Brief aan de raad - Jaarbrief schuldhulpverlening 2024

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactgegevens nijmegen.nl/contact

8 juli 2025 Jaarbrief Schuldhulpverlening 2024

Ons kenmerk E25.001631

Geachte leden van de raad,

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Aanleiding Het beleidsplan schuldhulpverlening 2023 – 2026 is nu twee jaar actief. U ontvangt elk jaar een terugblik op de stand van zaken van het beleidsplan. We werken vanuit vier lijnen aan geldzorgen van Nijmegenaren. 1. De mens is het middelpunt van de aanpak; 2. We besteden meer aandacht aan preventie en vroegsignalering; 3. We verbeteren de laagdrempelige en duidelijke toegang tot hulp; 4. We kiezen voor effectieve dienstverlening en hulp aan doelgroepen. Deze lijnen dragen eraan bij om de missie van dit beleidsplan te realiseren. Namelijk dat inwoners vroeger in beeld zijn, sneller hulp krijgen en beter hulp ontvangen. In het eerste jaar hebben we veel opgestart en nieuwe ontwikkelingen doorgemaakt, het tweede jaar hebben we gewerkt aan het verstevigen van deze ontwikkelingen. Denk aan het Jongerenperspectieffonds, werken met ervaringsdeskundigen en het Ondernemerspunt Geldzorgen. Deze brief is in opzet hetzelfde als de vorige jaarbrief. Door middel van kleuren laat het college zien hoever de gemeente is met de gestelde doelen. Ook nu is deze jaarbrief een moment voor de raad om prioriteiten te stellen. Algemeen beeld schuldhulpverlening In 2024 zijn er veel ontwikkelingen op de gemeente Nijmegen afgekomen. Sommigen komen uit de lokale context, anderen vanuit de landelijke politiek.

Landelijke ontwikkelingen • Een belangrijke (landelijke) wijziging in 2024 is de mogelijkheid voor het schuldregelen zonder afloscapaciteit (of 0-voorstel). Gemeenten kunnen sinds 1 juli 2024 een voorstel doen aan schuldeisers als de schuldenaar niet kan aflossen. Dat komt door een gebrek aan inkomsten, te hoge uitgaven of een combinatie daarvan. Met een 0-voorstel vraagt de schuldhulpverlening aan de schuldeisers om het volledige bedrag kwijt te schelden. Vervolgens kan de gemeente aanvullende dienstverlening bieden om de inwoner duurzaam uit de schulden te

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 9

1.

houden. Dat heeft in Nijmegen meteen geleid tot de eerste schuldregelingen waarbij de inwoner geen aflossing heeft. Het bieden van de juiste begeleiding aan deze inwoners is nog een uitdaging, omdat deze inwoners (nog) niet verplicht zijn begeleiding te accepteren. Gemeenten werken in opdracht van het Rijk sinds 2024 aan de ‘Basisdienstverlening’1. Deze basisdienstverlening moet ervoor zorgen dat elke gemeente een minimale basis van schuldhulpverlening kan leveren. Deze basis bestaat uit 22 elementen. Sommige elementen zijn al standaard, andere elementen moeten gemeenten op de lange termijn implementeren. Het niveau van dienstverlening tussen gemeenten mag niet te veel verschillen. Inwoners hebben recht op de juiste ondersteuning. De dienstverlening moet altijd uit deze 22 elementen kunnen bestaan. De gemeente Nijmegen loopt op schema in de implementatie van de elementen. Het Rijk heeft nog vier elementen die gemeenten op een later moment moeten implementeren. De gemeente Nijmegen volgt hierin. Maar we hebben nog een viertal elementen uit te werken voor de lange termijn.

