Brief aan de raad Financiële en inhoudelijke afspraken 2025 Buurtteams Volwassenen en Buurtteams Jeugd en Gezin

Postadres Gemeente Nijmegen MO30, Jeugd en Gezin Postbus 9105

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

3 december 2024 Afspraken Buurtteams Jeugd en Gezin 2025 en opvolging aanbevelingen uit externe evaluatie

Contactpersoon Mahmut Erciyas m.erciyas@nijmegen.nl 0625762155 Ons kenmerk E24.003962

Geachte leden van de raad, De Buurtteams Jeugd en Gezin (BJG) zijn nu drie en een half jaar actief in Nijmegen. De kerntaak van BJG is om jeugdigen en gezinnen zonder indicatie te ondersteunen met basishulp. Indien geïndiceerde zorg een passendere oplossing is leidt BJG toe naar deze vorm van hulp. Daarnaast heeft BJG de taak om aan te sluiten op samenwerkingspartners, bij te dragen aan de versterking van de sociale basis en aan de doorontwikkeling van het Nijmeegse sociaal domein. Met Stichting OIDOS, de rechtspersoon die uitvoering geeft aan BJG, hebben wij na gunning op basis van een aanbesteding een hoofdovereenkomst gesloten. Deze is op 17 september van dit jaar met drie jaar verlengd op basis van een evaluatie uitgevoerd door adviesbureau Hiemstra & De Vries. De evaluatie is ook met u besproken. De overeenkomst maakt het mogelijk om elk jaar aanvullende afspraken te maken met betrekking tot de te leveren prestaties en bijbehorende budgetten. Deze worden vastgelegd in een addendum. In deze brief informeren wij u over de inhoudelijke en financiële afspraken die wij voor 2025 hebben gemaakt met Stichting OIDOS.

In deze brief informeren wij u ook, conform onze toezeggingen van 21 augustus 2024, over hoe de aanbevelingen uit het evaluatierapport van Hiemstra & De Vries zijn verwerkt in het addendum voor 2025 en over de positie van cultuursensitief werken binnen de opdracht voor 2025. De aanbevelingen van Hiemstra & De Vries hebben een verschillend karakter: van redelijk gedetailleerd over de (interne) organisatie van BJG tot wat abstracter op het niveau van het netwerk. In deze brief informeren wij u daarom ook op beide niveaus. Hoofdlijnen van de afspraken Tijdens de herzieningsgesprekken met BJG is terug- én vooruitgeblikt. Onze conclusie is dat we weer een jaar afsluiten waarin BJG wederom is gegroeid in de uitvoering van zijn opdracht. Deze prestatie valt ook landelijk op: in de Voortgangsbrief Jeugd van 5 november jl. van de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport aan de Tweede Kamer wordt BJG

Versturen / sjab = Brief

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 7

genoemd als één van de voorbeelden van een ‘stevig (integraal) lokaal team’. We zien dat BJG een robuuste positie heeft ingenomen in het netwerk. Het aandeel van BJG in het totaal aantal verwijzingen naar de jeugdhulp groeit ten opzichte van andere wettelijke verwijzers. Ook biedt BJG conform de kern van de opdracht steeds meer zelf hulp en verwijst minder naar begeleiding. In de eerste drie kwartalen van 2024 is het aantal jeugdigen dat is verwezen naar begeleiding jeugd met 20% gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2023, en met 31% ten opzichte van dezelfde periode in 2022. Een vergelijkbare trend zien we bij Wmo-begeleiding (waar BJG overigens een relatief kleine speler is). In de eerste drie kwartalen van 2024 is het aantal volwassenen dat door BJG is verwezen naar Wmo-begeleiding met 21% gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2023, en met 36% ten opzichte van dezelfde periode in 2022. Dit succes komt door scherpe interne sturing door BJG op meer zelf begeleiden en randvoorwaardelijke steun aan deze beweging door het werken met bestedingsruimtes voor begeleidingsaanbieders jeugd vanuit de gemeente. Dankzij deze ontwikkeling heeft het college in de laatste voortgangsmonitor het geprognosticeerde tekort voor ambulante jeugdhulp kunnen verlagen met € 1 miljoen. Voor 2025 zijn we een lumpsumbudget van € 13.247.000 overeengekomen met Stichting OIDOS.

