Brief aan de raad Evaluatie Vierdaagseweek en verbod alcoholverkoop detailhandel

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactgegevens nijmegen.nl/contact

6 januari 2026 Evaluatie Vierdaagseweek 2025

Ons kenmerk D252838186

Geachte leden van de raad,

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

We kijken met veel plezier terug op een goed verlopen Vierdaagseweek 2025. In deze raadsbrief willen wij u informeren over enkele bijzonderheden uit de evaluatie. In het bijzonder geven wij u als toegezegd de uitkomsten van de evaluatie van het alcohol verkoopverbod. Vierdaagseweek De Vierdaagseweek is goed verlopen. Ook de Vierdaagsemarsen kijkt tevreden terug. Zij zijn enthousiast over de herinrichting van het start-finish terrein Vierdaagseplein en de aanpassing Oranjesingel. Op de dag van de intocht is in de Sint Annastraat in toenemende mate overlast van bezoekers die op het wandelparcour staan. Wandelaars kunnen er niet goed door. Met de Vierdaagsemarsen wordt gezocht naar oplossingen. De Vierdaagsefeesten kijkt terug op een geslaagde editie met enthousiaste bezoekers en tevreden exploitanten. Het proces vooraf, de schouw en de week zelf zijn goed verlopen. Uitkomsten peiling stadspanel Meteen na afloop van de Vierdaagsefeesten 2025 is onder het stadspanel een peiling uitgevoerd over de Vierdaagsefeesten. Daaraan hebben 1.939 panelleden deelgenomen. Gemiddeld waarderen de panelleden, die de Vierdaagsefeesten 2025 bezocht hebben, deze editie met het rapportcijfer 8. Zes procent geeft een onvoldoende. Het leukste aan de Vierdaagsefeesten vinden de bezoekers de variatie/diversiteit, de sfeer/gemoedelijkheid en de muziek/optredens.

Het minst leuk vindt men de drukte (49%), gevolgd door ‘te duur’/hoge prijzen voor eten en drinken (22%) en lawaai/geluidsoverlast (14%). Uitkomsten specifiek van panelleden uit de wijken Stadscentrum en Benedenstad Er is een verbijzondering gemaakt van de uitkomsten van de 62 stadspanelleden uit de wijk Stadscentrum en 47 stadspanelleden uit de wijk Benedenstad. De uitkomsten geven indicaties over hoe bewoners van deze wijken over de feesten denken. Het absoluut aantal respondenten van het centrum en benedenstad is te klein voor harde uitspraken; het gaat om stadspanelleden, een groep die niet in alle opzichten representatief is voor de

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

Nijmeegse bevolking. Toch willen we de belangrijkste uitkomsten graag met u delen. Op de vraag om drie woorden te noemen die opkomen als men aan de Vierdaagsefeesten denkt geven respondenten uit Stadscentrum geen grote afwijkingen met het gemiddelde beeld: ze noemen het meest ‘druk, massaal’, ‘gezelligheid’ en ‘feest’. De respondenten uit Benedenstad noemen het meest (en dus veel vaker dan gemiddeld) ‘overlast, rommel, stank’ (45%), gevolgd door ‘druk, massaal’ en ‘gezelligheid’. Ook het rapportcijfer dat wordt gegeven is bij respondenten uit de benedenstad beduidend lager dan het gemiddelde, zijnde een 6,8. Bezoekers uit het stadscentrum geven een 8,4. De uitkomsten bevestigen dat bewoners van de benedenstad het meest overlast ervaren van de Vierdaagsefeesten. Het bevestigt ook dat reeds ingezette acties om de overlast voor de benedenstad zoveel als mogelijk te beperken worden voortgezet, geëvalueerd en worden verbeterd waar dit kan. Bij de stichting Vierdaagsefeesten is dit een belangrijk actiepunt. Het gehele document met de uitkomsten van de peiling is als bijlage bij de raadsbrief gevoegd. Evaluatie alcohol verkoopverbod Op 28 mei van dit jaar heeft u ingestemd met het opnemen van een alcohol verkoopverbod in de APV. Het verbod houdt in dat winkels, bedrijven en cafetaria’s in de binnenstad tijdens de Vierdaagseweek geen alcohol mogen verkopen tussen 12.00 en 24.00 uur.

Handhaving In de Vierdaagseweek zijn er 158 controles in de binnenstad uitgevoerd op naleving van het verbod op verkoop van alcohol in winkels. Er is 12 keer een eerste overtreding geconstateerd en is men mondeling aangesproken. In 4 van die 12 gevallen is geconstateerd dat de overtreding niet was hersteld binnen de afgesproken termijn. Deze ondernemers hebben een schriftelijke waarschuwing gekregen. In al die 4 gevallen is de overtreding hersteld, er is dus geen spoedeisende bestuursdwang toegepast (sluiten van de winkel). Afval Er is dit jaar minder afval van blik in de openbare ruimte aangetroffen. Vorig jaar was 14% van het afval blik, dit jaar was dat 9%. Exploitanten van de horecapleinen bevestigen dat beeld. Doordat het schoner was, komen er daarna ook minder bekers op de grond terecht. De eerste dagen van het alcoholverbod was er een toename te zien van glazen flessen (sterke drank en wijn). Nadat hier vanaf dinsdag door politie en handhaving op werd ingezet werd dit snel minder. Dit jaar is 76% van de Vierdaagsebekers ingeleverd, een duidelijke stijging te opzichte van de 67% in 2024. Het absolute aantal van afval op straat is helaas wel toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Dat blijkt uit de Zwerfafvalmonitor (als bijlage toegevoegd).