Lokale ontwikkelingen • In het tweede jaar van het beleidsplan hebben we vooral gewerkt aan het bestendigen van de punten uit het beleidsplan. In 2023 zijn we gestart met veel nieuwe activiteiten die nu vast onderdeel zijn van de werkzaamheden. Denk aan het Ondernemerspunt Geldzorgen, het Jongerenperspectieffonds en de uitbreiding van het outreachend werken door de FEW. Door deze bestendiging bereiken we meer inwoners en is onze dienstverlening beter georganiseerd. • Bij de vaststelling van de Begroting 2025-2028 heeft de gemeenteraad een taakstelling op het programma Werk en Inkomen opgenomen. Deze taakstelling heeft ook zijn invloed op de ontwikkelingen binnen schuldhulpverlening. De taakstelling bracht onzekerheid over de financiële situatie van het programma, waardoor we geen grote nieuwe projecten zijn gestart. Bij grote onvermijdelijke projecten wegen we het belang ervan binnen het volledige programma opnieuw af. • De indicatoren (bijlage 1) geven een cijfermatig overzicht van de ontwikkelingen op schuldhulpverlening in Nijmegen. Het college ziet een stijgende lijn op de meeste indicatoren. Dit zijn voornamelijk outputindicatoren. Het college ziet schuldhulpverlening bij uitstek als een goed beleidsterrein om te gaan sturen op impact. Hoogtepunten Over het volledige beleidsplan zetten we goede stappen, maar een aantal ontwikkelingen springen daarbovenuit.

Deze benoemen we hieronder. • Het Ondernemerspunt Geldzorgen (OPG) is nu een vast onderdeel van de gemeente Nijmegen. Met korte wachttijden, goed advies en een verhoogd bereik helpt het OPG elk jaar meer ondernemers met geldzorgen.

1

Elementen basisdienstverlening | VNG

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 9

•

•

•

•

De pilot Heseveld Biezen – waar de FEW meer tijd heeft voor samenwerking met netwerkpartners – laat veel positieve resultaten zien. Lijnen worden veel korter, doorlooptijden nemen af en inwoners krijgen beter passende hulp. Dat komt omdat de professionals de wijken inclusief informele partners, steeds beter leren kennen. Er zijn in 2024 twee ervaringsdeskundigen gestart op het snijvlak van armoede en schulden. Hun ervaringen zijn essentieel om inwoners goed te helpen en hun inzichten zijn onmisbaar voor nieuw beleid. Ze hebben in een korte tijd veel kennis gedeeld en belangrijke gesprekken met inwoners gevoerd. We hebben een nieuwe vrijwilligersorganisatie in de keten schuldhulpverlening erbij. Schuldhulpmaatje is in maart 2024 gestart en is direct begonnen met het begeleiden van inwoners met geldzorgen. Een sterke keten heeft veel profijt van de vrijwillige krachten die zich wekelijks inzetten voor dit onderwerp. We hebben onze financiële educatie sinds het schooljaar 2024/2025 uitgebreid naar het Voortgezet speciaal onderwijs en het Praktijkonderwijs. Ook voor deze lessen zetten we ervaringsdeskundigen in. Want juist op deze scholen zijn geldlessen onmisbaar. Met deze uitbreiding bereiken we dit schooljaar twee keer zoveel jongeren als voorheen.

We zijn tevreden met deze ontwikkelingen en kiezen voor een persoonlijke en preventieve werkwijze. We maken ons bekend en maken onze dienstverlening persoonlijk, zodat inwoners steeds eerder hulp zoeken en accepteren. We bieden inwoners die meer overtuiging nodig hebben extra begeleiding. En zorgen ervoor dat groepen die extra risico op geldzorgen lopen de aandacht krijgen die zij verdienen. Lijnen beleidsplan 1. De mens als middelpunt Het belangrijkste uitgangspunt voor de schuldhulpverlening in Nijmegen is dat de inwoner centraal staat. Het college ziet dat als noodzakelijk om de best mogelijke en passende hulp te kunnen bieden. Het college werkt continu om de dienstverlening beter aan te sluiten op de leefwereld van inwoners. De tabel hieronder laat zien hoe de dienstverlening ervoor staat. Doel

Voorstel 2023

Stand van zaken 2025

Laagdrempelig en toegankelijk

Wijkgericht werken

We zien een stijgende lijn in de aanwezigheid van de Financieel Expert in de Wijk, maar dit is nog niet altijd 80% van de werkzame uren. Vanwege de stijging is ook de samenwerking met andere partners in de wijk verbeterd en weet de FEW de beschikbare hulp in de wijk beter in te zetten.

