Burchtstraat - Augustijnenstraat - Plein 1944 modellen
Tekst van het document
B URO
S ANT
E N
C O
LANDSCHAPSARCHITECTUUR
B U R C H T S T R A AT A U G U S T I J N E N S T R A AT GEMEENTE NIJMEGEN E E N V I S I E VO O R D E B I N N E N S TA D E N O N T W E R P M O D E L L E N VOOR DE HERINRICHTING VAN DE OPENB ARE RUIMTE IN DE A U G U S T I J N E N S T R A AT E N B U R C H T S T R A AT april 2022
S E L E C T I E V A N T O TA A L
1
ONTWERPPRINCIPES
2
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
3
1. ONTWERPPRINCIPES Op basis van de analyse en conceptuele visievorming op het niveau van de binnenstad, zijn hieronder de
WATER VASTHOUDEN
daaruit voortkomende ontwerpprincipes inzichtelijk gemaakt. De ontwerpprincipes zijn, anders dan bij de
Zoals blijkt uit de analyse wordt het water tijdens (hevige) buien afgewenteld op de laagste delen
ontwerpuitgangspunten, te vertalen in ruimtelijke ingrepen. Voor elk ontwerpmodel is specifiek aangegeven op welke
van de stad. Om de problematiek van overlast in de lage delen en van droogte in de hogere delen
wijze invulling wordt gegeven aan deze ontwerpprincipes. Hieronder wordt per ontwerpprincipe een toelichting
in te perken, dient het water in de hogere delen vastgehouden te worden. Het principe omvat het
gegeven op de betekenis en grondslag hier van.
vasthouden en vertragen van de waterafvoer en het lokaal laten infiltreren hier van.
BELEEFBAAR HOOGTEVERSCHIL
REDUCTIE HITTESTRESS
Het hoogteverschil van ongeveer 7,5 meter over een lengte van zo’n 500 meter in de Burchtstraat en
De gevoelstemperatuur in de binnenstad ligt tot ongeveer 7 graden Celcius hoger door de
Augustijnenstraat is uniek en bepaalt het karakter en onderscheidend vermogen van de binnenstad
aanwezigheid van bebouwing en verharding en het ontbreken van voldoende groen. Het principe
van Nijmegen. Het principe omvat het accentueren van het aanwezige hoogteverschil zodat het
omvat het introduceren van vlak- en driedimensionaal groen om lokaal door deze verkoelende
daadwerkelijk voelbaar en beleefbaar wordt.
werking hittestress te reduceren.
CONTINUÏTEIT VAN DE LANGE LIJN
STEDELIJKE ENSCENERING VAN LIJNEN EN PLEKKEN
De Burchtstraat vormt één van de twee hoofdassen die de binnenstad rijk is. Het principe omvat
De openbare ruimte van de binnenstad wordt gekarakteriseerd door de stedenbouwkundige opzet
het behouden van de lineairiteit, opgespannen tussen Kelfkensbos en Grote Markt, door een
van ‘plekken’ en ‘lijnen’. Echter, consistentie hierin ontbreekt en/of is verloren gegaan op sommige
continue lijnvoering binnen het profiel en over de gehele lijn consequent door te voeren. De lange
plekken. Het principe omvat het versterken van de stedelijke enscenering van ‘plekken’ op logische
lijn als hoofdas verdient een onderscheidende identiteit van allure.
knooppunten binnen het stedelijk weefsel en ‘lijnen’ die deze in verbinding brengen.
LEESBARE ZONERING VAN HISTORISCHE WAARDE
INTERACTIE HOOFDSTRUCTUUR MET SCHARRELSTRUCTUUR
De historische rijkdom van de Burchtstraat bevindt zich grotendeels onder het maaiveld. Rooilijnen
Binnen het assenkruis, de ring en de stadsstraten bevinden zich ‘verborgen’ binnenwerelden van
zijn door de tijd heen verschoven en historische kelders zijn zichtbaar in de huidige profilering door
uiteenlopende karakters. Het principe omvat het verweven van de binnen- en buitenwereld door
een onderscheid in middenprofiel en ‘stoepen’. Het principe omvat een profiel met een zonering in
het creëren van een momentum op de plek waar deze samenkomen.
bijvoorbeeld materiaal waarmee de ondergrondse historie bovengronds wordt gebracht.
4
POORTWERKING BURCHTSTRAAT
LOGISCHE LOGISTIEK
De vier assen van het assenkruis starten of eindigen in een kopstuk, in de vorm van een plein of
De binnenstad wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van retail, horeca en cultuur. Logistiek is
kade. De kop van de Burchtstraat wordt gevormd door het Kelfkensbos. Echter, dit plein is door zijn
onlosmakelijk verbonden met deze functies en daarmee een randvoorwaarden binnen de vormgeving
vorm, functie en doorkruising van infrastructuur zeer diffuus. Het principe omvat het introduceren
van de openbare ruimte. Het principe omvat het sterk reduceren van de impact hier van door
van een kenmerkende entree die recht doen aan zijn plek van de historische vestingpoort.
bijvoorbeeld de introductie van eenrichtingsverkeer, alternatieve vormen van logistiek ed.
