Brief aan de raad Beantwoording motie Fair Pay vraagt om een eerlijk verhaal

Postadres Gemeente Nijmegen

Aan de gemeenteraad van Nijmegen

Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 14 024 nijmegen.nl

Datum Onderwerp

Contactpersoon Maerle Snabel m.snabel@nijmegen.nl T 024 – 329 0652030121

8 april 2025 Beantwoording motie Fair Pay vraagt om een eerlijk verhaal

Ons kenmerk E25.000943

Geachte leden van de raad, In de raadsvergadering van 19 juni 2024 heeft uw raad de motie ‘Fair Pay vraagt om een eerlijk verhaal’ aangenomen (bijlage). U verzoekt daarin het college om: 1. Te onderzoeken wat de invoering van bovenstaande kostenstijgingen betekent voor de Nijmeegse cultuursector; 2. In aanloop naar de begroting uit te werken hoe we om kunnen gaan met de gevolgen van deze kostenstijgingen door ze bijvoorbeeld op te vangen in de cultuursubsidie budgetten.

Bijlage(n) Bijgevoegd: Ja

De kostenstijging van de uitvoering van fair pay voor de cultuursector definiëren we als de kosten die gepaard gaan met het ongedaan maken van afwijkingen van fair pay. Deze afwijkingen bestaan uit tekortschietende beloningen (ten opzichte van de cao of beloningsrichtlijn) en uit de kosten van onbetaald structureel overwerk. Hoewel we ons in deze brief beperken tot de gevolgen van kostenstijgingen die gepaard gaat met de uitvoering van fair pay, is het van belang om te vermelden dat de kosten in de culturele sector in het algemeen flink zijn gestegen als gevolg van de stijgingen van prijzen van goederen en diensten. Ad 1) De termen kostenstijgingen in de motie verwijst naar de meerkosten van fair pay voor de cultuursector en de voorgestelde landelijke verhoging van de btw op cultuur. Voor wat betreft dat laatste, er is door het rijk nog geen keuze gemaakt over de btw verhoging op cultuur, alternatieven worden nog in kaart gebracht. We konden dat deel dus niet nader in kaart brengen. In de VNG-handreiking ‘van schatbare waarde. Fair pay in de lokale creatieve en culturele sector’ uit juli 2024 staat dat als gemeenten het huidige activiteitenniveau willen handhaven, het toepassen van fair pay leidt tot een kostenverhoging van gemiddeld 5%. De meerkosten kunnen oplopen van bijna niets tot ruim 30% van de personele lasten. De personele lasten zijn vaak 40-70% van de totale lasten.

Dit betekent dat de fair pay meerkosten per lokale organisatie kunnen variëren van bijna niets tot ongeveer 20%.

Gemeente Nijmegen

Pagina 1 van 4

Vooralsnog is er geen compensatie aan gemeenten vanuit het rijk voor de meerkosten van fair pay. Als we de 5% die de VNG hanteert voor Nijmegen zouden berekenen, dan zou dat gerelateerd aan onze subsidiebedragen van circa 24,9 miljoen per jaar (prijspeil 2024), een extra post van 1.25miljoen zijn. In Nijmegen hebben we al aantal maatregelen genomen om fair pay toe te passen. Hieronder worden deze omschreven. Echter, ondanks deze maatregelen konden we toch niet alle kostenstijgingen opvangen en is een aantal positief beoordeelde aanvragen toch niet gehonoreerd, vanwege het bereiken van het plafondbedrag. De grootte van een instelling is bepalend voor het effect van fair pay op de meerkosten. Des te kleiner de organisatie, des te hoger de relatieve meerkosten (meerkosten als % van de personele lasten). Een organisatie die afhankelijk is van projectsubsidies en daardoor meer zzp’ers inhuurt heeft ook hogere relatieve meerkosten dan een organisatie die gefinancierd wordt vanuit meerjarige subsidies en daardoor vaste krachten in dienst kan nemen. Dat maakt dat we niet kunnen spreken van een eenduidige kostenstijging voor de uitvoering van fair pay binnen de Nijmeegse cultuursector. Onderstaande tabel uit de VNGhandreiking laat een overzicht te zien van de meerkosten van fair pay per type organisatie plus de betekenis daarvan voor subsidie.

Uit deze tabel valt af te lezen wat de verwachte effecten van fair pay zijn voor individuele Nijmeegse organisaties. Het vraagstuk van fair pay is nog volop in ontwikkeling dus de kans is groot dat deze handreiking over enige tijd een update krijgt.

Ad 2) We jagen de culturele sector aan om fair pay toe te passen én we ondersteunen ze bij het toepassen van fair pay. Hieronder benoemen we wat we als gemeente hebben gedaan en hoe we als gemeente de culturele sector aansporen om fair pay toe te passen in hun organisatie.

