C1 d.d. 28 maart 2024 van GGD Gelderland Zuid over Concept jaarrekening GGD 2023
Tekst van het document
29.901
0
0
3.638
Baten
-29.901
0
0
-3.638
0
0
0
0
Werkveld specifiek (facultatief) Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting
Realisatie
Resultaat na belasting
Bijzondere Zorg
2022
2023
2023
2023
Lasten
1.900
1.427
1.499
2.052
Baten
-1.900
-1.427
-1.499
-2.052
0
0
0
0
Werkveld specifiek (facultatief) Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting
Realisatie
Resultaat na belasting
Programma Onderzoek, Informatie en Advies
2022
2023
2023
2023
Lasten
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
Resultaat na belasting
0
0
0
0
Werkveld specifiek (facultatief) Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting
Realisatie
Gezond Leven
2022
2023
2023
2023
Lasten
1.714
1.408
1.474
2.103
Baten
-1.696
-1.408
-1.474
-2.032
18
0
0
71
Resultaat na belasting
Jaarrekening 2023
106
Jeugdgezondheidszorg
Werkveld specifiek (facultatief) Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting 2022
2023
2023
Realisatie 2023
Lasten
1.308
1.224
1.287
1.996
Baten
-1.322
-1.224
-1.287
-1.917
-13
0
0
79
Werkveld specifiek (facultatief) Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting
Realisatie
Resultaat na belasting
Veilig Thuis
2022
2023
2023
2023
Lasten
242
216
226
465
Baten
-276
-216
-226
-463
Resultaat na belasting
-34
0
0
2
Overhead GGD Realisatie Primaire Gewijzigde begroting begroting
Realisatie
Overhead GGD
2022
2023
2023
2023
Lasten
636
347
355
521
Baten
-577
-347
-355
-530
Vennootschapsbelasting
0
0
0
8
Resultaat na belasting
59
0
0
0
Jaarrekening 2023
107
6.11
Verantwoording subsidies op basis van voorschotten
Subsidie: JGZ
Restant uit 2022
Beschikking
Realisatie
Restant naar 2024
Terug betaald
Terug te betalen
Nijmegen Attentiewijken
0
169609
169609
0
0
0
Nijmegen Kijk op Kleintjes
0
205.620
205.620
0
0
0
-3.324
92.809
92.809
0
0
0
Nijmegen Schoolverzuim
0
77.624
81.233
0
0
0
Nijmegen Voorzorg
0
75.174
75.174
0
0
0
Nijmegen Jeugdarts en verpleegkundige onderwijs 2023
0
107.225
143.588
0
0
0
Nijmegen Versterking in kwetsbare wijken 2023
0
199.056
199.056
0
0
0
Berg en Dal Kansrijke Start
0
48.000
48.000
0
0
0
Berg en Dal Informatie en Advies
0
13.680
13.680
0
0
0
Beuningen facultatief JGZ
0
23.940
24.115
0
0
0
Neder-Betuwe facultatief JGZ
0
71.592
58.890
0
0
12.702
Nijmegen Inzet BSOT en extra inzet jeugdarts
Tiel Logopedie
Subsidie: AGZ
0
60.007
60.007
0
0
0
-3.324
1.144.336
1.171.780
0
0
12.702
Restant uit 2022
Beschikking
Realisatie
Restant naar 2024
Terug betaald
Terug te betalen
Nijmegen Nu niet Zwanger
0
73.002
73.002
0
0
0
Nijmegen Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit
0
120.860
118.619
0
0
2.241
Nijmegen Regionaal Netwerk Seksueel Geweld
11.400
57.025
68.425
0
0
0
Nijmegen Toezicht WMO
95.000
219.156
275.589
38.567
0
0
0
18.400
5.673
12.728
0
0
106.400
488.443
541.308
51.295
0
2.241
Restant uit 2022
Beschikking
Realisatie
Restant naar 2024
Terug betaald
Terug te betalen
Nijmegen Centrale Toegang MO & BW
0
1.419.557
1.419.557
0
0
0
Nijmegen Centrale Toegang MO & BW aanvullende subsidie
0
86.450
37.050
0
0
49.400
Nijmegen Nazorg ex-gedetineerden
0
15.444
15.444
0
0
0
Nijmegen Housing First
0
57.634
57.634
0
0
0
Nijmegen Buitenzorg
0
56.900
56.900
0
0
0
Nijmegen Zorgaanpak straatsekswerkers
0
53.174
45.732
0
-7.442
0
Nijmegen Coördinatie Zorgwoningen
0
69.992
68.561
0
0
1.431
Nijmegen Flexibel Budget
0
60.000
4.878
0
0
55.122
0
1.819.151
1.705.756
0
-7.442
105.953
Restant uit 2022
Beschikking
Realisatie
Restant naar 2024
Terug betaald
Terug te betalen
Nijmegen Gezondheidsmakelaar
0
558.077
522.723
0
0
35.354
Nijmegen Gezonde Gids
0
99.500
104.749
0
0
0
-654
188.810
188.810
-654
0
0
11.982
58.974
51.677
19.279
0
0
Nijmegen Beweeg Je Fit
0
60.687
54.499
0
0
6.188
Nijmegen Kansrijke start
0
35.260
35.260
0
0
0
West Betuwe Leefstijlspreekuur
0
35.200
0
35.200
0
0
2.761
169.943
155.095
0
0
17.609
Valpreventie regio Nijmegen e.o.
0
14.371
14.371
0
0
0
West Betuwe Valpreventie 2023/2024
0
95.000
0
95.000
0
0
Zaltbommel Valpreventie Bommerlerwaard
0
50.000
105
49.895
0
0
Maasdriel Valpreventie Bommerlerwaard
0
50.000
0
50.000
0
0
Culemborg Valpreventie
0
35.284
0
35.284
0
0
Beuningen Buurtsportcoach
0
10.426
10.426
0
0
0
14.089
1.461.533
1.137.715
284.004
0
59.151
Restant uit 2022
Beschikking
Realisatie
Restant naar 2024
Terug betaald
Terug te betalen
Nijmegen Gezonde Leefomgeving
Subsidie: BZ
Subsidie: GL
Nijmegen SchoolsOut (2022 - 2025) Nijmegen Gezond Ouder Worden (2022 - 2025)
Nijmegen Valpreventie gezond ouder worden stad
Subsidie: VT
Nijmegen Chat 2021
10400
0
0
0
0
10.400
Nijmegen Eergerelateerd Geweld
6.316
118.378
101.233
0
0
23.461
Nijmegen Ouderenmishandeling
6.011
102.525
79.198
0
0
29.338
22.727
220.903
180.432
0
0
63.198
Jaarrekening 2023
108
6.12
Bestuur en vaststelling jaarrekening
Algemene gegevens GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, Zaltbommel, West-Betuwe, West Maas en Waal en Wijchen. Ook voor Mook en Middelaar verzorgen wij enkele diensten. De gemeenschappelijke regeling is gevestigd te Nijmegen. Als verlengstuk van deze gemeenten werken wij aan publieke gezondheid. Onze hoofdtaak is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van inwoners op alle leeftijden (-9 maanden tot 100+ jaar). Speciale aandacht gaat hierbij uit naar kwetsbare groepen. Onze dienstverlening organiseren wij zo laagdrempelig mogelijk in samenwerking met burgers en partners in de zorg, veiligheid, het onderwijs en welzijn. Het takenpakket van de GGD is divers en dus ook de expertise die wij bieden. De meeste GGDtaken liggen vast in de Wet Publieke Gezondheid. Andere relevante wetten voor de taken die wij uitvoeren zijn de Wet Kinderopvang, Wet op de Lijkbezorging, Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Directie Per 31 december 2023 is mevrouw M. Pieters Directeur Publieke Gezondheid (DPG). De directie verklaart hierbij dat de jaarrekening 2023 naar waarheid en in overeenstemming met de richtlijnen, zoals deze in 2023 van toepassing waren, is opgesteld.
