke cijfers: 47% van de 16-24 jarigen voelt zich enigszins/sterk eenzaam tegen 39%, allen

In Q3 2020 was nog 11% negatief of zeer negatief, een jaar later is dat 8%. Eerder werden ook redenen gevraagd waarom men negatief was. In de eerste editie Q3 2020 kwamen daar meer dan 200 reacties op, in Q1 slechts 34. De grootste groep op beide peildata vroeg om strengere handhaving en/of regels. Voor de rest een grote diversiteit aan antwoorden.

Vergunde nieuwbouw van woningen herstelt na een dip in Q2 2020. Er is weer veel in aanbouw. In Q1 en Q2 2021 sterke daling van het aantal transacties in bestaande koopwoningen bij veel hogere prijzen. Koopmarkt is krap en duur. Processen op de woningmarkt herstellen na corona tijd. In 2020 was er voor het eerst in 20 jaar geen bevolkingsgroei, in 2021 naar verwachting weer 1.500-2.000 inwoners erbij.

Schuldhulpvraag Aanmeldingen schommelen sterk. Over heel 2020 zijn het er echter flink minder dan in 2019 (280 versus 376) en dit lijkt ook de eerste 4 maanden van 2021 het geval. De oorzaak van dit lagere aantal is lastig te bepalen. Zijn er minder problemen of zoeken mensen minder hulp? Of komen effecten later? Voor na april 2021 zijn gegevens nog in aanvraag.

Reden ontevreden reactie stadsbestuur

Verdieping Stadsontwikkeling Economie Bedrijvendynamiek KvK 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Q1

Q2

Q3

2018 starters

Q4

Q1

Q2

Q3

2019 stoppers

Q4

Q1

Q2

Q3

2020 faillissementen

Q4

Q1

Q2

Q3

2021 aanwas

Bron: KvK-regiodata De aanwas van nieuwe bedrijven liep al voor corona wat terug. Na de scherpe dip in het tweede kwartaal, met de schrik en onzekerheid over corona van dat moment, ontwikkelt de aanwas van het aantal bedrijven zich in de rest van 2020 en 2021 gunstig. De trend in het aantal starters in licht positief, het aantal stoppers neemt af. Faillissementen zijn stabiel-laag. Het is een heel kleine groep binnen de stoppers (enkele procenten).

Banenontwikkeling Nijmegen (PWE-Gelderland 2021) 2016

2017

2018

2019 20-voorjaar

20-najaar*

Landbouw /Visserij

280

280

290

270

260

260

Industrie/Delfstoffenw inning

6150

6470

6780

6750

6540

6380

Nutsbedrijven

500

440

500

490

460

490

Bouw nijverheid

2790

2820

2990

3110

3180

3260

Groothandel

3780

3760

3950

4340

4300

4330

Detailhandel/autohandel

9440

9690

9750

9920

9930

10030

Vervoer, opslag en com m unicatie

3000

2830

3080

3170

3370

3320

Horeca

5100

5280

5460

5510

4880

4700

Financiële instellingen

1140

1200

1360

1450

1400

1450

Zakelijke dienstverlening

14910

15220

15920

16770

17030

17620

Openbaar bestuur

3820

3590

3800

3780

3770

3820

Onderw ijs

12630

12740

12840

13020

13620

13850

Gezondheidszorg Overige dienstverlening

29830

29970

30390

30750

31540

31820

3660

3800

3990

4140

4180

4150

totaal

97010

98070

101100

103450

104450

105470

* Bron: PWE-Gelderland; gegevens najaar 2020 zijn per sector uitgesplitst indicatief. Bedrijven is gevraagd om mensen, die door de COVID-maatregelen niet konden werken maar alsnog wel op de loonlijst stonden, bijvoorbeeld als gevolg van steunmaatregelen (TOGS, TOZO, NOW), wél mee te tellen bij het aantal banen.