Als belangrijkste prestatie is afgesproken dat BJG de totale instroom bij begeleidingsaanbieders reduceert met 400 jeugdigen ten opzichte van 2022 en daarmee de totale instroom in 2025 beperkt tot een maximum van 655 jeugdigen. Als gemeente blijven wij uiteraard bijdragen aan de randvoorwaarden om deze prestatie te realiseren, zoals het continueren van de bestedingsruimtes, contractsturing op zorgaanbieders gericht op efficiënte doelrealisatie en sturing op naleving van afspraken met wettelijke verwijzers als huisartsen. BJG gaat in 2025 bij het zelf bieden van hulp ook meer gebruik maken van collectieve begeleiding en digitale toepassingen. Het gemeentelijke besluit om vanaf 2025 met taakstellende bestedingsruimtes en aanvullende maatregelen te werken aan de realisatie van besparingen op de ambulante jeugdhulp kan niet volledig te voorziene effecten hebben op de opdracht aan BJG. Daarom is afgesproken met BJG om nauwgezet vinger aan de pols te blijven houden wat betreft signalering van eventuele knelpunten. Om flexibiliteit in de formatieve bezetting mogelijk te maken stelt de gemeente incidenteel € 180.000 beschikbaar voor 2 fte gezinswerker. Ook krijgt BJG voor 2,5 fte tijdelijk aanvullende financiering om een verbreding van de Proeftuin Dukenburg naar meer stadsdelen mogelijk te maken. Dit in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

Afspraken rondom aanbevelingen evaluatierapport Hiemstra & De Vries Natuurlijk zijn er zaken die anders en beter kunnen. Het rapport Lerende evaluatie Buurtteams Jeugd en Gezin van Hiemstra & De Vries (2024) biedt daar aanknopingspunten voor. Het adviesbureau heeft vier hoofdaanbevelingen geformuleerd: 1. BJG kan en mag gerichter sturen op afspraken en werkwijzen; 2. Maak de rol die BJG inneemt in het Nijmeegs sociaal domein meer zichtbaar voor partners en inwoners; 3. Zorg voor navolgbaarheid en congruentie in de lerende aanpak; 4. Zorg voor een gedragen en overkoepelende koers op de transformatie van het sociaal domein.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 7

Hieronder beschrijven we de belangrijkste afspraken die we per hoofdaanbeveling met BJG hebben gemaakt. Ad 1: Sturen op afspraken en werkwijzen Een deelaanbeveling van Hiemstra & De Vries richting BJG is om gericht te blijven sturen op een eenduidige manier van werken vanuit de visie. Daarbij is de rol van de teammanagers als cruciaal omschreven. Sinds dit jaar investeert BJG intensief in het middenmanagement en blijft dit in 2025 doen. Via onder meer training, coaching en intervisie wordt gewerkt aan een versterking van de vaardigheden om optimaal te kunnen sturen op eenduidig werken, kwaliteit en complexe veranderopgaven. Ook worden in 2025 vervolgstappen gezet om de kwaliteit van de basishulp te verhogen en de sturing daarop te versterken. Werkafspraken worden bewaakt door teamleiders en gezinswerkers die de rol van ambassadeur basishulp vervullen in elk team. Gezinswerkers worden gestimuleerd om te reflecteren en te investeren in hun professionaliteit middels (deels verplichte) trainingen, begeleide intervisie, maatjesoverleggen en caseloadbesprekingen. BJG gaat in 2025 steekproeven uitvoeren om de kwaliteit van gezinsplannen te monitoren, met name op het aspect van doelgericht (en eenduidig) werken, en op basis daarvan verbeteracties doorvoeren.

Ook zijn twee externe kwaliteitstoetsen ingepland: een audit in samenwerking met Wijkteams Enschede en een toetsing van de sturing op kwaliteit binnen BJG door een extern bureau. Een tweede deelaanbeveling uit het rapport is om meer gebruik te maken van de ervaring van inwoners. Daartoe gaat BJG verder investeren in zijn Gezinsraad, spiegelgesprekken organiseren met jeugdigen, ouders en gezinswerkers, meer gebruik maken van ervaringsdeskundigheid en het eigen cliëntervaringsonderzoek aanscherpen. Een derde deelaanbeveling van Hiemstra & De Vries is om te blijven investeren in een zo stabiel mogelijke personeelsbezetting. Verzuim, verloop en vertraging in het vullen van vacatureruimte zijn belangrijke oorzaken van het feit dat BJG het streefpercentage van 80% inzake een kwalitatief intakegesprek binnen 14 dagen na aanmelding niet behaalt. Voor 2025 is overigens een realistischer streefpercentage van 70% afgesproken. BJG geeft hoge prioriteit aan het omlaag brengen van het ziekteverzuim. Er is een nieuw verzuim- en re-integratiebeleid gemaakt. De terugkeerdrempel is verlaagd en er wordt actiever ingezet op re-integratie. De werkbeleving en belasting van medewerkers wordt continu gemonitord.

