Brief aan de raad Gevolgen recente stikstofuitspraken intern salderen

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Dimitri Lamers d3.lamers@nijmegen.nl T 024 – 329 0629644800

1 april 2025 Gevolgen van de recente stikstofuitspraken intern salderen

Ons kenmerk D252151802

Geachte leden van de raad, Met deze brief informeren wij u over de gevolgen van de recente stikstofuitspraken over intern salderen voor de gemeente Nijmegen. De uitspraken hebben veel vragen opgeroepen en zorgen voor de nodige onrust. Via deze brief laten we zien hoe we in Nijmegen met deze situatie omgaan en dat onze verwachtingen positief zijn. Hiermee proberen we ook zoveel mogelijk antwoord te geven op de raadsvragen die de afgelopen periode zijn gesteld. Aanleiding Recent, op 18 december 2024, heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee belangrijke uitspraken gedaan over stikstof en intern salderen (in de zaken Rendac en Amercentrale). Deze uitspraken kunnen gevolgen hebben voor ontwikkelingen binnen gemeenten waarbij gebruik is of wordt gemaakt van intern salderen. Toelichting op de uitspraken Als gevolg van de uitspraken geldt er een nieuw en strenger toetsingskader voor intern salderen in het projectspoor (bij vergunningverlening) en is intern salderen natuurvergunningplicht geworden. De Raad van State komt hiermee terug op haar eerdere uitspraak uit 2021 dat er bij intern salderen geen natuurvergunning nodig is. Bij intern salderen worden de gevolgen van het nieuwe project weggestreept tegen die van het bestaande project.

En nog iets technischer: Als er in het projectspoor een beroep wordt gedaan op interne saldering (om significante negatieve gevolgen vanwege een toename van de stikstofbelasting op Natura 2000-gebieden te kunnen uitsluiten), moet er een zogenaamde passende beoordeling worden opgesteld ten behoeve van de aanvraag voor een natuurvergunning bij de provincie. De initiatiefnemer en/of provincie moet daarbij onderbouwen dat de ingezette stikstofruimte niet nodig is om de natuur te herstellen. Provincies kunnen nu ook beleid gaan ontwikkelen over intern salderen, over bijvoorbeeld intrekking of afroming van stikstofruimte. Hoe is nu nog onduidelijk. Samen met andere

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 5

provincies en het rijk werkt de provincie Gelderland aan een nieuw kader om aanvragen voor een natuurvergunning te toetsen en een aanpak om te komen tot een verdere daling van de stikstofemissie en natuurherstel. Een van de eerste maatregelen is om een zonering rondom Natura2000-gebieden aan te leggen waarbinnen straks een maximale (nog nader te bepalen) stikstofuitstoot gaat gelden. De mogelijkheden voor intern salderen met een milieutoestemming zijn door de uitspraken beperkter dan voorheen. Structureel onbenutte ruimte in een milieutoestemming mag niet langer ingezet worden om toename weg te strepen, tenzij die onbenutte ruimte zonder natuurvergunning kan worden hervat. De uitspraken van de Raad van State hebben direct consequenties voor lopende én toekomstige vergunningprocedures. Daarnaast zijn ze ook van toepassing op activiteiten van bedrijven die zijn gestart op of na 1 januari 2020 en waarvan werd aangenomen dat deze, via het mechanisme van intern salderen, niet natuurvergunningplichtig waren. Voor deze activiteiten moet alsnog worden nagegaan of een natuurvergunning vereist is. De Afdeling voorziet in een overgangsperiode tot 1 januari 2030. Tot die tijd zal er niet worden gehandhaafd.

Deze periode kan worden benut om te bepalen of voor het voortzetten van de activiteit, zoals een uitbreiding van een bedrijf, alsnog een natuurvergunning nodig is of kan worden besloten de activiteit aan te passen. Met de uitspraken wijzigt dus het toetsingskader in het vergunningspoor. In de uitspraken wordt niet ingegaan op de gevolgen voor het planspoor (bestemmingsplannen/ omgevingsplannen). Het is niet uit te sluiten dat de Raad van State op een later tijdstip ook voor het planspoor zal oordelen dat intern salderen niet langer in een voortoets mag worden opgenomen, maar de uitspraken uit december 2024 hebben hier dus geen betrekking op. Verder is van belang dat de uitspraken gaan over situaties waarbij gebruik is gemaakt van intern salderen met een natuurvergunning of een milieutoestemming van bedrijven. Dit is iets anders dan situaties waarbij gebruik is gemaakt van intern salderen met stikstofruimte die is toegestaan op basis van algemene regels, zoals de stikstofeffecten als gevolg van het aanwenden van mest op agrarische gronden of de stikstofeffecten als gevolg van het gasverbruik bij de verwarming van gebouwen. Deze vormen van interne saldering worden toegepast bij bijvoorbeeld woningbouwontwikkelingen. Er wordt nu ook aangevoerd in procedures bij de Raad van State dat dit laatste niet natuurvergunningplichtig is of zou moeten zijn.