In april 2019- september 2020 is de werkgelegenheid (werknemers en zelfstandigen) bij bedrijven en instellingen in de gemeente Nijmegen toch nog flink verder gegroeid. Wat minder uitbundig dan in de twee jaar ervoor (+3,2 en 2,1%), maar toch substantieel met een plus van 2%, in dit geval in anderhalf jaar (ruim 2000 banen). Daarvan is ruwweg de helft tot aan april gerealiseerd en de andere helft van april 2020 tot september. De marktsector (het commerciële bedrijfsleven) voelt de gevolgen van de corona-crisis sterker dan de onderwijs-zorgsector. Die laatste sectoren laten een groei zien, waardoor de banenontwikkeling in totaal nog steeds flink positief uitvalt. Na gezondheidszorg en onderwijs is de zakelijke dienstverlening de derde in rij wat betreft groei in 2019-2020. Krimp zien we in de horeca (-810 banen), een duidelijk corona-effect. De industrie verliest bijna 400 banen van 2019 naar 2020. In de detailhandel is er van 2019 tot najaar 2020 opmerkelijk genoeg toch nog sprake van groei. In Nijmegen-Centrum en in mindere mate ook in Nijmegen-Oost is sprake van dalende werkgelegenheid in 2020. In het centrum komt dat vooral door krimp in de horeca. De overige stadsdelen groeien in werkgelegenheid. In april 2020 was er vooral groei in de grotere banen (> 12 u/week).

Het aantal uitzendbanen liep met 13% terug, met als opvallende uitzondering de gezondheidszorg en het onderwijs, waar juist meer ingeleend personeel werkte. Het UWV telt voor de regio Rijk van Nijmegen van september 2019 tot september 2020 een lichte afname van werknemersbanen van inwoners van deze regio (-500, -0,3%), dat is wel ruim beter dan het landelijk gemiddelde van -1,2%.

Regionale economische ontwikkeling

Raming economische groei tweede kwartaal 2020 en 2021 t.o.v. hetzelfde kwartaal een jaar eerder (CBS); hoe donkerder, hoe groter de krimp of de groei.

Tijdens de corona-crisis en de eerste lockdown behoorde onze regio zeker niet tot de zwaarst getroffen gebieden (dat waren m.n. Amsterdam, Haarlemmermeer, zie figuur links), maar ook niet tot de minst geraakte regio’s. In het jaar daarop zien we de zwaarst getroffen regio’s over het algemeen het meest opveren (figuur rechts). Onze regio behoort met een geschatte BBP-groei van 11% in een jaar tijd niet tot de absolute toppers in het herstel, maar wel duidelijk tot de subtop in groei. Met deze groei is de krimp van 8-10% in het jaar ervoor weer goedgemaakt. Terug naar dashboard

Stadscentrum Parkeertransacties centrumbezoek, per kwartaal. Index ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder (=100). 120 110 100 90 80 70 60 50 40 I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III 15

16

17

18

19

20

21

Zeer scherpe terugval in de eerste lockdown-periodes tot zelfs min 65% in april. Fors herstel in mei tot juli 2020. In juli zelfs iets bovennormaal, ondanks vervallen Vierdaagse(feesten). Wellicht meer ruimte voor kortparkeerders en dus meer transacties? Na juli weer terug tot bijna de helft minder transacties in december 2020 vergeleken met december 2019. In maart 2021 is het aantal parkeertransacties bijna even groot als een jaar eerder, omdat we dan vergelijken met het begin van de eerste corona lockdown, halverwege maart 2020. In het tweede en derde kwartaal 2021 ligt het aantal transacties hoger dan in dezelfde periode in 2020.

Passanten stationsgebied en enkele centrumstraten, index, gemiddelde 2019=100 160

200

140

180 160

120

140

100

120

80

100

60

80 60

40 20

40 20

index, gemiddelde2019 =100

0 f m a m j j a s o n d j f m a m j j a s o n d j f m a m j j a s o 19

20

21

index, zelfde maand 1 jaar eerder =100

0 f

m

a

m

j

j 20

a

s

o

n

d

j

f

m

a

m

j

j

a

s

o

21

In april 2020 duikt het aantal passanten 60% onder het jaargemiddelde van 2019. In mei tot juli volgt een herstel, met daarna de daling naar de tweede lockdown in december 2020. Vergelijken we de maanden in 2020 met dezelfde maanden in 2019, dan is de scherpte van de terugval nog zichtbaarder. April 2020 telt maar één derde van het aantal passanten van april 2019. Het herstelt wel nadien, maar gemiddeld genomen blijft het rond 20% rustiger op straat. Er kunnen wel verschillen optreden door koopdageffecten (4 of 5 zaterdagen in een maand) en februari had in 2020 een dag meer. Na oktober valt de drukte weer terug door de steeds verder aangescherpte maatregelen. In februari en maart trekt het druktebeeld weer wat aan. In de jaar-op-jaar vergelijking is maart 2021 opvallend, omdat dan vergeleken wordt met de start van de eerste lockdown in 2020. Ná maart 2021 zien we grote verbeteringen ten opzichte ten opzichte van 2020, maar vergeleken met 2019 is van een volledig herstel nog geen sprake. Al met al ligt het bezoekniveau aan de binnenstad in 2020 duidelijk lager dan normaal. Locatus schat het verlies op basis van summiere steekproeftellingen op 40%, in afgezette parkeeruren zien we een min van 30% in parkeerduur, -23% in transacties. Parkeerders blijven 25 minuten korter in de stad tijdens de lockdown-perioden. April was daarbij het dieptepunt, juli was vrijwel normaal.

