Bijlage 8 Bijlagen bij de toelichting MER Bijlage 6.1 Onderbouwing lageimpact CO2 EN NOx

Bij deze verwarming komt de door het oplosmiddel opgenomen CO2 vrij en kan het opgevangen en gekoeld worden; • Compressoren om het de opgevangen CO2 voor transport te comprimeren; • Tanks voor chemicaliën. Momenteel bestaat er geen volledige afvanginstallatie voor een STEG energiecentrale van dit vermogen. De oppervlakte van deze installatie wordt echter ingeschat op 250 x 150 m, d.w.z. 3,75 ha. De fabrikanten onderzoeken de mogelijkheid om meer compacte modules te ontwikkelen en we schatten dat dit oppervlak in de toekomst met een derde kan worden verkleind. Men kan er dus vanuit gaan dat een gebied van 2 tot 2,5 ha nodig zal zijn naast de eigenlijke energiecentrale. Deze extra benodigde ruimte is in huidige inrichting van het terrein van Waal Energie niet voorzien. Toevoegen van dit benodigde oppervlakte neemt dan ruimte in van andere duurzame initiatieven.

03-04-2023

pagina 19 van 23

Reactie op advies Commissie m.e.r., zienswijze op ontwerp bestemmingsplan aangaande de NOx en CO2 emissies voor een lagere impact

7.2.3 Economische haalbaarheid De algemeen aanvaarde economische evaluatiemethode is deze waar de extra kosten per vermeden ton CO2 worden bepaald en vergeleken met de marktprijs in het geval dat (zonder CO2-afvang) deze rechten zouden moeten worden gekocht op de EU ETS-markt (EU Emissions Trading System). Ondanks de onzekerheid over het aantal draaiuren dat een STEG per jaar zal draaien in de toekomst en de mogelijkheid dat de bezettingsgraad zou kunnen dalen tot minder dan 4.000 uren door de ontwikkeling van de energiecentrale en niet-aanstuurbare productiemiddelen, houdt de economische evaluatie rekening met een gebruiksgebied van 4.000 tot 6.000 uur/jaar, zonder rekening te houden met de verslechtering van de afvangprestaties als gevolg van flexibiliteit Tabel: uitstoot van CO2 in functie van het aantal draaiuren met en zonder CO2 afvang (Bron: ENGIE) ton CO2/MWh ton CO2/jaar uitstoot 500 MW vermogen zonder afvang met afvang zonder afvang uitstoot met afvang (*) basis 4000 uren /jaar 0,3206 0,03817 641.200 71.955 basis 4500 uren/jaar 0,3206 0,03817 721.350 80.950 basis 5000 uren/jaar 0,3206 0,03817 801.500 89.945 basis 6000 uren/jaar 0,3206 0,03817 961.800 107.934 (*) uitstoot zonder/met afvang wordt vergeleken op basis van een vaste jaarlijkse e-productie (GWh/j)

vermeden 569.245 640.400 711.555 853.866

Gezien het gebrek aan feedback over de kosten van CO2-afvangprojecten op industriële schaal, baseren we ons op informatie uit de gespecialiseerde literatuur en op gegevens beschikbaar binnen ENGIE. Het afvangen van CO2 bevindt zich tot op de dag van vandaag nog in de demonstratiefase en heeft de fase van industriële en commerciële ontwikkeling nog niet op grote schaal bereikt, wat prijsonzekerheid met zich meebrengt. Deze prijsinformatie wordt in de onderstaande tabellen gegeven. De onderstaande tabel geeft een indicatie van de investeringskosten voor CO2 afvang tabel: investeringskosten CO2 afvang investeringskost toelichting afvang CO2 afvang en compressie: 528 €/kW d.w.z. 350 M€ voor 500 MW, zonder projectkosten ("Owner's cost")[1] zonder ontwikkelingskosten en studies 490 tot 560 M€ eigen berekening, met projectkosten (20%)[2] Transport ? Geen gegevens beschikbaar voor deze inversteringspost [1] 2012 International Energy Agency “CO Capture at Gas Fired Power Plants”. Waarde voor “Post-combustion with proprietary solvent”: meerkosten 2 van 528 € / kW [2] ENGIE Tractebel databank

De kosten per ton CO2 worden in de onderstaande tabel weergegeven. Deze kosten bevatten de investeringskosten en de bedrijfs- en onderhoudskosten. Opgemerkt moet worden dat de kosten per ton CO2 sterk afhankelijk zijn van het aantal jaarlijkse draaiuren van de STEG energiecentrale en ook van de verwachte uitbatingsperiode (operationele levensduur).

