Brief aan de raad toegankelijkheid Westerkwartier, Stationsgebied

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Suzan Rietvelt s.rietvelt@nijmegen.nl T 024 – 329 90 28

5 december 2023 Voortgangsbrief toegankelijkheid Westzijde Stationsgebied

Ons kenmerk D231126715

Geachte leden van de raad, Het deelgebied Westerkwartier van het Stationsgebied in Nijmegen ondergaat de komende jaren een ware transformatie. Naast de vastgoedontwikkelingen wordt ook de openbare ruimte in het gebied opnieuw ingericht. In het Westerkwartier is de afgelopen 2 jaar in participatie met bewoners en organisaties gewerkt aan de voorbereiding van een aantal projecten zoals de inrichting van de openbare ruimte rond de Westentree, de UWVherontwikkeling en de herinrichting van de Vijfknoop. Uitgangspunt hierbij is ‘design for all’. In deze brief informeren wij u over de wijze waarop ervaringsdeskundigheid is èn wordt ingebracht om een toegankelijke openbare ruimte te ontwikkelen. Ook leest u over de behaalde resultaten en het vervolg. Herziening beleid toegankelijkheid fysieke stad In de raadsvergadering van 27 september 2023 heeft het college de startnotitie beleid toegankelijkheid vastgesteld. Die notitie beschrijft het proces om het toegankelijkheidsbeleid voor de fysieke stad te herzien.

Deze notitie komt voort uit drie ontwikkelingen: • De evaluatie van het Handboek Toegankelijkheid die begin 2023 door de raad besproken is; • De toezeggingen die ons college bij de behandeling van die evaluatie heeft gedaan en de aangenomen moties “design for all, overal” en “Ontwerpen voor iedereen als leidend principe"; • De relatie tussen toegankelijkheid van de fysieke stad en het Actieprogramma Inclusie (december 2021). Vooruitlopend op de ontwikkeling en vaststelling van dat nieuwe beleid werken we in het stationsgebied al zoveel mogelijk volgens de gewenste uitgangspunten.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

Design for all ProRail realiseert de nieuwe Westentree. Voor het ontwerp van stations hanteert ProRail landelijk vastgestelde richtlijnen (ontwerpvoorschriften) waar toegankelijkheid een belangrijk onderdeel in is. Die voorschriften zijn opgesteld in nauw overleg met landelijke vertegenwoordigers van belangenverenigingen voor mensen met een fysieke en zintuiglijke beperking. Gemeente Nijmegen is verantwoordelijk voor de openbare ruimte. Het idee van “voor iedereen ontwerpen” is dat zoveel mogelijk mensen, onafhankelijk van zaken als leeftijd of functiebeperking zonder 'drempels' in staat zijn om de (te realiseren) openbare ruimte te gebruiken. De volgende richtlijnen bieden hiervoor de kaders • Handboek openbare ruimte Nijmegen; • Routegeleiding 2021 - Ontwerprichtlijnen voor het ontwerpen van gids- en geleidelijnen in het openbaar domein, gebouwen, openbaar vervoer, OV-knooppunten en haltes. Participatie belangenverenigingen en inzet ervaringsdeskundigen In het Stationsgebied vinden vanaf juli 2022 ieder kwartaal overleggen plaats met belangenorganisaties op het gebied van toegankelijkheid. Hiervoor worden de Oogvereniging, het Zelfregiecentrum Nijmegen, de Hoormij en de Fietsersbond uitgenodigd. Tot op heden hebben 6 overleggen plaatsgevonden. Deze organisaties worden geraadpleegd over het participatieproces.

Waar mogelijk worden ze geraadpleegd over de inhoud van de vastgoedontwikkelingen en de plannen voor de inrichting van infrastructuur en openbare ruimte. Ook worden zij geïnformeerd over de voortgang van de ontwikkelingen en de planologisch juridische procedures. Daarnaast worden ervaringsdeskundigen geraadpleegd over de plannen en ontwerpen voor openbare ruimte en infrastructuur in het Westerkwartier. Voor de coördinatie van deze raadpleging en doorvertaling van de mogelijkheden in het ontwerp volgens “design for all principes” is in overleg met de belangenverenigingen adviesbureau PBT consult ingeschakeld. PBT consult heeft een toetsende en adviserende rol voor zowel gemeente als de ervaringsdeskundigen. Aanvullend op de periodieke overleggen met gemeente heeft PBT consult het Zelfregiecentrum, de Hoormij en de Oogvereniging uitgenodigd voor afzonderlijke gesprekken en bezoeken. De genoemde richtlijnen zijn hierbij het uitgangspunt; wij willen immers een eenduidige openbare ruimte realiseren, niet op basis van persoonlijke voorkeuren. Ervaringsdeskundigen brengen hierbij met name de praktische uitdagingen in die zij bij het gebruik van de openbare ruimte ervaren. Ze adviseren ons of de richtlijnen goed verwerkt zijn in de ontwerpen.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

Resultaten proces • Organiseren kwartaaloverleg met belangenverenigingen over deelgebied Westerkwartier; • Wanneer relevant organiseren overleg tussen belangenverenigingen en andere stakeholders zoals ProRail en de ontwikkelende partijen in het gebied; • Inschakeling onafhankelijke voorzitter overleg belangenverenigingen; • Vaststellen uitgangspunten voor ontwerp infrastructuur en openbare ruimte; • Begrijpelijk overzicht van besluitvorming, raadpleging, informatie en procedures over plannen in de tijd; • Inschakeling ervaringsdeskundigen en coördinatie van die inbreng door inzet van adviesbureau PBT consult. Resultaten openbare ruimte rond Westentree en vm. UWV Bespreking van het schetsontwerp openbare ruimte met diverse belangenverenigingen en bewoners heeft op verschillende momenten in het najaar van 2022 plaatsgevonden. Daarbij is aangegeven hoe de gemeente Nijmegen de hellingbaan via de Fresiastraat wil realiseren en zijn opties voor verbetering toegankelijkheid besproken (zie ook de eerdere brief aan de Raad over de Motie Hellingbahnhof, 20 oktober 2022).

