Brief aan de raad Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2022

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 06 29 65 22 86 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Bernadette Loosen

18 oktober 2022 Halfjaarbrief Werk & Inkomen 2022

Ons kenmerk E22.001834

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de Halfjaarbrief Werk & Inkomen 2022. In deze brief informeren wij u over de ontwikkelingen rond Werk & Inkomen in het eerste halfjaar van 2022. Onderwerpen zijn: ontwikkelingen in de bijstandsaantallen, de in- en uitstroom bijstand, de benchmark bijstandsuitkeringen van kennissteden, de duurzaamheid van de uitstroom uit de bijstand en het verloop van de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers. Verder komen ook de resultaten van project ‘Doe je Mee’ tot nu toe aan de orde, evenals die van Werkbedrijf Rijk van Nijmegen in het eerste halfjaar van 2022.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

Om een versnipperde informatievoorziening over Werk en Inkomen te voorkomen, nemen we in onze halfjaarbrief Werk en Inkomen 2022 ook regionale informatie op, zoals die van de Regionale Tafel Arbeidsmarkt, de resultaten van WerkBedrijf in het eerste halfjaar van 2022 en de regionale aanpak Jeugdwerkgelegenheid. In bijlage 1a treft u bovendien een overzicht van het UWV met recente arbeidsmarktinformatie van het Rijk van Nijmegen aan. Zo geven we een breed beeld over wat er speelt op lokaal en regionaal niveau. Lokaal In 2020 zagen we dat de coronacrisis een grote impact had op de economie in Nederland. In de Jaarbrief 2021 stelden wij vast dat het tij keerde sinds het voorjaar van 2021. Deze kentering heeft zich verder doorgezet in 2022: we zien een verdere afname in het aantal bijstandsuitkeringen1. Dit aantal daalde van 7.416 uitkeringen aan het begin van 2021 naar 6.861 uitkeringen begin september 2022. Deze daling vlakt in 2022 af in vergelijking tot 2021. Tot september is er in 2022 een afname geweest van 1,2% t.o.v. januari 2022. In heel 2021 was de daling 6,3%. Dit beschouwen we niet als onlogisch: de bijstandspopulatie bestaat immers steeds minder uit cliënten die door de coronacrisis afhankelijk van een uitkering werden, noch uit cliënten die in het algemeen op eigen kracht gemakkelijk aan het werk komen. De huidige populatie is moeilijker bemiddelbaar.

1

Bijstandsuitkeringen: totaal van Participatiewet-, Ioaw-, Ioaz- en Bbz-uitkeringen.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 6

In 2021 zagen we het vertrouwen in de economie verder herstellen. Dit heeft zich tot nu toe in 2022 qua cijfers voortgezet. We zien een arbeidsmarkt met veel aanbod van werk, waardoor velen uit kunnen stromen. Er is sinds zeer lange tijd niet zo’n grote werkgelegenheid geweest. Helaas zijn er te weinig werkzoekenden om te voldoen aan de vraag, zowel kwantitatief als kwalitatief: er zijn in absolute zin te weinig werkzoekenden én zij die nog geen werk hebben, passen niet op de vacatures die beschikbaar zijn. Er ontstaat een steeds grotere mismatch op de arbeidsmarkt: vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Deze mismatch zagen we al in eerdere jaren en wordt nu steeds zichtbaarder. Het UWV stelt dat in de eerste twee kwartalen van 2022 inmiddels ook in Rijk van Nijmegen sprake is van een zeer krappe arbeidsmarkt. Die krapte is in het afgelopen jaar verdubbeld. De grootste krapte bestaat bij de ICT, dienstverlening, technische beroepen, commerciële beroepen en het openbaar bestuur. Inmiddels kampt iedere sector met tekorten. Het aantal openstaande vacatures is in Gelderland gestegen van 37.100 in het 2e kwartaal van 2021 naar 54.600 in het 2e kwartaal van 2022. Dit is een stijging van plm. 47%. Het aandeel jongeren in de totale werkloosheid daalde het meest.

