Bijlage 2 Uitvoeringsagenda mantelzorgondersteuning 2026-2029
Tekst van het document
Uitvoeringsagenda mantelzorgondersteuning
Foto: Studio Another Day
2026-2029
Inhoudsopgave
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
3
INLEIDING
5
MANTELZORG IN NIJMEGEN – FEITEN EN CIJFERS
7
ONZE FOCUS
9
VERBINDING MET ANDERE PROGRAMMA’S, OPGAVEN EN AKKOORDEN
10
HET EXPERTISECENTRUM STERKER MANTELZORG NIJMEGEN
11
1. HET VINDEN VAN MANTELZORGERS
13
2. HET VERSTERKEN VAN DE POSITIE EN REGIE VAN MANTELZORGERS
15
3. HET VERLICHTEN VAN DE TAAK VAN MANTELZORGERS
17
4. HET VERBINDEN VAN INFORMELE EN FORMELE ONDERSTEUNING EN ZORG
20
BIJLAGE 1: ACTIVITEITEN VINDEN
21
BIJLAGE 2: ACTIVITEITEN VERSTERKEN
22
BIJLAGE 3: ACTIVITEITEN VERLICHTEN
24
BIJLAGE 4: ACTIVITEITEN VERBINDEN
2
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
3
Nijmegen telt zo’n 55.000 mantelzorgers die zich inzetten voor hun naasten. Veel
speelt mee wie de mantelzorger zelf is: een jongere, een werkende ouder, iemand met
mantelzorgers zien zichzelf niet als mantelzorger en vinden het heel gewoon te
een migratieachtergrond of iemand die zelf al ouder en kwetsbaar is. Binnen de agenda
zorgen voor een naaste. Mensen mantelzorgen uit vanzelfsprekendheid, liefde en
richten wij ons niet op specifieke doelgroepen, maar kijken we vooral naar de individu-
genegenheid, maar ook omdat ze zich verplicht voelen. Mantelzorg kan veel voldoening
ele behoeften van mantelzorgers. We zien namelijk dat de ondersteuningsvraag binnen
en betekenis geven. Veel mantelzorgers merken dat ze niet alleen praktische hulp
een bepaalde doelgroep niet hetzelfde is, en dat een mantelzorger bovendien vaak
bieden, maar ook een belangrijke bron van emotionele steun zijn. Dit heeft een grote
in meerdere doelgroepen tegelijk kan vallen. Het centraal stellen van de persoonlijke
impact op het welzijn van hun naaste. Bovendien blijkt mantelzorg te kunnen
situatie en behoefte zorgt ervoor dat de ondersteuning beter aansluit en daadwerkelijk
bijdragen aan persoonlijke ontwikkeling: mantelzorgers groeien in empathie, veer-
helpend is.
kracht en organisatorische vaardigheden. Daarnaast ervaren mantelzorgers vaak diepere relaties binnen hun familie, vriendenkring of met andere mantelzorgers.
Als gemeente dragen we een grote verantwoordelijkheid voor het ondersteunen van mantelzorgers. Volgens de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zijn wij verpli-
Toch ervaren veel mantelzorgers ook de keerzijde. De druk op mantelzorgers is de
cht om mantelzorgers te ondersteunen, waarderen en faciliteren. Daarnaast hebben we
afgelopen jaren toegenomen, mede door de groeiende zorgvraag als gevolg van
volgens de Jeugdwet de taak om ouders te ondersteunen, zodat zij hun rol als verzorger
vergrijzing, langer thuis wonen en het tekort aan zorgpersoneel. Hierdoor komt er
en opvoeder kunnen blijven vervullen. We bieden deze ondersteuning onder meer aan
steeds meer op de schouders van mantelzorgers terecht. Mantelzorg vraagt niet alleen
via Sterker Mantelzorg Nijmegen, diverse vormen van respijtzorg, waarderingsactiviteit-
fysiek veel, maar kan ook mentaal zwaar zijn. De constante zorgen om een naaste, het
en en door intensieve samenwerking met onze welzijnspartners.
Inleiding
gevoel altijd ‘aan’ te staan, en het combineren van mantelzorg met werk of gezin kunnen leiden tot emotionele overbelasting. Daarnaast weten veel mantelzorgers niet van
De toekomst van mantelzorg
welke ondersteuningsmogelijkheden zij gebruik kunnen maken. Om ervoor te zorgen
Vroeg of laat krijgen we allemaal te maken met een zorgvraag, voor onszelf of voor
dat zij hun waardevolle rol kunnen blijven vervullen, is toegankelijke en
onze naasten. Door de vergrijzing neemt zowel de omvang als de complexiteit van
passende ondersteuning cruciaal. Wanneer ondersteuning aansluit bij iemands
die zorgvraag toe, waarbij naast medische ook sociale problemen een steeds grotere
persoonlijke situatie en draagkracht, is het beter vol te houden en kan overbelasting
rol spelen. Door het personeelstekort kan de zorgsector deze toenemende vraag niet
worden voorkomen.
volledig opvangen, waardoor de rol van mantelzorgers belangrijker wordt. Tegelijkertijd zal mantelzorg minder beschikbaar zijn, omdat er relatief minder mensen zijn die deze
Er zijn miljoenen mensen die zorgdragen voor een naaste en de ondersteuning die zij
zorg kunnen bieden terwijl de behoefte juist groeit. Hierdoor zal de druk op mantelzorg-
bieden kan sterk variëren. Wat een mantelzorger nodig heeft, hangt af van wie er
ers in de toekomst verder toenemen en neemt ook hun behoefte aan ondersteuning bij
verzorgd wordt (bijvoorbeeld iemand met geheugenproblemen, een migratieachter-
mantelzorgtaken toe (bron RIVM).
