Brief aan de raad Rapportage onderzoek Nationale Ombudsman en Kinderombudsman naar crisisnoodopvang

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Marc Theeuwes m.theeuwes@nijmegen.nl T 06 – 51840562

11 juli 2023 Rapportage onderzoek Nationale Ombudsman en Kinderombudsman naar crisisnoodopvang

Ons kenmerk E23.002773

Geachte leden van de raad, Bijgaand ontvangt u het onderzoeksrapport ‘De crisis voorbij’ en de aanbiedingsbrief van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman. In deze brief aan uw raad geven wij enige achtergrond en duiding van de conclusies van dit onderzoek. Aanleiding onderzoek Aanleiding van dit onderzoek waren klachten en signalen die de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman ontvingen van ouders, kinderen en betrokken professionals over de leefomstandigheden van gezinnen in de crisisnoodopvang in Nederland. In maart 2023 startten de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman een onderzoek naar de wijze waarop asielzoekers in de crisisnoodopvang worden gehuisvest en of die voldoet aan mensen-en kinderrechtelijke verplichtingen. Ook werd gekeken naar oplossingsmogelijkheden om voorzieningen in de crisisnoodopvang zo snel mogelijk op niveau te brengen. Er zijn vijf crisisnoodopvanglocaties in verschillende gemeenten bezocht, waaronder de crisisnoodopvanglocatie Winkelsteeg op 2 mei jl, die toen net een week open was. De onderzoekers hebben onder meer gesproken met bewoners, verschillende professionals, medewerkers van de veiligheidsregio en de gemeente. Op 27 juni 2023 jl. is het rapport ‘De crisis voorbij’ gepubliceerd op de websites van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman.

Conclusies van het onderzoek De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman constateren dat de wijze waarop de overheid asielzoekers in de crisisnoodopvang opvangt niet aan mensenrechtelijke en kinderrechtelijke verplichtingen voldoet. Hierdoor staat het welzijn en de waardigheid van ouders en kinderen ernstig onder druk. Dat is overigens niet te wijten aan de mensen die in de crisisnoodopvang werken. Zij zien dat zij zich enorm inzetten en proberen het verschil te maken voor 'hun' bewoners. Deze professionals dragen niet de verantwoordelijkheid voor een menswaardige opvang. Die verplichting ligt bij de overheid. Zonder juiste

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 2

randvoorwaarden is het voor professionals moeilijk om hier in de praktijk vorm aan te geven. Voor verdere constateringen en aanbevelingen verwijzen wij u naar de aanbiedingsbrief van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman en naar het rapport. Reactie van ons college Ons college onderschrijft de conclusies en aanbevelingen. Echter, als formele wet- en regelgeving toetsingskaders zijn voor een onderzoek terwijl er nog wél sprake is van een crisissituatie waarin de opvangketen stagneert –en dat blijft zolang het centrale aanmeldpunt in Ter Apel de toestroom niet aankan-, wat is dan de toegevoegde waarde van de uitkomsten van dat onderzoek? Wij willen de passage in de conclusie nuanceren over de verantwoordelijkheid van de overheid voor een menswaardige opvang. Die verplichting berust allereerst bij de rijksoverheid. Lokale overheden en verlengd lokaal bestuur zoals de veiligheidsregio’s hebben verantwoordelijkheid genomen door opvang te regelen, ondanks dat het niet hun taken en verantwoordelijkheden zijn. Nood breekt wetten. Ook vinden wij het een gemiste kans, dat niet nader is ingegaan op kwaliteitsverschillen tussen de onderzochte crisisnoodopvanglocaties. Grootte, bemensing, materiaalkeuze, voorzieningen, activiteitenprogramma, catering en beveiliging, zijn aspecten die een wezenlijk verschil maken.

Dit maken wij onder andere op uit reacties van bewoners die wij mochten ontvangen. Het is vanwege de drie hiervoor genoemde redenen dat wij het rapport van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman voor kennisgeving aannemen. Wij zijn wel blij met de toevoeging aan de conclusies dat tekortkomingen niet te wijten zijn aan de mensen die in de crisisnoodopvang werken. Dit is ook nog eens per mail bevestigd waarbij de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman het betreuren dat dit onvoldoende belicht is in de berichtgeving over het rapport. Wij waarderen de inzet van de mensen die dit realiseren in hoge mate: locatiemedewerkers, beveiliging, catering, schoonmakers, de mensen van Bindkracht10, Sportbedrijf en alle andere medewerkers die dag en nacht hun bijdragen leveren. Wij voelen ons gesterkt in onze aanpak door de waardering die bewoners én Nijmegenaren hebben uitgesproken voor de huidige opvang. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 2