UITLICHTEN WAARDEVOLLE GEBOUWEN
RUIMTE VOOR VERBLIJVEN EN FLANEREN
Verschillende waardevolle gebouwen in de Burchtstraat van vóór het bombardement zijn bespaard
Aan de ambitie van ‘young vibe’ wordt uiting gegeven door naast het traditionele gebruik van
gebleven. Met de wederopbouw van de stad is een nieuwe historische laag aan de stad toegevoegd.
de winkelstraat als plek om te flaneren, sterk in te zetten op het creëren van aanleidingen om
Het principe omvat het uitlichten en benadrukken van aanwezige waardevolle gebouwen, daterend
verblijven te stimuleren en de winkelstraat als bestemming vorm te geven. Het principe omvat het
van de verdere historie tot de meer recente wederopbouw.
bieden van ruimte aan beide facetten.
STRATEN ALS ECOLOGISCHE CORRIDORS
RUIMTE VOOR FUNCTIES EN EVENEMENTEN
De binnenstad van Nijmegen heeft twee kern groengebieden, het Valkhofpark in het oosten en
Het stedelijk weefsel wordt vanzelfsprekend gebruikt door functies en evenementen zoals de markt,
het Kronenburgerpark in het westen. De straten hebben een grote potentie om een oost-west
Vierdaagse, kermis ed. Het principe omvat het niet onmogelijk maken van deze gebruiksvorm, maar
verbinding te leggen tussen de kerngebieden. Het principe omvat het introduceren van divers
het incorporeren hier van binnen een sterk ruimtelijk concept wat prioriteit geeft aan alledaags
groen met een ecologische meerwaarde.
gebruik als winkelstraat én bestemming.
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
5
2
ONTWERPMODELLEN B U R C H T S T R A AT - M O D E L 1
6
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
7
2 . O N T W E R P M O D E L L E N B U R C H T S T R A AT - M O D E L 1 2.1 ONTWERPPRINCIPES
WATER VASTHOUDEN
BELEEFBAAR HOOGTEVERSCHIL
Om de problematiek van wateroverlast in de lage delen en van droogte in de hogere delen in te
Het huidige verloop van het hoogteverschil blijft gehandhaafd. Het aanwezige hoogteverschil
perken, wordt de waterafvoer in de straten vertraagd door de introductie van vlakgroen en het
wordt niet tot nauwelijks geaccentueerd waardoor het vergelijkbaar is aan de huidige beleving. De
gebruik van halfverharding voor optimale infiltratie. In de Burchtstraat wordt aanvullend deels
laanstructuur zou in enige mate de perspectiefwerking kunnen versterken.
water vastgehouden door middel van open goten.
REDUCTIE HITTESTRESS CONTINUÏTEIT VAN DE LANGE LIJN
Om de gevoelstemperatuur in de binnenstad te reduceren wordt er door middel van driedimensionaal
Het model benadrukt in sterke mate de lineairiteit van de Burchtstraat door een continu profiel
groen, namelijk een robuuste boomstructuur, schaduw gecreërd. Het vlakgroen, en dus de lagere
over de gehele lijn, met uitzondering van de ‘plekken’ die de lijn onderbreken. Echter, dit zijn open
hoeveelheid verharding, zorgt voor absorptie van warmte en dus een verkoelende werking.
plekken en doorbreken niet de zichtlijn.
STEDELIJKE ENSCENERING VAN LIJNEN EN PLEKKEN LEESBARE ZONERING VAN HISTORISCHE WAARDE
De karakteriserende stedenbouwkundige opzet van ‘plekken’ en ‘lijnen’ wordt versterkt door
De historische rooilijnen en zonering in de Burchtstraat zijn zichtbaar door onder andere het
de plekken een open karakter te geven in tegenstelling tot de lijnen die meer gesloten zijn
gebruik van verschillende materialen. Het middenprofiel bestaat uit een loper in halfverharding en de
door laanstructuren. Bovendien onderscheiden de plekken zich van de lijnen door ander soort
‘stoepen’ uit een klinkermix. Bovendien komt de zonering tot uiting in een sterke verblijfskwaliteit
materiaalgebruik. De plekken zijn bovendien de uitgelezen momenten om uiting te geven aan kunst.