Om vacatureruimtes sneller in te vullen is een instroompool ingericht, waarin nieuwe gezinswerkers starten en ingewerkt worden om vervolgens door te stromen naar een team waar formatieve ruimte is ontstaan. Een laatste deelaanbeveling onder de eerste hoofdaanbeveling is de verbetering van de monitoringsinformatie door BJG om gerichter te sturen op het effectief inzetten van capaciteit. We hebben afgesproken met BJG dat in 2025 nadrukkelijk geïnvesteerd wordt in expertise op het gebied van registratie en monitoring en gebruik van kwantitatieve en

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 7

kwalitatieve informatie. BJG verkent momenteel op welke wijze deze expertise het beste kan worden versterkt. Ad 2: De rol van BJG Hiemstra & De Vries doet de aanbeveling om de positie en rol van BJG binnen het netwerk stevig en helder te communiceren zodat de samenwerking daarbinnen verder versterkt kan worden. Als belangrijke partners worden daarbij het (passend) onderwijs, de Buurtteams Volwassenen, veiligheidspartners, specialistische zorgaanbieders én inwoners genoemd. BJG heeft de afgelopen jaren vooral gefocust op het intern verdiepen en uitdragen van haar kerntaak: basishulpverlening. In 2025 gaat BJG de focus verleggen naar het netwerk. Zowel naar partners als gezinnen toe gaat BJG scherper neerzetten wat de toegevoegde waarde is van basishulp vóór of naast en soms ná specialistische hulp. BJG gaat gebiedsgericht extra investeren in de relaties met partners door middel van presentaties, themabijeenkomsten en het aansluiten bij bijeenkomsten en activiteiten van partners. Dit in het kader van een nog op te stellen (communicatie)plan rondom basishulp. BJG heeft voor ons een spilfunctie in het zorgnetwerk rondom jeugdigen en gezinnen en daarmee ook in de transformatie. Wij realiseren ons ten zeerste dat wij als gemeente een verantwoordelijkheid hebben in het blijven uitdragen van de opdracht en rol van BJG. Dat uitdragen doen we samen met BJG.

Deze boodschap gaat in toenemende mate gepaard met het benadrukken van de schaarste aan financiële middelen en personeel, de noodzaak om te normaliseren en inclusie en diversiteit te omarmen in plaats van verschillen tussen jeugdigen te problematiseren. Hieronder schetsen we rondom de prioritaire partners die Hiemstra & De Vries noemt hoe wij dit doen in het netwerk. Onderwijs Met het onderwijs onderhouden gemeente en BJG samen intensieve relaties. In gemeenschappelijke bestuurlijke overleggen dragen we onze transformatiewaarden uit en onderstrepen we de rol en opdracht van BJG. Het overleg met het primair onderwijs, de kinderopvang en het samenwerkingsverband Stromenland beschikt waarschijnlijk in 2025 over een eigen agenda met gemeenschappelijke doelen, uitgangspunten en acties. Een vergelijkbaar proces doorlopen we op regionaal niveau: vanuit het Regioprogramma Jeugd werken we aan een regionale Ontwikkelagenda inclusief onderwijs in het Rijk van Nijmegen. Daarmee creëren we kaders voor de samenwerking en borgen we de positie van BJG. Samen met BJG maken wij ons zorgen over het toenemend beroep op Zorg Binnen Onderwijs(tijd) (ZBO). Op een drietal scholen wordt een regionale pilot uitgevoerd waarbij wordt gewerkt met capaciteitsfinanciering in plaats van financiering op basis van individuele beschikkingen.

Hiermee willen wij ZBO effectiever, minder bureaucratisch en goedkoper maken. Op lokaal niveau loopt in Noord een pilot waarbij we rondom casussen meer integraal (en niet na elkaar) samenwerken met betrekking tot ZBO tussen BJG, Stromenland en basisscholen. Aanvullend op deze twee sporen, en om deze sporen te voeden met meer inzicht, maken wij het in 2025 financieel mogelijk dat BJG haar organisatie tijdelijk versterkt met een externe professional met veel expertise op het gebied van passend onderwijs. Deze professional gaat gezinswerkers ondersteunen in het