grond, lhbtiq+ persoon, psychische problemen of een handicap), hoe intensief die ondersteuning is en wat je precies doet (van boodschappen doen tot 24-uurszorg). Ook
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
De uitvoeringsagenda Er is vanuit de gemeenteraad veel aandacht voor mantelzorgers, en zij hebben verzocht om het mantelzorgbeleid te evalueren. In 2024 hebben we daarom ons mantelzorgbeleid onderzocht om te beoordelen in hoeverre het nog aansluit bij de huidige ontwikkelingen op het gebied van mantelzorg. Uit die evaluatie zijn meerdere aanbevelingen gekomen, die we in deze uitvoeringsagenda zullen oppakken. De evaluatie vormt samen met de ingediende moties van de gemeenteraad en landelijke onderzoeken de basis van deze agenda. In deze uitvoeringsagenda verstaan we onder mantelzorg: Mantelzorg is onbetaalde en langdurige zorg die iemand geeft aan een naaste met een beperking, ziekte of kwetsbaarheid, zoals een familielid, vriend of buur. Deze zorg overschrijdt de normale, dagelijkse hulp en is gebaseerd op een persoonlijke band of sociale relatie. Het kan bestaan uit hulp bij dagelijkse activiteiten, persoonlijke verzorging, emotionele steun, of het regelen van zaken. De grootste uitdaging binnen deze uitvoeringsagenda is de toenemende vraag naar mantelzorgondersteuning, de krapte op de arbeidsmarkt en de beperkte financiële middelen. De uitvoeringsagenda zal daarom inzetten op activiteiten: • met een grote impact; • ter voorkoming van overbelasting (preventie); • gericht op collectieve ondersteuning van mantelzorgers; • die professionals, werkgevers, leraren etc.
informeren over hoe zij mantelzorgers het beste kunnen ondersteunen; • gericht op een inclusieve ondersteuning die rekening houdt met diversiteit in situatie en behoefte; • gericht op integrale afstemming tussen beleidsdomein over het thema mantelzorg.
4
Mantelzorg in Nijmegen - Feiten & cijfers
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029 LEEFTIJD VAN DE MANTELZORGERS
IN 2024 GEEFT
10%
van de inwoners aan mantelzorger te zijn
IN 2024 WERKTE
50%
van de mantelzorgers meer dan 20 uur per week
IN 2024 WAS
61%
van de mantelzorgers een vrouw
HET AANTAL MANTELZORGERS PER STADSDEEL
22% 65-74
39% 50-64
12% 75+ 13% 18-34
14% 35-49
5
Maar liefst 61% van de mantelzorgers is tussen de 50 en 75 jaar. In deze leeftijdsgroep bevindt zich bovendien het grootste potentiële aantal toekomstige mantelzorgers voor de komende jaren.
MIGRATIEACHTERGROND
11% Noord 12% Lindenholt 13% Dukenburg
2% Centrum 12% Oost 10% Oud-West 8% Nieuw-West 11% Midden
BRON GGD GEZONDHEIDSMONITOR
18% Slechts 18% van de mantelzorgers heeft een migratieachtergrond, wat lager is dan verwacht. Mogelijk herkennen mantelzorgers met een migratieachtergrond zich niet in de term ‘mantelzorg’. Tegelijkertijd horen we in de praktijk regelmatig dat juist deze groep mantelzorgers extra ondersteuning nodig heeft bij het uitvoeren van hun zorgtaken.
De gegevens op deze pagina zijn afkomstig van de GGD gezondheidsmonitor 2024. Het is informatie die opgegeven is door inwoners zelf.
Mantelzorg in Nijmegen - Feiten & cijfers
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
6
MANTELZORGERPOTENTIEEL 2025 TOT 2040 TOELICHTING MANTELZORGPOTENTIEEL
5,8 4,5
2025
2030
3,7
2035
Het mantelzorgpotentieel geeft een beeld van de ontwikkelingen de komende jaren. Echter is het geen harde wetenschap en kunnen we op dit moment geen betrouwbare voorspellingen doen.
3,3
2040
Mantelzorgpotentieel is de verhouding tussen de leeftijdsgroep waar die veel gebruik maakt van mantelzorg ten opzichte van de leeftijdsgroep die veel mantelzorg geeft. Voor het mantelzorgpotentieel hebben wij de leeftijdsgroep 50 tot 70 jaar gebruikt voor de mantelzorgers en 80 jaar en ouder voor de ontvanger van mantelzorg. Op basis van deze theorie en de bevolkingsprognose hebben we in beeld gebracht hoeveel mantelzorgers er beschikbaar zijn per oudere. Deze methodiek wordt landelijk in diverse onderzoeken gebruikt.
Er zijn namelijk een aantal belangrijke kanttekeningen aan deze methodiek: • Deze methodiek kijkt naar verhoudingen binnen onze gemeentegrenzen, echter gaat mantelzorg over gemeentegrenzen heen. • Mantelzorg ontstaat vanuit een relatie, dit wordt niet meegenomen in deze methodiek. • Het mantelzorgpotentieel kijkt naar de zorg voor ouderen en neemt andere vormen van zorg niet mee. De verwachting is dat andere vormen redelijk stabiel blijven. • Ontwikkelingen rondom gezond ouder worden blijven buiten beschouwing. Mogelijk blijven inwoners langer zelfstandig en is er pas op een later moment mantelzorg nodig.
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
We zetten ons in voor een omgeving waarin mantelzorgers eenvoudig toegang
AFBAKENING
hebben tot informatie en ondersteuning, en waarin hun inzet wordt erkend en gewaar-
In deze uitvoeringsagenda staat onze gemeentelijke verantwoordelijkheid centraal om
deerd. Door beginnende mantelzorgers vroeg te bereiken, kunnen we overbelasting
mantelzorgers te ondersteunen en te waarderen, zoals vastgelegd in de Wet
voorkomen. Tegelijkertijd bieden we intensievere ondersteuning aan wie dat nodig
maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Jeugdwet.
heeft. Op deze manier creëren we een krachtig ondersteuningssysteem waarin mantelzorgers op een manier kunnen zorgen die bij hen past én vol te houden is. Binnen dit
Binnen de uitvoeringsagenda valt:
systeem vormt Sterker Mantelzorg Nijmegen het expertisecentrum op het gebied van
• Focus op de mantelzorger
mantelzorg (zie pagina 9 voor meer informatie).