in het middenprofiel en een ‘doorgang’ langs de gevels. INTERACTIE HOOFDSTRUCTUUR MET SCHARRELSTRUCTUUR POORTWERKING BURCHTSTRAAT
De ‘verborgen’ binnenwereld achter het stadhuis wordt verweven met de buitenwereld van de
Het ‘Kelfkensplein’ vormt een kenmerkende entree van de Burchtstraat én binnenstad die recht
Burchtstraat door het creëren van een plek, zoals beschreven bij het vorige principe, waar deze
doet aan zijn plek van de historische vestingpoort. De loper met zijn onderscheid in materiaal en
samenkomen. Bovendien wordt het aanwezige groen in de zijstraten en aangrenzende stegen
krachtige laanstructuur steekt hier door, over het plein, en nodigt mede door kunst als kopstuk
ingebed in robuust vlakgroen waardoor het oog eerder valt op deze scharrelstructuur.
uit om te betreden. LOGISCHE LOGISTIEK UITLICHTEN WAARDEVOLLE GEBOUWEN
Het profiel garandeert een logische logistiek door het vrijhouden van een breedte van minimaal
Door het ‘knippen’ van de boomstructuur, dus het afwijken van het continue ritme en het open
5,5 meter voor expeditie in één richting langs de gevel. Het bevoorraden van winkels aan beide
houden van de plek, worden aanwezige waardevolle gebouwen uitgelicht en benadrukt. De gebouwen,
kanten van de straat is gegarandeerd door toegankelijkheid van gevel naar gevel.
daterend van de verdere historie tot de meer recente wederopbouw, moeten nauwkeurig in kaart worden gebracht en als basis dienen voor een exacte uitwerking van het ontwerp. RUIMTE VOOR VERBLIJVEN EN FLANEREN STRATEN ALS ECOLOGISCHE CORRIDORS
Naast het traditionele gebruik van de winkelstraat als plek om te flaneren, wat langs de gevels kan
De straten hebben een groene inrichting waardoor ze fungeren als ecologische corridor tussen de
plaatsvinden zoals vandaag de dag, wordt sterk ingezet op verblijfskwaliteit op de loper. Ook hier
twee kern groengebieden, het Valkhofpark in het oosten en het Kronenburgerpark in het westen. De
kan geflaneerd worden, maar in een boulevard-achtige setting waar bijvoorbeeld zitten en spelen
Burchtstraat heeft een robuuste boomstructuur met variëteit in soorten en verschillende ‘strips’
ook plaatsvindt, en niet doet denken aan een gemiddelde Nederlandse winkelstraat.
aan vlakgroen. Dit laatste geldt ook voor de Augustijnenstraat waar de bestaande boomstructuur al van ecologische waarde is.
RUIMTE VOOR FUNCTIES EN EVENEMENTEN Doordat het model met name de hoogte in gaat, met een boomstructuur, en de ruimte van gevel tot gevel zeer open houdt, is het gebruik door functies en evenementen zoals de markt, Vierdaagse, kermis ed. goed voor te stellen. Onder het bomendak kunnen in ieder geval gebruiksvormen zoals de markt eenvoudig plaatsvinden.
8
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
9
2 . 2 P R I N C I P E P R O F I E L ‘ B O U L E VA R D VA N A L L U R E ’
2.3 SFEERBEELDEN
Het eerste ontwerpmodel voor de Burchtstraat heeft het principe van een boulevard met een uitstraling en sfeer van allure. Drie centrale bomenrijen geven structuur aan het straatprofiel en bevinden zich in een zone van halfverharding waar groene ‘strips’ voor het nodige groen zorgen en de lineairiteit accentueren. ‘Wangen’ van klinkers geven uitdrukking aan de historische gevellijnen en definiëren zones van stromen en verblijven. De functionele zone voor onder andere expeditie is gewaarborgd met een minimale breedte van 5,5 meter in de ‘wang’. Het verblijven van flaneren, winkelen, spelen, sporten en relaxen is flexibel maar zal door de profilering en de aanwezigheid van zitgelegenheden in de lijn van bomen, geconcentreerd zijn binnen het middenprofiel.
EXPEDITIE
10
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
11
2 . 4 P R O F I E L B U R C H T S T R A AT knip bomenrij bij historisch pand
Het profiel van de ‘lijnen’ in de Burchtstraat wordt onderbroken door een serie aan ‘plekken’. Op deze momenten over de lange lijn stopt het profiel van halfverharding met bomenrijen in het midden van het profiel en nemen de
driedubbele bomenrij
klinkers van de ‘wangen’ de overhand. Het zijn momenten waar kunst tot uiting kan komen, een verbijzondering in beplanting kan worden aangebracht en elementen als verhogingen en zitranden uitnodigen tot ontmoeten.