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 7

beoordelen van ZBO-aanvragen (wordt er terecht en conform afspraken een beroep gedaan op jeugdzorg?) en in de dialoog en samenwerking daarover met scholen, Stromenland en ouders. Deze tijdelijke extra investering gaat de deskundigheid van BJG op het gebied van samenwerking met het onderwijs vergroten en gaat kansen en knelpunten in de samenwerking blootleggen. Dit inzicht gaat helpen bij het opstellen van passende kaders en handreikingen voor professionals en tegelijkertijd de doorontwikkeling van de pilots capaciteitsfinanciering voeden. Buurtteams Volwassenen Om de samenwerking met de Buurtteams Volwassenen (Wmo en overgang 18-/18+) te versterken vindt er elk kwartaal een overleg plaats tussen BJG, Buurtteams Volwassenen en gemeente. Centraal daarin staan de rol en positie van beide Buurtteams en hun onderlinge samenwerking. In 2025 zullen de resultaten van een onderzoek naar het Wmobegeleidingslandschap waarvan BJG gebruik maakt bekend zijn. Deze zullen een basis vormen om de samenwerking tussen beide Buurtteams verder te versterken. De overgang 18-/18+ is een thema dat in het kwartaaloverleg veelvuldig ter sprake komt, maar dit gebeurt ook in het casusoverleg TWES waar beide Buurtteams aan deelnemen.

Veiligheid en complexe casuïstiek Op het gebied van veiligheid en complexe casuïstiek hebben we afgesproken om de interne ondersteuningsstructuur van BJG (die onder meer bestaat uit aandachtsfunctionarissen veiligheid) verder te versterken en de weg naar gremia voor consultatie en advies te vergemakkelijken. De input hiervoor halen we onder meer uit de Proeftuin Dukenburg die met deelname van BJG lokaal verbreed gaat worden in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Ook wordt geïnvesteerd in de relaties met veiligheidspartners. Zo vindt er elk kwartaal een overleg plaats tussen Veilig Thuis, gemeente en BJG waarin signalen, inzichten en ervaringen worden besproken en samenwerkingsafspraken worden gemonitord en eventueel bijgesteld. Met de Regieteams vindt ook een stedelijk kwartaaloverleg plaats en daarnaast stadsdeelgerichte overleggen tussen de procesregisseur van het Regieteam en de teamleider van BJG. In het stedelijke overleg zitten we midden in een proces om de samenwerkingsafspraken verder aan te scherpen. Aanvullende zorg Ook in de relatie naar zorgaanbieders spannen we ons in om de rol, positie en opdracht van BJG duidelijk voor het voetlicht te brengen. Voor Wmo en jeugdhulp hebben we dit jaar een aantal grote regionale aanbestedingen doorlopen: ambulante hulp jeugd/Wmobegeleiding en specialistische jeugdhulp.

De nieuwe contracten gaan per 2025 in. In die contracten hebben we verder aangescherpt wat de rolverdeling is tussen de sociale basis, het lokaal team en de aanvullende zorg. Ook zijn er duidelijke spelregels afgesproken over samenwerking rondom casuïstiek, zoals de regisserende rol van de lokale teams en het feit dat de doelen die de lokale teams formuleren het vertrekpunt vormen. Wij blijven deze zaken onder de aandacht houden middels netwerkleerbijeenkomsten en het contractmanagement. Regierol Een laatste deelaanbeveling van Hiemstra & De Vries is om de regierol van BJG te versterken. Dit is geen onbelangrijk advies, zeker niet in het licht van de taakstellende

Gemeente Nijmegen

Pagina 5 van 7

bestedingsruimtes vanaf 2025: het kunnen vormgeven van efficiënte zorg (‘een voldoende is goed genoeg’) is een van de voorwaarden om deze aanpak te kunnen laten slagen. BJG geeft duidelijk aan verantwoordelijk te zijn voor het bewaken van de doelen uit het gezinsplan bij de inzet van (specialistische) hulp, van een efficiënte realisatie van doelen door zorgaanbieders en van tijdige en goede evaluaties. Tegelijkertijd geeft BJG aan dat gezinswerkers moeten groeien in deze rol. In 2025 wordt dan ook geïnvesteerd in regievaardigheden van gezinswerkers middels trainingen. De steekproeven en audits in 2025 zullen een eerste beeld opleveren van waar BJG staat op het gebied van regievoering. BJG geeft terecht aan dat voor het goed invullen van de regierol ook heldere afspraken vanuit de gemeente noodzakelijk zijn met aanbieders, onder meer over de rol en bevoegdheden van BJG. Zoals hierboven aangegeven, spant de gemeente zich op diverse wijzen en plekken in het netwerk in om ervoor te zorgen dat BJG de regiepositie ook kán innemen en dat deze wordt geaccepteerd door andere partijen. Ad 3: Navolgbaarheid en congruentie in de lerende aanpak Hiemstra & De Vries adviseert de gemeente en BJG om overzichtelijker te leren en dit leren te prioriteren en te centraliseren.