• Informatie over ondersteuningsmogelijkheden voor mantelzorgers vanuit de Wmo • Focus op diverse typen mantelzorgers
Wij richten ons binnen deze uitvoeringsagenda op de vier V’s:
• Algemene Wmo-voorzieningen ten behoeve van mantelzorgers
1. Het vinden van mantelzorgers 2. Het versterken van de positie en regie van mantelzorgers
Buiten de uitvoeringsagenda valt:
3. Het verlichten van de taak van mantelzorgers
• Focus op de zorgvrager
4. Het verbinden van informele en formele ondersteuning en zorg
• Informatie over financiële regelingen • Ondersteuning voor zorgvragers
Onze focus
7
In onze programmabegroting zijn de ambitie en doelstellingen voor mantelzorg-
• Wmo-maatwerkvoorzieningen en toegang daartoe
ondersteuning vastgesteld. Met deze uitvoeringsagenda geven we hieraan concreet
• Jeugdwet-maatwerkvoorzieningen en toegang daartoe
invulling en werken we gericht aan de realisatie ervan.
• Participatiewet • Ondersteuning via de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg
Ambitie: Inwoners voeren eigen regie over hun leven, gezin en gezondheid en actief deelnemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar.
EVALUATIE MANTELZORGBELEID 2024 In het voorjaar van 2024 hebben we het mantelzorgbeleid geëvalueerd.
Doel: Inwoners van Nijmegen kijken naar elkaar om in het dagelijks leven.
De belangrijkste bevindingen zijn: • Mantelzorgers vormen een diverse groep met uiteenlopende behoeften
Activiteit: Wij stimuleren en ondersteunen mantelzorgers door het subsidiëren van
aan ondersteuning en respijtzorg.
Sterker Mantelzorg Nijmegen, het subsidiëren van diverse initiatieven ter ondersteuning
• De toegankelijkheid van de mantelzorgondersteuning kan worden verbeterd.
van mantelzorgers en het aanbieden van verschillende vormen van respijtzorg.
• Er is een uitgebreid aanbod aan mantelzorgondersteuning en respijtzorg beschikbaar.
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
8
Op basis van de evaluatie zijn er twee overkoepelende aanbevelingen:
PRIORITEITEN
• Het tijdig bereiken, informeren en ondersteunen van de mantelzorger,
Er is momenteel voldoende financiële ruimte beschikbaar om alle in deze uitvoerings-
zodat overbelasting voorkomen kan worden en;
agenda opgenomen activiteiten uit te voeren. Mocht er toch financiële krapte ontstaan
• Een integrale benadering van mantelzorg is wenselijk waarbij het beleid op
dan maken we gebruik van de aangegeven prioriteiten in de bijlages. Prioriteit 1 duidt
dit gebied verbonden wordt met andere gemeentelijke beleidsterreinen.
op hoge prioriteit, prioriteit 2 op middelmatige prioriteit en prioriteit 3 op lage prioriteit.
Voor meer informatie over de evaluatie verwijzen we u naar het evaluatierapport.
MONITORING VOORTGANG
FINANCIËN
Sterker Mantelzorg Nijmegen voert grotendeels de uitvoeringsagenda uit. We monitoren de inzet en de impact van Sterker Mantelzorg Nijmegen door middel van de jaarlijkse
Vanaf 2026 is er per jaar €833.167 voor de ondersteuning van de doelgroep mantelzorg-
verantwoordingen en de kwartaalgesprekken. Op basis van deze verantwoordingen en
ers beschikbaar gesteld door de gemeenteraad. Aanvullend is er €82.234 beschikbaar
gesprekken sturen we bij waar nodig. Voor de overige activiteiten geldt dat we deze
vanuit GALA middelen voor 2026. Mogelijk worden deze voortgezet in 2027 en 2028. In
afzonderlijk monitoren. In de bijlage is aangegeven hoe en wanneer de monitoring
totaal is er in 2026 €916.622 beschikbaar. Met dit budget kunnen we alle activiteiten
plaatsvindt.
uit de uitvoeringsagenda uitvoeren. Er zijn ook enkele onderzoeksactiviteiten in deze agenda opgenomen, mocht daaruit komen dat er aanvullende ondersteuning nodig is
EVALUATIE
die niet past binnen het financiële kader, dan zal de gemeenteraad gevraagd worden
Hoewel deze agenda loopt tot 2029, is ons werk daarmee niet afgerond. Het blijft de
voor extra budget binnen het reguliere begrotingsproces. Wanneer dit niet mogelijk is,
komende jaren van groot belang om mantelzorgers in onze stad voldoende te onder-
worden de activiteiten in deze uitvoeringsagenda opnieuw geprioriteerd.
steunen. Daarom voeren we in 2029 een nieuwe evaluatie uit naar ons mantelzorgbeleid. Daarbij onderzoeken we ook de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod en de
Aangekondigd is dat er extra middelen voor 2026 beschikbaar komen vanuit het
mate waarin dit aansluit bij de behoeften van mantelzorgers. Dit doen we in samen-
Hoofdlijnenakkoord voor de ouderenzorg (HLO). Het gaat waarschijnlijk om een bedrag
werking met mantelzorgers en andere betrokken organisaties in de stad.
van €175.000 per jaar. Mogelijk worden deze middelen ook van 2027-2030 voortgezet. Wanneer er meer bekend is, zullen deze middelen opgenomen worden in deze uitvoeringsagenda en zullen we extra inzetten op het verlichten van de regeltaken van mantelzorgers. Naast dit totale budget voor mantelzorg worden er ook ondersteuningsvormen voor mantelzorgers uit andere budgetten bekostigd. Voorbeelden hiervan zijn maatjesproject en maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo.
Verbinding met andere programma’s, opgaven en akkoorden
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
9
Hieronder een overzicht van de belangrijkste programma’s, opgaven en akkoorden waar deze agenda mee samenhangt.
