Brief aan de raad Voortgang ontgassingsverbod

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Max Nguyen m.nguyen@nijmegen.nl T 024 – 329

28 mei 2024 Voortgang ontgassingsverbod

Ons kenmerk D240451290

Geachte leden van de raad, Aanleiding In 2023 heeft minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat een algeheel nationaal verbod op ontgassen van tankschepen aangekondigd per 1 juli 2024. We zijn verheugd met het naderende verbod omdat tankschepen nu ook op de Waal vaak ontgassen. Dit brengt gezondheidsschade met zich mee voor zowel schippers als omwonenden op de locatie van ontgassingen. Het ontgassingsverbod is in een verdrag met meerdere landen (Nederland, Duitsland, België en Zwitserland) en gaat tegelijktijdig in. Jaarlijks moeten er in Nederland nu tussen de 4500 en 5500 schepen ontgast worden voordat er een nieuwe lading in kan. In deze brief gaan we in op het belang van het ontgassingsverbod voor Nijmegen en onze inwoners en de obstakels die nog landelijk en provinciaal genomen moeten worden om dit verbod na te kunnen leven. Betrokkenheid van inwoners In oktober 2023 zijn er inwonersvragen gesteld door een bewonersgroep in Lent waarin verteld werd over de overlast die het ontgassen van schepen op de Waal met zich meebrengt voor de inwoners. In antwoord op deze vragen hebben we aangegeven dat de gemeente geen bevoegd gezag is, maar dat wij ons wel landelijk hard hebben gemaakt en nog steeds maken voor het ontgassingsverbod. Daarnaast spannen we ons tussentijds in voor het oprekken van het huidige verboden ontgassingsgebied.

Op 17 april hebben we, samen met andere gemeenten die aan een rivier liggen, een Woo-verzoek ontvangen van de werkgroep juridisch ontgassen. Hierin wordt o.a. opgeroepen om zo snel mogelijk installaties te realiseren waar ontgast kan worden. Landelijk netwerk van installaties Om aan het ontgassingsverbod te kunnen voldoen zijn ontgassingsinstallaties nodig waar tankschepen de dampen kunnen laten verwijderen zonder dat deze in de lucht komen. In de landelijke roadmap is bepaald hoeveel installaties er per provincie nodig zijn. In Nederland zijn er in totaal tussen de 6 en 9 installaties nodig. De onzekerheidsmarge zit hem in de verwachting dat schippers meer ‘dedicated’ gaan varen. Hiermee wordt bedoeld

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

dat wanneer schippers dezelfde stof vervoeren, er minder installaties nodig zijn omdat er niet ontgast hoeft te worden voor een volgende vracht. Hiermee kan volgens Koninklijke binnenvaart Nederland (KBN) het aantal benodigde ontgassingen met 40-50% teruggebracht worden. De verantwoordelijkheid voor het vinden van geschikte locaties en het realiseren van de installaties ligt volgens zowel het verdrag en het ministerie van I&W bij de verladers, oftewel de markt. Al enkele jaren weten zij van het opkomst zijn van dit verbod, echter zijn er momenteel nog te weinig installaties voor een landelijk dekkend netwerk. Er zijn in Nederland twee functionerende installaties (Moerdijk en Amsterdam) en in Duitsland is de dichtstbijzijnde Duisburg. Daarnaast zijn er voor 3 locaties vergunningen aangevraagd. Op andere plekken worden nu kansrijke plekken vastgesteld of wordt hier nog naar gezocht. Installatie(s) in Gelderland In de roadmap is vermeld dat er in Gelderland 1 á 2 installaties nodig zijn. Op initiatief van de provincie nemen we deel aan ambtelijke overleggen met de provincie en omliggende gemeenten langs de Waal over de voortgang van het toewerken naar het ontgassingsverbod. Uit deze gesprekken en de landelijke brief blijkt dat er gesprekken lopen met twee initiatiefnemers om installaties te realiseren.

