Brief aan de raad Kaders Nijmeegse Basisbanen

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Lisanne Baltussen l1.baltussen@nijmegen.nl 0650051569

22 februari 2022 Kaders Nijmeegse Basisbanen

Ons kenmerk E22.000275

Geachte leden van de raad, Zoals u in de Stadsbegroting 2022 heeft vastgesteld streven wij naar het realiseren van ongeveer 15 Nijmeegse basisbanen. Op dit moment werken wij aan de concretisering van dit plan, en met deze raadsbrief informeren wij u over de kaders en de stand van zaken van de Nijmeegse basisbanen. Aanleiding Recente wetenschappelijke inzichten tonen aan dat er een lacune is in het arbeidsmarktbeleid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, maar zonder specifieke arbeidsbeperking.1 Daarnaast is uit de evaluatie van de Participatiewet2 gebleken dat deze wet er niet in is geslaagd om haar voornaamste doelen te bereiken. Vooral het deel van de doelgroep van wie de arbeidsmarkt een te grote afstand heeft genomen (‘weinig arbeidsvermogen’), komt met deze wet zeer moeilijk aan een baan perspectief ontbreekt, met alle gevolgen van dien. Dit speelt ook in onze stad. Ruim de helft van de bijstandsgerechtigden in Nijmegen heeft al 5 jaar of langer een bijstandsuitkering. Ondanks alle bestaande instrumenten hebben mensen in deze groep geen of zeer weinig kans op een reguliere baan. Dit betekent dat zij ook in de toekomst waarschijnlijk afhankelijk blijven van een uitkering, met persoonlijke gevolgen voor de betrokkenen en financiële impact voor de overheid. Voor deze groep is dus iets anders nodig. Nu valt deze groep tussen wal en schip.

Enerzijds is de afstand tot de arbeidsmarkt is niet dermate groot dat zij in aanmerking komen voor arbeidsmatige dagbesteding of de sociale werkvoorziening. Anderzijds is reguliere arbeidsbemiddeling ook niet kansrijk, of succesvol gebleken. Met een basisbaan kunnen

1 Zie onder andere: WRR (2020), “Het betere werk – de nieuwe maatschappelijke opdracht”; Commissie

Regulering van Werk (2020), “In wat voor land willen wij werken”; M. Kremer (2020), “Beter een basisbaan dan bijstand”, in: Streng maar onrechtvaardig - de bijstand gewogen. 2 Sociaal Cultureel Planbureau (2019), “Eindevaluatie van de Participatiewet”.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 3

deze mensen toch deelnemen aan het arbeidsproces en ontvangen ze een stabiel inkomen. Verschillende onderzoeken in gemeenten wijzen uit dat werken een positief effect heeft op het welzijn van mensen en dat veel mensen in de bijstand echt wel wíllen werken.3 Door te werken krijgen mensen meer zelfvertrouwen, meer zingeving, een beter sociaal netwerk, een beter zelfbeeld en meer ritme. Deze positieve effecten hebben tevens positieven gevolgen voor de overheid: lagere kosten voor zorg en welzijn, lagere kosten voor uitkeringen, meer inkomsten vanuit premies en belastingen, meer economische impact door een vergrootte koopkracht. Wat is een basisbaan? Iemand met een basisbaan gaat aan de slag bij de publieke of semipublieke sector, bijvoorbeeld bij de gemeente, onderwijs- of zorginstellingen, verenigingen of culturele instellingen. Het werk werd eerder niet gedaan, maar wel gemist, of werd gedaan door collega’s wiens taak het eigenlijk niet was (denk daarbij bijvoorbeeld aan verzorgend of onderwijzend personeel die werk wat meer bij de werkzaamheden van een conciërge hoort). Bij voorkeur zetten we juist in op sectoren waar de vraag groot is, om daar door middel van het onbenutte arbeidspotentieel van deze groep de tekorten iets te ledigen. We creëren niet-bestaande banen, waarmee we verdringing voorkomen.

De werknemer verdient minimumloon en de baan is in principe permanent: doorstroom naar een reguliere baan is niet het doel. Iemand kan dus tot de pensioengerechtigde leeftijd een basisbaan hebben. Afhankelijk van hoe de werknemer zich ontwikkeld is doorstroom natuurlijk wel mogelijk. Gezien het permanente karakter is een goede match tussen werknemer en werkgever belangrijk. Andere gemeenten en landelijke ontwikkelingen Wij maken gebruik van onder andere de ervaringen van de gemeenten Groningen, Den Haag en Rotterdam. Deze gemeenten hebben al basisbanen gerealiseerd. Elk met een eigen doelgroep, opzet en financiering. De G4-gemeenten hebben daarnaast in oktober 20214 een propositie aan het Rijk geschreven waarmee zij het Rijk vragen meer ruimte en middelen te bieden voor de realisatie van basisbanen. In het regeerakkoord zijn basisbanen niet benoemd (hoewel ook niet uitgesloten). Het lijkt erop dat we in Nijmegen, in ieder geval voorlopig, op eigen kracht een aanvang moeten maken zonder landelijke ondersteuning. We kunnen wel leren van andere gemeenten, maar 1 op 1 dingen overnemen kan niet, omdat doelen en constructies op punten afwijken.

Vraagstukken Er zijn minimaal drie grote vragen die beantwoord moeten worden bij het inrichten van basisbanen: 1) Waar in de stad komen deze banen? 2) Hoe ziet de begeleiding eruit? 3 Waaronder de experimenten met de Participatiewet die plaatsvonden tussen 2017-2020, waar Nijmegen

ook aan deel heeft genomen. 4 G4-propositie: Naar een basisbaan. (Oktober 2021). https://www.divosa.nl/sites/default/files/

nieuwsbericht_bestanden/20211028_propositie_basisbaan_g4.pdf

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 3

3)

Waar zijn de mensen met een basisbaan formeel in dienst?

Over ‘waar’ hebben we in grote lijnen een idee: bij publieke of semipublieke organisaties. De begeleiding zal verzorgd worden door de organisatie waar iemand in dienst is, ondersteund door WerkBedrijf, waarmee we hierover in gesprek zijn. WerkBedrijf is de partij waarin we in Nijmegen re-integratieactiviteiten aan hebben uitbesteed en heeft de specifieke expertise die nodig is voor een goede begeleiding van deze doelgroep. Voor het formele werkgeverschap zijn meerdere opties, met elk eigen voor- en nadelen op het gebied van onder andere administratieve en financiële verplichtingen en de arbeidsrechtelijke risico’s. Ten slotte De kaders waarbinnen wij handelen zijn dus de volgende: Mensen met een uitkering, zonder indicatie maar met weinig kans op de arbeidsmarkt; Beginnen met een kleine groep, en goed monitoren wat de gevolgen zijn (voor mensen met een basisbaan en voor het beroep dat gedaan wordt op voorzieningen); De basisbanen zijn niet gericht op doorstroom naar een reguliere baan; In principe gaat dit om een structurele voorziening. Op dit moment werken wij het formele werkgeverschap en andere randvoorwaarden uit, zoals aansprakelijkheid, werving en begeleiding. Ook gaan we op korte termijn het gesprek aan met de relevante adviescommissies. In een later stadium zullen wij besluiten over de concrete uitwerking. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

drs. H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 3