Gemeente Nijmegen

Pagina 2 van 4

We kennen de regeling Eenjarige Culturele Subisdies (ECS), de Meerjarige Culturele Programma’s (MCP) en een regeling voor de Basis (6 grote culturele instellingen in de stad). Eén van de basisprincipes in onze regelingen is het toepassen van fair pay ofwel: eerlijke betaling van mensen die in de cultuursector werken. De subsidieaanvragen worden hier op getoetst. In de handreiking van VNG staat dat de meerkosten fair pay voor subsidies aan kleine organisaties een verhoging van 12% zou betekenen. In Nijmegen komen we daaraan tegemoet via onze regeling ECS. De aanvragers voor de ECS zijn vaak kleine organisaties en de begrotingen zijn bescheiden. Veel organisaties hebben daarom moeite om hun begroting rond te krijgen. Dat ligt niet alleen aan de toepassing van fair pay, maar ook caoloonstijgingen en gestegen energie- en huisvestingslasten zorgen ervoor dat exploitaties onder druk komen te staan. Om de organisaties die een eenjarige subsidie aanvragen beter toe te rusten ten aanzien van fair pay en kostenstijgingen hebben we het afgelopen jaar besloten om het aan te vragen bedrag te verhogen van € 20.000 naar € 25.000. Ook is de benodigde cofinanciering verlaagd van 50% naar 40%. Het beschikbare subsidieplafond van € 300.000 is hetzelfde gebleven. Dus, hoewel het aan te vragen bedrag per aanvrager met 25% omhoog ging, was er helaas geen ruimte om meer aanvragers te honoreren.

Als gevolg hiervan hebben elf aanvragers die een positief advies hebben ontvangen van de commissie geen subsidie ontvangen. Dat gaat om een bedrag van €206.420. Vanaf 2025 hebben we wel meer geld beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de MCP regeling. We hebben het plafondbedrag voor MCP verhoogd van 1.8 miljoen per jaar naar 2.1 miljoen per jaar. Daarnaast is, net zoals bij de ECS, de cofinanciering verlaagd van 50% naar 40%. Met de verhoging van het bedrag konden we tegemoet komen aan de uitdagingen in de sector zoals fair pay en andere kostenstijgingen. Helaas hebben we ook hier een aantal aanvragen die positief waren beoordeeld niet kunnen honoreren vanwege het bereiken van het plafondbedrag. Een vijftal organisaties hebben geen subsidie ontvangen omdat het plafond bereikt is. Het gaat om een bedrag van € 316.000. De adviescommissie Groei. geeft in het adviesrapport over de MCP regeling mee: “…is het daarom extra zuur dat gestegen kosten ervoor zorgen dat de financiële groei stagneert. Er waren weliswaar extra middelen beschikbaar, maar die gingen rechtstreeks naar het gat dat was ontstaan vanwege de inflatie, gestegen loonkosten en Fair Pay. Dat maakt dat de commissie nog veel kwetsbare begrotingen ziet, waarbij krapte (en het risico op hoge werkdruk) toch nog de boventoon voert.

Dit beeld is niet voorbehouden aan Nijmegen; dit patroon zien we in het hele land...” (adviesrapport Bloei). Voor de MCP regeling vragen doorgaans middelkleine tot middelgrote organisaties aan. Volgens de handreiking van de VNG zouden de meerkosten moeten leiden tot een verhoging van de subsidie met 2%-5%. In Nijmegen hebben we het subsidieplafond met 17% verhoogd en hebben we daar bovenop de benodigde cofinanciering met 10% verlaagd. De VNG handreiking geeft aan dat het effect van toepassen van fair pay een verhoging van 0,2% subsidie tot gevolg zou hebben voor grote instellingen. Voor de periode 2025-2028 ontvangen OBGZ (de bibliotheek), De Lindenberg, Doornroosje en Valkhof Museum een voortzetting van de huidige subsidie. De subsidie voor LUX stijgt met € 350.000 per jaar. In

Gemeente Nijmegen

Pagina 3 van 4

de vorige periode (2021-2024) was al duidelijk dat LUX het met te weinig middelen moet doen. De afgelopen periode stegen de huisvestings- en personeelslasten fors. Met de verhoogde subsidie blijft de kernprogrammering van LUX overeind en kan personeel fair pay worden betaald. De subsidie aan SEDV stijgt met € 300.000. Deze stijging is te wijten aan een geplande huurverhoging voor Concertgebouw De Vereeniging in de komende periode en voor de Stadsschouwburg na de verbouwing. Tegelijkertijd zijn er gederfde inkomsten door tijdelijke sluiting van de Stadsschouwburg. Hoewel de subsidie niet verhoogd is voor alle grote instellingen verwachten we wel dat ze hun personeel (vaste en tijdelijke contracten en zzp’ers)volgens de geldende cao-afspraken betalen. We toetsen de aanvragen hier op. De subsidie indexatie is bedoeld om de kostenstijgingen op te vangen. We merken dat de indexatie niet altijd voldoende is om de stijgende kosten te dekken. Zo heeft Doornroosje ondanks stijgende bezoekersaantallen al twee jaar een negatief resultaat. We bevorderen fair pay niet alleen via onze subsidies, maar ook door organisaties actief aan te sporen om fair pay te incorporeren. Zo wordt fair pay standaard meegenomen in de beoordeling van de subsidieaanvragen.

Daarnaast heeft de Cultuur Academy van ons opdracht om het thema fair pay breed onder de aandacht te brengen bij de culturele sector in Arnhem en Nijmegen. Dat doen ze door middel van bijeenkomsten, workshops en trainingen. Met bovenstaande acties is de motie ‘Fair Pay vraagt om een eerlijk verhaal’ uitgevoerd. We hebben u inzicht gegeven in wat de invoering van fair pay zou beteken en we hebben aangegeven hoe we zijn omgegaan met de gevolgen van de kostenstijgingen, bijvoorbeeld door ze gedeeltelijk op te vangen via onze subsidieregelingen. Ondanks deze maatregelen blijft fair pay een continu proces voor ons. Daarom blijven we aandacht houden voor de ontwikkelingen.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen

A.P.W. van de Klift gemeentesecretaris

H.M.F. Bruls burgemeester

Gemeente Nijmegen

Pagina 4 van 4