De daling in het bijstandsbestand van Nijmegen (alle uitkeringen) wordt veroorzaakt door een gunstige combinatie van een lage instroom en (een weliswaar afvlakkende) uitstroom, vergeleken met vorige periodes: in het eerste halfjaar van 2022 zagen we een gemiddelde instroom van 103 cliënten per maand (124 in dezelfde periode in 2021) en een gemiddelde uitstroom van 119 per maand (152 per maand in 2021). We zien het bijstandsbestand nog steeds afnemen, maar de daling is minder sterk dan in 2021. Duurzaamheid van de uitstroom naar werk of eigen bedrijf De duurzaamheid van de uitstroom naar werk of een eigen bedrijf definiëren we als: het niet opnieuw instromen in de bijstand gedurende een periode van 6 maanden, nadat iemand is uitgestroomd naar werk. We zien dat de duurzaamheid van deze uitstroom hoog is. De meest recente cijfers van de duurzaamheid van de uitstroom gaan over de uitstroom in 2021 (als gevolg van de 6 maanden-termijn), waarin 97% van de uitstroom duurzaam was. Benchmark bijstandsuitkeringen kennissteden Gedurende 2022 zien we een constante daling van de bijstandsuitkeringen bij elk van de kennissteden, een daling die al is ingezet in 2021. We zien dat Nijmegen inmiddels redelijk meebeweegt met het gemiddelde van de kennissteden, maar sinds het eerste kwartaal van ’22 wat afwijkt in negatieve zin.

Alle kennissteden ontwikkelen zich gunstig op de basis van de bijstandsuitkeringen: er stromen meer mensen uit de bijstandsuitkeringen dan erin komen. Er is een duidelijk dalende trend, waarin elke maand sinds maart 2021 een verdere afname zichtbaar is. Beeld bijstandsontwikkeling over eerste halfjaar 2022 Na de eerste acht maanden van 2022 kunnen we positief zijn over de bijstandsontwikkeling. De ontwikkelingen in de instroom, uitstroom en de duurzaamheid naar werk zijn gunstig. De arbeidsmarkt is daarbij van grote invloed en moet ook in de toekomst kansen bieden aan de werkzoekenden van nu. De ervaringen vanuit eerdere crises leren dat economisch herstel een vertraagd positief effect heeft op de

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 6

bijstandsontwikkeling heeft. In eerste instantie zijn de werkgelegenheidseffecten het grootst op jongeren, schoolverlaters, WW-gerechtigden en kortdurend werkzoekenden in het algemeen. We zien met de toenemende mismatch dat kansen niet vanzelf ontstaan voor iedereen die nu nog werk zoekt en dat we intensief samen moeten werken met relevante partijen zoals WerkBedrijf. We willen investeren in werkzoekenden om hen voor te bereiden om het beschikbare werk; tegelijkertijd werken we aan de relaties met ondernemers om bijvoorbeeld functie-eisen van banen om te vormen waardoor mogelijkheden ontstaan voor de huidige werkzoekenden. We zien dat de bijstandsontwikkelingen afvlakken vergeleken met het vorige jaar; dat vraagt om extra inzet en mogelijk andere inspanningen. In dat verband noemen wij hier het nieuwe regionaal Arbeidsmarkt- en re-integratiebeleid, dat we momenteel voorbereiden en waarover we in december a.s. een Startnotitie voorleggen aan de raad. Ondernemers De instroom in de Participatiewet vanwege de beëindiging van een zelfstandig bedrijf is in 2022 wederom lager dan in voorgaande jaren. De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) was een tijdelijke regeling om ondernemers te ondersteunen bij o.a. een maandelijks (aanvullend) inkomen voor levensonderhoud gedurende de coronacrisis.