LANDELIJK
LOKAAL
• Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is een samenwerking tussen gemeenten,
• De Woonzorgvisie van Nijmegen 2025-2030 richt zich op het bieden van passende
zorgverzekeraars en andere partijen om de gezondheid en vitaliteit van inwoners te
woonruimte en ondersteuning voor senioren en aandachtsgroepen. Het doel is om
bevorderen. Het richt zich op preventie, het terugdringen van gezondheidsverschillen
meer levensloopgeschikte, geclusterde, en zorggeschikte woningen te creëren en
en het stimuleren van een gezonde leefstijl.
bestaande woningen beter in te zetten voor deze doelgroepen. Ook het bieden van
• Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is een uitbreiding van het Integraal
passende ondersteuning en zorg is het streven.
Zorgakkoord (IZA). In AZWA staan vier doelen centraal: het terugdringen van
• De Verordening Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdhulp regelt hoe gemeente
personeelstekorten, verminderen van administratieve lasten via digitalisering en AI,
Nijmegen ondersteuning bieden aan inwoners die hulp nodig hebben bij zelfredzaam-
bevorderen van domeinoverstijgende samenwerking tussen zorg en welzijn en het
heid, participatie of jeugdzorg. Het beschrijft de rechten en plichten van inwoners en
verbeteren van de toegankelijkheid en passende zorg.
gemeenten, zoals het aanvragen van voorzieningen en de criteria voor toekenning.
• Het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg (HLO) is een samenwerkingsakkoord tussen
• De Kadernotitie “Samen werken, samen sterk” van Nijmegen is een beleidskader
overheid, zorg- en welzijnsorganisaties, ouderen- en patiëntenorganisaties met als
gericht op het versterken van de sociale basis in de stad. Het stimuleert samenwerking
doel de ouderenzorg in Nederland toekomstbestendig te maken: ouderen moeten zo
tussen informele netwerken, professionele zorg en ondersteuning om inclusiviteit en
lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, met passende ondersteuning en zorg
solidariteit te bevorderen. Deze notitie benadrukt dat inwoners elkaar ondersteunen
wanneer nodig.
waar mogelijk, zodat schaarse professionele zorg beschikbaar blijft voor degenen die
• De Mantelzorgagenda 2023‑2026 is een beleidskader van het Ministerie van
dit het hardst nodig hebben.
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) dat als doel heeft de positie van mantel-
• De Visie op gezondheid 2040 en de Uitvoeringsagenda Gezondheid 2025-2028 van
zorgers in Nederland te versterken door hen gelijkwaardig en écht ondersteund te laten
Nijmegen richten zich op het bevorderen van gezondheid en welzijn voor alle inwoners
deelnemen.
van de stad. Het beleid legt de nadruk op preventie, vermindering van gezondheidsverschillen en versterking van een gezonde leefomgeving.
Het expertisecentrum Sterker Mantelzorg Nijmegen
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
10
Gedurende de looptijd van deze uitvoeringsagenda willen we de positie van Sterker
Ondersteuningscentrum voor Nijmeegse mantelzorgers
Mantelzorg Nijmegen als expertisecentrum verder versterken. Sterker Mantelzorg
Naast het expertisecentrum biedt Sterker Mantelzorg Nijmegen ook ondersteuning aan
Nijmegen maakt onderdeel uit van Sterker en wordt volledig gesubsidieerd door de
mantelzorgers zelf. Dé mantelzorger bestaat niet, want elke mantelzorger leeft in een
gemeente Nijmegen. Het is belangrijk dat er één herkenbare plek is waar mantelzorgers
andere situatie met eigen ondersteuningsvragen. De één voelt zich gesteund door
en professionals met al hun vragen over mantelzorg terechtkunnen.
contact met andere mantelzorgers, terwijl een ander juist graag praktische hulp wil. Sterker Mantelzorg Nijmegen biedt drie soorten ondersteuning aan mantelzorgers:
Waar mogelijk ondersteunen we mantelzorgers indirect via het expertisecentrum. Als dat
• Informatie en advies: Mantelzorgers kunnen baat hebben bij toegang tot betrouwbare
niet voldoende blijkt, kunnen zij terecht bij het ondersteuningscentrum voor collectieve
informatie over de aandoeningen van hun naasten, regelingen rondom werk,
ondersteuning. Voor een kleine, zeer kwetsbare groep is bovendien individuele onder-
mogelijkheden voor het samenwonen van zorgvrager en mantelzorgers en beschikbare
steuning beschikbaar. Op deze manier zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk mantel-
hulpmiddelen. Advies en begeleiding door professionals kunnen hen helpen beter om
zorgers geholpen worden binnen de beschikbare financiële en personele middelen.
te gaan met hun zorgtaak. • Emotionele ondersteuning: Mantelzorgers hebben vaak behoefte aan emotionele
Expertisecentrum voor Nijmeegse professionals
steun en begrip. Dit kan geboden worden door mantelzorgconsulenten of door
Een expertisecentrum mantelzorg fungeert als vraagbaak en kenniscentrum voor
deelname aan lotgenotengroepen waar ze ervaringen kunnen delen met anderen
professionals, werkgevers, scholen en andere betrokken partijen. Het centrum zorgt
in vergelijkbare situaties.
ervoor dat zij mantelzorgers effectief kunnen ondersteunen, binnen hun eigen rol en
• Opleiding en training: Trainingen en workshops kunnen mantelzorgers leren hoe ze
verantwoordelijkheid.
beter voor hun naasten kunnen zorgen en tegelijkertijd voor zichzelf. Dit kan variëren van praktische zorgvaardigheden tot stressmanagement en zelfzorgstrategieën.
Kerntaken van een expertisecentrum mantelzorg zijn onder meer: • Organiseren van netwerkbijeenkomsten, trainingen en productontwikkeling om kennis en vaardigheden over te dragen • Het proactief op de kaart zetten van het thema mantelzorg bij professionals, werkgevers, scholen en andere betrokken partijen. • Signaleren en rapporteren van lacunes in mantelzorgondersteuning aan gemeente en relevante organisaties. • Meedenken over mantelzorgbeleid, het initiëren van innovatieprojecten en het versterken van bewustzijn rondom mantelzorg. • Verschaffen van toegankelijke informatie aan beroepskrachten, mantelzorgers en andere betrokkenen.
Het vinden van mantelzorgers
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
1
11
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
12
WAAROM DIT THEMA?
