Bijlage bij adviesbrief auditcommissie - Analyse programma Openbare ruimte

Analyse programma Openbare ruimte Meetbare doelen en resultaten Er is sprake van drie hoofdoelen: 1. We zijn een klimaatbestendige stad waar de overlast van hitte, droogte en water tot een minimum wordt beperkt en de biodiversiteit wordt bevorderd.  Opvangen en voorkomen van de negatieve effecten van klimaatverandering in de stad (gewijzigd t.o.v. vorige begroting).  Verbeterde water- en groenstructuur en meer biodiversiteit (gewijzigd t.o.v. vorige begroting).  Doorontwikkelen van het ecologisch beheer van het groen en de stadsbossen (gewijzigd t.o.v. vorige begroting). 2. We hebben een groene, gezonde en vitale omgeving om in te wonen, te werken en te recreëren.  Een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van de Nijmegenaren en bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten  Een goede rustplaats voor de overleden Nijmegenaren  Ondersteunen van natuur-inclusieve stadslandbouw  Beheersing, voorkoming en vermindering van omgevingslawaai  Beheersing, voorkoming en vermindering van luchtverontreiniging  Beheersing, voorkoming en vermindering van bodemverontreiniging  Vermindering van schadelijke effecten door bedrijven en industrie NB: alle subdoelen gewijzigd. 3. We zijn een circulaire stad waar we verantwoord omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken (gewijzigd t.o.v. vorige begroting).

 Verbeterde afvalpreventie en verdergaande afvalscheiding bij huishoudens  Betere afvalscheiding bij bedrijven  Een circulaire economie in onze regio en meer circulair inrichten en bouwen NB: alle subdoelen gewijzigd. 4. We zijn een duurzame en energie neutrale stad, waarin we inwoners en bedrijven ondersteunen bij de energie- en warmte transitie en duurzame inwonersinitiatieven stimuleren  Een energie- en warmtetransitie en verduurzaming in de wijken die samen met de Nijmegenaren en organisaties is gerealiseerd.  Een energie- en warmtetransitie en verduurzaming bij bedrijven die samen met ondernemers en organisaties/instellingen is gerealiseerd  Meer opwekken en gebruiken van duurzame energie  Aanpak netcongestie met netbeheerders en medeoverheden NB: hoofddoel en subdoelen zijn nieuw. 5. We hebben een openbare ruimte die toekomstbestendig en leefbaar is  We vernieuwen en beheren de openbare ruimte zo toekomstbestendig mogelijk  We voeren de gemeentelijke watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater) duurzaam en doelmatig uit  Huishoudelijke afvalstromen worden ingezameld. NB: hoofddoel en subdoelen zijn nieuw. Analyse doelen: • Algemene opmerking 1: Bij de analyse van de vorige begroting werd nog geconstateerd dat veel doelen ogenschijnlijk uitputtend waren uitgeschreven, met name onder hoofddoel 2 waar veel wettelijke taken waren beschreven.

In deze versie is dit veel bondiger geworden.

•

Algemene opmerking 2: De opsomming van doelen is net zoals in de begroting van 2024 zeer generiek, dus moet je voor de SMART-invulling van de doelen en ambities te rade bij de indicatoren.

Wat willen we komend jaar bereiken? In 2024, maar naar nu blijkt ook in 2025 was het volgende voor verbetering vatbaar: Wat ontbrak of kon helpen voor het inzicht van de Raad was een meer expliciete verwijzingen naar de kaderstellende door Raad vastgestelde stukken als basis van al deze activiteiten en/of in welk beleid of uitvoeringsplan dat landt of wanneer dat wordt aangeboden. Nu moest je te rade gaan bij de ‘Actuele stukken en links’ die ofwel niet volledig is (bijvoorbeeld Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW), uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit, Bomenplan, Groenbeleid, groenbeheer, maaibeleid, Gladheidsbestrijding of Speeltuinenbeleid ontbreekt), ofwel slechts kaderstellende stukken worden vermeld. Nu is dat wellicht een afspraak, maar zeker bij het programma Openbare ruimte kunnen verwijzingen naar uitvoeringsplannen ook helpen, omdat raadsleden snel aangesproken worden door burgers over hun directe leefomgeving. Dit beeld is anno nu ongewijzigd. Leesbaar en toegankelijk • De leesbaarheid is over het algemeen goed, zij het dat de gemaakte opmerkingen onder het vorige kopje wel verbeteringen vergen. • Het tweede advies / verbeterpunt is bepaalde termen in de tekst zelf te verduidelijken, zo nodig in een legenda op te nemen, niet alleen bij dit programma, maar alle programma’s met de uitleg van bepaalde termen en een weblink.

Dit advies is vorig jaar gegeven en blijft ongewijzigd in stand. Aansluiting bij vorige begroting Jazeker, met hier en daar andere accenten. Er zijn overigens twee hoofddoelen en daarbij behorende subdoelen extra opgenomen. Verwerking van coalitieakkoord? De ambities van Openbare ruimte is een korte paragraaf in het coalitieakkoord, al kun je daar ook zaken onder scharen die in het coalitieakkoord staan beschreven onder de paragraaf Klimaatadaptatie. Dat gezegd zijnde is er wel een verbinding gelegd, zelfs op een SMART-wijze met het coalitieakkoord. Overige opmerkingen Meer generiek gold in 2023 en 2024 nog voor alle programma’s dat de verwijzingen naar ‘Actuele stukken en links’ scherper kan. Aanbevelenswaardig was: (A) niet alleen kaderstellende stukken te benoemen, maar ook wanneer die geactualiseerd worden. (B) Niet alleen kaderstellende stukken te benoemen, maar eveneens uitvoeringsplannen. Dit is in deze versie verder aangescherpt en geactualiseerd, maar nog niet voldoende. NB: de Regionale energiestrategie hoort hier ook een plek te krijgen. Dat is nu niet het geval. Tevens hoort dat ook onder het kopje: “Samenwerkingen en verbonden partijen”. Voorgestelde of aangekondigde ombuigingen: Toelichting Niet energieneutraal in 2045 Het aardgasvrij maken van de stad (aanleg warmtenetten) is een cruciale schakel voor de ambitie om in 2045 energieneutraal te zijn.