Goedkeuring jaarrekening De jaarrekening 2023 wordt goedgekeurd door het Algemeen Bestuur nadat de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten hun zienswijze naar voren hebben gebracht. De jaarstukken 2022 zijn in de vergadering van 7 september 2023 door het Dagelijks Bestuur vastgesteld. Per 31 december 2023 is samenstelling van het Algemeen Bestuur als volgt: AB/DB leden
Frans Houben Monique Bettink-Pierik Mischa Peters Gérard de Wildt Irma van de Scheur Rob Engels Anita Sörensen Herma van Dijkhuizen Cilia Daemen Carla Kreuk Rob Reuvers Bea Schouten Karima Bouchtaoui Frank Dillerop Jan de Geus Peter Seesing
Beuningen Buren Culemborg Druten Berg en Dal Heumen Maasdriel Neder-Betuwe Nijmegen Tiel West Maas en Waal Wijchen Zaltbommel Mook en Middelaar West-Betuwe externe adviseur
Jaarrekening 2023
AB-lid AB-lid AB-lid AB-lid / DB-lid AB-lid / DB-lid AB-lid AB-lid AB-lid AB/DB voorzitter AB-lid / DB-lid AB-lid AB-lid AB-lid agendalid AB AB-lid / DB-lid extern adviseur
109
7 Verklaring van afkortingen
Jaarrekening 2023
110
7.
Verklaring van afkortingen
Afkorting AB ABR AGZ AIOS ASG BBV BCI BCO BHV BZ Cao CISO CNO CTMO DB DPG DUTO EPD EPDS GAGS GGD GGIB GHOR GIZ GOR HBV-vaccinatie HIS HKZ HPV HRM ICAM ICT IKB IV IVT JGZ JOGG JZ KD+ KIP KIS KMS LPA MBTO MBZ MDA++ MIC MIM Ministerie van VWS MJOP
Betekenis Algemeen Bestuur Antibioticaresistentie Algemene GezondheidsZorg Arts In Opleiding tot Specialist Aanvullende Seksuele Gezondheid Besluit Begroting en Verantwoording Bureau Crisistoewijzing Intramuraal Bron- en ContactOnderzoek BedrijfsHulpVerlening Bijzondere Zorg Collectieve arbeidsovereenkomst Chief Information Security Officer CrisisNoodOpvang Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang Dagelijks Bestuur Directeur Publieke Gezondheid Duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie Elektronisch Patiëntendossier Edinburgh Postnatal (postpartum) Depression Scale Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen Gemeentelijke Gezondheidsdienst Groen, Gezond en in Beweging Nijmegen Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte Gezondheidsonderzoek bij Rampen Hepatitis B-vaccinatie Huisarts Informatie Systeem Harmonisatie Kwaliteit Zorginstellingen Humaan papillomavirus Human Resource Management Initiatieven Collectieven Acties Massaschade Informatie Communicatie Technologie Individueel KeuzeBudget InformatieVoorziening Interventieteam JeugdGezondheidsZorg Voorheen: Jongeren op gezond gewicht. Nu: gezonde jeugd, gezonde toekomst.
Juridische Zaken Kinddossier+ Kwaliteitsinformatiepunt Kennis in Sekswerk Kwaliteitsmanagementsysteem Lokaal Preventieakkoord MedewerkerBetrokkenheid-TevredenheidsOnderzoek Meldpunt Bijzondere Zorg MultiDisciplinaire Aanpak Melding Incidenten Cliënten Melding Incidenten Medewerkers Ministerie van Volksgezondheid en Sport MeerJarenOnderhoudsPlan Jaarrekening 2023
111
MMK MT MTV NEN OGGZ OI&A OTO PGA PGB PGO PrEP-zorg PSHi RAM RAO RBT RGG RI&E RIVM RNZS ROC ROO ROT RVP SG SiSa SPUK TBV TOC TTP VGV VIC VIR VO Vpb VRGZ VSV VT VVE VWS Wet Fido Wabpvz Wdo Wegiz WGR Wmebv WKR Wmo WNT Woo Wpg WvGGZ WW ZAT Zzp
Medische MilieuKunde Managementteam Melding Ter Verbetering Nederlands Normalisatie-Instituut Openbare Geestelijke GezondheidsZorg Onderzoek Informatie en Advies Opleiden, Trainen, Oefenen Publieke Gezondheid Asielzoekers Persoonsgebonden Budget Persoonlijke Gezondheidsomgeving Zorg voor mensen met hoog risico om hiv op te lopen Psychosociale Hulpverlening bij incidenten Random Access Memory Regionaal Ambtenaren Overleg Regionaal BeleidsTeam Rivierenland Gezond Gewicht Risico-Inventarisatie en -Evaluatie RijksInstituut voor Volksgezondheid en Milieu Regionaal Netwerk Zorg en Straf Regionaal Opleidingscentrum Register van Overheidsorganisatie Regionaal Operationeel Team RijksVaccinatieProgramma Seksuele Gezondheid Single information, Single audit Specifieke Uitkering Toegang Bescherm Wonen Territoriaal Operatie Centrum Trusted Third Party Vrouwelijke Genitale Verminking Verbijzonderde Interne Controle Verwijsindex Risicojongeren Voorontwerp Vennootschapsbelasting Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Verloskundig SamenwerkingsVerband Veilig Thuis Voor- en Vroegschoolse Educatie (Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport Wet financiering decentrale overheden Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg Wet digitale overheid Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg Wet Gemeenschappelijke regelingen Wet modernisering elektronisch bestuurlijk
verkeer Werkkostenregeling Wet maatschappelijke ondersteuning Wet normering topinkomens Wet Open Overheid Wet publieke gezondheid Wet verplichte GGZ Werkloosheidswet Zorg Advies Team Zelfstandigen zonder personeel
Jaarrekening 2023
112
GGD Gelderland-Zuid
Jaarverslag 2023 OVERZICHT VAN RESULTATEN
Jaarverslag 2023 OVERZICHT VAN RESULTATEN
JAARVERSLAG 2023
Inhoudsopgave Voorwoord
3
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD 4 1.1 1.2 1.3 1.4
Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) 5 Algemene Gezondheidszorg 7 Gezond Leven 12 Jeugdgezondheidszorg 16
Leeswijzer Dit jaarverslag geeft een overzicht van de behaalde resultaten van GGD Gelderland-Zuid in het jaar 2023. Leidend voor deze resultaten zijn de doelstellingen zoals die in de programmabegroting 2023 zijn geformuleerd. In dit jaarverslag ziet u een splitsing
HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD 21
tussen de wettelijke taken opgedragen aan de GGD
2.1 2.2 2.3
(hoofdstuk 1) en de wettelijke taken die beleidsmatig
Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg 23 Veilig Thuis 25
22
bij de GGD zijn belegd (hoofdstuk 2). Al deze taken zijn door het bestuur vastgesteld in de programmabegroting, in lijn met onze Meerjarenstrategie 2020 - 2023.
HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF) 27 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Algemene Gezondheidszorg 29 Bijzondere Zorg 31 Gezond Leven 33 Veilig Thuis 39
28
Het zijn werkvelden waar we extra gezondheidswinst willen behalen door het verbinden van expertise binnen en buiten onze GGD. In hoofdstuk 3 vindt u de resultaten van de facultatieve werkveldspecifieke opdrachten. In elk hoofdstuk is een aantal resultaten uitgedrukt in cijfers en infographics. In het onderdeel Jaarstukken tenslotte (vanaf hoofdstuk 4) vindt u informatie over de bedrijfsvoering, de jaarrekening en diverse bijlagen met aanvullende gegevens, zoals
Dit jaarverslag bevat een beschrijving van de resultaten.
cijfers per gemeente.
De jaarstukken (hoofdstuk 4 t/m 7) vindt u terug in een apart document.
INHOUDSOPGAVE
2 / 40
JAARVERSLAG 2023
Wat doet de GGD?