In totaal zijn er 3.618 unieke ondernemers die van deze regeling gebruik hebben gemaakt. De Tozo is in 2021 per 1 oktober afgeschaft en overgegaan in een versoepeld Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ-light). Van de ondernemers die gebruik hebben gemaakt van één of meerdere Tozo-regelingen, zijn er ruim 180 doorgestroomd naar de BBZ-light. Voor ondernemers die momenteel nog problemen ervaren en advies willen, is er het Ondernemerspunt, dat sinds eind september is uitgebreid met het Ondernemerspunt Geldzorgen. Dit vanuit de verwachting dat ondernemers vanwege o.a. uitgestelde belastingbetaling en de hoge kosten voor energie, financiële knelpunten (gaan) ervaren. Daarnaast is sinds september 2021 het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) operationeel, waar ook de dienstverlening aan ondernemers een plek heeft. Zo blijven wij ons inzetten voor ondernemers en zetten wij de lijn door die in 2021 is ingezet. Inkomsten naast bijstand Er waren in juli 2022 679 uitkeringsgerechtigden die inkomsten naast de bijstand ontvingen. Inkomsten bestaan grotendeels uit loon van parttime werk of inkomsten uit een eigen bedrijf. Veruit de meeste inkomsten komen voort uit werk (91%). Eind 2021 hadden 663 uitkeringsgerechtigden inkomsten naast hun uitkering. We zien hier dus een lichte daling.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat uitkeringsgerechtigden met parttime werk in de huidige gunstige arbeidsmarktomstandigheden hun arbeidsovereenkomst kunnen uitbreiden met meer uren, waardoor zij geen bijstand meer nodig hebben. Bij de Jaarbrief 2022 zullen we hierop een nadere analyse geven. Handhaving en naleving: boetes en maatregelen Wanneer er geen andere mogelijkheid bestaat, kan het zijn dat er boetes en maatregelen worden opgelegd voor het overtreden van regels. De hoogte van de boete of maatregel hangt af van de mate van verwijtbaarheid. Als er geen sprake is van verwijtbaarheid, wordt geen boete of maatregel opgelegd. Wij zien een sterke afname in het opleggen van boetes

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 6

en maatregelen. In 2020 werden er in totaal 352 boetes en maatregelen opgelegd, in 2021 waren dit er 227 en tot september 2022 is dit aantal 146. Goede en tijdige voorlichting zijn belangrijk bij het voorkomen van boetes en maatregelen. Het voorkomen van een boete aan de ‘voorkant’ bespaart veel moeite en problemen achteraf. De afname van de boetes en maatregelen zijn te danken aan een kleinere bijstandspopulatie en betere informatie en voorlichting aan bijstandsgerechtigden. In 2020 en 2021 speelden ook beperktere contacten met bijstandsgerechtigden tijdens de coronacrisis een rol in de daling. Regionaal WerkBedrijf Rijk van Nijmegen De resultaten van WerkBedrijf voor de gehele regio zijn wat betreft de totale uitstroom uit de bijstand naar werk in de eerste helft van 2022 lager dan in dezelfde periode van 2021: 438 versus 548 (550 begroot), een afname van 20%. Ook in Nijmegen zien we werkaanvaarding als uitstroomreden in 2022 tot nu toe afnemen met eenzelfde percentage. Er zijn minder kandidaten begeleid bij werken met behoud van uitkering (zoals werkervaringsplaatsen). De plaatsingen van jongeren zijn ook afgenomen. Dit heeft te maken met het gegeven dat jongeren in deze tijd gemakkelijker zelf werk vinden en veel minder jongeren een uitkering ontvangen.

Het aantal kandidaten in dienstverlening bij WerkBedrijf daalt sinds twee jaar; dit hangt samen met de daling van het aantal bijstandsgerechtigden in de regio. De resultaten van het Werkbedrijf voor Nijmegen volgen de regionale lijn. Deze blijven wat betreft de uitstroom vanuit de bijstand naar werk ook achter: 328 personen versus 413 in dezelfde periode vorig jaar. Dit is een afname van 21%. Er werkten minder kandidaten met behoud van uitkering. Bij Op weg naar werk (arbeidsmatige dagbesteding) waren wat meer kandidaten actief dan in 2021. Het aantal plaatsingen op werk van mensen met een arbeidsbeperking is hoger dan in 2021. Op de overige prioritaire groepen (jongeren, statushouders, ouderen > 55 jaar) zien we dat plaatsingen licht achterblijven. Verklaringen voor de minder goede resultaten liggen in het lagere aantal kandidaten in dienstverlening en in het gegeven dat kandidaten die nog werkzoekend zijn, moeilijker bemiddelbaar zijn op bestaande vacatures. Zij vragen meer begeleiding en instrumenten om hen ‘werkfit’ te maken. Project ‘Doe je Mee’ In 2020 en 2021 ontvingen gemeenten vanuit het landelijk Steun- en herstelpakket Coronacrisis van het rijk extra middelen voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden. In november 2021 is de gemeente Nijmegen in samenwerking met WerkBedrijf gestart met project ‘Doe je mee’.