In het jeugdnetwerk leren wij als gemeente en BJG op vele manieren en op verschillende plekken: uit onderzoeken, overleggen, casuïstiek, projecten, monitoring, et cetera. Daar kan inderdaad meer lijn en structuur in worden aangebracht. In nauw overleg met BJG stellen wij in 2025 een meerjarige leeragenda op. Daarin worden geprioriteerde leerthema’s benoemd op de terreinen basishulp, samenwerking met het onderwijs en veiligheid/complexe casuïstiek. In deze agenda wordt beschreven hoe vanuit de praktijk van alledag (casusleren) vorm wordt gegeven aan leren op netwerkniveau om tot structurele verbeteringen in de netwerksamenwerking te komen. Gestructureerd en bewust leren is tijdrovend. Daarom gaan we strakke keuzes maken in het aantal leerthema’s en zullen we zo veel mogelijk aansluiten bij reeds lopende leeromgevingen, zoals de lokale aanpak in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Ad 4: Een gedragen en overkoepelende koers op de transformatie van het sociaal domein Het advies van Hiemstra & De Vries in het evaluatierapport is om tot één gemeentebrede en overkoepelende koers te komen met betrekking tot de transformatie. Niet zozeer als een geheel nieuwe exercitie, maar het optillen en optellen van alle ambities in het bestaande beleid.

In onze brief aan u van 24 juni 2024 schreven wij reeds over deze aanbeveling: ‘Hiemstra & De Vries adviseert om te komen tot één gemeentebrede en overkoepelende koers voor de transformatie van het sociaal domein. Wij interpreteren deze oproep niet als een pleidooi voor nieuwe, overkoepelende koersdocumenten. Op diverse terreinen hebben we de afgelopen jaren nieuwe kaders, programma’s en plannen vastgesteld. Dit geldt bijvoorbeeld voor de jeugdzorg met het Regionaal Programma Jeugd 2023-2028 en het daarvan afgeleide Lokaal Plan Jeugd. Daarin onderkennen we de onderlinge afhankelijkheden en het belang van sterke verbindingen in het sociaal domein; we gaan

Gemeente Nijmegen

Pagina 6 van 7

onder meer in op de relaties met wonen, inkomen, aanpak van armoede, schuldhulpverlening, gezondheid en de sociale basis. De echte uitdaging zit in onze ogen niet in de zoektocht naar meer integrale formuleringen op papier, maar om bij beleidsvorming op het sociaal domein dezelfde uitgangspunten en grondprincipes te gebruiken en de consistentie, integraliteit en samenhang (bestuurlijk) te bewaken. De tweede uitdaging is om als gemeente te sturen op realisatie vanuit deze integraliteit en samenhang.’ We denken dat dit proces kan worden gevoed door steeds meer inzicht te krijgen in de dynamieken van het sociaal domein. De opbrengsten van de hierboven toegelichte meerjarige leeragenda kunnen hier zeker aan bijdragen. Cultuursensitiviteit Door het college is toegezegd dat aandacht voor cultuursensitiviteit in de opdracht aan BJG voor 2025 en latere jaren wordt opgenomen. Sinds de aanbesteding maakt cultuursensitief werken al onderdeel uit van de opdracht c.q. het Programma van Eisen. Daarin is de voorwaarde opgenomen dat de opdrachtnemer toegankelijke en effectieve zorg biedt voor alle doelgroepen en zijn personeelsbeleid daarop afstemt. BJG heeft in 2022 een visie opgesteld op cultuursensitief werken. In 2025 wordt deze herijkt.

Vanuit deze nieuwe visie gaat BJG in beeld brengen of en welke aanvullende acties nodig zijn op het gebied van expertise van gezinswerkers en het personeelsbeleid. Samen met BJG organiseren wij medio 2025 een korte themabijeenkomst voor u waarin deze herijkte visie zal worden gepresenteerd. Vervolg Als opdrachtgever monitoren en bespreken we ontwikkelingen bij en de prestaties van BJG nauwgezet. Dit doen we aan de hand van onder meer kwalitatieve en kwantitatieve rapportages van BJG en onze eigen dashboards. We onderhouden korte (bijna dagelijkse) lijnen en voeren periodieke, formele voortgangsgesprekken waarin contextuele trends, financiële ontwikkelingen en de voortgang op de prestaties en op de verbeteracties naar aanleiding van het externe evaluatierapport worden besproken. Wij zullen uw raad middels de halfjaarrapportage Wmo/BJG periodiek informeren over de voortgang op de overeengekomen prestaties en de overige afspraken met BJG. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 7 van 7