Voorwoord
GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,
In 2023 heeft onze GGD een aantal belangrijke stappen gezet. Er is hard gewerkt aan het regiobeeld en het
Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas
regioplan in het kader van het Gezond en Actief Leven
en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook
Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA).
voor Mook en Middelaar verzorgen wij
De focus ligt op het doorontwikkelen van een preventie-
enkele diensten.
ve infrastructuur. Ook hebben we advies gegeven op 5 ketenaanpakken. Het programma ‘Nu Niet Zwanger’ is
Als verlengstuk van deze gemeenten
uitgebreid naar alle gemeenten in de regio Gelderland-
werken wij aan publieke gezondheid.
Zuid.
Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van inwoners op alle leeftijden (-9 maanden tot 100+). Daarbij hebben
Sinds 1 juli 2023 is corona geen A-ziekte meer en is de bestrijding van het virus opgenomen in de reguliere
kwetsbare groepen onze speciale
werkzaamheden. De gezondheidseffecten zijn echter nog
aandacht. Onze dienstverlening
steeds merkbaar. Daarom is een extra monitor gehouden
Vanuit onze Meerjarenstrategie 2020-2023 investeren we
organiseren wij zo laagdrempelig mogelijk,
over de mentale gezondheid van jongeren na corona. In
nadrukkelijk in netwerken en lokaal partnership. Ook
in samenwerking met gemeenten en
het najaar hebben we een vaccinatiecampagne gehouden.
pakken we een aantal thema’s GGD-breed op, zoals de
partners in zorg, onderwijs, welzijn, wonen
Intussen werken we aan de versterking van infectieziekte
zorg voor vluchtelingen. De resultaten in dit jaarverslag
en veiligheid.
bestrijding en pandemische paraatheid, in opdracht van
laten zien wat we hiermee bereiken. Voor een aantrekke-
en gefinancierd door het Ministerie van VWS.
lijk overzicht van de highlights van 2023 verwijs ik u naar
Het takenpakket van de GGD is divers en daarmee ook de expertise die wij bieden. De meeste GGD-taken liggen vast in de Wet publieke gezondheid. Andere
het beknopte publieksjaarverslag. De GGD is er voor iedereen en met name voor kwetsbare mensen. Dat uit zich nadrukkelijk in de afdeling Bijzon-
Ik wens u veel leesplezier!
relevante wetten voor de taken die wij
dere Zorg, waar steeds meer een beroep op wordt
uitvoeren, zijn: Wet kinderopvang, Wet op
gedaan. De zorgwoningen in Nijmegen voor dakloze
Dr.ir. Moniek Pieters
de lijkbezorging, Jeugdwet en Wet
mensen met een psychiatrische ziekte zijn sinds 2023 alle-
Directeur Publieke Gezondheid
maatschappelijke ondersteuning.
maal bewoond. Het regionale programma Sluitende Aan-
GGD Gelderland-Zuid
pak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, is met vier jaar door ZonMw verlengd.
INHOUDSOPGAVE
3 / 40
JAARVERSLAG 2023
HOOFDSTUK 1
Wettelijke taken opgedragen aan
HOOFDSTUK 1
Wettelijke taken opgedragen aan Wettelijke taken de GGD opgedragen aan de GGD HOOFDSTUK 1
INHOUDSOPGAVE
4 / 40
4 / 11
JAARVERSLAG 2023
1.1 Programma Onderzoek,
Informatie en Advies (OIA) Binnen het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) verzamelen, bestuderen en vergelijken wij gegevens over de gezondheid van inwoners uit Gelderland-Zuid. We analyseren ook de factoren die hiermee kunnen samenhangen. Het onderzoek is breed omdat we aansluiten op diverse databonnen en onze dataexpertise doorontwikkelen. De informatie die uit de analyses voortvloeit, versterkt onze advisering en uitvoering binnen de gezondheidspreventie.
verhalen over de OGGZ-doelgroep en gerelateerde onderwerpen gebundeld. Doelstelling is te komen tot landelijke/regionale inzichten in deze kwetsbare doelgroep.
VRAAGGESTUURD DOORONTWIKKELEN DASHBOARDS Het interne dashboard Vluchtelingen is ontwikkeld om inzicht te krijgen in de inzet vanuit GGD Gelderland-Zuid voor deze doelgroep. Zo kan de inzet vanuit de JGZ, Tuberculosebestrijding (TBC), Technische Hygiënezorg (THZ) en Voorlichting worden gemonitord, geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Voor de teams Coronavaccinatiesupport en Infectieziektebestrijding zijn dashboards opgeleverd voor de monitoring van de juistheid van gegevens en voor de monitoring van surveillance. De dashboards voor
DASHBOARD MET FOCUS OP GEZAMENLIJKE PRIORITERING De data van de gezondheidsmonitoren worden in verschillende gezondheidsthema’s gepresenteerd op de website gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl. Op diezelfde plek worden ook steeds vaker inzichten vanuit andere GGD-taakvelden gedeeld. Zo zijn er inmiddels inzichten vanuit Infectieziektebestrijding (IZB) en de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) te vinden, o.a. de overgewichtcijfers voor de 5-12 jarigen, de vaccinatiegraad vanuit het Rijksvaccinatieprogramma en het aantal gemelde infectieziekten. Ter ondersteuning van gemeenten bij het inrichten en uitvoeren van de lokale Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) plannen, zijn er ook pagina’s ingericht met informatie over de ketenaanpakken.
DOORONTWIKKELING LANDELIJKE OGGZ-MONITOR Met landelijke financiering wordt gewerkt aan een monitor van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ). Als eerste stap zijn samen met OGGZ-professionals beschikbare gegevens en kwalitatieve
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
5 / 40
JAARVERSLAG 2023
Centrale Toegang (Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang) en
nen gekarakteriseerd. Door de mix aan karakteristieken ontstaat een
voor de afdelingen Bijzondere Zorg, Veilig Thuis en Jeugdgezond-
positieve of minder positieve invloed op gezondheid. De resultaten
heidszorg zijn verder doorontwikkeld om beter aan te sluiten bij de
van de analyse staan op gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl en
werkprocessen en een completer beeld te krijgen van de in-, uit- en
kunnen gemeenten handvatten geven voor een integrale aanpak.
doorstroom van cliënten.
EEN MEER DATA-GEDREVEN GGD VERDIEPENDE STATISTISCHE ANALYSES
Het aanbod en structureel gebruik van dashboards en interne rappor-
Met behulp van een clusteranalyse zijn data vanuit de Kindermonitor
tages nam in 2023 verder toe. Er is in 2023 een aantal optimalisaties
2021 geanalyseerd. Via deze statistische analysemethode werd
doorgevoerd om vooral het duurzaam en veilig inrichten van data-
gekeken welke kenmerken van een gezin effect hebben op gezond-
stromen, dataminimalisatie, vertrouwelijkheid en integriteit te onder-
heid. Deze zijn: het opleidingsniveau van de ouders, moeite met rond-
steunen. Dashboards worden in vaste cycli geëvalueerd en aangepast,
komen, inkomen uit werk, wel of niet hebben van 1.000 euro voor
zodat ze optimaal aansluiten bij de steeds veranderende informatie-
onverwachte uitgaven en of het kind in een eenoudergezin woont.
behoefte uit het werkveld.
Daarnaast zijn op basis van de beschreven kenmerken 5 typen gezin-
Data uit de gezondheidsmonitors worden op verschillende geografische deelniveaus aangeboden in de vorm van publiek toegankelijke inzichten en in de vorm van geaggregeerde data (via gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl). Daarnaast worden verantwoordingsrapportages van Centrale Toegang en Veilig Thuis periodiek gedeeld met beleidsmedewerkers van gemeenten.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
6 / 40
JAARVERSLAG 2023
1.2 Algemene Gezondheidszorg
met december liep de najaarscampagne. Binnen deze periode zijn in totaal 110.162 mensen gevaccineerd. Daarnaast is er in 2023 een vaccinatiecampagne tegen HPV (19 t/m 26
De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg, forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmovoorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.
jarigen) geweest: 24.990 mensen zijn gevaccineerd; het opkomstpercentage was 28,8%. De campagne loopt in het eerste kwartaal van 2024 nog door.