In de automatische passantentellingen in centrumstraten en het stationsgebied zien we 37% minder drukte in 2020 ten opzichte van 2019. April 2020 was het stilst met min 66%. Maar ook in de beste maanden van 2020 en 2021 bleef het ca. 20% rustiger op straat. Tussen 24 oktober en 12 november 2020 (met dichte horeca, maar nog wel met open winkels) zijn passanten in het stadscentrum ondervraagd. Sinds 1996 wordt dat elke twee jaar gedaan voor de Stadscentrummonitor. De 870 geënquêteerde passanten in de hoofdwinkelstraten komen in 2020 meer dan voorheen uit Nijmegen en minder uit het buitenland. De mensen komen veel meer te voet en ook wel op de fiets of met de auto, maar veel minder met het ov (26 naar 12%). Voor de groep die overstapt van ov naar auto, is voor ca. 40% corona de reden. De passanten komen veel vaker met winkelen als bezoekdoel en veel minder met recreatieve doelen. Binnen die recreatieve doelen daalt het horecabezoek en groeit het rondkijken en wandelen. Functioneel bezoek neemt ook af door het thuiswerken. Door de meer lokaal/regionale herkomst van het

bezoek, zijn er minder incidentele bezoekers en ook minder mensen die de stad voor het eerst bezoeken. Mensen blijven ook veel korter in de binnenstad, mede door gesloten horeca. De besteding per bezoekgroep is niet sterk veranderd in 2020, een fractie minder lijkt het. Onderstaand enkele indicaties over bezoekcijfers in de cultuur en toerisme-sector. Met name de podia en de cruisevaart laten extreme terugval in aantallen bezoekers zien. Voor de meeste periodieke evenementen was het bezoekverlies in 2020 100%.

2019 2020 2020 vs. 2019 428.672 121.240 -72 % 252.888 127.757 -49 % 1.252.337 1.001.230 -20 % 39.948 39.220 -2 % 70.874 38.161 -46 % 51.851 24.500 -53 % 79.000 13.525 -83 %

aantal bezoeken podiumvoorstellingen gesubsidieerde podia aantal filmbezoeken in LUX aantal uitleningen openbare bibliotheek aantal leden openbare bibliotheek aantal bezoeken Museum Het Valkhof aantal bezoeken De Bastei aantal cruisevaartpassagiers

Percentage zuivere detailhandelsleegstand, winkelgebied Centrum Nijmegen 18% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% I

II

III

IV

18

I

II

III 19

IV

I

II

III 20

IV

I

II

III

IV

21

Bron: Locatus BV. Het leegstandspercentage vertoont in 2020 geen stijging. In het vierde kwartaal worden de uitkomsten van het jaarlijkse complete veldwerk zichtbaar. Tussenliggend zijn de wijzigingen beperkt tot de uitkomsten van deskresearch. In 2021 zien we een geleidelijke stijging van de leegstand in het winkelgebied Centrum Nijmegen tot 7,5%, na het veldwerk van 2021. Dat is niettemin laag in vergelijking met 12,2% gemiddeld van de centra van de benchmarksteden (Groningen, Enschede, Arnhem, Nijmegen, Leiden, Tilburg, Eindhoven en Maastricht). Terug naar dashboard

Stedelijke ontwikkeling

Ontwikkeling inwoneraantal in 2021 Bevolking groeit in 2021 De afname van het aantal inwoners die zich in 2020 (voor het eerst in 20 jaar) in Nijmegen voordeed, is in 2021 gekeerd. Aan het eind van het jaar telt de stad naar verwachting rond de 179.000 inwoners, zo’n 1500-2000 meer dan op 1 januari 2021