Meer fysieke vindplaatsen

De pilot outreachend werken in Heseveld en Biezen zorgt ervoor dat de FEW nog beter vindbaar is voor inwoners, maar uit de evaluatie bleek dat vooral bekendheid bij netwerkpartners belangrijk is. In de pilot werkt de FEW intensiever samen met de Stips, Buurtteams en

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 9

woningcorporaties. Zo zijn inwoners met geldzorgen steeds vroeger in beeld en kunnen we sneller hulp aanbieden. De aanbevelingen uit de pilot worden gebruikt om de vindbaarheid en de dienstverlening in de andere wijken ook te verbeteren. Stress-sensitief werken integraal werken

Alle professionals in de schuldhulpverlening werken stresssensitief. Ook doen deze professionals een brede uitvraag, zodat problemen op andere leefgebieden ook in beeld komen. Dan werkt de professional nauw samen met collega’s uit het netwerk.

Opgave bestaanszekerheid

De opgave heeft in 2024 – 2025 een project opgezet voor kwetsbare zwangeren. Inwoners die een kind op komst hebben, ontvangen een uitgebreid kraampakket met basisvoorzieningen voor de baby. Dit is opgezet in samenwerking met preventie van schulden.

Samenwerking armoede

De samenwerking tussen armoede en schulden is sterk. Op dit moment wordt de Visie Financiële bestaanszekerheid gezamenlijk voorbereid. Op termijn werken we toe naar één visie voor zowel schuldhulpverlening als armoedebestrijding. Ook in de uitvoering zijn de lijnen korter gemaakt. Professionals in de schuldhulpverlening weten welke inwoners van welke regeling gebruik kunnen maken.

Laaggeletterdheid

Signaleren en doorverwijzen

Sinds 2024 werken we met video’s van de NVVK om onze dienstverlening beter uit te leggen aan inwoners. Deze vorm werkt beter om inwoners met beperkte basisvaardigheden te bereiken. Op dit moment bereiden we in samenwerking met taalambassadeurs communicatie via radio- en tv spotjes voor om Nijmegenaren met beperkte basisvaardigheden beter te bereiken.

Ervaringsdeskundigheid

Meer gebruik van kennis

Op dit moment werken twee ervaringsdeskundigen bij Bindkracht10 op het gebied van geldzorgen. Zij zijn actief in de uitvoering maar spreken ook regelmatig over beleid. Hun inzet is onmisbaar om inwoners te helpen bij het aanpakken van schulden. Ook geven we geldlessen met ervaringsdeskundigen op het Vmbo, Mbo, Vso en Praktijkonderwijs. Daarmee zijn we actief op scholen waar het risico op geldzorgen het hoogste is. De verhalen van ervaringsdeskundigen maken de meeste indruk op jongeren. Bij het opstellen van de visie Financiële bestaanszekerheid kijken meerdere ervaringsdeskundigen mee op onze voornemens.

Aandacht bestaanszekerheid

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 9

Sociale incasso

Kosten incasso verlagen

Het convenant Lokale Overheden is sinds 2023 van kracht in Nijmegen.

Kosten incasso verlagen

Landelijk zijn er in 2024 er strengere regels gekomen voor incassobureaus en vanaf oktober 2024 gelden er aparte regels voor termijnbetalingen voor rekeningen onder de €266,-. Daarnaast zijn we in Nijmegen gestart met een pilot met gerechtsdeurwaarders. Inwoners die de deurwaarder thuis bezoekt of telefonisch benadert en aangeven de schuld niet zelfstandig op te kunnen lossen, krijgen het aanbod van een toeleiding naar schuldhulpverlening van de gemeente Nijmegen. De Gemeente kan de deurwaarder dan vragen om het incassotraject voor 30 dagen op de schorten. Als laatste is het convenant Lokale overheden is geïmplementeerd.