CRISISBEHEERSING De opgedane ervaringen en leerpunten vanuit de COVID-19 crisis zijn geëvalueerd. Op basis daarvan is het integrale crisisplan aangepast.
VACCINATIES
De GGD heeft een actueel cyclisch opleidingsjaarplan opgesteld en uit-
Ook in 2023 zijn veel mensen gevaccineerd tegen corona. Door middel
gevoerd in het kader van Oefenen, Trainen, Opleiden (OTO). Hiermee
van wekelijkse overzichten uit de coronadashboards is de vaccinatie-
zijn we voorbereid op een crisis of ramp. In dit leerplan stonden in
graad en vaccinatieopkomst inzichtelijk gemaakt. Van oktober tot en
2023 ook de ervaringen met de COVID-19 crisis centraal.
Coronavaccinaties per locatie (118.488 vaccinaties in totaal) Maand
Nijmegen
Wijchen
Tiel
Zaltbommel
Druten
Groesbeek Geldermalsen
Culemborg
Gameren
Mobiel
Thuis
Jan
1.635
525
736
361
0
0
0
0
0
2.098
0
Feb
663
147
229
121
0
0
0
0
0
616
0
Mrt
371
0
74
41
0
0
0
0
0
114
0
Apr
110
0
53
10
0
0
0
0
0
34
0
Mei
75
0
37
0
0
0
0
0
0
0
0
Jun
78
0
45
0
0
0
0
0
0
0
0
Jul
26
0
23
0
0
0
0
0
0
0
0
Aug
46
0
25
0
0
0
0
0
0
0
0
Sep
27
0
5
0
0
0
0
0
0
0
0
Okt
15.181
7.161
7.161
0
3.726
2.383
1.599
2.972
2.790
0
894
Nov
18.440
4.614
9.365
0
2.472
2.266
1.107
3.324
3.114
0
1.160
Dec
6.901
2.981
2.980
0
1.047
1.163
1.178
2.290
1.670
0
223
Totaal
43.553
15.428
20.733
533
7.245
5.812
3.884
8.586
7.574
2.862
2.278
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
7 / 40
JAARVERSLAG 2023
De GGD piketfuncties zijn in 2023 geborgd. De GGD is in 2023 voor
2022
2023
210
293
Niet meldingsplichtige infectieziekten
77
219
BESTRIJDING INFECTIEZIEKTEN
Vragen over infectieziekten
590
639
Halverwege 2023 is de zogeheten A-status van het COVID-19 virus
‘Artikel 26’-meldingen
168
133
komen te vervallen. Dit betekende dat het corona-team per 1 juli 2023
Totaal
1.045
2.023
11 crisissituaties opgeroepen. Geen van deze situaties heeft geleid tot Meldingsplichtige ziekten
het activeren van een GGD-crisisteam.
binnen het team Infectieziektebestrijding is ingevlochten in de dagelijkse gang van zaken. De organisatie van de vaccinaties is overgedragen aan het team Reizigers en Vaccinaties.
WERKPLAATS AMPHI-INFECTIEZIEKTEN
In 2023 zijn SPUK-gelden beschikbaar gekomen voor de vaccinatie-
In 2023 heeft de academische werkplaats AMPHI-Infectieziekten de
campagne corona. Daarnaast kreeg GGD Gelderland-Zuid een bijdrage
volgende belangrijke resultaten behaald.
vanuit VWS-financiering voor de versterking Infectieziekten en Pande-
Anne de Munter (sociaal verpleegkundige bij GGD Gelderland-Zuid, nu
mische paraatheid (VIP): de zogenaamde VIP gelden.
projectleider Infectieziektebestrijding bij GGD GHOR Nederland) is in
De volgende nieuwe functies zijn toegevoegd aan het team Infectie-
juni gepromoveerd op het onderwerp vaccinatiebesluitvorming en
ziektebestrijding: een opleidingscoördinator, een epidemioloog, een
acceptatie bij de bevindelijk gereformeerde populatie. De uitkomsten
dataspecialist en een doktersassistente. Daarnaast is de formatie
van dit proefschrift kunnen gebruikt worden door regionale en lande-
artsen, verpleegkundigen en deskundige infectiepreventie uitgebreid.
lijke publieke gezondheidszorgorganisaties voor het verbeteren van
Met deze uitbreiding kan ook meer ingezet worden op kwaliteit,
het vaccinatieaanbod, de vaccinatie-informatie en de ondersteuning
surveillance, opleiding, onderzoek en bovenregionale samenwerking.
bij vaccinatiebesluitvorming. Samen met vier andere Academische Werkplaatsen Infectieziekten in Nederland, heeft AMPHI-Infectieziekten het consortium CAPI opge-
e infectieziekten 2023 TOP 5 Meldingsplichtige infectieziekten 2023
okkenziekte: 51
treptokokken: 49
uut: 24
Meldingen infectieziekten (zonder corona)
start. In het kader van CAPI zijn in 2023 drie onderzoekers en twee
1. Kinkhoest
52
2. Invasieve pneumokokkenziekte
51 49
3. Invasieve groep A-streptokokken 4. Legionellose 5. Hepatitis B – niet acuut 24
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
36
promovendi gestart met onderzoek naar relevante thema’s, zoals vaccinatiebesluitvorming, het opsporen en behandelen van scabiës (schurft) en tenslotte naar data-gebaseerde pandemische paraatheid.
INSPECTIES Naast de jaarlijkse inspecties van o.a. seksinrichtingen en grootschalige evenementen was de Technische Hygiëne Zorg (THZ) dit jaar vooral druk met het adviseren over locaties voor de opvang van Oekraïense
INHOUDSOPGAVE
8 / 40
JAARVERSLAG 2023
vluchtelingen en noodopvanglocaties van asielzoekers. In 2023 werden
het aantal patiënten. Het aantal personen met een tuberculose-
14 grote opvanglocaties bezocht, waarvoor een adviesrapport is
infectie is toegenomen (71) ten opzichte van 2022 (56). In 2023 zijn
gemaakt. De opvangcapaciteit staat onder druk, waardoor er veel
door contactonderzoeken van patiënten met actieve TBC 20 personen
wisselingen van locaties waren. Het blijft hierdoor extra van belang om
met een infectie gevonden. Bij het screenen van immigranten hebben
goed naar de hygiëne- en infectiepreventie-eisen en normen te blijven
wij 22 tuberculose-infecties gevonden. Bij een contactonderzoek waar-
kijken.
bij kinderen betrokken waren, hebben 10 kinderen jonger dan vijf jaar
Daarnaast zijn de vergunningsaanvragen van bedrijven voor tattoos en/
primaire profylaxe gehad om een infectie te voorkomen. Geen van de
of piercing adequaat en binnen de wettelijke termijnen afgehandeld.
kinderen had uiteindelijk een tuberculose-infectie.
GAIN
MEDISCHE MILIEUKUNDE
GGD Gelderland-Zuid is partner van het Gelders Zorgnetwerk Infectie-
Het team Medische Milieukunde (MMK) heeft adviezen aan burgers en
preventie (GAIN). Samen met andere zorgpartners heeft het team
gemeenten gegeven over gezondheid in relatie tot fysieke milieu-
infectiepreventie meegewerkt aan het verminderen van (zorg)infecties
aspecten. Dat waren adviezen over houtstook, geuroverlast en kool-
en antibioticaresistentie.
monoxide. Zowel het aantal meldingen, als de complexiteit van de
Een voorbeeld hiervan is het project: hygiëne- en infectiepreventie in
meldingen is sterk toegenomen. Ook heeft het team meegewerkt aan
de huisartsenpraktijk (HIP in de HAP). Er zijn dit jaar 15 praktijken
het rapport Luchtkwaliteit in Gelderland.
bezocht. Na succesvolle afronding van dit project in 2023, worden de diensten van dit project voortgezet binnen het vaste aanbod van GAIN. Ook is input geleverd aan het project Transmurale werkafspraken en bij het verzorgen van workshops, netwerkbijeenkomsten, webinars en de ontwikkeling van informatiemateriaal.