halfverharding
klinker
kunst op ‘plekken’
bestaande bomen
verbijzondering beplanting op ‘plekken’
12
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
13
2.5 ISOMETRIE ‘KELFKENSPLEIN’ - ‘AUGUSTIJNENPLEIN’ ‘pocketpark’ Het principe van ‘plekken’ en ‘lijnen’ continueert tot aan het ‘Augustijnenplein’. De Grote Markt als plek schakelt het profiel van de Burchtstraat en de Augustijnenstraat aaneen. De bestaande bomenrij op de Grote Markt wordt verrijkt met een doorlopend profiel vanaf de Burchtstraat en een toevoeging als ‘begin’ van de Augustijnenstraat. De monumentale historische gebouwen op de Grote Markt worden extra tot uitdrukking gebracht met een waterspiegel
bestaande bomen
waarin daarnaast de aanwezige én nieuwe kunst een plek kan krijgen. Een groot zitmeubel stimuleert om te verblijven in tegenstelling tot het huidige dominant functionele gebruik. De Augustijnenstraat heeft reeds een rijk profiel door de aanwezige volwassen bomen. Voor dit profiel zijn twee ontwerpmodellen ontwikkeld die verder worden toegelicht in hoofdstuk acht. Tot slot, het bestaande busplein zal een enorme kwaliteitsimpuls krijgen met de transformatie tot ‘pocketpark’.
waterspiegel
kunst op pleinen
loper als entree groene boomspiegels laanstructuur
14
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
15
2.6 IMPRESSIEBEELDEN
Vo g e l v l u c h t p e r s p e c t i e f - B u r c h t s t r a a t v a n a f Ke l f ke n s b o s
16
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
17
‘Kelfkensplein’ als entree vanaf Kelfkensbos tot de Burc htstraat
18
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
19
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
20
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
21
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
22
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
23
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
24
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
25
Burchtstraat - zicht richting Grote Markt
26
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
27
3
ONTWERPMODELLEN B U R C H T S T R A AT - M O D E L 2
28
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
29
3 . O N T W E R P M O D E L L E N B U R C H T S T R A AT - M O D E L 2 3.1 ONTWERPPRINCIPES
WATER VASTHOUDEN
BELEEFBAAR HOOGTEVERSCHIL
Om de problematiek van wateroverlast in de lage delen en van droogte in de hogere delen in te
In het tweede model wordt het aanwezige hoogteverschil in sterke mate geaccentueerd door
perken, wordt de waterafvoer in de straten vertraagd door de introductie van vlakgroen en het
het introduceren van een robuuste getraptheid in het middendeel van het profiel. De cascades
introduceren van tredes. Het water gaat via goten geleidelijk naar beneden en wordt op plekken
verspringen subtiel van zijde over de gehele lijn en worden begeleid door flauwe hellingen aan
met meer ruimte in een waterspel langer vastgehouden voordat het verder stroomt.
weerzijden. REDUCTIE HITTESTRESS CONTINUÏTEIT VAN DE LANGE LIJN
Om de gevoelstemperatuur in de binnenstad te reduceren wordt er door middel van driedimensionaal
Het model benadrukt met enige mate de lineairiteit van de Burchtstraat doordat het zicht over de
groen, namelijk groepen heesters en bomen, schaduw gecreërd. Het vlakgroen, en dus de lagere
gehele lijn tot aan de Grote Markt, afhankelijk van de positie binnen het profiel, wordt gegarandeerd.
hoeveelheid verharding, zorgt voor absorptie van warmte en dus een verkoelende werking.
Echter, door het licht verspringen van het profiel wordt de lineairiteit met enige mate verstoord.
STEDELIJKE ENSCENERING VAN LIJNEN EN PLEKKEN LEESBARE ZONERING VAN HISTORISCHE WAARDE
De karakteriserende stedenbouwkundige opzet van ‘plekken’ en ‘lijnen’ wordt versterkt door de
De historische rooilijnen en zonering in de Burchtstraat zijn zichtbaar door het gebruik van
plekken te verbijzonderen door middel van een waterspel met vormen van kunst. Bovendien op de
verschillende materialen en de totaal andere invulling. De cascades liggen op de grens van de
plekken wordt het profiel van de cascade in de lijn onderbroken.
‘stoepen’, die zich door het verschil in materiaal, namelijk een klinkermix, in nog sterkere mate onderscheiden van het middenprofiel. INTERACTIE HOOFDSTRUCTUUR MET SCHARRELSTRUCTUUR POORTWERKING BURCHTSTRAAT
De ‘verborgen’ binnenwereld achter het stadhuis wordt verweven met de buitenwereld van
Het ‘Kelfkensplein’ vormt een uitnodigende entree van de Burchtstraat én binnenstad. Door de
de Burchtstraat door het creëren van een plek, zoals beschreven bij het vorige principe, waar
aanwezige bomen met de voeten ruim in het groen te zetten, oogt het voornamelijk verharde
deze samenkomen. Bovendien wordt het materiaal van de plek omgevouwen in de zijstraten en
plein hier uitgesproken groen waardoor het uitnodigt om te betreden. Ook hier kan kunst het
aangrenzende stegen en wijst het waterspel op momenten subtiel richting deze scharrelstructuur.
