Brief aan de raad over Datagestuurd werken

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Arjen Verhulst a6.verhulst@nijmegen.nl T 024 – 329 24 52

16 november 2021 Datagestuurd werken

Geachte leden van de raad,

Ons kenmerk E21.002312

Als college vinden we het belangrijk datagestuurd te werken. Tegelijkertijd kent die werkwijze ook risico’s. Middels deze brief willen wij u informeren over hoe we afgelopen periode stappen hebben gezet om meer datagestuurd te werken, en de bijkomende risico’s te verkleinen.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Het waarom; de kansen van datagestuurd werken Gemeente Nijmegen baseert zich bij het aanpakken van de grote opgaven zo veel mogelijk op inzichten over het verleden, het heden en de toekomst. De behoefte aan inzicht is niet nieuw. Normaal gesproken handelen we voornamelijk op onze professionaliteit en intuïtie. Steeds meer verkrijgen we ook inzichten uit data, dat ons een neutrale onderlegger onder het gesprek geeft. Data geeft ons sneller inzicht in hoe de stad verandert, zodat we snel en precies ons beleid kunnen aanpassen en bijsturen. Echter, data is - net als onze professionaliteit en intuïtie - niet altijd geheel objectief. Daarom is het belangrijk ook kritisch te blijven naar de inzichten uit data en deze te beoordelen vanuit de beide andere waarden. We zullen dus nooit beslissingen nemen waarbij we ons alleen baseren op inzichten uit data. Zo passen we de principes van het manifest "Wij zijn Open en Weerbaar Nijmegen" toe.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

Voorbeelden Bij de afdeling Stadsbeheer ontsluiten we verschillende soorten verkeersdata (verkeersregelinstallaties, of “stoplichten”, bijvoorbeeld). Daarmee monitoren we de intensiteiten, prestaties en verkeersveiligheid, en bepalen we het belang van wegen en kruispunten. In het Sociaal Domein willen we vorderingen zo veel mogelijk voorkomen en wanneer ze toch opgelegd worden, willen we er zo snel mogelijk bij zijn. Daardoor zien we in de data dat het bedrag aan opgelegde vorderingen gedaald is. Door datagestuurd te werken zijn de gevolgen van beleidsveranderingen duidelijk in beeld te brengen, wat weer input voor nieuwe beleidsveranderingen kan zijn. Afdeling Veiligheid wisselt data uit met de politie, waarmee een dashboard ontwikkeld is. Zo heeft men meer en sneller inzicht in trends en ontwikkelingen op het gebied van geweldsdelicten, vermogensdelicten en diverse vormen van overlast. Daardoor kunnen we effectief en efficiënt werken, op basis van actuele en betrouwbare informatie.

Open Data Een andere manier waarop data ons in staat stelt transparant te werken, is het principe van ‘Open Data’. We kunnen de gegevens waarmee wij ons beleid maken ook beschikbaar stellen aan onze inwoners. Door de data te ontdoen van gevoelige gegevens en te aggregeren (op wijkniveau bijvoorbeeld), kunnen we ze zonder privacyrisico’s delen met anderen. Dat geeft hen de mogelijkheid hun eigen berekeningen of analyses te doen, op dezelfde data. Daarmee kunnen inwoners onze keuzes beter begrijpen, of ons helpen andere keuzes te maken. Voorbeelden vindt u in het Open Data Portaal 1en bij onze openbare dashboards2.

De risico’s van datagestuurd werken Bij datagestuurd werken gaat het om grote hoeveelheden data, die vaak ook persoonsgegevens bevatten. Wettelijk gezien (volgens de AVG3) moeten we daar verantwoord mee omgaan, en we nemen de verantwoordelijkheid naar onze inwoners om voorzichtig met hun gegevens te zijn.

Techniek Op technisch vlak gebruiken we moderne technieken en standaarden voor onze infrastructuur. De groep beheerders die bij de gevoeligste data kan, is zeer beperkt. Zij stellen geminimaliseerde data beschikbaar aan de datateams. Die werken daardoor met gemeenschappelijke databronnen en op een zelfde werkwijze, waardoor we het binnen de organisatie over hetzelfde hebben.

1 https://opendata.nijmegen.nl/

2 https://public.tableau.com/app/profile/gemeentenijmegen 3 Algemene Verordening Gegevensbescherming;

https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/over-privacy/wetten/algemene-verordeninggegevensbescherming-avg

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

Organisatie Op organisatorisch vlak zorgen we ervoor dat onze medewerkers goed om kunnen gaan met gevoelige gegevens. We werken aan het verhogen van onze ‘data-volwassenheid’, door introductie- en verdiepingstrainingen aan te bieden aan medewerkers, specifieke functionarissen in de domeinen te benoemen die een taak-accent datagestuurd werken hebben, en door het opnemen van data-competenties bij de werving en selectie van nieuwe medewerkers.

Privacy Privacy speelt een belangrijke rol bij het gebruik van data. Een instrument dat we gebruiken om de rechtmatigheid en risicobeheersing te waarborgen, is de Data Protection Impact Assessment (DPIA)4. Dit is een analyse die we vooraf uitvoeren bij elk nieuw (data)project waarbij persoonsgegevens verwerkt gaan worden. Een overzicht van alle verwerkingen wordt in het openbare verwerkingsregister5 gepubliceerd. Zo zijn we als gemeente transparant over welke verwerkingen we uitvoeren op de gegevens van onze inwoners.

Ethiek Niet alleen het wettelijke aspect van een dataproject is belangrijk, ook ethische afwegingen spelen een rol. We kúnnen steeds meer, maar moeten we dat ook wíllen? Wegen de voordelen van nieuwe technologieën op tegen de mogelijke inbreuk op de privacy van onze inwoners? Om antwoord te krijgen op dat soort vragen werken we een werkproces rondom ethiek uit. Daarbij maken we gebruik van landelijke tools, zoals De Ethische Data Assistent (DEDA)6 van de Utrecht Data School.

Nut en noodzaak Een risico van de populariteit van het datagestuurd werken, is dat er veel data en dashboards gemaakt worden, die vervolgens niet gebruikt worden. Om te voorkomen dat we aan de slag gaan met een tijdelijke bevlieging of een vraag zonder noodzaak, houden we voor nieuwe dataprojecten een intake. Daarbij worden de belangrijkste onderdelen vooraf in beeld gebracht. Er wordt hierbij getoetst op nut en noodzaak, beschikbaarheid en kwaliteit van data, privacy en ethische aspecten. Ook leggen we een link naar de doelenboom uit de begroting, om de impact op, en meerwaarde voor de stad en haar inwoners te kunnen bepalen. Dit geeft ons de mogelijkheid deze projecten te prioriteren, en ervoor te zorgen dat we projecten organiseren waar de stad behoefte aan heeft.

4 https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/zelf-doen/data-protection-impact-

assessment-dpia?qa=DPIA 5 https://www.nijmegen.nl/diensten/privacy/verwerkingsregister/ 6 https://dataschool.nl/deda/

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

Vervolg Om het datagestuurd werken goed onder de aandacht te kunnen brengen in de organisatie, hebben we sinds kort een Chief Data Officer. Aan deze CDO de taak om binnen de organisatie iedereen aan boord te krijgen en datagestuurd te gaan werken. Een onderdeel daarvan is het opstellen van een datastrategie, waarin we stellen wat onze doelen zijn, en met welke randvoorwaarden we rekening houden.

Wij hebben de kansen en risico’s van datagestuurd werken goed in beeld, waardoor we data van grote meerwaarde voor onze stad laten zijn. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

drs. H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4