In de loop van het jaar wordt hierover een uitspraak verwacht. Vooralsnog is daar onduidelijkheid over. Aanpak Nijmegen In Nijmegen zal per project worden gekeken hoe het beste met de gevolgen van de uitspraken voor de ontwikkelingen binnen de gemeente Nijmegen om kan worden gegaan. Daarvoor is binnen de gemeente het Kernteam Stikstof (opnieuw) in het leven geroepen.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 5

Bij de beoordelingen spelen de volgende aspecten een rol: Van belang is dat met de uitspraken het toetsingskader in het vergunningspoor wijzigt en niet in het planspoor. Het kan dus zo zijn dat voor het plan (omgevingsplan) interne saldering nodig is en voor concrete projecten daarbinnen niet. Een stikstofonderzoek voor een bestemmingsplan/omgevingsplan heeft namelijk betrekking op het gecumuleerd effect van de ontwikkelingen/projecten die in het hele plan mogelijk worden gemaakt. Als een project daarbinnen op zichzelf niet leidt tot een stikstofdepositietoename op Natura 2000-gebieden, is er voor het project geen interne saldering nodig en is er dus ook geen natuurvergunning nodig. -

Voor projecten in Nijmegen is het van belang of er alleen sprake is van een stikstofdepositietoename op het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken of bijvoorbeeld ook het (stikstofgevoeligere) Natura 2000-gebied De Veluwe of andere Natura2000-gebieden waar stikstof een knelpunt is voor de natuur. Als er alleen sprake is van effecten op de Rijntakken, kan in een voortoets ecologisch worden beoordeeld/geconcludeerd dat geen sprake is van significant negatieve effecten. Ook dan is een beroep op interne saldering en een natuurvergunning niet nodig.

-

Hierbij speelt de volgende achtergrondinformatie een belangrijke rol; uit de Natuurdoelanalyse (NDA) voor de Rijntakken (mei 2023, provincie Gelderland) blijkt dat de stikstofbelasting geen groot knelpunt is voor de Rijntakken. Uit de NDA blijkt dat voor bijna alle habitattypen de uitgevoerde en geprogrammeerde maatregelen zorgen voor het tegengaan van verslechtering van habitattypen en leefgebieden. Daarnaast borgen deze maatregelen dat het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen binnen bereik is en blijft.

-

Van belang is dat in het kader van de mobiliteitstransitie door de gemeente Nijmegen gestuurd wordt op minder verkeersbewegingen. Dit draagt bij aan het voorkomen van negatieve stikstofeffecten voor de natuur. En van belang is dat voor de aanleg/bouwfase gekeken kan worden of meer elektrisch of emissiearm materieel kan worden ingezet om tijdelijke toenamen van de stikstofdepositie op kwetsbare natuur te voorkomen.

Bevindingen tot nu toe Terugblikkend zijn er in Nijmegen in de periode tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 circa 17.000 vergunningen verleend en meldingen beoordeeld. Naar verwachting is in die projecten nauwelijks een beroep gedaan op interne saldering omdat die projecten op zichzelf geen negatieve gevolgen hebben of hadden voor Natura2000-gebieden. We geven daarom geen prioriteit aan een nadere inventarisatie van al die projecten. Tegelijkertijd kunnen we niet uitsluiten dat er alsnog situaties bij bedrijven of andere projecten naar voren komen waarbij het nieuwe toetsingskader voor intern salderen wel

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 5

gevolgen heeft. We schatten in dat het aantal beperkt zal zijn, maar kunnen daar geen zekerheid over geven. Bij de ontwikkeling van het Engie-terrein is er wel een beroep op intern salderen gedaan. Daarover loopt een procedure bij de Raad van State, onder andere aangespannen door de MOB. Het gaat hierbij om intern salderen met een eerdere natuurvergunning. Het is op het moment van schrijven nog niet bekend wanneer een uitspraak komt in deze zaak. We wachten af tot het moment dat hier meer duidelijkheid in komt. Het planspoor is dus niet vergunningplichtig, maar mogelijk zijn de concrete projecten daarbinnen dat in de toekomst wel. Dat zal per project worden bekeken. Uit de eerste inventarisaties voor Nijmegen is gebleken dat in het planspoor tot nu toe een beperkt aantal gevallen een beroep is gedaan op intern salderen. Veelal gaat het ook om intern salderen met de stikstofeffecten van gasverbruik voor verwarming van bestaande gebouwen of de stikstofeffecten van het bemesten van agrarische gronden, en dus niet om salderen met een natuurvergunning of milieutoestemming. Het kan wel zijn dat het nodig is om de projecten binnen die eerder vastgestelde (bestemmings)plannen nader te analyseren. Dat zal het kernteam stikstof doen. Het kernteam zal ook alle nieuwe ontwikkelingen beschouwen, rekening houdend met de hiervoor benoemde aspecten.

Mocht hieruit blijken dat er toch sprake is van een natuurvergunningplicht, dan kan dit leiden tot procedurele vertragingen of aanpassingen van de projecten. Dat is mede afhankelijk van het door provincies nog uit te werken toetsingskader voor de vergunningverlening. De recente stikstofuitspraken hebben betrekking op natuurvergunningen van bedrijven in Noord-Brabant. Ook bedrijven in Nijmegen worden mogelijk door deze uitspraken geraakt. De verantwoordelijkheid voor het op orde hebben van hun vergunningen ligt uiteraard bij de bedrijven zelf, maar indien zij zich bij de gemeente melden zullen we hen ondersteunen en adviseren. Met de recente stikstofuitspraken over intern salderen verandert de situatie voor evenementen overigens in principe niet, omdat daarbij intern salderen vaak geen rol speelt. We blijven ook initiatiefnemers van evenementen ondersteunen en adviseren.

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 5

Conclusie We hebben een aanpak ontwikkeld die is gebaseerd op de huidige inzichten en actuele rechtspraak. We hebben geprobeerd te anticiperen op eventuele mogelijkheden die zich kunnen voordoen. Op deze manier hebben we een duurzame aanpak ontwikkeld die op korte en lange termijn vertraging van woningbouwprojecten kan helpen voorkomen en waarmee we bedrijven en evenementorganisatoren kunnen ondersteunen en adviseren. Uiteraard blijven we hierbij afhankelijk van jurisprudentie die aan het ontwikkelen is.

Wij hopen u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Wij zijn bereid om een technische toelichting te geven indien daar behoefte aan is.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 5