TUBERCULOSEBESTRIJDING Het team TBC heeft een taak bij het screenen van asielzoekers en immigranten. Doordat in Ter Apel gescreende personen naar meerdere opvanglocaties in verschillende gemeenten zijn overgeplaatst, heeft onze GGD ook de eerste screeningen opgepakt van mensen die in onze regio zijn opgevangen. Hierdoor lag het aantal screeningen hoger dan vorig jaar. Het aantal patiënten met actieve tuberculose (29) is toegenomen ten opzichte van 2022 (24). Landelijk zien we ook een lichte stijging van
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
9 / 40
JAARVERSLAG 2023
Daarnaast zijn er adviezen gegeven aan gemeenten over het gezond inrichten van de leefomgeving. Onder andere bij bestemmingsplanwijzigingen, ontwikkeling van omgevingsvisies en omgevingsplannen. Ook is geadviseerd bij andere beleidsontwikkelingen zoals klimaatadaptatie en een woonzorgvisie. Het team heeft bijgedragen aan het EU-project LifeIP (over gezondheid en klimaatadaptatie) en het Academische Werkplaats-project over hitte en verkoeling uitgevoerd. Ook is een toetsingsinstrument van de fysieke leefomgeving als onderdeel van de integrale aanpak valpreventie ontwikkeld. In het kader van de voorbereidingen op de Omgevingswet zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met gemeenten en ketenpartners. Met een aantal gemeenten zijn vanuit GALA concrete afspraken gemaakt over de financiering van onze advisering in het kader van de Omgevingswet.
SEKSUELE GEZONDHEIDSZORG De inhaalslag van SOA-consulten (na corona) is in 2023 voltooid. De
Bereik activiteiten
kosten van deze inhaalslag zijn vergoed uit de meerkostenregeling. Om gezond seksueel gedrag en gezonde relaties onder jongeren te bevorderen hebben we aansluiting gezocht bij landelijke en regionale activiteiten zoals de ‘Week van de Liefde’ en eigen acties georganiseerd, zoals tijdens Appelpop. Zo’n 3000 mensen hebben de kraam van Seksuele Gezondheid bezocht op Appelpop. Het programma ‘Nu Niet Zwanger’ is bedoeld om ongewenste, ongeplande zwangerschappen te voorkomen. Het is in 2023 uitgebreid naar alle gemeenten in de regio Gelderland-Zuid. Er zijn 75 ketenpartners uit het medisch en sociaal domein aangesloten (38 in 2022) waarbij bijna 100 aandachtsfunctionarissen actief zijn (37 nieuwe aandachtsfunctionarissen getraind in 2023).
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
•
Kraam Seksuele
•
‘Trek ‘m aan’-ca
•
Week van de Li
•
Week van de Le leerkrachten)
Bereik activiteiten voor gezond seksueel gedrag bij jongeren Kraam Seksuele Gezondheid Appelpop
3.000 bezoekers
‘Trek ‘m aan’-campagne
700 mbo-studenten
Week van de Liefde
9 scholen
Week van de Lentekriebels
34 scholen (ca 5.700 leer lingen en 370 leerkrachten)
INHOUDSOPGAVE
10 / 40
JAARVERSLAG 2023
Consulten seksuele gezondheid
Consulten seksuele gezondheid
77+23 11+89 5+95 8+92
•
5.000 ASG-consulten
•
700 PrEP consulten
•
300 Sense gesprekken
•
500 Hepatitus B vaccinaties ASGPrEP 6.500 totaal aan consulten consulten consulten
•
5.000
700
300
500
6.500 totaal consulten
Sense Hepatitus B gesprekken vaccinaties
Het team Seksuele Gezondheid heeft met 72 personen keuzehulpgesprekken gevoerd bij onbedoelde zwangerschap en nazorg/psychosociale hulp na abortus verleend aan vier personen. De GGD heeft de regionale coördinatie voor 5 GGD’en gevoerd over de Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG-regeling) en de PrEP-regeling. De PrEP-regeling is bedoeld om te voorkomen dat het Hiv-virus zich verspreidt. Na de uitbraak van Mpox (voorheen Monkeypox) in 2022 zijn afgelopen jaar vijf mensen getest en 56 mensen gevaccineerd.
TOEZICHT KINDEROPVANG De wettelijke plicht om op alle locaties in de kinderopvang (kindercentra en gastouderbureaus) inspectie uit te voeren in 2023, is volledig gerealiseerd. Ook de wettelijke verplichting om 50% van de gastouderlocaties te bezoeken is gerealiseerd. Daarmee is in 2023 voldaan aan de wettelijke kaders voor toezicht kinderopvang. In 2023 zijn we gestart met flexibel toezicht. Dat betekent dat inspecties meer op maat worden uitgevoerd. Dit is afhankelijk van de zorgen over een kinderopvangorganisatie of de lokale situatie. In samenwerking met de gemeenten worden hierover afspraken gemaakt.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
11 / 40
JAARVERSLAG 2023
1.3 Gezond Leven De afdeling Gezond Leven werkt aan een gezonde leefstijl bij inwoners. Onze gezondheidsmakelaars ‘School & Jeugd’ organiseren vanuit de school en wijk preventieprogramma’s voor de jeugd. Dat doen onze gezondheidsmakelaars ‘Volwassenen’ voor volwassenen en ouderen in de wijk. De aanpak is integraal: we werken vanuit een brede benadering samen met onze partners aan de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van deze preventieprogramma’s. Alleen zo is het mogelijk om optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeenten en de gemeenschap. Het team Gezonde Kennis voert de epidemiologische taken van de GGD uit.
MONITORING OVERIG Samen met andere Gelderse GGD’en is een panelonderzoek uitgevoerd naar ‘dementievriendelijke gemeenten’; wat verstaan inwoners hieronder en hoe dementievriendelijk zijn Gelderse gemeenten al? Het onderzoek onder 5873 inwoners liet zien dat dit nog relatief onbekend terrein is, met name voor mensen die in hun omgeving nog niet te maken hebben met dementie. Inwoners vinden het wel belangrijk dat hun gemeente werkt aan dementievriendelijkheid. De factsheets over de panelonderzoeken en de gezondheidsmonitors zijn sinds 2023 op www.gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl te vinden. Via dit dashboard kan men grafieken en tabellen over gezondheidscijfers opzoeken en zelf maken. In 2023 heeft het team Gezonde Kennis hierover trainingen voor onder meer gemeenten en gezondheidsmakelaars van de GGD gehouden en een handleiding ontwikkeld.
GEZONDHEIDSMONITOR (JONG) VOLWASSENEN
IZA EN GALA
Begin 2023 zijn de resultaten van de Corona Gezondheidsmonitor
Om de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te
Jeugd gepresenteerd aan alle scholen en verspreid en besproken met
houden is het Integraal Zorg Akkoord (IZA) afgesloten. Dit akkoord is
de gemeenten. Ook zijn de resultaten van de Kindermonitor gepresen-
vooral gericht op transformatie van de zorgsector. Het Gezond en
teerd aan alle gemeenten. Eind mei zijn de resultaten van de Corona
Actief Leven Akkoord (GALA) heeft als doel een gezonde generatie in
Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen gepubliceerd. Het doel van
2040. Dit akkoord richt zich vooral op preventie van zorg, door een
deze monitor is om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van
gezonde bevolking. De afspraken uit zowel IZA als GALA komen samen
16- t/m 25-jarigen. De resultaten laten zien dat de mentale gezondheid
in een regionale werkagenda. Met afspraken over de inrichting van
van de groep jongvolwassenen na corona aandacht nodig heeft, zeker
een regionale preventie-infrastructuur en de vijf verschillende keten-
omdat zicht op deze groep vaak lastig is. De monitor is uitgevoerd in
aanpakken. Hiermee moeten de partners vanuit IZA én GALA lokaal én
het kader van de wettelijke taak om Gezondheidsonderzoek na Ram-
regionaal samen mee aan de slag.