Persoonlijke verhalen helpen anderen zichzelf te herkennen: ‘Maar als die persoon mantelzorger
Veel mensen realiseren zich niet dat ze mantelzorger zijn, omdat zij hun zorgtaak vaak als vanzelf-
is, dan ben ik het ook!’ Omdat mantelzorg zo divers is en veel mensen zorgen zien als iets vanzelf-
sprekend beschouwen: het hoort gewoon bij en het woord “mantelzorger” voelt afstandelijk. Dit
sprekends, zijn deze concrete voorbeelden cruciaal. Als iemand zich niet realiseert dat hij of zij
gebrek aan zelfherkenning betekent dat zij zich niet durven te melden of zelfs niet weten dat zij in
mantelzorger is, wordt het lastig om passende ondersteuning te vinden. Uit evaluaties blijkt dat
aanmerking komen voor hulp. Voordat we aan de slag kunnen met het versterken, verlichten en
mantelzorgers vaak worstelen met de vraag welke hulp er is én waar die precies aangevraagd kan
verbinden, is het daarom essentieel om mantelzorgers eerst te vinden.
worden.
Het blijkt in de praktijk vaak lastig om direct in contact te komen met mantelzorgers. Mantel-
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
zorgers staan vaak niet op de voorgrond en de focus ligt hoofdzakelijk bij de zorgvrager. Om toch
We willen bereiken dat:
met mantelzorgers in contact te komen is het belangrijk om op zoek te gaan naar de natuurlijke
• Meer mantelzorgers zichzelf herkennen als mantelzorger en zij informatie kunnen vinden over
vindplaatsen door het leef-, welzijns- en zorgpad van mantelzorgers te volgen.
ondersteuningsmogelijkheden langs hun leef-, welzijns- en zorgpad. • Er passende en sprekende informatie beschikbaar is over ondersteuningsmogelijkheden voor
Het leefpad van een mantelzorger verloopt via de route van het dagelijks leven. Jongeren
mantelzorgers.
bevinden zich op plekken zoals scholen, sportverenigingen en uitgaansgelegenheden. Oudere mantelzorgers zijn vaak te vinden bij specifieke verenigingen, zoals bijvoorbeeld een leesclub, kerkgenootschap of ouderenbond. Mantelzorgers die werken zijn te bereiken via hun werkplek en kinderen via scholen. Bovengenoemde locaties bieden daarom waardevolle mogelijkheden om mantelzorgers te bereiken en hen juist op die plekken van relevante informatie te voorzien. De tweede route is het zogenaamde welzijnspad: dat is de route waarlangs mantelzorgers en hun naasten ondersteuning ontvangen. Denk bijvoorbeeld aan welzijnsorganisaties, wijkcentra, alzheimercafé en de vrijwilligerscentrale. De laatste route richt zich op het zorgpad en bestaat uit eerstelijnszorg en tweedelijnszorg. In de eerstelijnszorg betreft het onder meer huisartsen, praktijkondersteuners, maatschappelijk werkers, thuiszorgteams en paramedici. De tweedelijnszorg omvat zorginstellingen zoals ziekenhuizen, revalidatiecentra, verzorgings- en verpleeghuizen, en ggz-instellingen.
In bijlage 1 vindt u de concrete activiteiten voor het thema ‘Vinden’.
Het versterken van de positie en regie van mantelzorgers
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
2
13
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
WAAROM DIT THEMA?
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Mantelzorg is waardevol, maar kan zowel lichamelijk als emotioneel zwaar zijn. Volgens de meest
De komende vier jaar gaan we inzetten op de volgende 3 doelen:
recente cijfers voelt ongeveer 19 % van de mantelzorgers zich zwaar belast, waaronder een aan-
• De positie van mantelzorgers wordt versterkt door collectieve en individuele ondersteuning
zienlijk deel in de leeftijd van 45 tot 70 jaar. Het bieden van versterking stelt mantelzorgers in staat
vanuit Sterker Mantelzorg Nijmegen.
om regie te nemen en te behouden. Daarnaast biedt het hen keuzemogelijkheden om op een
• Professionals hebben oog voor de zorgvrager en de mantelzorger.
duurzame manier mantelzorg te verlenen, zonder zichzelf uit het oog te verliezen.
• Meer mantelzorgers voelen zich erkend en gewaardeerd.
Mantelzorgers vervullen hun rol vaak uit liefde en vanzelfsprekendheid, maar zonder erkenning
In bijlage 2 vindt u de concrete activiteiten voor het thema versterken.
kan hun eigen kracht en regie onder druk komen te staan. Erkenning en waardering spelen een cruciale rol in het versterken van mantelzorgers. Veel mantelzorgers geven aan dat het gevoel dat hun inzet wordt gewaardeerd, een wereld van verschil maakt. Door expliciet aandacht te geven aan hun behoeften, grenzen en positieve ervaringen, groeit hun veerkracht. Zo kunnen zij zelf keuzes blijven maken en regie houden over hun mantelzorgtaken en daarmee over hun eigen leven. De verantwoordelijkheid voor het erkennen en waarderen van mantelzorgers ligt bij de gemeente binnen de kaders van de Wmo. In Nijmegen stopt het mantelzorgcompliment in 2026. Daarom wordt er extra ingezet op het organiseren van diverse gezellige en ontspannende activiteiten rondom de Dag van de Mantelzorger, aangevuld met een attentie aan mantelzorgers als waardering voor hun inzet. In de praktijk meldt de zorgvrager zich vaak als eerste met een ondersteuningsvraag, maar het is minstens zo belangrijk om expliciet aandacht te besteden aan de mantelzorger. Mantelzorgers voelen zich vaak niet vrij genoeg om hun grenzen aan te geven of een eigen ondersteuningsvraag te formuleren. Hierdoor blijft de focus meestal op de zorgvrager. Het is daarom essentieel dat naast het perspectief van de zorgvrager ook dat van de mantelzorger systematisch wordt meegenomen en erkend.
14
Het verlichten van de taak van mantelzorgers
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
3
15
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
16
WAAROM DIT THEMA?