De raad heeft bij de vaststelling van het coalitieakkoord “Ons Nijmegen, Stad voor iedereen” voor de realisatie van 10.000 woningen aardgasvrij krijgen een jaarlijks bedrag van 1,7 miljoen euro opgenomen. Deze bezuiniging heeft direct effect op het behalen van de ambitie om in 2045 energieneutraal te zijn, omdat bestaande en nieuwe initiatieven en projecten niet meer (verder) worden opgepakt. Het is onduidelijk wat hier staat. Hoeveel mensen hebben het gekregen en hoeveel niet? Besparingsprogramma (isolatie woningen) alleen met rijksmiddelen uitvoeren

We gaan alleen de ontvangen rijksmiddelen inzetten, dit betekent dat we minder inwoners kunnen bereiken in de aanpak van het beter isoleren van woningen met slechte energie labels. Hierdoor komt ook de aanpak van energiearmoede in het gedrang. Het is onduidelijk wat hier staat. Hoeveel inwoners wilden we bereiken en hoeveel zijn bereikt en hoeveel missen de boot? Onderhoudsniveau Groen verlagen Er kan voor worden gekozen het onderhoudsniveau groen te verlagen. Gevolgen hiervan zijn dat onder andere meer onkruid en rommel in het groen zichtbaar wordt, het gras wordt overal minder gemaaid waardoor het hoger komt te staan (klachten hondenbezitters, ouders spelende kinderen, onoverzichtelijke (verkeers-)situaties), plantvakken met ‘vaste planten’ vergrassen waardoor er kapitaalvernietiging optreedt doordat eerder nieuwe aanplant noodzakelijk is en te hoge hagen (geen overzicht etc.). Het heeft impact op de tevredenheid van bewoners (klachten, meldingen zullen beduidend stijgen) en dit leidt tot meer uitvoeringskosten. Op dit moment wordt er juist ingezet om de tevredenheid over het groen in de stad te laten stijgen. Het is onduidelijk wat de consequenties zijn. Is er een correlatie tussen een bezuiniging en de waardering die bewoners nu geven. Vindt college dat er een ondergrens is bijv.

nu vindt 66% het groen goed, mag dat naar 50% en hoe vertaalt zich dat in geld? Stoppen met subsidiëren Stichting Dagloon (valt zowel onder Bereikbaarheid (verharding) als Openbare ruimte (groen)) Een mogelijkheid is de subsidie aan Stichting Dagloon te stoppen. Stichting Dagloon biedt werkzaamheden aan waarmee dak- en thuislozen zich nuttig kunnen maken in en voor de maatschappij. Door het opbouwen van vaardigheden en verschillend werk komt het voor dat dagloners uitstromen naar ander vrijwilligerswerk of regulier werk. Dar is voor Stichting Dagloon de grootste opdrachtgever. Voor de DAR prikken ze iedere doordeweekse dag het centrum van Nijmegen schoon en in de zomermaanden de Waalstranden. Verder zijn ze ook in de meeste andere wijken aan de slag behalve in Dukenburg en Lindenholt. Stichting Dagloon haalt jaarlijks minstens 40.000 kg van de straat af. In tegenstelling tot de andere hiervoor gemelde opties staat hier wel SMART wat de consequenties zijn, namelijk 40.000 kilo minder zwerfafval dat van de straat wordt gehaald. Veranderingen in de begroting 7 fte extra BOA's Veiligheid is bij de uitvoering van het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor een groot deel afhankelijk van de uitvoering door Toezicht en Handhaving. Dit geldt overigens niet alleen voor programma Veiligheid maar ook voor de programma’s Openbare Ruimte en Bereikbaarheid.

Op dit moment, zo bleek uit het benchmarkonderzoek, functioneert Toezicht en Handhaving tussen het minimale (reactieve handhavings)niveau en het basisniveau. Het streven is dat Toezicht en Handhaving eind 2024 op het capacitaire basisniveau staat en daarmee proactief handhaaft. Onze ambitie is om vanaf 2026 toe te werken naar het optimaal niveau (preventieve handhaving), zodat ook beter wordt aangesloten bij de ambities. Als we met de drie programma’s hier serieus werk van willen maken, is extra structurele capaciteit nodig. We voorzien in de periode van 2026-2030 hiervoor ongeveer 7 fte nodig te hebben. Het gaat om forse bedragen. Het verschil tussen de eindsituatie 2024 waarbij sprake is van een capacitair basisniveau waarbij sprake kan zijn van een proactieve handhaving, versus de plus die men wil bewerkstelligen met 7 fte aan BOA’s waarbij men preventief kan handhaven wordt onvoldoende geduid. Wat gebeurt er niet of juist wel bij een keuze voor één van die twee capaciteitsniveaus?