03-04-2023

pagina 20 van 23

Reactie op advies Commissie m.e.r., zienswijze op ontwerp bestemmingsplan aangaande de NOx en CO2 emissies voor een lagere impact

tabel: investeringskosten per afgevangen ton CO2 kost per ton afgevangen CO2 toelichting referentie afvang 65 €/ton CO2 [3] 49 €/ton CO2 [4] 72,4 €/ton CO2 (61,7 tot 83,09) gemiddeld/laag/hoog [5] 62 €/ton CO2 [10] transport 4 €/ton CO2 [6] 4 €/ton CO2 [7] 5,6 tot 8,4 €/ton CO2 [4] 15,8 €/ton CO2 (14,5 tot 17) gemiddeld/laag/hoog [5] 6,5-9,4 €/ton CO2 resp. voor onshore/offshore pijpleiding (3MtCO2/jaar; 250km) [10] opslag offshore opslag in de Noordzee 6 tot 17 €/ton CO2 volgens geofysische parameters [8] 8 €/ton CO2 [7] 16,8 €/ton CO2 [4] 13 €/ton CO2 (6 tot 20) gemiddeld/laag/hoog [5] 6 tot 10 €/ton CO2 (2 tot 14) Nederlandse lege gas- en olievelden [10] CS chain 101,1 €/ton CO2 (82,2 tot 120,1) gemiddeld/laag/hoog [5] 65,9 tot 90,2 €/ton CO2 [9] 62 tot 131 €/ton CO2 Europa, energiesector [10] [3] 2012 International Energy Agency “CO2 Capture at Gas Fired Power Plants” [4] 2011 “CCS Strategy and Action Plan for the Greater South East” CAMCO (values used in CCR report DAMHEAD CREEK 2 CCPP) [5] Zero Emissions Platform "The Costs of CO2 Capture, Transport and Storage" [6] The Cost of CO2 Transport – Post-demonstration CCS in the EU”, IEA-GHG and ZEP platform, 2011 [7] Engie Laborelec databank [8] The Costs of CO2-storage – Post-demonstration CCS in the EU”, IEA-GHG and ZEP platform, 2011 [9] Zero Emissions Platform "The Costs of CO2 Capture" [10] Minaraad 200430 kennisdocument

20-005 koolstofopvang (30/04/2020)

Uit bovenstaande tabel is af te lezen dat de kosten variëren tussen ongeveer €70 en €100 per ton CO2 of zelfs hoger. De verdeling tussen afvang, transport en opslag is als volgt: ongeveer 79% voor afvang, 7% voor transport en 14% voor opslag. Deze kosten moeten worden vergeleken met de aankoopprijs van CO2 op de EU ETS-markt op de lange termijn (arbitrage tussen de kosten om de uitstoot van CO2 te vermijden en de kosten voor het kopen van emissierechten). De voorspelling van de evolutie van de CO2 prijs op de EU ETS markt op horizon 2030-2050 is moeilijk, omdat veel zal afhangen van de evolutie van de gerelateerde wetgeving. De schatting van de CO2 marktprijs tegen 2025-2030 ligt momenteel tussen 30 en 60 € per ton CO2.

03-04-2023

pagina 21 van 23

Reactie op advies Commissie m.e.r., zienswijze op ontwerp bestemmingsplan aangaande de NOx en CO2 emissies voor een lagere impact

8

Leemten in kennis

Er is op dit moment nog zeer beperkt inzicht in de praktijk effecten die het stoken of bijstoken van waterstof heeft bij grootschalige energie opwekking. De verwachting is echter dat de NOx emissies hoger zullen zijn. In deze onderbouwing is met deze mogelijke negatieve effecten hiervan geen rekening gehouden. De verwachting is dat met het bijstoken van waterstof de CO2 concentraties nog lager worden dan hierboven beschreven. Wat voor gevolgen dat heeft voor de mogelijkheid om CO2 te kunnen afvangen is nog niet inzichtelijk te maken.

