Bijlage 3d 20250610 gevraagd advies Seniorenraad - OV-visie

College van burgemeester en wethouders Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nijmegen, 6 oktober 2025

Betreft:

Advies van de Seniorenraad over Concept OV-visie (versie meeleesronde d.d. 16 september 2025)

Geacht college, Over dit adviestraject: De Seniorenraad vindt dit een helder en inhoudelijk goed stuk. We zien dat senioren hierin een belangrijke doelgroep zijn. Ook zijn wij te spreken over de proactieve houding van de ambtenaren tijdens het traject van totstandkoming. Echter des te vreemder dat wij uiteindelijk 2 weken later dan afgesproken een meeleesronde-versie ontvingen. Dat had met een kwalitatief andere nota ook heel anders kunnen uitpakken. Namelijk géén advies op een belangrijk onderwerp1. Wij zijn blij dat de gemeente in de OV-visie de uitdaging aangaat ‘Openbaar vervoer is drempelvrij in gebruik, omdat ze toegankelijkheid van het OV echt serieus neemt (p. 22). We zien met veel belangstelling de uitwerking in de uitvoeringsagenda tegemoet en wensen daar in dit specifieke geval ook een bijdrage aan te leveren. Bijvoorbeeld bij de uitwerking van het stationsgebied. Inderdaad is het de komende tijd een uitdaging om de (leeftijds-)grens tussen mobiel met OV, en niet meer mobiel nog extra op te schuiven. Hoewel er veel actieve senioren in diverse klankbordgroepen/sessies aanwezig zijn, denken wij dat daarvoor nog beter geluisterd en gestudeerd moet worden op de behoeften van de kwetsbare categorie ouderen én van senioren met een migratieachtergrond, en dat dit een aangepaste manier van inhoud ophalen vergt.

Los van te verwachten congestie in de stad en krapte van middelen om de vergrijzing op te vangen zijn (actieve) senioren een belangrijke doelgroep waar het de effectiviteit van het openbaar vervoer tijdens daluren betreft. Als Seniorenraad denken wij dat het realiseren van fijnmazig openbaar vervoer de zwakste schakel is in deze OV-visie, maar natuurlijk zien we ook de kansen daarvan voor een toekomst met veel senioren. We vragen ons af of het wel realistisch is om fijnmazig openbaar vervoer te baseren op initiatieven die sterk leunen op vrijwilligers en of een mix qua verzekering en concurrentie wel mogelijk is. Zijn er voorbeelden van grote steden waar fijnmazig openbaar vervoer georganiseerd is? Dan tenslotte: wij vinden de bereikbaarheid binnen de binnenstad (vanaf diverse aanrijlocaties en in het verlengde van buslijnen) voor alle bewoners wel degelijk een verantwoordelijkheid van de Het adviseren is vrijwilligerswerk tussen andere, even belangrijke dagelijks geplande bezigheden, voor ons, maar zeker ook voor andere adviesraden! Wij hebben kennisgenomen van de deadline Raad i.v.m. verkiezingen. 1 1

gemeente. Het experiment met de Stadshopper (p. 19) was niet ten onrechte vanuit de gemeente geïnitieerd, maar te kort, te prematuur en ons is verteld ‘bedoeld om ervaringen met kleinschalige vorm van openbaar vervoer op te doen’. Ook kan zo’n experiment nog beter op de seniore doelgroep worden toegesneden, bijvoorbeeld door te putten uit de ervaringen met de doelgroep van AVAN, Sterker en ZRCN. Er is ook lering uit te trekken hoe kleinschalige vormen van OV wél zouden kunnen werken. (p. 19, bovenste alinea onderaan)

Advies 1 Maak onderscheid tussen actieve senioren en kwetsbare senioren.

Advies 2 Neem naast toegankelijkheid ook nadrukkelijk veiligheid mee, zowel sociale veiligheid (bv. haltesituaties; toeziende ogen; verlichting; overdekte bushaltes) en ook verkeersveiligheid (bv. oversteken achter de bus om, maar wel dichtbij/ op de halte -op zich namelijk een uitstekende plek, maar niet als de bus er is-; bv. situatie rond huidige busstation, zie lopen: drempelloze looproutes, heldere informatie en wayfinding (aanvullen: sociale veiligheid en verkeersveiligheid; in kader p. 15)

Advies 3 Besteed in de communicatie met bewoners veel aandacht aan de gedragsverandering die de OV-visie vraagt in de zin van verleiden vanuit de auto naar Openbaar Vervoer (en fiets en lopen). Ontwikkel hiertoe een op maat gesneden communicatieplan voor diverse doelgroepen en over een langere periode. Overweeg een korte periode gratis OV net als P&R parkeren.