Mensen die de diagnose dementie krijgen, krijgen een zorgtrajectbegeleider aangewezen die
Mantelzorgers combineren vaak meerdere rollen tegelijk waardoor overbelasting op de loer ligt.
gefinancierd wordt vanuit de Zorgverzekeringswet. Deze begeleider regelt voor de zorgvrager en
Het thema verlichten is van cruciaal belang omdat het helpt de draaglast te verminderen en zo
de mantelzorgers. Dit wordt als erg prettig ervaren en verlicht de regeltaken van de mantelzorger.
overbelasting voorkomt. Door respijtzorg te bieden, ontstaat weer ruimte voor ontspanning, her-
Een soortgelijke vorm van ondersteuning is ook wenselijk voor mantelzorgers en naasten zonder
stel en aandacht voor eigen behoeften. Wanneer mantelzorgers even kunnen ‘uitademen’, blijft
dementie. Wanneer er extra middelen beschikbaar worden gesteld vanuit het Hoofdlijnen-
hun betrokkenheid duurzaam én gezond.
akkoord voor de ouderenzorg (HLO) gaan we hier extra op inzetten.
Respijtzorg is tijdelijke vervangende zorg die mantelzorgers de gelegenheid biedt om even op adem te komen. Deze zorg kan variëren van een paar uur tot enkele dagen en wordt vaak geboden door vrijwilligers (bv. maatjesprojecten), professionals thuis of via dag- en logeeropvang.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? Om mantelzorgers effectief te ondersteunen, is het essentieel dat zij hun zorgtaken kunnen combineren met andere verantwoordelijkheden en voldoende ruimte hebben voor ontspanning. Daarom streven we naar een breed en passend aanbod van respijtzorg, zodat mantelzorgers tijdelijk kunnen worden ontlast. Daarnaast zorgen we voor duidelijke en toegankelijke informatie over de beschikbare respijtzorg, zodat mantelzorgers weloverwogen keuzes kunnen maken die
Daarnaast heeft respijtzorg een preventief effect: het vermindert de kans op overbelasting,
aansluiten bij hun behoeften.
chronische stress en gezondheidsproblemen bij mantelzorgers. Onderzoek laat zien dat mantel-
• Er is een divers en passend aanbod respijtzorg voor mantelzorgers.
zorgers zonder structurele onderbreking te maken krijgen met hogere risico’s op depressie, een
• Er is heldere informatie beschikbaar over respijtzorg mogelijkheden.
slechte gezondheid en zelfs verhoogde sterfte. Ook zien we dat in sommige situaties ontspoorde mantelzorg ontstaat. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, als mantelzorgers de zorg voor hun naaste niet meer aan kunnen, lopen ze het risico om te ontsporen in gedrag dat ze zelf liever niet zouden willen vertonen. Dit komt voort uit onkunde, onwetendheid, onmacht en overbelasting. Respijtzorg biedt daarom niet alleen verlichting, maar is ook van groot maatschappelijk en economisch belang: de kwaliteit van leven stijgt en kostbare uitval of overbelasting wordt voorkomen. Uit de evaluatie naar ons beleid rondom respijtzorg kwam naar voren dat mantelzorgers weinig gebruik maken van respijtzorg en vaak ook niet weten welke mogelijkheden er beschikbaar zijn. Tijdens de evaluatie is er specifiek gekeken naar het product logeeropvang (ook wel kortdurend verblijf genoemd). Dit product blijkt om meerdere redenen niet aan te sluiten bij de behoefte van zorgvragers en mantelzorgers. Dit maakt het voor de mantelzorger erg lastig om gebruik te maken van de logeeropvang.
In bijlage 3 vindt u de concrete activiteiten voor het thema verlichten.
Het verbinden van informele en formele ondersteuning en zorg
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
4 17
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
18
WAAROM DIT THEMA?
ontwikkelde folders vonden.
Mantelzorgers én formele zorgprofessionals opereren vaak in aparte werelden. In de praktijk ligt
Kortom, het thema verbinden draait om het creëren van een sterk en samenhangend zorg- en
de focus van veel zorgprofessionals primair op de zorgvrager. Hierdoor blijft de mantelzorger
ondersteuningsnetwerk waarin mantelzorgers gezien, gehoord en gesteund worden. Alleen door
regelmatig buiten beeld, terwijl hij of zij juist een cruciale schakel vormt in het zorgproces. Goede
gezamenlijk op te trekken kunnen we zorgen voor duurzame mantelzorg, die goed is voor zowel
zorg vraagt daarom niet alleen om medische of professionele expertise, maar om afstemming
de zorgvrager, de mantelzorger als de samenleving als geheel.
tussen formele en informele zorg. Mantelzorgers beschikken over diepgaande, vaak unieke kennis van degene die zij ondersteunen. Zorgprofessionals brengen medische deskundigheid, structuur
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
en toegang tot voorzieningen. Wanneer deze werelden elkaar ontmoeten en versterken, ontstaat
Ons doel is om mantelzorgers beter te ondersteunen door samenwerking en samenhang te
samenhang in de zorg, groeit het wederzijds begrip en neemt de kans op overbelasting bij
versterken, zodat zij hun zorgtaak duurzaam en met voldoening kunnen vervullen.
mantelzorgers af.