Daling in 2020 had verschillende oorzaken 2000 1500 1000 500 0 jan

feb

maart april

mei

2018

2019

juni

juli

aug

sept

okt

nov

dec

-500 -1000 -1500 2020

2021 voorl

Figuur 1 Ontwikkeling inwoneraantal t.o.v. 1 januari, bron CBS

De bevolkingsontwikkeling in kennisstad Nijmegen volgt het ritme van het studiejaar: in de maanden tot juni is het inwoneraantal doorgaans tamelijk stabiel, om in juli, met het eindigen van het studiejaar, te zakken. In augustus en september volgt een grote instroom van nieuwe studenten, om daarna op een wat hoger niveau weer te stabiliseren. De ontwikkeling in 2020 week daarvan af: aan het eind van het jaar waren er, i.p.v. zo’n 1000 extra inwoners zoals in andere jaren, een paar honderd Nijmegenaren minder. Daarvoor waren er verschillende oorzaken: • • •

De vestiging van buitenlandse studenten liep heel sterk terug: door de coronacrisis viel de internationale uitwisseling nagenoeg stil Door de lage nieuwbouwproductie in 2020 was het vestigingssaldo met andere gemeenten in Nederland veel lager dan andere jaren Het sterftecijfer in 2020 lag door corona zo’n 200 boven het normale niveau.

Achtergronden van het herstel in 2021 Zoals de daling in 2021 verschillende oorzaken had heeft ook het herstel van de groei in 2021 verschillende verklaringen: • • •

Omdat er in 2020 weinig buitenlandse studenten naar Nijmegen zijn gekomen is in 2021 het vertrek van deze studenten ook laag, veel lager dan in standaardjaren; Tegelijkertijd is de vestiging van buitenlandse studenten in september 2021 wel weer een stuk gestegen, alhoewel nog niet op het niveau van voor de corona-crisis; Door een grotere nieuwbouwproductie is over het hele jaar het migratiesaldo met andere gemeenten in Nederland gunstiger: er vertrekken minder mensen dan vorig jaar, er komen er meer. De groei van Nijmegen in 2021 komt voor 2/3 terecht in Nijmegen-Noord.

Woningmarkt Woningmarkt, bestaande particuliere koopwoningen (woningmarktcijfers.nl.; basis is kadaster)

transacties

prijs x 1000

700 600 500 400 300 200 100 0

450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

III

IV

I

II

19

III 20

IV

I

II 21

III

IV 19

I

II

III 20

IV

I

II 21

Bij een blijvend laag aanbod, zien we nog geen wezenlijke breuken in aantal transacties en de prijsontwikkeling. De markt blijft krap en wordt steeds duurder. Vooral in 2021 is er een straffe prijsstijging (+24% in een half jaar) bij een flink dalend aantal transacties (-30%). In het vierde kwartaal van 2020 zagen we nog een tegenovergesteld beeld: meer transacties tegen een iets dalende prijs. Mogelijk dat de verhoging van de overdrachtsbelasting voor investeerders op 1-1-2021 naar 8% hier een rol in heeft gespeeld (opkopen goedkopere koopwoningen voor verhuur). Andere cijfers van het kadaster laten een verhoogde activiteit van deze groep kopers zien in 2019 en 2020. Terug naar dashboard

Verdieping Werk en inkomen Werkloosheid WW-uitkeringen naar leeftijd 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500

2019-1 2019-2 2019-3 2019-4 2019-5 2019-6 2019-7 2019-8 2019-9 2019-10 2019-11 2019-12 2020-1 2020-2 2020-3 2020-4 2020-5 2020-6 2020-7 2020-8 2020-9 2020-10 2020-11 2020-12 2021-1 2021-2 2021-3 2021-4 2021-5 2021-6 2021-7 2021-8 2021-9

0

50+

27-50

tot 27

Bron: UWV Zowel de stijging als de daling van het aantal WW-uitkeringen in Nijmegen in de loop van de coronacrisis komt hoofdzakelijk voor rekening van de groep tot 27 jaar oud. Daar is het aantal uitkeringen in het tweede kwartaal van 2020 ongeveer verdrievoudigd. In absolute cijfers gaat het om een stijging van ongeveer 200 naar meer dan 600 jongeren met een WW-uitkering in juni. Eind maart 2021 was dit cijfer weer gedaald tot onder de 400. Een daling kan zowel het gevolg zijn van uitstroom naar werk als van het einde van de WW-periode (voor jongeren vaak 3 maanden). In het tweede en derde kwartaal van 2021 daalt het aantal lopende WW-uitkeringen sterk in alle leeftijdsgroepen. Delen van de economie die beperkingen kenden openden zich weer, met in sommige sectoren echte krapte aan werknemers. Terug naar dashboard

