Brief met reactie op het Initiatiefvoorstel Eerherstel Nijmeegse slachtoffers heksenvervolging

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactgegevens nijmegen.nl/contact

10 juni 2025 Initiatiefvoorstel Eerherstel Nijmeegse slachtoffers van heksenvervolging

Ons kenmerk D252348437

Geachte leden van de raad, Op 10 april 2025 heeft de fractie GroenLinks Nijmegen een initiatiefvoorstel ingediend met als onderwerp het eerherstel voor Nijmeegse slachtoffers van de heksenvervolging. GroenLinks verzoekt het college om de nagedachtenis van de slachtoffers te herstellen, onder meer door straten naar hen te vernoemen, een onderzoek te initiëren naar de Nijmeegse context waarbinnen heksenvervolging plaatsvond, de geschiedenis van de heksenvervolging zichtbaar en beleefbaar te maken en een plek in de stad te geven, als een herinnering om lessen te leren uit deze geschiedenis. In deze brief geven wij eerst een algemene reactie op het voorstel en zullen we daarna verder ingaan op de (vier) oproepen die u aan het college doet. Algemene reactie Wij vinden het een sympathiek voorstel. Hoewel het niet direct binnen een bestaand programma of beleid past, vinden wij het een mooi initiatief om zichtbaar te maken dat er in Nijmegen slachtoffers zijn gevallen door heksenvervolgingen. Dit uit respect en ter nagedachtenis aan deze geschiedenis. Wanneer de raad instemt met dit voorstel, dan zal er budget beschikbaar gesteld moeten worden en zullen er keuzes gemaakt moeten worden in de ambtelijke capaciteit. Het college vindt het passend om eerst een uitgebreider onderzoek te (laten) doen naar de Nijmeegse context waarin dit heeft plaatsgevonden.

Op basis van die uitkomsten kan worden beoordeeld of het wenselijk is om hier binnen verschillende programma’s vervolg aan te geven. Ook kan dan worden bepaald of en hoe hier meer zichtbaarheid aan gegeven kan worden en in welke vorm dat het best tot zijn recht komt.. Het college stelt daarom voor allereerst in te zetten op het onderzoek naar de Nijmeegse context van de heksenvervolging en vervolgens de overige beslispunten op te pakken. We bekijken of een dergelijk onderzoek in het programma van de RU past of dat een externe

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 3

onderzoeker het onderzoek kan oppakken. Inschatting van kosten kunnen we vooralsnog dus nog niet maken. Dit geldt ook voor het schetsen van een realistisch tijdspad. Reactie op de inhoudelijke beslispunten in het initiatiefvoorstel In het initiatiefvoorstel zijn drie inhoudelijke beslispunten geformuleerd: 1.

Opdracht verlenen aan de straatnamencommissie om te beginnen met het toekennen van straatnamen naar slachtoffers van Nijmeegse heksenvervolgingen.

Het eerste voorstel is om in een van de nieuwe ontwikkelgebieden van de stad straatnamen te vernoemen naar de slachtoffers van de heksenvervolgingen. Er wordt bewust niet gekozen om een traditioneel monument op te richten, maar juist straatnamen te gebruiken, omdat straatnamen onderdeel uitmaken van het alledaagse leven en zorgen ervoor dat de namen van de slachtoffers blijvend uitgesproken worden. Er komen voldoende nieuwe straten bij in Nijmegen om uitvoering aan dit voorstel te geven. De plek moet nog worden onderzocht en we moeten er voor zorgen dat de context van deze straatnamen goed geschetst wordt. Daarnaast zijn spelling en uitspreekbaarheid

van de namen is een aandachtspunt voor straatnaamgeving, vanwege de vindbaarheid.

2

Onderzoeken of er (financiële) ruimte is om onderzoek te initiëren naar de specifieke Nijmeegse context waarbinnen de heksenvervolgingen plaatsvonden.

Het onderzoek naar de Nijmeegse context van de heksenvervolging en de Nijmeegse slachtoffers is wat ons betreft de eerste stap in dit proces. Met de resultaten van het onderzoek kunnen we de geschiedenis van de heksenvervolging in Nijmegen beter duiden. Vervolgens kunnen we ook beter besluiten nemen over of het gewenst is er in diverse programma’s iets op te ontwikkelen en er meer zichtbaarheid aan te geven. Er is geen financiële ruimte in de bestaande programma’s voor een dergelijk onderzoek en er zijn bij het college ook geen leerstoelen bekend waarbinnen dit onderzoek zou kunnen plaatsenvinden. Wij zullen met de Radboud Universiteit overleggen over de mogelijkheden voor dit onderzoek.

2.

Een voorstel om (binnen de bestaande programma’s) de geschiedenis van heksenvervolgingen in Nijmegen zichtbaar of beleefbaar te maken.

Zoals aangegeven stellen we voor om eerst onderzoek te laten uitvoeren. Afhankelijk van de resultaten van het onderzoek kunnen we de op de juiste manier zichtbaarheid geven aan de geschiedenis van de heksenvervolging in Nijmegen. Daarvoor zijn diverse verschillende mogelijkheden en met de resultaten in de hand is het makkelijker afwegen welke vormen het beste passen bij deze geschiedenis. Vervolgens kunnen we in de samenhang met programma’s iets ontwikkelen waarmee we door het beleefbaar maken van deze geschiedenis een koppeling kunnen maken met de beleidsdoelen van de huidige tijd. We denken dan bijvoorbeeld aan het voorkomen van discriminatie of vrouwenhaat, het stimuleren van de Nijmeegse norm tolerantie en het

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 3

versterken van respectvol gedrag. Als er een koppeling gemaakt kan worden met de beleidsdoelen van de huidige tijd, moet vervolgens worden afgewogen of er op de betreffende beleidsdomeinen voldoende dekkingsmogelijkheden voor de uitvoering zijn. Vervolg Indien dit initiatiefvoorstel door uw Raad wordt aangenomen, informeren wij u per brief over de resultaten van het onderzoek en eventuele vervolgstappen op basis van dat onderzoek.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 3