Brief van Kleurrijk Ombudsfunctie sociaal domein

Aan het college van B&W Nijmegen

Betreft: advies Ombudsfunctie sociaal domein

Nijmegen, 19 september 2021

Geacht college, U vraagt de adviescommissie Kleurrijk Samenleven Nijmegen advies over de ombudsfunctie sociaal domein. Hieronder staat puntsgewijs ons advies.

Advies

Sociaal domein Uitvoering sociaal domein is wettelijke taak van het college. Overwegende dat er binnen het sociaal domein sprake is van een (beleids)verantwoordelijkheid voor de gemeente en ook verantwoordelijkheid voor de uitvoering bij de partners. Bij het sociaal domein zijn naast het college en ambtenaren ook meerdere dienstverleners betrokken die publieke taken verrichten. Ook is er sprake van vele vormen van samenwerking met verschillende zorgverleners. Vooral op deze laatste categorie heeft de gemeente in veel gevallen geen directe inhoudelijke invloed of verantwoordelijkheid. Wel is er sprake van gemeentelijke verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige klachtbehandeling. Wij als adviescommissie vinden dat de ombudsfunctie een bijdrage zal leveren aan een zorgvuldige en professionele klachtenbehandeling. Informeren en werkzaamheden De ombudsman moet veel tijd besteden aan het informeren van burgers over de juiste regels en procedures rond klachten. Daarnaast zou de ombudsman en zijn medewerkers voorlichting aan groepen geven, bijvoorbeeld in de vorm van lezingen en/ of trainingen voor de zorgverlenende organisaties, interne klachtbehandelaars van gemeente, sociaal raadslieden en andere professionals die betrokken zijn bij de behandeling van de klachten. De ombudsman kan naast de schriftelijke klachten ook de mondelinge klachten in behandeling nemen.

Indien de ombudsman dit nodig acht, kan hij klagers behulpzaam zijn bij het op schrift stellen van een klacht. Actief openstaan voor cliënten, stimuleren van het uiten van klachten. De ombudsman moet makkelijk bereikbaar zijn, direct toegankelijk voor klachten en daar in het eerste contact adequaat mee omgaan (doorschakelfunctie en verwijsfunctie). Binnen het sociaal domein gaat het niet alleen over klachten, maar ook over meldingen, signalering etc. Naast het afhandelen van klachten kan de ombudsman uit eigen beweging een onderzoek uitvoeren. Wanneer de ombudsman wel misstanden constateert, maar er geen klachten worden ingediend, kan de ombudsman besluiten deze toch te onderzoeken.

De ombudsman kan de betrokken organisatie verzoeken om de uitvoering van een bepaald besluit of regeling voor bepaalde tijd op te schorten of verzoeken om een concrete voorziening. Daarnaast moet de ombudsman de organisaties en de gemeente een aanbeveling kunnen geven voor toekomstig gemeentelijk handelen. In de (zorg)contracten moet extra informatie worden opgenomen over een aanvullende klachtenprocedure bij de ombudsman. Zodat de zorgkrijger voldoende wordt geïnformeerd. De aanbieder moet bij aanvang van de dienstverlening aan de zorgkrijger in ieder geval voldoende informatie in begrijpelijk Nederlands leveren. Hier kan ook toelichting over de Ombudsfunctie worden opgenomen. Verduidelijking bevoegdheden Onze commissie zou de bevoegdheden van de ombudsman verduidelijkt willen zien. Zijn de adviezen bindend of niet bindend? Waarover heeft de ombudsman zeggenschap en waarover niet? Uit een kort vergelijkend onderzoek naar ombudsfuncties in het land blijkt dat de gemeentelijke ombudsman bijvoorbeeld geen zeggenschap bij klachten over: politie, zorgverzekeraars, woningcorporaties, energieleveranciers, het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, gemeentelijke regelgeving en gemeentelijk beleid. Verder is hij niet bevoegd als een procedure bij de (bestuurs-) rechter loopt.

Heeft de ombudsman ook zeggenschap over integriteitschending binnen organisaties waar Nijmeegse ambtenaren werkzaam zijn? In sommige gemeenten is de ombudsman een meldpunt hiervoor, als ambtenaren binnen hun organisatie geen gehoor krijgen Kosten De jaarlijkse bijdrage van de gemeente vindt de adviescommissie te hoog. Naast een gemeentelijke bijdrage kan er ook gekeken worden naar een jaarlijkse bijdrage van de deelnemende organisaties. Die wordt dan vastgesteld op basis van een vast aantal klachten per jaar. In het geval er over de organisaties in een jaar meer klachten worden ingediend dan waarvoor de jaarlijkse bijdrage voor de betreffende organisaties is vastgesteld, dan kan er per extra klacht een tarief in rekening worden gebracht bij de betreffende organisatie. Overleg met de adviescommissies De ombudsman zou ten minste jaarlijks overleg met de adviescommissies voeren.

Namens de Adviescommissie Kleurrijk Samenleven Nijmegen

Anar Goesejnov Voorzitter Vanwege de effecten van de coronamaatregelen is deze brief niet (fysiek) ondertekend.

Jack Orsel Ambtelijk secretaris