Bijstand en inkomensondersteuning Instroom bijstand 250 200 150 100 50

2019

2020 instroom

sept

juli

mei

mrt

jan

nov

sept

juli

mei

mrt

jan

nov

sept

juli

mei

mrt

jan

0

2021

uitstroom

Ook het aantal bijstandsuitkeringen steeg in de eerste maanden van de coronacrisis. Met zo’n 350 tussen maart en juni. Na een daling in de maanden augustus-november neemt het aantal uitkeringen eind 2020 weer iets toe: de instroom stijgt en de uitstroom daalt. In het eerste kwartaal van 2021 is er weer evenwicht, op rond 7400 uitkeringen. In het 2e en 3e kwartaal versnelt de daling door flink hogere uitstroom en geleidelijk dalende instroom. Het aantal uitkeringen daalt tot ca. 7100, 400 onder de top midden 2020 toen we bijna 7500 uitkeringen kenden.

TOZO: toegekende aanvragen 1400 1200 1000 800 600 400 200

week 13 week 16 week 19 week 22 week 25 week 28 week 31 week 34 week 37 week 40 week 43 week 46 week 49 week 52 week 2 week 5 week 8 week 11 week 14 week 17 week 21 week 23 week 26 week 29 week 32 week 35 week 38

0

Tozo-1

Tozo-2

Tozo-3

Tozo-4

Tozo-5

Voor de TOZO-1 regelingen, de overbruggingsregeling voor zelfstandigen, zijn ongeveer 3500 toekenningen gedaan. Op een totaal van ongeveer 8400 ZZP-ers (met het ondernemerschap als hoofdbaan) betekent dat dat ongeveer 40% van hen een beroep op deze regeling heeft gedaan. Overigens geldt voor enige honderden toegekende aanvragen tot het uiteindelijk toch niet tot gebruik van de TOZO-regeling is gekomen, bv omdat toch niet aan de voorwaarden voldaan werd of omdat de aanvrager ervan af zag. TOZO: samenloop van regelingen De TOZO-regelingen 2, 3, 4 en 5 worden bijna altijd gebruikt als vervolg op een eerdere TOZO uitkering (zie onderstaande figuur). Bij de 2500 ZZP-ers voor wie de TOZO-1 regeling niet verlengd is, kan dat verschillende redenen hebben. Of de uitkering is niet meer nodig/mogelijk omdat er voldoende inkomsten/verdiensten zijn (eventueel door de toegevoegde partnerinkomenstoets bij de vervolgregeling). Of de uitkering is niet zinvol omdat er onvoldoende perspectief is op herstel van de omzet in de toekomst.

TOZO5 TOZO4 TOZO3 TOZO2 TOZO1 0

500

1000

1500

alleen deze regeling

2000

2500

3000

3500

ook andere regelingen

TONK Voor de periode jan-sept 2021 is het voor zelfstandigen, werknemers en werkzoekenden, die door corona inkomensverlies hebben geleden, mogelijk een tegemoetkoming in noodzakelijke kosten/woonkosten te krijgen. Bij een terugloop van het huishoudensinkomen van 20-40% bedraagt de TONK €175 per maand. Is de inkomensachteruitgang groter dan 40% dan is de TONK €350 per maand. Aan ruim 500 huishoudens is een TONK toegekend. In totaal bedroeg het verstrekte bedrag in deze periode ruim €2 miljoen. NOW Het UWV voert de NOW-regeling uit. Ondernemers kunnen met deze Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid een groot deel van hun loonkosten vergoed krijgen als ze verwachten ten minste 20% omzet te verliezen. De NOW-regeling kende in Nijmegen in de eerste tranche van de regeling 1126 toekenningen. In de tweede, derde en vierde en vijfde tranche resp. 554, 720, 706 en 450. De zesde periode kent landelijk minder aanvragen. Van de 27.500 is per 8 september ruwweg de helft toegewezen, waarvan 133 in Nijmegen. Totaal zijn er met de voorlopige score van de zesde aanvraagperiode 3689 toekenningen in Nijmegen bekend. Dat is per 1000 banen iets minder dan gemiddeld in de kennissteden en per 1000 vestigingen duidelijk minder (zie tabel hieronder).

