Brief aan de raad over eindrapport onderzoek overlast dak- en thuislozen

Postadres Gemeente Nijmegen VH10 Postbus 9105

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

6500 HG Nijmegen Bezoekadres Mariënburg 30 6511 PS Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Betreft

24 november 2020 Eindrapport onderzoek overlast dak- en thuislozen

Contactpersoon Carmen Polman c.polman@nijmegen.nl T 024 – 329 24 58

Geachte leden van de Raad, Met deze brief willen wij u informeren over de uitkomsten van het onderzoek naar de overlast van dak- en thuislozen en over het vervolg dat wij willen gaan geven aan de bevindingen. Het onderzoek is in de periode april tot augustus van dit jaar in onze opdracht uitgevoerd door: RadarAdvies – bureau voor sociale vraagstukken.

Riëtte Sluiter r1.sluiter@nijmegen.nl T 024 – 329 92 58 Registratienummer E20.005255

Het eindrapport treft u aan in de bijlage bij deze brief. De bevindingen van RadarAdvies In totaal 69 personen veroorzaken structureel overlast. Het betreft mensen met doorgaans een combinatie van sociaalpsychologische of psychiatrische problematiek én een verslaving. Het gaat om een groep die qua omvang redelijk stabiel is. Sinds eind vorig jaar is de groep in omvang zelfs nog iets afgenomen. Met ons huidige beleid hebben we het maximale bereikt, schrijven de onderzoekers. De problematiek is hardnekkig en met onze actuele aanpak bereiken we geen doorbraak. Overigens blijkt Nijmegen daarin niet uniek te zijn. RadarAdvies wijst, mede gelet op landelijke ontwikkelingen, op het belang van een aanpak met een woonplek en bijbehorende woonbegeleiding als start voor het herstel. Dat is ook in het kader van preventie belangrijk, om te voorkomen dat mensen in een kwetsbare situatie afglijden. Het rapport bevat in dat kader aanbevelingen voor een zogeheten doorbraakpilot, naast praktische suggesties voor de samenwerking tussen professionals onderling en die met omwonenden. Onze duiding van de onderzoeksresultaten Er is sprake van overlast door dak- en thuislozen, maar het rapport van RadarAdvies maakt wel duidelijk dat we moeten oppassen om daar een al te eenduidig beeld bij te schetsen.

In een aantal buurten, vooral in Nijmegen-Oost, melden bewoners meer overlast dan elders en dat heeft ook een stevige invloed op hoe ze de kwaliteit van hun woonomgeving

Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Brief

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

ervaren. Maar het aantal overlastmeldingen geeft lang niet altijd een goed beeld op de daadwerkelijke impact voor bewoners. Daarnaast zijn er evidente overlastsituaties, die voor een belangrijk deel ons beeld bepalen. Er is vooral veel aandacht voor de overlastbeleving en het publieke debat daaromheen. Dat ontneemt ons soms ook wel het zicht op wat er nu echt aan de hand is en maakt onze opgave ten aanzien van overlastbestrijding complex. Niet alle overlast valt direct te relateren aan dak- en thuislozen, maar deze mensen trekken wel weer anderen aan (vaak dealers en gebruikers), wat bijdraagt aan de overlast. Kortom: er is een probleem vanwege de overlast door dak- en thuislozen, is ook de conclusie van RadarAdvies, maar we moeten wel oppassen voor te snelle conclusies en voor de verleiding te denken in quick wins. Hoe dan ook staat het vraagstuk met dit rapport wel helder op de kaart en we zien het ook als onze opgave om samen met de bewoners en de ondernemers de handen ineen te slaan. In de groep van 69 dak- en thuislozen is een top 15 van personen met hardnekkige multiproblematiek die verantwoordelijk is voor de meeste overlast. Volgens RadarAdvies bevinden deze mensen zich in een carrousel, waarbij ze voortdurend van straat naar veiligheid en vervolgens in zorg gaan, waarna de cirkel weer rond is als ze op straat belanden om daarna opnieuw de molen in te gaan.

Daarnaast is er ook een top 15 van personen die primair zorg nodig hebben, maar die nu niet adequaat geholpen kunnen worden. Ook wij zijn van mening dat de aanpak en ons voorzieningenaanbod voor deze mensen niet langer meer toereikend zijn. Uit de vergelijking die RadarAdvies trekt met een aantal andere steden is dat niet alleen een Nijmeegs probleem en inmiddels zijn een aantal van deze gemeenten gestart met een koerswijziging. Ook wij zullen de koers moeten verleggen en vooral de behoeften van deze mensen centraal gaan stellen en met hen in gesprek gaan in plaats van over hen te blijven spreken; en hun vervolgens ook een reëel aanbod te doen, toegesneden op ieders individuele situatie. Het vervolg We gaan, ingegeven door de aanbevelingen van RadarAdvies, aan de slag met een doorbraakaanpak voor 30 personen, te weten: de 15 meest overlastgevenden en de 15 meest zorgbehoeftigen (door RadarAdvies aangeduid als de top 15 & 15). Met nieuwe focus en energie, en zeker ook met een stevige regierol voor onze gemeente, willen we ons richten op verbeteringen ten aanzien van de verschillende leefgebieden waarop deze mensen in meestal hardnekkige problemen verzeild zijn geraakt. Hier willen we ook slim de verbinding leggen met de nieuwe zorgaanpak voor straatsekswerkers.

Samen met IrisZorg, RIBW, Pro Persona en de woningcorporaties gaan we op zoek naar mogelijkheden om toereikende woonvormen te creëren. Uiteindelijk begint herstel toch altijd in een stabiele omgeving. Voor de één kan dat wellicht nog een carrière op de woonladder betekenen met veel woonbegeleiding, voor de ander zullen we ook moeten denken aan voorzieningen voor longstay met minimale begeleiding.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

Beide sporen zijn een kwestie van lange adem, er zijn hier geen quick wins te behalen. Een intensieve samenwerking tussen de domeinen zorg, veiligheid en wonen is nodig om deze opgave in de komende jaren tot een succes te maken. Daarmee zijn we in de huidige bestuursperiode overigens al gestart vanwege een aantal strategische uitdagingen, waaronder met name ook de uitdaging om voor mensen voor wie we nu vaak veel en dure zorg inzetten zonder dat deze altijd effectief is te komen tot een levensloopbenadering. Die aanpak past ook naadloos in onze inspanningen voor de dak- en thuislozen. Tot slot realiseren we ons dat er de komende jaren structureel aandacht nodig zal zijn voor overlastsituaties op straat. We zijn vorig jaar al gestart met een plan van aanpak samen met bewoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Dat vraagt niet alleen om bestendig goede verbindingen met de bewoners in de buurten waar die overlast het grootst is, maar het vraagt eveneens om een intensieve samenwerking tussen de betrokken professionals. Op die samenwerking zullen de Veiliger Wijkteams regie voeren. Verder zullen we serieus moeten nadenken over een aantal generieke maatregelen, om te voorkomen dat we de levensstijl van de dak- en thuislozen niet onnodig faciliteren en daarmee onze eigen inspanningen deels ondergraven; maar ook om te voorkomen dat er onnodig veel overlast ontstaat.

Een voorbeeld van zo’n maatregel is het bedelverbod, maar wellicht zijn er ook maatregelen mogelijk die anderszins gericht zijn op het tegengaan van overlast. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

drs. H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

BIJLAGE – Criminaliteitscijfers2019. Geregistreerde misdrijven en incidenten in Nijmegen

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4