momentum als entree versterken. LOGISCHE LOGISTIEK UITLICHTEN WAARDEVOLLE GEBOUWEN
Het profiel garandeert een logische logistiek door het vrijhouden van een breedte van minimaal 5
Het verspringen van het profiel is een middel om aanwezige waardevolle gebouwen uit te lichten
meter voor expeditie in één richting langs de gevel. Het bevoorraden van winkels aan beide kanten
en te benadrukken. Bovendien, gespeeld kan worden met de positie van heesters en bomen. De
van de straat is gegarandeerd door toegankelijkheid van gevel naar gevel. Op momenten waar de
gebouwen, daterend van de verdere historie tot de meer recente wederopbouw, moeten nauwkeurig
cascades van niveau verschillen kunnen deze overgestoken worden.
in kaart worden gebracht en als basis dienen voor een exacte uitwerking van het ontwerp. RUIMTE VOOR VERBLIJVEN EN FLANEREN STRATEN ALS ECOLOGISCHE CORRIDORS
Naast het traditionele gebruik van de winkelstraat als plek om te flaneren, wat langs de gevels kan
De straten hebben een groene inrichting waardoor ze fungeren als ecologische corridor tussen de
plaatsvinden zoals vandaag de dag, wordt sterk ingezet op verblijfskwaliteit op de cascades. De
twee kern groengebieden, het Valkhofpark in het oosten en het Kronenburgerpark in het westen.
cascades nodigen uit plaats te nemen, te spelen of een praatje te maken. Verblijven op de cascade
De Burchtstraat heeft een robuuste groenstructuur met variëteit in onderbeplanting en hogere
doet het bezoek aan een traditionele winkelstraat vergeten en voelt als een lommerijke plek.
heesters en bomen. Door het grote aaneengesloten opper vlak aan groen is het meer robuust en dus meer kansrijk als waardige ecologische corridor.
RUIMTE VOOR FUNCTIES EN EVENEMENTEN Door het introduceren van niveauverschillen binnen de ‘lijnen’ is het gebruik door functies en evenementen zoals de markt, Vierdaagse, kermis ed. uitdagend maar niet onmogelijk. Op de ‘plekken’ en op open plekken op de cascades zijn in ieder geval gebruiksvormen zoals de markt voorstelbaar.
30
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
31
3 . 2 P R I N C I P E P R O F I E L ‘ S TA D S C A S C A D E S ’
3.3 SFEERBEELDEN
Het tweede ontwerpmodel voor de Burchtstraat heeft het principe van stadscascades. Het aanwezige hoogteverschil wordt optimaal benut door in een circa 13 meter breed profiel tredes te creëren. Deze tredes bevatten zowel groen als verblijfsplekken in natuursteen voor bijvoorbeeld terrassen. De functionele zone voor onder andere expeditie is gewaarborgd met een minimale breedte van 5 meter alternerend langs één van de gevels. Flaneren en winkelen zal voornamelijk in de randen gebeuren terwijl spelen, sporten en relaxen voornamelijk op de cascades zal plaatsvinden.
EXPEDITIE
32
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
33
strooiing bomen en heesters
3 . 4 P R O F I E L B U R C H T S T R A AT
verblijfsplek bij historisch pand Het profiel van de ‘lijnen’ in de Burchtstraat wordt onderbroken door een serie aan ‘plekken’. Deze zijn te herkennen aan eenduidig natuursteen materiaalgebruik en expressie van de waterlijn in de vorm van een waterelement. Het zijn momenten waar kunst tot uiting kan komen en de beplanting in tegenstelling tot de cascades juist terughoudender is.
natuursteen
klinker
waterspel op ‘plekken’
bestaande bomen
34
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
35
3.5 ISOMETRIE ‘KELFKENSPLEIN’ - ‘AUGUSTIJNENPLEIN’
‘pocketpark’
Het principe van ‘plekken’ en ‘lijnen’ continueert tot aan het ‘Augustijnenplein’. De Grote Markt als plek schakelt het profiel van de Burchtstraat en de Augustijnenstraat aaneen. De bestaande bomenrij op de Grote Markt zal sterk vergroend worden met zowel vlakgroen als heesters en meerstammige bomen. Deze groenzoom wordt omsloten aan de kant van het plein met een stadsbank van allure waar ontmoeten en aanschouwen centraal staat. In tegenstelling tot het eerste model start de Grote Markt als plek al vanaf de Broerstraat en Grotestraat en is het plein dominant ten aanzien van het profiel van de Augustijnenstraat. Vergelijkbaar als op de plekken in de Burchtstraat zal de
bestaande bomen
waterlijn tot uiting komen in een waterspel. De Augustijnenstraat heeft reeds een rijk profiel door de aanwezige volwassen bomen. Voor dit profiel zijn twee ontwerpmodellen ontwikkeld die verder worden toegelicht in hoofdstuk acht. Tot slot, het bestaande busplein zal een enorme kwaliteitsimpuls krijgen met de transformatie tot ‘pocketpark’.