Gemeente als schuldeiser

De gemeente Nijmegen hanteert de uitgangspunten van sociale incasso. Ook leggen we geen beslag meer als er gemeentelijke schulden zijn. maar we hanteren wel onze positie als preferente schuldeiser.

2. Preventie en vroegsignalering Het college is van mening dat preventie en vroegsignalering van groot belang zijn om de geldzorgen van Nijmegenaren aan te pakken. We willen inwoners zo vroeg als mogelijk helpen. Als de schulden nog overzichtelijk en goed op te lossen zijn. En we richten onze aandacht op het voorkomen van schulden met onze preventieactiviteiten en informatie. Zo is er voor iedere inwoner passende ondersteuning, ook als er nog geen schulden zijn. Thema

Voorstel 2023

Stand van zaken 2025

Preventie

Extra aandacht jongeren

Fix je Shit is in 2023 gestart en gaat nog steeds door. Rond de start van nieuwe schooljaren en in de week van het geld is er extra aandacht op scholen. Daarnaast is de vragenlijst verder aangevuld met vragen over ‘koop-nu betaal-later’ en gokken. Daarnaast is de inzet op geldlessen uitgebreid van 40 klassen naar 80 klassen per jaar.

Nieuwe doelgroepen

Met de kraampakketten is er meer aandacht voor kwetsbare zwangeren. Dankzij de pakketten werken we nu beter samen met de kraamzorg. In 2025 richten we ons ook op inwoners die met pensioen gaan en inwoners die in de uitkering terechtkomen.

Monitoren en verbeteren

Vroegsignalering heeft in 2024 minder opgeleverd dan in 2023. Dat komt vooral door de drukte bij de reguliere aanmeldingen van de FEW. De medewerkers van vroegsignalering hebben veel reguliere aanmeldingen opgepakt ten koste van de reguliere vroegsignalering. Dit is ook te zien in de indicatorenlijst. Daar staat tegenover dat we

Vroegsignalering

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 9

Nieuwe vindplaatsen

Experimenten en pilots

Campagnes

Nieuwe campagne in 2024

meer experimentele signalen hebben opgepakt, zoals signalen van jongeren en hypotheeksignalen. De pilot vroegsignalering met hypotheeksignalen is geëvalueerd. Er komen weinig signalen binnen, maar de signalen komen van andere huishoudens dan uit de reguliere vroegsignalering. Daarom ziet de branchevereniging en de VNG toch een positieve toekomst voor dit type signaal. Wij zullen daarin volgen. De gemeente Nijmegen doet mee aan het experiment vroegsignalering van de Belastingdienst. Dat experiment is op 1 juni van start gegaan. Vanaf juli zal de gemeente Nijmegen 20 huishoudens per maand met een achterstand bij de Belastingdienst bellen en/of bezoeken. Het doel is om een nieuwe doelgroep te bereiken dan de reguliere signalen. Ook zijn we als gemeente Nijmegen in 2025 gestart met een Pilot waarin de gerechtsdeurwaarder de rol van doorverwijzer krijgt. Als er sprake is van problematische schulden, kan de deurwaarder direct doorverwijzen naar schuldhulpverlening. De eerste inwoners zijn doorverwezen. Omdat het bestaande materiaal heeft nog steeds de juiste boodschap heeft en meer inwoners onze dienstverlening vinden hebben we geen nieuwe campagne in 2024 opgestart. Daarom kiezen we ervoor om kleine wijzigingen aan de website en fysieke communicatie door te voeren. Ook zijn we actief op sociale media. Middelen die we hiervoor niet uitgeven zetten we in binnen het programma.

Ook hebben we onze communicatie uitgebreid door de inzet van video’s.