Vanwege bedrijfsgevoelige informatie mag nog niet bekend worden waar deze initiatiefnemers mogelijk een installatie willen realiseren. In de gemeente Nijmegen is in 2018 onderzocht of er op het Engie-terrein mogelijk een ontgassingsinstallatie zou kunnen komen. Engie heeft sindsdien meermaals aangegeven hier geen interesse in te hebben. Het aanvragen van een vergunning kost tenminste enkele maanden. Een vergunning aanvragen voor een ontgassingsinstallatie is nieuw, waardoor een aanvraag goed bestudeerd moet worden. De ODRN/ODRA bereidt zich hierop voor door deel te nemen aan de landelijke werkgroep vergunningen vanuit het ontgassingsverbod en onderhoud contacten met omgevingsdiensten die momenteel bezig zijn met een vergunningaanvraag. Hierdoor kan de ODRN/ODRA indien een vergunningsaanvraag binnenkomt sneller handelen. Echter moet nadat een vergunningstraject succesvol doorlopen is de installatie nog gerealiseerd worden. Om deze redenen kan gesteld worden dat een ontgassingsinstallatie in Gelderland voor 1 juli onmogelijk is. Wat de gevolgen zijn voor de uitvoerbaarheid van het ontgassingsverbod zijn nog onduidelijk. Handhaving Het handhaven van het ontgassingsverbod na 1 juli staat ook onder druk. Momenteel kan het handhaven alleen door de overtreder op heterdaad te betrappen. Dit gebeurt met behulp van een e-Nose (elektrische neus).

Dit is een combinatie van sensoren die veranderingen in de luchtsamenstelling waarneemt en de informatie daarover draadloos naar een centrale server stuurt. Provincie Gelderland heeft met de milieudienst Rijnmond (DCMR) een contract gesloten over ontvangst en uitlezen van de e-Noses. Bij uitslag van eNoses, dus vermoeden van ontgassing, geeft de DCMR dit door aan de provincie en aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Als er een vermoeden van een calamiteit of illegaal ontgassen is, zal de ILT in actie komen met onder andere behulp van drones.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

In een recent artikel van het NRC wordt gesteld dat de handhavingsbevoegde instantie (ILT) te weinig middelen, zoals drones, radarsystemen en meetapparatuur heeft om adequaat te handhaven. Verder verloor het ILT recentelijk twee rechtszaken omdat enkel metingen met e-Noses als niet als voldoende bewijs werd geacht. Hierop is het ILT in hoger beroep gegaan. Dit hoger beroep loopt momenteel nog. In hetzelfde artikel wordt vermeld dat er bij Koninklijke binnenvaart Nederland (KBN) signalen zijn dat bedrijven uit de sector bezig zijn met het zogenaamd omkatten van de vervoerde stoffen. Hiermee worden de codes van de vervoerde stoffen zo herschreven dat ze niet vallen binnen het ontgassingsverbod. Een voorbeeld hiervan is het omkatten van de stofcode UN 1268 (aardoliedestillaten) waarvoor het ontgassingsverbod geldt, naar de stofcode UN 1993 (brandbare vloeistof) of UN 3295 (koolwaterstoffen) waarvoor dit verbod de komende 3 jaar nog niet geldt. Het ministerie probeert door het verbod voor meerdere stofgroepen tegelijkertijd dit omkatten van stoffen moeilijker te maken. Om de handhaving van het verbod te verbeteren pleiten we bij de provincie voor naast het op heterdaad betrappen voor het onderzoeken van administratieve handhaving. Hiermee moet bijgehouden worden welke stoffen wanneer vervoerd worden en wanneer er legaal ontgast wordt bij een installatie.

Politieke ontwikkelingen In de Tweede Kamer dringt het gebrek aan tijdig voldoende installaties ook door. Recentelijk zijn er in het commissiedebat Maritiem vragen gesteld over de haalbaarheid van het verbod. Tweede Kamerlid Heutink (PVV) diende hierop een motie in voor een tijdelijk gedoogconstructie, ingestoken vanuit het oogpunt dat de schipper niet de dupe mag worden bij een gebrek aan installaties. Als reactie hierop gaf minister Harbers aan dat de verantwoordelijkheid volgens het verdrag bij de verladers ligt, en dat een gedoogconstructie de noodzaak voor het realiseren van installaties dat net enigszins in beweging lijkt te komen weghaalt. De motie van kamerlid Heutink is op 2 april 2024 verworpen. Een andere motie van PVDA/GL waarin gesteld werd dat de huidige deadline van het ontgassingsverbod op 1 juli gehandhaafd blijft is aangenomen.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

Vervolg We houden ambtelijk zowel provinciaal als landelijk een vinger aan de pols over de ontwikkelingen en zullen we waar mogelijk de kwestie onder de aandacht brengen. Zodra er nieuwe ontwikkelingen te melden zijn zullen we u op de hoogte brengen.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4