Effect op de volksgezondheid Op de vraag wat het effect van het verbod op alcoholverkoop is op de gezondheid, zijn te veel factoren van toepassing om een antwoord te geven. Bezoekersprofiel, weersomstandigheden en landelijke trends rond alcoholgebruik zijn hierop allemaal van

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

invloed. De zorgcijfers laten geen daling van zorgcontacten zien, maar dit betekent niet dat deze maatregel geen bijdrage heeft geleverd. Er is bij de medische posten geen inzicht in het causaal verband tussen alcoholverbod en het aantal zorgcontacten. Zowel vanuit de horeca als vanuit het cleanteam is gemeld dat er in de binnenstad dit jaar veel minder hangplekken zichtbaar waren waar jeugd aan het indrinken was. Dit heeft geen directe invloed op de volksgezondheid, maar wel een positief effect op andere vlakken, bijvoorbeeld het gevoel van veiligheid. Ervaringen eigenaren supermarkten Supermarkteigenaren en cafetaria’s voor wie het verbod van toepassing was is gevraagd wat hun ervaringen waren. Een paar van hen hebben hun bevindingen aan ons teruggekoppeld. Zij geven aan dat het verbod niet heeft geleid tot geweld of agressie in de winkel. Discussies met klanten zijn er veel minder geweest dan vooraf werd gevreesd. Het hielp daarbij dat supermarkten en de gemeente hebben ingezet op goede communicatie. Supermarkten hadden al bij de ingang duidelijke borden. De supermarkteigenaren in de binnenstad geven aan de indruk te hebben dat alsnog veel drank in de supermarkten net buiten het centrum is gekocht. Wederom is ergernis geuit over het late moment dat gemeente heeft gekozen voor het invoeren van het verbod. Het verbod heeft geleid tot een flinke omzetdaling.

Omzetcijfers zijn niet gedeeld maar door 2 ondernemers is aangegeven dat zij 40% omzetderving hebben gehad ten opzichte van vorig jaar, Om de alcohol af te schermen voor de verkoop moesten investeringen worden gedaan, in materieel en arbeidsuren, terwijl daar geen inkomsten tegenover staan. Er was voor 12.00 uur, het tijdstip dat het verbod elke dag inging, geen piek in de verkoop van alcohol. Er is aangegeven dat ondernemers het logischer zouden vinden als het verbod zou ingaan om 18 uur in plaats van 12 uur 's middags. Op die manier kunnen bewoners van de binnenstad en deelnemers aan de marsen, die in de binnenstad verblijven, nog alcohol kopen. Ook hebben ze de indruk dat er door de horeca in de binnenstad ook alcohol in blik werd verkocht, wat onrechtvaardig voelde. Door handhaving is dit niet geconstateerd. Ervaringen horecaondernemers binnenstad De horecaondernemers zijn tevreden over de invoering van het alcoholverbod. Zij geven aan beduidend minder (blik)afval te hebben gehad. Het was een financieel goed evenement waarbij dit jaar meer bekers zijn afgenomen. Het aantal bezoekers lijkt redelijk gelijk aan vorig jaar en dus is hun conclusie dat er meer aan de bar is verkocht.

Rapportage peiling stadspanel – uitgevoerd direct na de Vierdaagse 2025 Om enigszins een beeld te krijgen van wat de invloed van het alcoholverbod op de Nijmeegse bezoeker is, is direct na de Vierdaagse een vragenlijst gezonden naar het stadspanel. Daar kwam uit:

•

31% van de bezoekers heeft tijdens de Vierdaagsefeesten 2025 zelf alcohol meegenomen naar de binnenstad. Het gaat vooral om het meenemen van alcohol van huis en voor een kleiner deel om alcohol die men onderweg naar de feesten in een supermarkt of winkel buiten het centrum koopt.

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

•

•

Het grootste deel van degenen, die tijdens de Vierdaagsefeesten in 2025 zelf alcohol meenamen naar de binnenstad, heeft dat bij eerdere edities ook gedaan (92%). 2,2% van de bezoekers nam in 2025 voor het eerst zelf alcohol mee naar de feesten. Minder dan de helft daarvan (0,7% van de bezoekers) kocht bij eerdere edities regelmatig of vaak alcohol bij een supermarkt of winkel in het centrum.

Op grond van de bovenstaande bevindingen concluderen we dat de maatregel dat supermarkten en andere winkels in het centrum tijdens de Vierdaagsefeesten 2025 tussen 12.00 uur en middernacht geen alcohol mochten verkopen niet heeft geleid tot een sterke toename van het percentage bezoekers dat zelf alcohol meeneemt naar de feesten. Alles overwegende is het college voornemens de effecten van het alcoholverbod de komende edities te blijven monitoren. Er is meer tijd nodig om te onderzoeken wat de effecten zijn. De afgelopen editie toont dat de eerste uitkomsten van de evaluatie bemoedigend zijn. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4