3. Laagdrempelige en duidelijke toegang In Nijmegen is de Financieel Expert in de Wijk de duidelijke toegang voor alle inwoners met vragen over geld. Die toegang moet zo duidelijk en simpel mogelijk zijn. Het zijn van de eerste schakel in de keten vraagt veel van hoe die schakel georganiseerd is. Daarom blijven we de FEW versterken en professionaliseren. De doorverwijzing naar ondersteunende hulpverlening als budgetbeheer en bewindvoering moet hier zo snel als nodig plaatsvinden om inwoners die geldproblemen hebben goed te helpen. Thema

Voorstel 2023

Stand van zaken 2025

Verbeteren ketenaanpak

Meer verbinding in de keten

Het platform armoede en schulden komt tweejaarlijks bij elkaar. Schuldhulpmaatje is in 2024 gestart met het begeleiden van inwoners. Daarmee is de keten uitgebreid. De Financieel Expert in de Wijk heeft betere afspraken kunnen maken met Humanitas en Fibon om alle doorverwijzingen warm te doen. Deze afspraken moeten we nog maken met Schuldhulpmaatje zodra zij op volle sterkte zijn.

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 6 van 9

In de pilotwijken Heseveld en Biezen is ook de samenwerking met de buurtteams en de woningcorporaties sterk verbeterd. Er waren meer warme doorverwijzingen en gezamenlijke huisbezoeken. Zo zijn inwoners sneller geholpen en werken meerdere organisaties gezamenlijk aan de problemen van een huishouden. Deze samenwerking willen we ook versterken in andere wijken. Bewindvoering

Grip op bewindvoering

In de vorige jaarbrief is het convenant bewindvoering geëvalueerd. Op dit moment maken we vernieuwde afspraken met een groep bewindvoerders uit het convenant die zich als koplopers opstellen. Het doel is om in het najaar van 2025 een aangepast convenant in werking te stellen.

Budgetbeheer- en coaching

Herijken afspraken Team Geldzorgen en Bindkracht10

De budgetbeheerders van Team Geldzorgen zijn getraind om budgetcoaching uit te voeren. Zij voeren dit nu uit voor inwoners die een schuldregeling doorlopen. Daarnaast blijft de budgetcoaching vanuit Bindkracht10 beschikbaar voor inwoners die niet in een schuldregeling zitten. De ambitie is om een sluitende keten voor budgetbeheer en coaching te ontwikkelen.

4. Effectievere dienstverlening en doelgroepen We willen dat de schuldhulpverlening in Nijmegen ver boven het niveau van de basisdienstverlening is. Daarom specialiseren we ons op verschillende doelgroepen en werken we met innovatieve oplossingen voor schulden. Het is een puzzel die we blijven leggen zodat we de meest passende dienstverlening aan Nijmegenaren met geldzorgen kunnen blijven leveren. Thema

Voorstel 2023

Stand van zaken 2025

Schuldenrust

Aansluiten op landelijke pauzeknop

De landelijke pauzeknop bestaat nog niet. Het ministerie van SZW geeft aan dat zij verwachten de pauzeknop in 2027 te lanceren. Daar staat tegenover dat we de mogelijkheden die er nu wél zijn zo veel als mogelijk inzetten. Zo maken we steeds meer gebruik van de zogeheten kennisgeving, waarmee we een signaal sturen naar schuldeisers, incassobureaus en deurwaarders om aan te geven dat een inwoner start met een schuldhulpverleningstraject. Daarmee start een incassopauze van 4 tot 8 maanden. Ook zijn we gestart met een pilot waar vier deurwaarders inwoners kunnen aanmelden voor schuldhulpverlening als er sprake is van problematische schulden. Daarnaast is de gemeente Nijmegen nu 1,5 jaar aangesloten bij het lokaal overheidsconvenant, waarmee we direct alle gemeentelijke vorderingen stop kunnen zetten.

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 7 van 9

Als laatste is de gemeente Nijmegen als schuldhulpverlener aangesloten bij het schuldenknooppunt. Daarmee kunnen we schuldregelingen veel sneller realiseren. Digitale ontwikkelingen

Jongeren

Gebruik Plinkr

We zijn in het voorjaar van 2025 gestopt met Plinkr (methode voor uitstroom bewind). Na een evaluatie bleek dat de resultaten tegenvielen. Dat komt enerzijds doordat er veel inwoners zijn aangemeld die nog niet klaar waren om uit bewind te kunnen stromen. Voor hen was dit geen passend instrument. Anderzijds kostte het veel inzet van medewerkers om de trajecten uit te voeren. Vanwege de beperkte aantallen van Plinkr en de voortgang die we maken met bewindvoerders, verwachten we dat het stoppen met Plinkr geen problemen oplevert.