03-04-2023

pagina 22 van 23

Reactie op advies Commissie m.e.r., zienswijze op ontwerp bestemmingsplan aangaande de NOx en CO2 emissies voor een lagere impact

9

Conclusie

9.1 NOx en NH3 emissie Op basis van de bovenstaande onderbouwing is ENGIE van mening dat de conclusie getrokken kan worden dat de beoogde energiecentrale gaat voldoen aan de ondergrens BBT emissie eisen en dat de opgenomen NOx en HN3 vracht van respectievelijk 200 ton/jaar en 23 ton/jaar nodig zijn om deze energiecentrale te kunnen exploiteren. De emissie vracht van deze activiteit is dan ook samen met de andere beoogde activiteiten ten behoeve van de herontwikkeling van het terrein opgenomen in de bijgevoegde Aerius verschilberekening (MER bijlage 6.2) als zijnde de voorkeur variant en daarmee tevens de laagimpact variant.

9.2 CO2 emissie en afvang De verwachte impact van een CCS op een H-klasse STEG energiecentrale zijn in de volgende tabel samengevat: Efficiëntie Gasverbruik per MWh Vermogen Extra CAPEX Kost CO2 afvang (CAPEX en OPEX) Oppervlakte

Impact CCS op STEG -7%pt +12% -10% + 750 MEUR (> +150%) 70-100 EUR/ton CO2 2-2.5 ha

De haalbaarheid voor CO2 afvang en/of opslag in het kader van de ruimtelijke reservering voor de beoogde STEG energiecentrale werd getoetst aan de gevraagde criteria: 1. Beschikbaarheid van de opslagsites die geschikt zijn voor CO2: Momenteel zijn er geen opslagmogelijkheden op Nederlands grondgebied. Opslag in offshore aardgasvelden in de Noordzee wordt onderzocht maar is momenteel nog niet toepasbaar voor dit project. Bovendien zijn de technieken voor valorisatie van afgevangen CO2 vandaag niet commercieel beschikbaar op de schaal van dit project; 2. Technische en economische haalbaarheid van de transportnetten van CO2: Ook de transportinfrastructuur is op dit moment nog niet beschikbaar. De technische en economische haalbaarheid van deze (gemeenschappelijke) infrastructuur maakt deel uit van studies in hun beginfase; 3. Technische en economische haalbaarheid van een aanpassing van de installatie met het oog op de opvang van CO2: De lage CO2-concentraties in de rookgassen van een STEG energiecentrales maken de CO2-afvang extra complex. EGR-technologie zou de CO2-concentratie kunnen verhogen, maar is nog onvoldoende technisch ontwikkeld. De installatie van een CO2-afvang voor dit project zou één van de grootste ter wereld zijn, zou een aanzienlijke extra investering vergen, en het netto vermogen van de energiecentrale zou met ongeveer 50 MW (±7 %) verminderen.

Naast bovenstaande toetsing aan de gevraagde criteria worden ook volgende bijkomende milieueffecten verwacht: toename van NOx en CO uitstoot per geproduceerde kWh elektriciteit; toename geluidsemissies naar de omgeving; bijkomende vraag aan koeling en de extra thermische belasting naar water en/of lucht; en het bijkomend gebruik van water. De economische haalbaarheid van CO2 afvang en opslag en/of valorisatie blijft één van de grootste obstakels. De kostprijs voor CCS wordt voor de energiesector geschat tussen de 70€ en de 100€ per afgevangen ton CO2, waardoor het in de huidige context, volatiele marktcondities en vooruitzichten actueel niet technisch- en/of economisch haalbaar is om CO2 af te vangen bij een STEG energiecentrale. Gezien de bovenstaande evaluatie kan CO2 afvang actueel niet als redelijk uitvoeringsalternatief worden beschouwd Om “future proof” te blijven zal de installatie wel technisch geschikt zijn om CO2 afvang in een later stadium toe te voegen en de nodige warmte door de STEG te leveren.

03-04-2023

pagina 23 van 23