stadsbank met groene rug
waterspel
kunst en water op pleinen strooiing van bomen
lommerrijke entree
getrapt groen en verblijfsruimte
36
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
37
3.6 IMPRESSIEBEELDEN
Vo g e l v l u c h t p e r s p e c t i e f - B u r c h t s t r a a t v a n a f Ke l f ke n s b o s
38
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
39
‘Kelfkensplein’ als entree vanaf Kelfkensbos tot de Burc htstraat
40
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
41
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
42
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
43
Burc htstraat - zic ht r ic hting ‘Kelfkensplein’
44
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
45
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
46
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
47
Burchtstraat - zicht richting Grote Markt
48
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
49
4 ONTWERPMODELLEN B U R C H T S T R A AT - M O D E L 3
50
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
51
4 . O N T W E R P M O D E L L E N B U R C H T S T R A AT - M O D E L 3 4.1 ONTWERPPRINCIPES
WATER VASTHOUDEN
BELEEFBAAR HOOGTEVERSCHIL
Om de problematiek van wateroverlast in de lage delen in te perken, wordt de waterafvoer in
In het derde model wordt het aanwezige hoogteverschil niet tot nauwelijks geaccentueerd. In
de straten vertraagd door een open watergoot die in verbinding staat met die van de Stikke
tegenstelling tot het hoogteverschil over de lange lijn, wordt een nieuwe vorm van hoogteverschil
Hezelstraat. Het water gaat via deze goot geleidelijk naar beneden. Met een verdere uitwerking
gecreërd, namelijk in de hoogte, in de vorm van ‘plooiingen’ binnen het profiel.
van het ontwerp zullen sommige groenvlakken naar beneden plooien waardoor water ook wordt vastgehouden en de problematiek van droogte ook wordt aangepakt. REDUCTIE HITTESTRESS
CONTINUÏTEIT VAN DE LANGE LIJN
Om de gevoelstemperatuur in de binnenstad te reduceren wordt er door middel van driedimensionaal
Het model laat de lineairiteit van de Burchtstraat grotendeels los en speelt juist in op intiemere
groen, namelijk groepen heesters en bomen, schaduw gecreërd. Het vlakgroen, en dus de lagere
plekken die de lijn ‘remmen’ in zijn loop. Echter, door het continue open middenprofiel van 4,5
hoeveelheid verharding, zorgt voor absorptie van warmte en dus een verkoelende werking.
meter waarlangs de vlakken verspringen is enige vorm van lineairiteit bewaard gebleven.
Daarnaast is het verhoogde groen in combinatie met de speelse positionering effectief voor het breken van de wind waardoor een aantrekkelijk micro-klimaat wordt gecreërd. STEDELIJKE ENSCENERING VAN LIJNEN EN PLEKKEN
LEESBARE ZONERING VAN HISTORISCHE WAARDE
De karakteriserende stedenbouwkundige opzet van ‘plekken’ en ‘lijnen’ wordt in enige mate
De historische rooilijnen en zonering in de Burchtstraat zijn zichtbaar door het gebruik van
doorgevoerd doordat de vlakken groen op de plekken tot een meer bijzonder element kunnen
verschillende materialen. Het middenprofiel bestaat uit natuursteen en de ‘stoepen’ uit een
transformeren. Te denken valt aan een vloeiende zitrand rondom het gehele vlak.
klinkermix. De vlakken groen zijn speels gepostioneerd over de grens van de zones.
INTERACTIE HOOFDSTRUCTUUR MET SCHARRELSTRUCTUUR POORTWERKING BURCHTSTRAAT
De ‘verborgen’ binnenwereld achter het stadhuis wordt verweven met de buitenwereld van de
Het ‘Kelfkensplein’ vormt een uitnodigende entree van de Burchtstraat én binnenstad. Doordat
Burchtstraat door het sturen van de looprichting richting zijstraten en aangrenzende stegen door
groene ‘scher ven’ de straat uitlopen het plein op en ook de watergoot de straat uitsteekt, oogt de
middel van de posionering van de groenvlakken. Op deze plekken is een meer open karakter en
entree van de Burchtstraat als een lommerijke parkstructuur. Ook hier is de toevoeging van kunst
wijzen de vlakken in de richting van de scharrelstructuur. Bovendien zullen de huidige bomen in de
een middel om extra allure te geven aan de entree als momentum.
zijstraten en stegen met de voeten in groene scher ven komen te staan. LOGISCHE LOGISTIEK
UITLICHTEN WAARDEVOLLE GEBOUWEN
Het profiel garandeert een logische logistiek door het vrijhouden van een breedte van minimaal
Door de speelse positionering van de groene vlakken kan eenvoudig ruimte voor aanwezige
4,5 meter voor expeditie in één richting in het midden van het profiel. Het bevoorraden van
waardevolle gebouwen vrijgehouden worden waardoor deze extra worden uitgelicht en benadrukt.
winkels aan beide kanten van de straat is gegarandeerd door toegankelijkheid van gevel naar gevel.