pen (GOR) uit te voeren. Eind 2023 is de reguliere Gezondheidsmonitor
Zowel vanuit Rijk van Nijmegen als Regio Rivierenland heeft de GGD in
Jeugd uitgevoerd bij alle vo- en vso-scholen; de data worden in 2024
2023 de opdracht gekregen om de gemeenten te ondersteunen bij de
gepresenteerd.
verschillende opgaven vanuit het GALA en het IZA. We zijn volop aan de slag gegaan om een start te maken met deze beide opdrachten. Deels uit reguliere tijd en deels met extra formatie.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
12 / 40
JAARVERSLAG 2023
In 2023 is input geleverd voor de regiobeelden en gestart met het geven
Deelname Gezonde School (GS) per gemeente
van feedback op de lokale GALA-plannen. Daarnaast zijn over de 5
Gemeente
Gezonde
GS-aanpak
Was GS
School
ketenaanpakken adviezen geschreven en gedeeld met alle gemeenten.
scholen/ gemeente
Berg en Dal
4
6
WIJK- OF GEMEENTEGERICHTE AANPAK
Beuningen
0
0
0
9
Alle gemeenten hebben een eigen uitvoeringsplan gezondheidsbevor-
Buren
5
1
2
14
dering met daarin beschreven waar de gezondheidsmakelaars ‘School
Culemborg
3
3
5
19
en Jeugd’ en ‘Volwassenen’ zich op inzetten. Deze plannen zijn opge-
Druten
1
4
0
11
steld en uitgevoerd en sluiten aan bij het lokale gezondheidsbeleid en/
Heumen
2
1
0
7
of preventieakkoord. De keuzes waarop de gezondheidsmakelaars hun
Maasdriel
2
1
3
11
tijd inzetten, zijn in samenspraak met gemeenten gemaakt. De voort-
Neder-Betuwe
3
0
2
19
gang is tussentijds besproken en aan het eind van het jaar geëvalueerd.
Nijmegen
25
15
6
84
In het gemeentelijke uitvoeringsplan is beschreven wat de beoogde en
Tiel
6
11
0
27
behaalde resultaten per project zijn met de inzet van de gezondheids
West Betuwe
7
2
2
37
makelaars.
West Maas en Waal
2
1
1
13
Wijchen
1
1
0
17
GEZONDE SCHOOL In totaal 63 scholen hebben minimaal één geldig themacertificaat en mogen zich een Gezonde School noemen. Nog eens 51 scholen werken volgens de Gezonde School-aanpak. Naast deze scholen zijn er ook
20
Zaltbommel
2
5
0
21
Totaal
63
51
21
309
GGD Gelderland-Zuid t.a.v. het landelijk cijfer
scholen die (zelfstandig) werken aan een Gezonde School zonder
Gezonde School
GS-aanpak
Was GS
gebruik te maken van een themacertificaat of een stimuleringsrege-
Landelijk %
17%
13%
5%
ling. Er zijn 21 scholen die het themacertificaat hadden, maar niet
GGD GZ %
20%
16%
7%
Gezonde School
GS-aanpak
Was GS
verlengd hebben. Zij gaan wel door met de Gezonde School-aanpak. De meeste themacertificaten zijn uitgegeven voor het thema sport en
De verdeling van onze inzet naar type school
bewegen (28), gevolgd door het thema welbevinden (26), voeding (23), relaties en seksualiteit (15) en milieu (3). Ter ondersteuning zijn
PO
46
24
14
10 nieuwsbrieven Gezonde School naar de scholen gegaan en twee
SO
8
8
2
specials met de thema’s ‘Moestuinen’ en ‘Water & Food’. Daarnaast is
VO
5
16
5
veel informatie beschikbaar op www.gezondeschoolgelderlandzuid.nl
MBO
4
3
0
en onze LinkedIn-pagina.
Totaal
63
51
21
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
13 / 40
JAARVERSLAG 2023
STIMULERINGSREGELINGEN Scholen kunnen ondersteuning aanvragen bij het werken aan de Gezonde School. Dit jaar konden de scholen zich inschrijven op de regelingen Ondersteuningsaanbod Gezonde School, stimuleringsregeling Gezonde relaties en seksualiteit, Gezond en veilig werken en Lekker naar buiten. Voor schooljaar 2023-2024 hebben 41 scholen financiële steun aangevraagd om te werken aan een Gezonde School. 33 scholen kregen de steun: 18 po-scholen, vijf so-scholen, vier vo-scholen en zes mbo-locaties. Vooral scholen met kwetsbare leerlingen hebben voorrang gekregen bij de toekenning. Daarnaast hebben 20 scholen een stimuleringsbijdrage gevraagd voor het thema Gezonde relaties en seksualiteit. Negen scholen kregen de bijdrage vanwege de selectiecriteria en overschrijving in de aanvragen. Nog eens 11 scholen hebben een toekenning ontvangen voor een stimuleringsbijdrage ‘Lekker naar buiten’ (van Jong leren Eten). De stimuleringsregeling Veilig en Gezond werken is opgezet om mbo-scholen een impuls te geven om structurele aandacht te geven aan gezond en veilig werken. Het ROC Nijmegen is met de bijdrage
mentatie van deze ketenaanpak wordt in bijna iedere gemeente inzet
aan de slag gegaan met de gezondheidsmakelaar en een arbo-
van de gezondheidsmakelaar gevraagd. In 2023 is de handreiking over
deskundige.
Valpreventie aangepast aan de huidige stand van zaken.
KETENAANPAK VALPREVENTIE Sinds 2010 werkt de GGD aan een integrale aanpak valpreventie. In
KENNISINFRASTRUCTUUR GEZONDHEIDSBEVORDERING EN PREVENTIE
diverse gemeenten c.q. stadsdelen zijn multidisciplinaire werkgroepen
In 2023 is het landelijke project ter versterking van de kennisinfra-
valpreventie actief. Vanwege landelijke ontwikkelingen is dit thema
structuur gestart. Dit 2-jarig project wordt uitgevoerd vanuit de GGD
actueel. Gemeenten willen veel mensen bereiken met valrisicotesten,
en academische werkplaats publieke gezondheid (AWPG) AMPHI. In
valanalyses en valpreventief aanbod, terwijl dit aanbod nog niet overal
dit project werken alle AWPG-en in Nederland, VWS, RIVM, VNG, ZN,
beschikbaar of laagdrempelig toegankelijk is en de ketensamen-
ZonMw, kennisinstellingen en de GGD’en samen. In 2023 is een leer-
werking vaak nog op gang moet komen. Voor opschaling en imple-
netwerk voor GGD-medewerkers opgezet om de kennis- en advies-
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
14 / 40
JAARVERSLAG 2023
functie van de GGD te versterken. Zo is iedere GGD in staat om goed te kunnen adviseren over de implementatie van de ketenaanpakken benoemd in het GALA, om de evaluatie en monitoring zo goed mogelijk vorm te geven. En te helpen bij de totstandkoming van regionale samenwerkingsafspraken voor het IZA.
AMPHI Integraal Gezondheidsbeleid Academische werkplaats Publieke Gezond-
Een aantal in 2023 bereikte resultaten:
delijk 2-jarig project, zie beschrijving
heid AMPHI is een samenwerkingsverband
• Benoeming van Gerdine Fransen tot bij-
elders), LeefstijlVersterkt: Versterken
tussen Radboudumc afdeling Eerstelijns
zonder hoogleraar Populatiegerichte
van leefstijladvisering (ZonMw, promo-
geneeskunde, meerdere GGD’en en
preventie. Deze leerstoel is mede moge-
tietraject, gestart november 2023),
gemeenten. Ze doen praktijk- en beleids-
lijk gemaakt door GGD Gelderland-Zuid.