De looptijd van dit project is 3 jaar en in dit project worden gesprekken gevoerd met alle uitkeringsgerechtigden om zo een beter beeld te krijgen over hun individuele behoeften en uitdagingen op allerlei leefdomeinen, zoals werk, participatie, financiën, gezondheid/zorg etc. Het doel is om in drie jaar tijd 3.000-4.000 mensen te spreken, in beeld te krijgen en in beeld te houden.

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 6

Er zijn tot en met augustus 2022 ruim 1.300 bijstandsgerechtigden aangemeld bij ‘Doe je mee’. Bij 840 bijstandsgerechtigden zijn de gesprekken afgerond. Aan deze bijstandsgerechtigden worden vervolgadviezen gegeven. 8% van deze uitkeringsgerechtigden is aangemeld voor dienstverlening bij WerkBedrijf; 16% is aangemeld bij een participatiecoach (al dan niet met perspectief op werk). Voor 32% van de kandidaten is werk of participatie niet mogelijk in verband met lopende zorg. 6% participeert reeds maximaal. Voor de rest van de groep geldt dat voor hen zorg wordt geregeld (6%), dat er op de korte termijn geen vervolgstappen kunnen worden gezet (9%), of dat zij geen zorg nodig hebben (6%). Het project wordt door bijstandsgerechtigden goed ontvangen. Het blijkt dat zij vooral het persoonlijke contact, de brede aandacht en de advisering over het vervolg als positief ervaren. We zijn in juni 2022 gestart met een klanttevredenheidsonderzoek en zullen daarover in de Jaarbrief 2022 meer kunnen vermelden. Regionale Tafel Arbeidsmarkt De Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) is een tactische werktafel die de feitelijke samenwerking tussen onderwijs, overheid en ondernemers (de drie O’s in de ‘triple helix’) tot stand brengt.

Aan tafel zitten wethouders Werk & Inkomen en Economie, ondernemers(organisaties), vakbonden, onderwijsinstellingen, UWV en WerkBedrijf uit de arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen. Doel is om uitdagingen en kansen op de arbeidsmarkt te bespreken én aan te pakken door concrete projecten uit te voeren. Het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT), waar werkzoekenden en werkgevers uit de regio terecht kunnen met vragen over werk en loopbaan, is één van de projecten onder de vlag van de RTA. De RTA coördineert, monitort en stuurt de projecten aan. De RTA heeft een Uitvoeringsagenda die direct aansluit op het strategisch arbeidsmarkt- en re-integratiebeleid en de economische visies van gemeenten in de regio Rijk van Nijmegen. De projecten van de Uitvoeringsagenda dragen bij aan een goed werkende, inclusieve arbeids- en scholingsmarkt. De ambities zijn onderverdeeld in vijf pijlers waar projecten zijn ondergebracht. Op dit moment beschikken wij niet over een actuele stand van zaken van de Uitvoeringsagenda RTA. Medio november 2022 zal deze verzonden worden. Bij de Jaarbrief 2022 zullen wij u hierover informeren. Aanpak Jeugdwerkgelegenheid Begin 2022 hebben wij de raad via een brief2 en via de Jaarbrief Werk & Inkomen 2021 geïnformeerd over de stand van zaken van de regionale aanpak Jeugdwerkgelegenheid. Hier is verder aan gewerkt en zijn vervolgstappen op gezet.

Er zijn drie speerpunten bij de regionale aanpak van de Jeugdwerkgelegenheid. - Doorlopende loopbaan van jongeren/studenten, samenwerken op transitiemomenten Dit gaat om het versterken van de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt.

2 Document Nijmegen - Brief aan de raad Stand van zaken Regionale aanpak Jeugdwerkgelegenheid Rijk

van Nijmegen - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 6

- Kansen op de arbeidsmarkt vergroten en benutten Hierbij worden o.a. ontmoetingen tussen studenten en werkgevers gefaciliteerd. Er komen pilots gericht op kansengelijkheid, voor o.a. stages en het ondersteunen van werkgevers. - Overzicht en inzicht creëren Dit gaat om activiteiten gericht op het versterken van het netwerk en het verbinden van professionals met jongeren. In de halfjaarbrief vindt u een doorkijk van de aanpak Jeugdwerkgelegenheid naar 2023. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

mr. drs. A.H. van Hout gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls Burgemeester

Bijlagen: 1. Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2022 1a. Regionale arbeidsmarktinformatie UWV, Rijk van Nijmegen, juni 2022

Gemeente Nijmegen

Pagina 6 van 6