Het schetsontwerp is op de volgende onderdelen verbeterd: • Verbeterde hellingbaan Fresiastraat (lager stijgingspercentage, meer ruimte voor rolstoelen, zo min mogelijk kruisend verkeer) • Lichtbegeleiding van routes voor voetgangers op het voorplein bij de nieuwe Westentree • Ruimere gehandicapten parkeerplaatsen bij de Kiss & Ride op het voorplein van de Westentree • In overleg met ProRail en NS onderzoeken we hoe een extra lift in de openbare ruimte in te passen is vanaf de P+R locatie. • In overleg met ProRail onderzoeken we of en hoe liftonderdelen in voorraad kunnen worden gehouden, zodat deze direct beschikbaar zijn voor reparatie in geval van uitval van een lift. Dit ontwerp voor de openbare ruimte wordt vanaf eind 2024 verder uitgewerkt en daarbij worden belangenverenigingen en ervaringsdeskundigen betrokken conform het afgesproken proces. De uitvoering van de inrichting van de openbare ruimte aan de westzijde van het station zal naar verwachting starten in 2026/2027, zodat deze gereed is bij oplevering van de nieuwe Westentree en de vastgoedontwikkeling op de voormalige UWV locatie. Of de lift van de lift vanaf de P+R locatie in die periode kan worden gerealiseerd is nog niet zeker.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

Resultaten aanpak geleidelijnen en oversteekplaatsen De openbare ruimte rondom de Vijfknoop grenst aan de nieuw te bouwen westentree en de UWV/locatie. De eerste fase van dit project is in uitvoering, de Vijfknoop wordt in de zomer van 2024 afgerond. Geleidelijnen Voor de geleidelijnen is een voorlopig ontwerp gemaakt gebaseerd op de Routegeleiding 2021 - Ontwerprichtlijnen voor het ontwerpen van gids- en geleidelijnen in het openbaar domein, gebouwen, openbaar vervoer, OV-knooppunten en haltes'. Uitgangspunt van deze richtlijn is om, daar waar nodig, op een EENDUIDIGE, EENVOUDIGE en VEILIGE wijze deze voorzieningen te realiseren. Dat wil zeggen dat overal in de stad op een vergelijkbare wijze deze lijnen worden toegepast. De eerste versie van deze richtlijn is in 2013 samen met de landelijke Oogvereniging tot stand gekomen. PBT Consult heeft de ontwerpen getoetst en op een aantal plekken aangescherpt. Een van de belangrijkste zaken hierbij is dat alleen op de oversteekplaatsen over de Vijfknoop waar op een goede manier geleidelijnen kunnen worden aangebracht deze worden gerealiseerd; dat wil zeggen over de Koninginnelaan, Krayenhofflaan en Tunnelweg. De twee oversteken over de Marialaan en de Tweede Oude Heselaan bij de Vijfknoop kunnen niet op een goede manier worden voorzien van veilige en duidelijke geleidelijnen.

Daarom is er voor gekozen hier geen geleidelijnen aan te brengen. Bij deze wegen worden de huidige oversteekplaatsen over de Tweede Oude Heselaan (bij de school) en de Marialaan (bij het voorzieningenhart) gebruikt om van de ene naar de andere kant over te steken. Hiermee kunnen mensen met een visuele beperking veilig van en naar de nieuwe westentree komen. Het ontwerp van de geleidelijnen is ter plaatse besproken met het Zelfregiecentrum. In januari organiseert PBT een werksessie met de ervaringsdeskundigen uit de belangenorganisaties om hun input op te halen op dit ontwerp. De ontwerpen worden verwerkt op zogenaamde zweltekeningen, zodat ook mensen een visuele beperking deze kunnen raadplegen. Overige voorzieningen bij oversteekplaatsen Door de herinrichting van de Vijfknoop wordt de doorstroming van het knooppunt verbeterd. Hierdoor zijn er mogelijkheden om in de regeling voor de verkeersinstallatie de overstekende voetganger langer groen te geven. Vóór de herinrichting lukte het mensen met een fysieke beperking soms niet goed om van de ene naar de andere kant over te steken. In de nieuwe situatie kiezen we ervoor om hier een verbetering op aan te brengen; voetgangers kunnen beter oversteken. Alle oversteekplaatsen worden voorzien van een rateltikker. Dit is overigens ook het geval bij de tijdelijke verkeersinstallatie die tot de zomer van 2024 op de kruising staat.

Voor voetgangers wordt het bovendien eenvoudiger om de Tunnelweg over te streken doordat er bij de nieuwe weg naast Vissers ook een voetgangersoversteekplaats wordt gerealiseerd.

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

Vervolg In 2024 worden de kwartaaloverleggen met de belangenorganisaties voortgezet. Naast deze afstemmingsoverleggen vinden waar nodig aanvullende overleggen plaats, zoals de werksessie geleidelijnen. Periodiek evalueren we met de deelnemers van de overleggen wat de resultaten zijn en wat er beter kan. Wij zijn voornemens om de raad jaarlijks over toegankelijkheid en ervaringsdeskundigheid in he Stationsgebied te informeren.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5