Bovendien, op de plekken waar gevels meer mogen worden verstopt kan juist gespeeld worden met
Tussen de groenvlakken kan overgestoken worden van de ene naar de andere kant.
hoogte en de positie van heesters en bomen. De gebouwen, daterend van de verdere historie tot de meer recente wederopbouw, moeten nauwkeurig in kaart worden gebracht en als basis dienen voor een exacte uitwerking van het ontwerp.
STRATEN ALS ECOLOGISCHE CORRIDORS De straten hebben een groene inrichting waardoor ze fungeren als ecologische corridor tussen de twee kern groengebieden, het Valkhofpark in het oosten en het Kronenburgerpark in het westen. De Burchtstraat heeft een gestrooide groenstructuur bestaande uit een soort stapstenen voor ecologie. De stapstenen kennen een variëteit in onderbeplanting en hogere heesters en bomen.
RUIMTE VOOR VERBLIJVEN EN FLANEREN Naast het traditionele gebruik van de winkelstraat als plek om te flaneren, wat langs de gevels kan plaatsvinden zoals vandaag de dag, wordt sterk ingezet op verblijfskwaliteit tussen de verhoogde groenvlakken en in het middenprofiel. Flaneren tussen het verhoogde groen doet lijken aan een bezoek aan een park. Zitgelegenheid en speelplekken bevinden zich op beschutte en intieme plekken tussen het groen. RUIMTE VOOR FUNCTIES EN EVENEMENTEN Door het introduceren van verhoogd groen is het gebruik door functies en evenementen zoals de markt, Vierdaagse, kermis ed. uitdagend maar niet onmogelijk. Op de open plekken tussen het verhoogde groen en op plekken zoals de Grote Markt zijn in ieder geval gebruiksvormen zoals de markt voorstelbaar.
52
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
53
4.2 PRINCIPEPROFIEL ‘GEPLOOID LANDSCHAP’
4.3 SFEERBEELDEN
Het derde ontwerpmodel voor de Burchtstraat ziet het profiel van de straat als één geplooid landschap. Winkelend publiek, passanten en bewoners kunnen langs de gevels wandelen door de aanwezigheid van 2 en 3 meter brede zones in klinker. Echter, het profiel nodigt uit om echt te flaneren in de centrale zone tussen verhoogd groen en andersvan materiaalgebruik, namelijk natuursteen. Deze zone is tevens de functionele zone voor onder andere expeditie met een minimale breedte van 4,5 meter. Het verhoogde groen maakt nog steeds mogelijk vanaf deze zone, al dan niet door vaste planten en heesters, naar de panden te kijken. Het reliëf aan weerszijden maakt dat een wandeling door de straat niet hoeft aan te voelen als een wandeling door een winkelstraat maar eerder door een lommerijk landschap. Het groen bevat op momenten zitranden en biedt daar waar niet aanwezig ruimte voor verblijven van sporten, spelen en relaxen.
EXPEDITIE
54
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
55
4 . 4 P R O F I E L B U R C H T S T R A AT
strooiing bomen en heesters
Het principe van ‘lijnen’ en ‘plekken’ kent een minder dominante aanwezigheid in dit model. Door de positionering en hoogtewerking van het groen ontstaan kleine ‘plekken’ langs de hele lijn. Wel wordt bijvoorbeeld op het ‘Stadhuisplein’ gereageerd op de aanwezige monumentale gebouwen. De lijn van de karakteristieke entree-trap doorsnijdt het groen.
verblijfsplek bij historisch pand
natuursteen
klinker
bestaande bomen
verhoogd groen
56
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
57
4.5 ISOMETRIE ‘KELFKENSPLEIN’ - ‘AUGUSTIJNENPLEIN’
‘pocketpark’
Daar waar in de Burchtstraat het groen aan weerszijden alterneert, zal op de Grote Markt de bestaande bomenrij sterk worden vergroend met zowel vlakgroen als heesters en meerstammige bomen. Het creëren van reliëf zal waar mogelijk worden toegepast. De centrale watergoot van de Burchtstraat wordt verbonden met die van de Stikke Hezelstraat. In tegenstelling tot de andere modellen zal in dit model gezocht worden naar mogelijkheden voor
bestaande bomen
maximale vergroening in de ‘hoeken’ van het plein en op de Grote Markt zelf. De Augustijnenstraat heeft reeds een rijk profiel door de aanwezige volwassen bomen. Voor dit profiel zijn twee ontwerpmodellen ontwikkeld die verder worden toegelicht in hoofdstuk acht. Tot slot, het bestaande busplein zal een enorme kwaliteitsimpuls krijgen met de transformatie tot ‘pocketpark’.