Nationale Schuldhulproute (Geldfit)

We zijn nog aangesloten bij de Nationale Schuldhulproute. Veel inwoners met beginnende geldzorgen krijgen via deze aansluiting belangrijke informatie over de beschikbare hulp in Nijmegen.

Aansluiting Verwijsindex schuldhulpverlening2

Team Geldzorgen van de gemeente is aangesloten. De FEW is nog niet aangesloten bij VisH.

Overige ontwikkelingen

We zijn intensief bezig met de basisdienstverlening van de branchevereniging NVVK. Op veel onderdelen lopen we voor op de basis, op andere punten moeten we nog stappen zetten.

Jongerenperspectieffonds (JPF)

In november 2023 zijn we van start gegaan met het JPF. In het najaar van 2025 komen we met een aparte evaluatie over de resultaten van het Jongerenperspectieffonds.

Keten jongeren

We hebben de jongerenketen bestendigd. Ontwikkelingen die vorig jaar zijn gestart blijven we voortzetten in de komende jaren. Zoals het JPF, maar ook geldlessen op het praktijk- en speciaal onderwijs. Door de toevoeging van een casuïstiekoverleg kunnen onze professionals jongeren steeds beter helpen.

Vroegsignalering jongeren

De vroegsignalering van signalen van jongeren is nu een vast onderdeel van de dienstverlening. Een FEW en een jongerenwerker gaan dan samen op huisbezoek. Dat levert veel contact op en leidt ertoe dat jongeren relatief vaker hulp accepteren.

Campagne Fix je Shit

De campagne van Fix je Shit is de afgelopen jaren langs geweest op de middelbare scholen en het ROC, Yuverta, de HAN en de RU. Ook hebben we het beeldmateriaal aangepast op basis van een jongerenpanel. Daarmee zijn er nu meer herkenbare situaties in beeld gebracht3.

2

De Verwijsindex schuldhulpverlening (VisH) is een systeem waarin deurwaarders informatie ontvangen of inwoners bekend zijn bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. 3

https://www.nijmegen.nl/fixjeshit/

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 8 van 9

Werkende armen

Werkgeversaanpak

De werkgeversaanpak is in het najaar van 2024 van start gegaan. De preventiemedewerkers geldzorgenbezoeken in deze aanpak managementteams om te helpen bij het bespreekbaar maken van geldzorgen op de werkvloer. We zijn begonnen met de interne organisatie en breiden uit naar organisaties in de stad. Zo zijn de HAN en het RadboudUMC gesproken.

Ondernemers

Ondernemerspunt Geldzorgen

Het Ondernemerspunt is na een tweejarige pilot onderdeel van de vaste dienstverlening van de gemeente Nijmegen. De tweede evaluatie inclusief klanttevredenheidsonderzoek is in de raad behandeld op 16 april 2025 (E.25000360). De afgelopen maanden zijn besteed aan het verbeteren van de werkprocessen en de aansluiting op de Financieel Expert in de Wijk en de doorverwijzing naar schuldregelingen.

Conclusie We zijn in het tweede jaar van het beleidsplan schuldhulpverlening goed opgeschoten met het behalen van onze doelstellingen. Vorig jaar ging het voornamelijk om het uitwerken van nieuwe ontwikkelingen, dit jaar over het bestendigen daarvan. We zien dat we daarbij op schema lopen. Daarbij komt de basisdienstverlening van de NVVK, wat veel van onze inzet vraagt. Dit is een aanvullende uitdaging, maar zorgt ervoor dat onze dienstverlening óók in lijn is met de doelstellingen van het Rijk en de NVVK. Zo blijven we constant verbeteren.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Legenda: groen = op schema, geel = in ontwikkeling, rood = achter op schema

Gemeente Nijmegen

Pagina 9 van 9