NOW-toekenningen Nijmegen 1200 1000 800 600 400 200 0 03-04-05

06-07-08-09

10-11-12

01-02-03

2020

04-05-06

07-08-09*

2021

NOW-toekenningen in Nijmegen en vergelijkingssteden

NOW-1+2+3+4+5+6* toekenningen per 1000 banen per 1000 vestigingen Arnhem 3542 33,1 217,8 Eindhoven 6363 38,4 277,1 Enschede 3342 37,6 261,9 Groningen 5165 32,9 240,9 Leiden 2509 34,4 216,7 Maastricht 3727 49,5 337,9 Nijmegen 3689 35,6 225,4 Tilburg 4513 37,6 233,6 kennissteden totaal 32850 36,9 249,4 Bron: UWV Bron: UWV; 6e aanvraagperiode nog incompleet

Bij de getroffen sectoren binnen de (inmiddels gesloten) TOGS-regeling1, viel op dat 39% van de vestigingen en 24% van de banen in Nijmegen in principe binnen de “getroffen sectoren” vielen. In het stadsdeel Nijmegen-Centrum viel maar liefst 45% van de banen binnen de getroffen sectoren. Terug naar dashboard

1 Sectoren die het meest zijn geraakt door de overheidsmaatregelen rond het coronavirus (COVID-19). Lijdt een onderneming schade door de noodgedwongen sluiting, de inperking van

bijeenkomsten en/of het negatieve reisadvies buitenland? Dan kon men via de Beleidsregel tegemoetkoming ondernemers getroffen sectoren COVID-19 (TOGS) een eenmalige tegemoetkoming van € 4.000 ontvangen.

Verdieping Samenleving Geregistreerde criminaliteit en overlast 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 j

m m

j

s

n

j

18

m m

j

s

n

j

19

vermogensdelicten

geweldsdelicten

cyber/gedigitaliseerd

TOTAAL

m m

j

s

n

20

j

m m

j

s

21 overlast

Het aantal geregistreerde vermogensdelicten daalt vanaf de zomer van 2019. In de lockdown-periodes in de winter is de daling sterker, in de zomerperiodes tussen de lockdowns vindt weer een stijging plaats, maar wel op een lager niveau dan voor de corona-tijd. Vermogensdelicten omvatten bijvoorbeeld winkeldiefstal, woninginbraak, zakkenrollerij, auto-inbraak, autodiefstal. Vanaf april 2020 een licht dalende lijn voor geregistreerde geweldsdelicten in totaliteit. Ten opzichte van het derde kwartaal 2020 is het aantal geregistreerde geweldsdelicten in het derde kwartaal van 2021 12% lager (denk aan minder straatroof en bedreigingen). Sterke stijging van geregistreerde gevallen van overlast sinds start coronacrisis, met vanaf september 2020 een daling, die doorloopt tot februari 2021. Daarna treedt weer een stijging op tot aan juni, met daarna weer een terugloop in het derde kwartaal. Ten opzichte van het derde kwartaal 2019 (vóór corona) is aantal geregistreerde gevallen van overlast in het zelfde kwartaal van 2021 niettemin nog steeds 32% hoger. Ten opzichte van derde kwartaal 2020 is het beeld constant. Ten opzichte van vóór corona is er een stijging in geluidshinder, overlast door verwarde personen, burengerucht, en jeugdoverlast; geluidshinder van verkeer, horeca en evenementen is juist lager.

Cybercriminaliteit (met ICT-middelen gericht op ICT, zoals hacking, DDos-aanvallen) was een kleine categorie, maar groeit wel sterk in de coronaperiode. Gedigitaliseerde criminaliteit is klassieke criminaliteit die niet offline, maar online gepleegd worden (bijvoorbeeld internetoplichting, afpersing via e-mail en phishing). Deze groep groeide tot en met het eerste kwartaal van 2021, maar die groei vlakt daarna af naar een daling. Terug naar dashboard