Samen voor een gezondere Leefomge
gericht onderzoek op het gebied van
• De promotie van jeugdarts Emilie Ruiter
ving Nijmegen (ZonMw, gehonoreerd in
Infectieziektebestrijding en Integraal
op een proefschrift over het versterken
2023, start 1 maart 2024, voor 16 maan-
Gezondheidsbeleid. Daarnaast geven ze
van opvoedvaardigheden ter preventie
den), Gezinspanel Wijchen: adviesgroep
van overgewicht bij kinderen.
van ouders met een laag inkomen (FNO
onderwijs aan studenten en professionals en begeleiden artsen in opleiding tot arts
• 3 wetenschappelijke publicaties en een
zorg voor kansen, gehonoreerd, start in
(AIOS) maatschappij en gezondheid bij
hoofdstuk geschreven in een handboek
2024), MonitorPlus: De impact van
hun wetenschappelijke stage. AMPHI IGB
over sekseverschillen in gezondheids-
COVID-19 onder laaggeletterden en
werkt aan 6 verschillende onderzoekslij-
bevordering.
mensen met een LVB (ZonMw, vervolg-
nen: Kansrijk opgroeien, Vitaal ouder wor-
• Honorering van 4 subsidieaanvragen en
den, Gezonde leefomgeving, Inwoner
de start van de projecten Versterking
participatie en burgerwetenschap, Lerend
kennisinfrastructuur Gezondheids
monitoren en Preventie in de zorg.
bevordering en Preventie (ZonMw, lan-
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
subsidie gehonoreerd).
INHOUDSOPGAVE
15 / 40
JAARVERSLAG 2023
1.4 Jeugdgezondheidszorg
Dat betekent dat alle 6- en 11-jarigen worden uitgenodigd voor een gezondheidsonderzoek.
De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve gezondheidszorg aan baby’s, peuters, kinderen en jongeren in de schoolgaande leeftijd (0-18 jaar). Het doel van de JGZ is de ontwikkeling en opvoeding van kinderen te volgen en zo vroeg mogelijk ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is. Goede samenwerking met ouders en met anderen uit de omgeving van het kind is hierbij heel belangrijk. Zo willen we problemen op latere leeftijd voorkómen.
Voor de verschillende groepen niet-schoolgaande kinderen maken we beleid. In 2023 hebben we ingezoomd op de meest kwetsbare groep kinderen. Het Landelijk Professioneel Kader (LPK) van de JGZ is in 2023 geactualiseerd. Het geactualiseerde LPK legt veel meer nadruk op impactvolle preventie en ‘samen beslissen’ met ouders of jongere. Medewerkers gaan uit van de eigen professionele inschatting én de behoefte van de klant en veel minder van protocollen en richtlijnen. Binnen onze JGZ besteden we aandacht aan de doorontwikkeling van de LPK-koers. We zetten steeds meer in op normaliseren, opvoedonzekerheid
UITVOERING BASISPAKKET 0-18 JAAR
wegnemen en meedenken over oplossingen die vóór jeugdzorgoplos-
De achterstanden aan gezondheidsonderzoeken, opgelopen door
singen liggen.
coronamaatregelen en krapte op de arbeidsmarkt, zijn weggewerkt. Ouders van scholen waar onze vragenlijsten goed ingevuld worden,
RISICOSIGNALERING 0-18 JAAR
konden nu zelf aangeven of en welke onderzoeken zij wensten. Bij
In samenwerking met het Radboudumc is de EPDS (Edinburgh Postna-
19% van alle kinderen die we in 2023 moesten zien voor het Gezond-
tal Depression Scale) vragenlijst geïntroduceerd. Deze screening is
heidsonderzoek 6 of 11 jaar hebben wij dit toegepast. De scholen met
bedoeld om jonge ouders met een postpartum depressie te signaleren.
meer kwetsbare leerlingen hebben het standaardaanbod gekregen.
10% van de jonge ouders heeft hiermee te maken. De JGZ bespreekt de uitkomst en verwijst door naar de juiste zorg. Medewerkers zijn in
Contactmomenten JGZ1 Standaard Zorg op indicatie 3 Contact derden
4
september 2023 in deze werkwijze geschoold. Gesprekken over gevoe0-4 jaar
4-18 jaar
18+2
42.552
20.253
10
23.658
23.543
783
De vragenlijst in het Voortgezet Onderwijs is overzichtelijker en
7.891
11.218
249
gebruiksvriendelijker gemaakt. Jongeren krijgen de keuze om vragen
1. Alle zorg aan jeugdigen, wonend en/of schoolgaand in werkgebied Gelderland-Zuid. 2. Jeugdgezondheidszorg op VO of ROC en Prenatale zorg. 3. Extra contactmomenten op verzoek van ouders, school of JGZ, inclusief maatwerk en prenatale zorg. Groepsvaccinaties en inhaalvaccinaties zijn niet meegerekend. 4. Overleg met andere zorgverleners ten bate van de jeugdige.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
lens na de geboorte voorkomen zwaardere zorg.
over wat ze van hun leven en hun thuissituatie vinden per e-mail of in een gesprek te beantwoorden. Hierdoor wordt de gezondheidscheck efficiënter uitgevoerd.
INHOUDSOPGAVE
16 / 40
JAARVERSLAG 2023
In 2023 is een project gestart om de methode STORM te gebruiken in
Vaccinatiegraad 2022-20231
het Voortgezet Onderwijs. STORM (Strong Teens and Resilient Minds)
Nederland
is een methode die tijdig mentale klachten signaleert bij jongeren ter voorkoming van zelfmoord. Er lopen onderhandelingen met betrokken partijen over licenties, overeenkomsten en voorwaarden. Verpleegkundigen zijn betrokken bij het ontwerp van het werkproces. De start van de STORM-aanpak staat gepland voor september 2024. Medewerkers zijn geschoold over interne afstemming tussen JGZ en
Gelderland-Zuid
2022
2023
2022
2023
66,0%
64,0%
75%
72,0%
Zuigelingen
91,3%
90,6%
88,7%
89,3%
Kleuters
92,0%
91,2%
89,6%
90,1%
Schoolkinderen
88,9%
89,7%
87,3%
89,7%
22 wekenprik 0-12 jaar
Veilig Thuis bij het opvragen van informatie in gevallen van kinder-
12-18 jaar
mishandeling. Recente aanpassingen in de meldcode worden GGD-
HPV
63,1%
66,4%
69,5%
68,7%
breed doorgevoerd. Het uiteindelijke doel is zorgvuldig handelen bij
MenACWY
86,5%
85,3%
88,7%
85,9%
(vermoedens van) kindermishandeling.
GEZAMENLIJK INSCHATTEN ZORGBEHOEFTE (GIZ) De GIZ-methodiek (GIZ = Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte) wordt
1. Opkomst RVP vaccinaties . Zuigelingen: volledige deelname op 2-jarige leeftijd. Kleuters: D(K)TP gerevaccineerd op 5-jarige leeftijd. Schoolkinderen volledig D(K)TP gevaccineerd op 10-jarige leeftijd. HPV meisjes volledig gevaccineerd bij 14 jaar en MenACWY volledig gevaccineerd bij 15 jaar. Cijfers RIVM 2021 en 2022.
gebruikt voor de hele doelgroep 0-18 jaar. Professionals gaan volgens de GIZ-driehoek met ouders en leerlingen in gesprek over wat goed
De griepprik tijdens de zwangerschap is als nieuw aanbod geïmple-
gaat en waarvoor professionele hulp (binnen het eigen netwerk)
menteerd. De prik wordt – in overleg met JGZ – gegeven door het
gevonden kan worden. De GIZ-methodiek is in 2023 standaard opge-
team Reizigers en Vaccinaties. Baby’s hebben hierdoor minder kans om
nomen in het interne scholingsaanbod. Nieuwe medewerkers worden
griep te krijgen.
zo snel mogelijk na indiensttreding geschoold in GIZ.