Advies 4 Zorg dat er een (vangnet)-vervoerswijze zoals AVAN blijft bestaan, omdat die alleen rekening kan houden met de -boven gemiddelde- behoeften van de doelgroep kwetsbare senioren (geduld, geheugensteun, herhaling van systeeminformatie, face-to-face-contact, zitplaatsen, helpende sfeer/ handjes, inzicht in voortschrijdende handicaps etc.) De tekst lijkt af en toe een voorschot te willen nemen op een keuze die uiteindelijk door de politiek bepaald zal moeten worden2. We vrezen dat bij het vechten tegen de vergrijzings-bierkaai ‘het kind met het badwater wordt weggegooid’.

Advies 5 Wij denken dat er nog verbetering valt te behalen ten aanzien van de inclusieve sfeer in het openbaar vervoer en in de bus. Al weten we niet exact hoe. Bijvoorbeeld door daar in de communicatie over de gewenste gedragswijziging van auto naar OV impliciet positief over te reflecteren. En/of door hier een aanvullend (gemeentelijk) opleidingsaanbod voor te doen of te experimenteren met vrijwillige bijrijders, ambassadeurs of…(etc.) …Nijmegen wil het!

Advies 6 Sluit in het kader van het vervoersysteem niet uit dat een vervoermiddel zoals de Stadshopper een O.a. p.18: AVAN… de groeiende vervoersvraag… duur en niet toekomstvast’; sociale basis; vanuit de mensen zelf wordt ook inzet gevraagd [eerst maar eens inzet op een inclusieve sfeer in OV]; open-einderegeling … vraag houdbaar is, p.18, suggereert dat deze kosten niet te beramen zouden zijn, dat er meer senioren komen wil niet per definitie zeggen dat er meer beroep wordt gedaan op een regeling als AVAN, dat gaat namelijk om een specifieke periode tussen de wal en het schip. En de vergrijzing en meer kapitaalkrachtigen daaronder, biedt ook kansen voor nieuwe mobiliteitsoplossingen; [AVAN is collectief vervoer en kan heel wat ophaal-/ wegbrengritjes (op en neer) met individuele auto’s ondervangen]. 2 2

wezenlijke rol kan vervullen voor het personenvervoer binnen het Centrum. Voor senioren en mensen die slecht ter been zijn kan een Centrumhopper een prima maatwerkvoorziening vormen.

Advies 7 Geef de Seniorenraad meer informatie over de in de tekst genoemde voorbeelden (Hugohopper en Wijkhopper - Drechtsteden) en informeer de Seniorenraad over het genoemde gesprek met Sterker en AVAN (kan ook vertrouwelijk). Betrek ervaringen met de Stadshopper ook bij het vormgeven van kleinschalig openbaar vervoer.

Overige punten Wij waren en zijn het eens met het voorlopig loskoppelen van mobiliteit van een MMB zoals in Wageningen. Het inkopen van abstracte vervoerskilometers lijkt voor lage inkomens de eerste mogelijkheid om op te bezuinigen, wat de mogelijkheden om ‘mee te doen’ onbedoeld aanmerkelijk kan beperken. Dit geldt zeker ook voor senioren die geen noodzaak lijken te hebben om kilometers verder van huis te maken. Maar de geraniums dreigen... en reizen -iets van de wereldzien op één dag- bijvoorbeeld (klein)kinderen, museum - is een belangrijke inspiratiebron om lokaal mee te blijven doen en een niet te onderschatten bron van gezondheid. Wij zijn ons bewust van de ingewikkelde afwegingen die soms moeten worden gemaakt in de openbare ruimte. BOSS, mobiliteit, wonen, duurzaamheid en groen spelen allemaal een rol. Het lijkt raadzaam voor de uitvoering te investeren in integraliteit van oplossingen bijvoorbeeld door een kwaliteitshandboek Openbare Ruimte en wijkschouwen met bewoners. Wij zien uw reactie op het advies van de Seniorenraad met belangstelling tegemoet.

Met vriendelijke groeten, Marianne de Bruijn Voorzitter Seniorenraad Nijmegen Opgesteld door: Jaqueline Loeffen, lid Seniorenraad Jolande Siemerink

Contactgegevens Seniorenraad: Julia Portier, ambtelijk secretaris MO10 Postbus 9105 6500 HG NIJMEGEN seniorenraad@nijmegen.nl

3