Cliënten zorg en ondersteuning 12000 11000 cliënten wmo

10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000

cliënten jeugd

3000 2000

cliënten beschermd wonen

1000

2018

2019

2020

september

juli

mei

maart

januari

november

september

juli

mei

maart

januari

november

september

juli

mei

maart

januari

november

september

juli

mei

maart

januari

0

2021

Het zorggebruik laat op het eerste gezicht geen opmerkelijke wijzigingen zien die samenvallen met de corona-uitbraak en de maatregelen die daartegen genomen zijn. De grote groep Wmo-cliënten2 groeit trendmatig door, deels als gevolg van de demografische groei van de groep ouderen in Nijmegen (ouderen doen m.n. beroep op hulp bij het huishouden, hulpmiddelen en woonaanpassingen) en extramuralisering ). Het vervangen van de inkomensafhankelijke door een vaste lage eigen bijdrage (€ 19 per maand) speelt een belangrijke rol bij de stijging, vooral bij Hulp bij het Huishouden. De groep gezinnen/cliënten met jeugdhulp vertoont een stabiel beeld. De cliënten beschermd wonen laten na 1 januari een daling zien vanwege de overgang van cliënten naar financiering vanuit de Wet langdurige zorg. Geven we elke zorgcategorie een eigen y-as mee, dan ontstaat meer tekening. Bij cliënten jeugd is er in de zomer van 2019 een daling naar een lager niveau. Na de zomer van 2020 zien we een herhaling van die daling. Dit soort seizoenseffecten zijn normaal. Het algemene beeld is stabiel. Een duidelijke relatie met de corona-uitbraak en de genomen maatregelen daartegen, is vooralsnog niet te leggen. 2

hulp bij het huishouden, hulpmiddelen, vervoersvoorzieningen, woonaanpassingen, ambulante begeleiding, dagbesteding

Bij de Wmo-cliënten is er –na een administratieve dip in februari- een hapering in de groei in april en mei 2020 tijdens de eerste lockdown-periode. In deze periode kwamen er minder aanvragen binnen. Mede hierdoor hebben de wijkteams kunnen inlopen op de wachtlijsten en zijn er kortere wachttijden ontstaan. Na de zomer wordt een wat afgevlakt groeipad hervat. Bij de cliënten beschermd wonen zien we wel een sterke kentering naar krimp vanaf januari 2021, doordat cliënten zijn overgegaan naar bekostiging vanuit de Wlz.

clienten jeugd

clienten WMO

3300

10900 10800 10700 10600 10500 10400 10300 10200 10100 10000

3250 3200 3150 3100 3050 3000 o n d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s

o n d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s

19

19

20

21

cliënten beschermd wonen

alles

1400

16000

1200

15500

1000

20

21

15000

800

14500

600

14000

400

13500

200 0

13000 o n d j f mam j j a s o n d j f mam j j a s 19

20

21

am j j a s o n d j f mam j j a s o n d j f m 19

20

21

Alles bij elkaar genomen, lijkt er weinig acute/directe invloed van de coronacrisis op het zorggebruik waar de gemeente verantwoordelijk voor is. Zie eventueel ook de Voortgangsrapportage Interventieplan voor meer duiding. Terug naar dashboard

Psychische gezondheid en eenzaamheid Het landelijk onderzoek van de RIVM en GGD biedt (onder meer) inzicht in het welzijn van inwoners. De crisismonitor toont de Nijmeegse cijfers waar mogelijk en landelijke cijfers waar het volume van de Nijmeegse data ontoereikend is (dat is het geval als het gaat om specifieke groepen). Nijmegenaren geven hun leven in september een rapportcijfer van 7,5; iets hoger dan in juni (7,1), maar hetzelfde als Nederland als geheel (7,5). Het rapportcijfer ligt, net zoals vorig jaar (7,6 in juli 2020), in de zomermaanden iets hoger. Dit komt mogelijk door versoepelingen van de maatregelen, maar ook met ‘reguliere’ seizoen effecten moet rekening worden gehouden. Het onderzoek laat zien dat 87% van de Nijmegenaren psychisch gezond is (het gaat om een schaalscore o.b.v. gerapporteerde stress, angst, slaapproblemen, stemming). Met 14% gaat het psychisch minder goed, van wie 2% in ernstige mate. Daarmee is het beeld positiever dan in maart dit jaar, toen 81% psychisch gezond scoorde. In vergelijking met Nederland als geheel valt de vergelijking iets ongunstiger uit; van de Nederlanders is 88% psychisch gezond. De landelijke gegevens laten zien dat de psychische gezondheid van 16-24 jarigen (74%) lager ligt dan bij oudere leeftijdsgroepen. Van de Nijmegenaren is 44% enigszins (32%) tot sterk (12%) eenzaam (een schaalscore o.b.v.

stellingen over emotionele en sociale eenzaamheid); een stuk minder dan de Nijmeegse score in juni (61%) en vergelijkbaar met Nederland als geheel (43%). Het landelijk onderzoek laat zien dat 16-24 jarigen het meest zorgelijk scoren; van hen voelt 47% zich enigszins tot sterk eenzaam.