lommerrijke pleinrand
kunst en water op pleinen
watergoot strooiing van bomen
lommerrijke entree
reliëf in het groen
58
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
59
4.6 IMPRESSIEBEELDEN
Vo g e l v l u c h t p e r s p e c t i e f - B u r c h t s t r a a t v a n a f Ke l f ke n s b o s
60
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
61
‘Kelfkensplein’ als entree vanaf Kelfkensbos tot de Burc htstraat
62
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
63
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
64
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
65
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
66
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
67
Burchtstraat - zicht richting Stadhuis
68
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
69
Burchtstraat - zicht richting Grote Markt
70
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
71
5
ONTWERPMODELLEN A U G U S T I J N E N S T R A AT
72
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
73
5 . O N T W E R P M O D E L L E N A U G U S T I J N E N S T R A AT 5.1 SFEERBEELDEN A U G U S T I J N E N S T R A AT
‘AUGUSTIJNENPLEIN’ Met het mogelijk verdwijnen van de laatste buslijn die zijn halte heeft op het huidige Plein 1944, bestaat de mogelijkheid om het plein een andere invulling en bestemming te geven. Qua naam doet het lijken alsof de ruimte van Plein 1944 één geheel vormt. Hoe dit in de geschiedenis het geval was, is dat vandaag de dag niet meer het geval. De ruimte aan de kop van de Augustijnenstraat vraagt om een onderscheidende inrichting én naam. Het ‘Augustijnenplein’ heeft de potentie om als waar ‘pocketpark’ te fungeren. De over-gedimensioneerde profielen aan verharding vragen om een groene invulling met minimale functionele zones voor logistiek en dergelijke. Het ‘Augustijnenplein’ als pocketpark geeft niet alleen de ruimte de invulling waar het om vraagt maar ook de Augustijnenstraat een duidelijke entree en positieve effecten op het gebied van ecologie en klimaat.
74
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
75
5 . 2 P R I N C I P E P R O F I E L E N A U G U S T I J N E N S T R A AT
76
M O D E L 1 - ‘ S TA D S S T R A AT ’
M O D E L 2 - ‘ PA R K S T R A AT ’
Het eerste ontwerpmodel voor de Augustijnenstraat is het profiel van een ‘stadsstraat’. Het huidige breed opgezette
Het tweede ontwerpmodel voor de Augustijnenstraat is het profiel van een ‘parkstraat’. Het huidige breed opgezette
profiel wordt doorbroken waardoor verkeersstromen worden geremd en het gevoel van rustig te kunnen flaneren zal
profiel wordt sterk versmald naar het midden toe, tot een profiel van 4,5 meter breed. De functionele zone voor onder
toenemen. De boomspiegels van de bestaande bomen worden vergoend en daar waar mogelijk met elkaar verbonden.
andere expeditie (in één richting) wordt hiermee gewaarborgd. Vanaf de gevels tot aan dit versmalde middenprofiel
Hierdoor ontstaan verschillende lineaire groene strips die tevens worden geïntroduceerd in het middenprofiel. De
zal maximaal vergroend worden waardoor het gevoel van wandelen door een park ontstaat. Entrees zullen bereikbaar
functionele zone voor onder andere expeditie (in één richting) wordt gewaarborgd met een minimale breedte van
blijven door individuele toegangspaden en ruimte voor terrassen en dergelijke zal behouden blijven door hier
4,5 meter.
simpelweg geen groen te introduceren.
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
77
5 . 3 P R O F I E L A U G U S T I J N E N S T R A AT M O D E L 1
strooiing bomen en heesters
verhoogd groen
natuursteen
klinkermix
groene ‘strips’
zitgelegenheid
78
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
79
5 . 4 I M P R E S S I E B E E L D A U G U S T I J N E N S T R A AT M O D E L 1
Augustijnenstraat - zicht richting ‘Augustijnenplein’
80
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
81
5 . 5 P R O F I E L A U G U S T I J N E N S T R A AT M O D E L 2
strooiing bomen en heesters
verhoogd groen
natuursteen
klinkermix
groene ‘wangen’
entree/verblijfsplek
82
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
83
5 . 6 I M P R E S S I E B E E L D A U G U S T I J N E N S T R A AT M O D E L 2
Augustijnenstraat - zicht richting ‘Augustijnenplein’
84
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
85
5.7 IMPRESSIEBEELD ‘AUGUSTIJNENPLEIN’
‘Augustijnenplein’ - huidig busplein richting Augustijnenstraat
86
Burchtstraat - Augustijnenstraat
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
87
BURO
88
SANT
E N
C O
LANDSCHAPSARCHITECTUUR
Burchtstraat - Augustijnenstraat