De implementatie van het ROTA-vaccin ligt op koers. Kinderen geboren vanaf 1-1-2024 komen in aanmerking voor dit druppel-vaccin dat
UITVOERING RIJKSVACCINATIEPROGRAMMA
oraal wordt toegediend. Medewerkers zijn in 2023 geschoold en de
De vaccinatiegraad voor de 0-12 jarigen is iets hoger dan vorig jaar.
werkprocessen zijn hierop aangepast.
Ouders van jonge kinderen denken positiever over vaccinaties. De JGZ besteedt ook veel aandacht aan de vaccinatiegesprekken. De vaccina-
TRAINING OMGAAN MET PRIKANGST
tiegraad voor de 12-18 jarigen is iets lager. Misschien komt dat doordat
In het voorjaar van 2023 heeft een groep verpleegkundigen van JGZ en
sinds 2022 expliciete toestemming (informed consent) van ouders en
team Reizigers en Vaccinaties tijdens een training geleerd om angst,
jongeren gevraagd en geregistreerd moet worden. Landelijk is de
pijn en stress rondom vaccinaties te verminderen en comfort te verho-
vaccinatiegraad in deze doelgroep nog lager.
gen. Dat kan met positief, helpend taalgebruik en met afleidingstech-
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
17 / 40
JAARVERSLAG 2023
nieken. Deze vaardigheden waren meteen inzetbaar in de praktijk
BEGELEIDING KWETSBARE ZWANGEREN
tijdens de groepsvaccinaties bij kinderen met prikangst, de inhaal-
Vanuit het programma Kansrijke Start voerde de JGZ 65 intakegesprek-
spreekuren en reizigersspreekuren en bleken een waardevolle aanvul-
ken tijdens een prenataal huisbezoek bij ouders in een kwetsbare
ling op de al aanwezige kennis.
situatie. Er waren nog 24 vervolggesprekken. Het aantal aanmeldingen in 2023 viel tegen, ook landelijk. Daarom verstevigde de GGD de
VERBETERING GROEPSVACCINATIES
samenwerking met verwijzers, zoals het VSV (Verloskundig Samen-
In 2023 is gekeken naar een andere opzet van de groepsvaccinaties.
werkingsverband) en tweedelijns verloskundigen. Vanuit de prenatale
Vanaf 2024 worden deze beter verspreid over het jaar en kleinschaliger
huisbezoeken kan de interventie Voorzorg of VHT (Video Home
georganiseerd. Dit is klantvriendelijker en heeft ook voordelen voor de
Training) gestart worden. Bij 102 gezinnen hebben de video home
personele inzet. Bijkomend voordeel is dat hiermee de kosten en de
trainers een intakegesprek gedaan en daarna zijn er nog 278 vervolg-
risico’s op fouten afnemen.
contacten geweest.
WELBEVINDEN BASISSCHOOLKINDEREN De Gezonde Podcast kreeg in 2023 een tweede seizoen. Aflevering 1 van dit seizoen is 163 keer beluisterd; aflevering 2 is 242 keer afgespeeld. Ditmaal ging het over de onderwerpen ‘echtscheiding’ en ‘prestatiedrang en sociale druk’. De podcast – gemaakt vóór en dóór ouders en professionals – helpt om meer aandacht te geven aan het welbevinden en de mentale gezondheid van basisschoolkinderen.
AANDACHT VOOR BETER CONTACT In 2023 is de communicatie van de JGZ met ouders en basisscholen aangepast. De brieven en factsheets zijn meer uitnodigend geschreven en op samenwerking gericht. Hierdoor hopen we op een grotere betrokkenheid en opkomst bij de spreekuren van de jeugdarts en de jeugdverpleegkundige, waardoor we ouders nog meer naar behoefte kunnen adviseren en ondersteunen. Het contact tussen professional en cliënt wordt steeds belangrijker. Daarom heeft de JGZ dit jaar geïnvesteerd in workshops en scholingen gericht op basishouding en communicatie van de professional.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
18 / 40
JAARVERSLAG 2023
Voorzorg is een intensief begeleidingstraject voor kwetsbare jonge
Daarnaast zijn op managementniveau de banden aangehaald met
vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kindje. Het doel is om deze
Santé Partners, die in de regio Rivierenland de zorg voor de 0-4 jarigen
kinderen gezond, veilig en kansrijk te laten opgroeien en een goede
uitvoert.
hechtingsrelatie tussen ouder(s) en kind tot stand te laten komen. In
Met onze deelname aan diverse overleggen leverden we als JGZ een
2023 kregen 10 gezinnen Voorzorg-ondersteuning. Uit onderzoek
bijdrage aan het verbinden van het sociaal domein met de medische
blijkt dat Voorzorg heeft geleid tot mooie resultaten bij deze groep
wereld. Voorbeelden zijn: overleg tussen jeugdartsen en kinderartsen,
zwangeren en tot forse kostenbesparing op maatschappelijk gebied.
overleg Netwerk Jonge Kind (Nijmegen), werkgroep mentale weer-
Moeders geven langer borstvoeding, roken minder en er worden min-
baarheid (Nijmegen) en het Transit-project Amalia Kinderziekenhuis.
der vaak kinderen uit huis geplaatst. Voorzorg is niet ingekocht door alle gemeenten. VoorZorg is in wetenschappelijk onderzoek effectief
NETWERKVERSTERKING SCHOLEN
gebleken in het terugdringen van kindermishandeling en huiselijk
Multidisciplinaire overleggen (MDO) met o.a. JGZ en scholen zijn van
geweld en in het bevorderen van een gezonde leefstijl. Voorzorg is
grote waarde om zorgkinderen in beeld te krijgen en houden. Door de
kosteneffectief.
pilot aanpak schoolverzuim werd er steeds meer gebruik gemaakt van MDO’s, naar tevredenheid van scholen, ouders, JGZ en leerplicht. Ook
ONDERSTEUNING OPVOEDING EN OUDERSCHAP
in schooljaar 2022-2023 organiseerde JGZ – vaak samen met de
De JGZ volgt de groei en ontwikkeling van alle kinderen in die eerste
gezondheidsmakelaar School en Jeugd – een jaargesprek met alle
1000 dagen als onderdeel van het Basispakket Preventie. We besteden
scholen om de samenwerking te versterken en vragen en behoeften
meer en kwalitatief betere aandacht aan de sociale, mentale en fysieke
van de school op te halen. In het jaargesprek brachten de medewer-
omstandigheden van (aanstaande) kwetsbare gezinnen. Zo kunnen de
kers van de GGD onze werkwijze, aanbod en nieuwe ontwikkelingen
kansen voor baby’s en peuters worden vergroot en problemen worden
onder de aandacht.
voorkomen. Versterking in de eerste 1000 dagen dringt gezondheidsverschillen terug en vergroot maatschappelijke baten.
ACTIEVE SAMENWERKING MET GEMEENTEN
De JGZ stimuleerde ouders om het GroeiGids platform te gebruiken
De integrale ketenaanpak voor kinderen op gezond gewicht kreeg
(website, GroeiGids app & ouderchat). Ouders ontvangen zo
vorm in pilots (Culemborg en Nijmegen) met de afdeling Gezond Leven
opvoedondersteuning met goedgekeurde informatie. We zagen dat
als projectleider. Vanwege de IZA en GALA-akkoorden nam de vraag
ouders steeds meer gebruik maken van dit digitale aanbod.
vanuit andere gemeenten toe. Ook het onderwerp ‘armoede’ kreeg regionaal veel aandacht. In maart
NETWERKVERSTERKING KETENPARTNERS
2023 is een symposium georganiseerd samen met Bindkracht10 en
De JGZ zit in het bestuur en in diverse werkgroepen van het Verloskun-
gemeente Nijmegen. Alle aanwezigen kregen een ‘Routekaart Geld-
dig Samenwerkingsverband Nijmegen (VSV Samen) en speelt zo een
zorgen’ voor gemeente Nijmegen en de regiogemeenten, met contact-
actieve rol in de multidisciplinaire samenwerking en agendasetting.
gegevens per gemeente. JGZ werkt nu ook vaker samen met Stichting
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
19 / 40