Eenzaamheid

Psychische gezondheid Nijmegen (eind Nijmegen Nijmegen (juni) (september) maart) 1,0 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0

Psychisch ernstig ongezond Psychisch matig ongezond Psychisch licht ongezond Psychisch gezond

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

enigszins/sterk eenzaam niet eenzaam

Nijmegen (eind maart)

Bron: https://www.rivm.nl/gedragsonderzoek/maatregelen-welbevinden/welbevinden-en-leefstijl

Terug naar dashboard

Nijmegen (juni)

Nijmegen (september)

Verdieping Sentiment Economisch sentiment ondernemers Verwachting ondernemers t.a.v. het economisch klimaat in de komende drie maanden, regionaal en nationaal; saldo van de positieve en negatieve antwoorden, 2008-2021 (Bron KvK, CBS) 09

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

30 20 10 0 -10 -20 -30 -40 -50 -60 -70

Regionaal Nederland

-80

De vertrouwensbreuk in het tweede kwartaal van 2020 is groter dan bij de kredietcrisis van 2008. Na de eerste grote schrik, herstelt het vertrouwen zich in het derde kwartaal wel veel scherper dan bij de kredietcrisis (tot 5%-punt meer pessimisten dan optimisten). In het vierde kwartaal van 2020 is het percentage ondernemers dat het economisch klimaat in het komende kwartaal negatief inschat weer 17% groter dan het percentage dat er positief tegenaan kijkt. In 2021 herstelt het vertrouwen zeer sterk. Regionaal zijn de verwachtingen iets positiever dan landelijk, lijkt het. Er zijn 15% meer ondernemers met positieve verwachtingen voor het komende kwartaal dan ondernemers die er negatief tegenaan kijken.

Terug naar dashboard

Vertrouwen en stemming Meningspeiling vertrouwen in toekomst stad, het gemeentebestuur en de reactie van de gemeente Nijmegen op de gevolgen van de corona-crisis. Gemeten binnen het digitale stadspanel, juli en oktober 2020 en mei en oktober 2021.

toekomst stad

0%

20%

40%

gem. bestuur

80%

100%

20Q2

70%

19%

9%

20 Q3

67%

23%

8%

21 Q1

67%

22%

9%

21 Q3

58%

30%

9%

20 Q2

48%

20 Q3

45%

33%

17%

21 Q1

46%

34%

15%

21 Q3 reactie gemeente

60%

20Q3

31%

37%

16%

42%

45%

17%

28%

11%

21 Q1

57%

26%

7%

21 Q3

56%

25%

8%

+ / ++

neutraal

-/--

58% van de stadspanelleden heeft in oktober 2021 vertrouwen of veel vertrouwen in de toekomst van Nijmegen en 37% ook vertrouwen in het gemeentebestuur. We zien die vertrouwensscores in de loop van de tijd in het stadpanel wel teruglopen. In het derde kwartaal van 2020 was 45% tevreden of zeer tevreden met de reactie van de gemeente Nijmegen op de coronacrisis. In het eerste kwartaal van 2021 (getekend door de winterlockdown en na dreigende avondklokrellen) liggen die cijfers flink anders. 57% (+12%-punt!) was toen tevreden of zeer tevreden met de reactie van de gemeente Nijmegen op de gevolgen van de corona-crisis. In het derde kwartaal zijn die cijfers nog steeds op dat hogere niveau (56% +/++). In Q3 2020 was nog 11% negatief of zeer negatief, een jaar later is dat 8%. Eerder werden ook redenen gevraagd waarom men negatief was. De grootste groep vroeg om strengere handhaving en/of regels. Terug naar dashboard

Reden ontevredenheid reactie gemeente In Q3 2020 was nog 11% negatief of zeer negatief, een jaar later is dat 8%. Eerder werden ook redenen gevraagd waarom men negatief was. In de eerste editie Q3 2020 kwamen daar meer dan 200 reacties op, in Q1 2021 slechts 34. De grootste groep op beide peildata vroeg om strengere handhaving en/of regels. Voor de rest een grote diversiteit aan antwoorden. Er zijn geen nieuwe gegevens beschikbaar voor Q3 2021. Terug naar dashboard