• Mantelzorgers worden structureel gezien, gehoord en erkend als volwaardige partners in de zorg. • Een breed netwerk van zorg- en welzijnsorganisaties, huisartsen, scholen en werkgevers werken
Een gecoördineerde en samenhangende aanpak van mantelzorg is daarom essentieel. Binnen de
samen om mantelzorgers vroegtijdig te herkennen, serieus te nemen en tijdige, passende
gemeente vraagt dit om nauwere samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen,
ondersteuning te bieden.
zoals Wmo, welzijn, werk en inkomen, jeugd, economische zaken en wonen. Alleen wanneer deze
• Gemeentelijke domeinen werken samen aan een integrale mantelzorgaanpak.
disciplines elkaar vinden, kan er sprake zijn van een naadloze en passende ondersteuning. Ook buiten de gemeentegrenzen is verbinding nodig: met zorg- en welzijnsorganisaties, huisartsen, scholen, werkgevers en andere relevante partners. Training en scholing kunnen hen helpen mantelzorgers tijdig te herkennen, serieus te nemen en daadwerkelijk te ondersteunen. Zo ontstaat een netwerk dat mantelzorgers niet alleen ondersteunt bij praktische hulpvragen, maar ook bij het vinden van balans tussen zorg, werk, school en eigen leven. Bij het vinden van deze balans, hebben bijvoorbeeld werkgevers en scholen een belangrijke verantwoordelijkheid. Verbinden betekent bovendien dat mantelzorgers zelf actief betrokken worden bij beleid en uitvoering. Zij weten immers het beste waar de knelpunten liggen en welke ondersteuning in de praktijk werkt. Door mantelzorgers een stem te geven en hun ervaringen structureel mee te nemen, wordt beleid niet óver hen gemaakt, maar mét hen. Dit doen we door mantelzorgers te betrekken bij de acties die zijn opgenomen in de bijlages. Per actie kijken we hoe we mantelzorgers het beste kunnen betrekken. Bij de campagne voor mantelzorgers hebben we bijvoorbeeld een doelgroepenonderzoek uitgevoerd en mantelzorgers gevraagd wat zij van de
In bijlage 4 vindt u de concrete activiteiten voor het thema verbinden.
Bijlagen
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
19
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
20
BIJLAGE 1: ACTIVITEITEN VINDEN
Activiteit
Communicatiecampagne mantelzorg
Doel Wat willen we bereiken?
Een gerichte campagne met ervaringsverhalen van mantelzorgers. Daarnaast zal duidelijk gemaakt worden dat mantelzorgers terecht kunnen bij Sterker Mantelzorg Nijmegen met al hun vragen. Voor deze campagne wordt de expertise van een communicatiebureau ingezet.
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
Mantelzorgers
Gemeente Nijmegen en Sterker Mantelzorg Nijmegen
Eind 2025 start de campagne die jaarlijks herhaald wordt.
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
1
Na iedere boost van de campagne wordt het aantal aanmeldingen bij Sterker Mantelzorg Nijmegen gemeten en het gebruik van de website.
Het vertalen van de folders volgt eind 2026.
Het is een digitale en fysieke campagne. Daarnaast worden er berichten geplaatst in de wijkbladen en worden de folder in meerdere talen aangeboden. Doorontwikkelen gemeentelijke website over mantelzorg
Het is van belang dat de informatie op de gemeentelijke website actueel blijft en aansluit bij de behoeften van de gebruikers. Daarnaast wordt de site uitgebreid met informatie over werk en mantelzorg, en wonen en mantelzorg. Er wordt gezorgd dat de informatie aansluit bij de website van Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Mantelzorgers
Gemeente Nijmegen
2026
1
Nadat de website gereed is wordt bij een aantal professionals en een aantal mantelzorgers getoetst of informatie begrijpelijk is.
Doorontwikkelen website Sterker Mantelzorg Nijmegen
Er wordt onderzocht of de website goed aansluit bij de informatie behoefte van mantelzorgers en professionals. Aan de hand hiervan wordt de website doorontwikkeld. Daarnaast wordt de website aangevuld met informatie over werk en mantelzorg, en wonen en mantelzorg.
Mantelzorgers en professionals
Sterker Mantelzorg Nijmegen
2026
1
Nadat de website gereed is wordt bij een aantal professionals en een aantal mantelzorgers getoetst of informatie passend is.
Informatie over ondersteuningsmogelijkheden is beschikbaar langs het leef-, welzijns- en zorgpad van mantelzorgers
Het is belangrijk dat mantelzorgers gemakkelijk toegang hebben tot relevante informatie. Deze informatie gaan we aanbieden lang het leef-, welzijns- en zorgpad van mantelzorgers. Denk hierbij aan: scholen, sportverenigingen, wijkcentra, wijkbladen, migrantenorganisaties, uitgaansgelegenheden, kerkgenootschap, ouderenbond, werk, kinderdag verblijven, de bibliotheek, STIPS, online platforms, huisartsen, het Wmo-loket, thuiszorgteams, paramedici en ziekenhuizen.
Mantelzorgers
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
2
Reguliere verantwoording Sterker: Er wordt gekeken of er meer contact wordt gezocht met Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Digitaalvaardige mantelzorgers
Gemeente Nijmegen in afstemming met Sterker Mantelzorg Nijmegen
2027 (voor het onder zoek) 2028-2029 (mogelijke pilot)
3
Afhankelijk van de pilot.
Daarnaast worden er berichten geplaatst in de wijkbladen en worden de folder in meerdere talen aangeboden. Onderzoek naar de inzet van AI voor informatie en advies
Er is een grote groep beginnende en minder belaste mantelzorgers, die vooral op zoek zijn naar informatie en advies. Er zal onderzocht worden of AI een aanvulling is op het huidige aanbod van informatie en advies.
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
21
BIJLAGE 2: ACTIVITEITEN VERSTERKEN
Activiteit
Doel Wat willen we bereiken?
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
Waardering voor mantelzorgers in de stad
Sterker Mantelzorg Nijmegen zorgt jaarlijks voor een presentje voor mantelzorgers en diverse gezellige en ontspannende activiteiten op de dag van de mantelzorg ter waardering van hun inzet.
Mantelzorgers
Gemeente Nijmegen en Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Monitoring vindt plaats na de dag van de mantelzorg en het uitdelen van de presentjes.
Collectieve ondersteuning Sterker Mantelzorg Nijmegen
Collectieve ondersteuning voor mantelzorgers richt zich op het bieden van algemene, groepsgerichte hulp die het welzijn van mantelzorgers bevordert en hen versterkt in hun zorgtaak. Deze vorm van ondersteuning wordt geboden door Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Mantelzorgers
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Reguliere verant woording Sterker
Wmo consulenten, ouderenadviseurs en buurtteams (volwassenen en Jeugd en Gezin) hebben oog voor zorgvrager èn mantelzorger.
Wmo-consulenten, ouderenadviseurs en buurtteams spelen een cruciale rol in het ondersteunen van zowel zorgvragers als mantelzorgers. We informeren en trainen professionals om mantelzorgers te betrekken bij het keukentafelgesprek en hun positie te bespreken.
Wmo consulenten, ouderenadviseurs en buurtteams
Gemeente Nijmegen en Sterker Mantelzorg Nijmegen
2027 en 2029
2
Reguliere verant woording Sterker
Individuele ondersteuning Sterker Mantelzorg Nijmegen
Individuele ondersteuning voor mantelzorgers, helpt om de zorg vol te houden en tegelijkertijd voor zichzelf te blijven zorgen. Deze vorm van ondersteuning wordt geboden door Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Mantelzorgers
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
3
Reguliere verant woording Sterker
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
22
BIJLAGE 3: ACTIVITEITEN VERLICHTEN
Activiteit
Doel Wat willen we bereiken?
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
Respijtzorg voor ouders met een kind met een boven gebruikelijke ondersteuningsbehoefte
Vanuit de jeugdwet kunnen verschillende zorgmodules worden ingezet als een vorm van respijtzorg. Respijtzorg is bedoeld om ouders die langdurig en intensief zorgen voor hun kind met een boven gebruikelijke ondersteuningsbehoefte tijdelijk te ontlasten. Het doel is dat ouders en het gezin de zorgtaken op een gezonde manier kunnen volhouden en overbelasting wordt voorkomen. Een voorbeeld hiervan is Zorgoppas.
Ouders van kinderen met een boven gebruikelijke ondersteuningsbehoefte
Gecontracteerde aanbieders
Doorlopend
1
Via contractmanagers
Gezinsondersteunende zorg
Gezinsondersteunende zorg is een voorziening die ouders ondersteunt bij de opvoeding en verzorging van hun kind met een intensieve zorgvraag. De ondersteuning richt zich niet alleen op het kind zelf, maar op het hele gezin dus ook op eventuele broertjes en zusjes. Deze zorg is er voor gezinnen die dit het hardst nodig hebben, en helpt om het dagelijkse leven thuis beter vol te houden.
Ouders van kinderen met een boven gebruikelijke ondersteuningsbehoefte
Gecontracteerde aanbieders
Doorlopend
1
Via contractmanagers
Logeeropvang
Het product logeeropvang (voorheen kortdurend verblijf) is in 2025 opnieuw aanbesteed. De nieuwe contracten gaan per 2026 in. Tijdens de aanbesteding is rekening gehouden met de input vanuit de evaluatie mantelzorg en respijtzorg. Gezien de toenemende vergrijzing en daarmee toenemende druk op mantelzorgers van senioren, is de doelgroep uitgebreid naar 18+, in plaats van 18-65 jaar.
Voor de zorgvrager van (dreigende) overbelaste mantelzorgers
Diverse aanbieders en de Buurtteams voor de toegang tot de logeeropvang
Doorlopend
1
Via contractmanagers
Logeerarrangement voor mensen met dementie
Het Odensehuis heeft een logeerarrangement voor mensen met Dementie. De ervaringen met dit logeerarrangement zijn erg goed en daarom willen we dit aanbod behouden de komende jaren. Wanneer de vraag groeit, willen we het aanbod verder uitbreiden.
Mensen met dementie ter ontlasting van mantelzorgers
Odensehuis
Doorlopend
1
Tijdens de jaarlijkse verantwoording.
De Hulpdienst Nijmegen
Al diverse jaren ondersteunt de Hulpdienst Nijmegen mantelzorgers door middel van praktische diensten (bijv. tuinhulp) en maatjes. We willen de komende jaren de subsidierelatie met de hulpdienst voortzetten.
Mantelzorgers en zorgvragers
De Hulpdienst Nijmegen
Doorlopend
1
Structureel wordt gemonitord doormiddel van halfjaar gesprekken en jaarlijkse verantwoording.
Dagbesteding senioren
In Nijmegen hebben we een breed aanbod van dagbesteding voor mensen met ouderdomsproblematiek. Deze vorm van dagbesteding is vrij toegankelijk. De ervaringen van de deelnemers en mantelzorgers zijn goed. Om deze reden worden nieuwe meerjarenafspraken gemaakt
Mantelzorgers en zorgvragers
Gemeente Nijmegen en aanbieders dagbesteding Senioren
Doorlopend
1
Structureel wordt gemonitord door middel van halfjaarlijkse verantwoordingen. Aanvullend vindt er een kwaliteitscheck de komende 4 jaar plaats bij iedere aanbieder.
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029 Activiteit
Doel Wat willen we bereiken?
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Informatie over ontspoorde mantelzorg
Veilig Thuis Gelderland Zuid geeft onder de titel “Ouderenmishandeling” informatie en advies over wat te doen bij ontspoorde mantelzorg. Daar ontspoorde mantelzorg niet alleen bij ouderen voorkomt kijken we op welke wijze bij Sterker Mantelzorg Nijmegen informatie over hulp bij ontspoorde mantelzorg meer bekendheid gegeven kan worden.
Mantelzorgers, zorgvragers, naasten en professionals
Veilig Thuis Gelderland Zuid, Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Structureel tijdens de jaarlijkse verantwoordingen.
Parkeervergunning mantelzorgers
In Nijmegen is het mogelijk om een mantelzorgersparkeervergunning aan te vragen. Deze parkeervergunning willen we de komende jaren beschikbaar houden voor mantelzorgers.
Mantelzorgers
Parkeervergunningen
Doorlopend
1
Structureel
Onderzoek naar mogelijke aanvullingen voor het aanbod van respijtzorg
Gemeente Nijmegen zoekt de komende periode door naar een verbreding van het aanbod van respijtzorg, zodat meer mantelzorgers en hun naaste daar vanzelfsprekender gebruik van maken. Hierbij wordt ook gekeken naar het ondersteunen bij regeltaken.
Mantelzorgers
Gemeente Nijmegen
2026-2027
2
Niet van toepassing.
Opvang thuis (overdag)
Sterker Mantelzorg Nijmegen is de toegangspoort tot deze ondersteuning, er hoeft geen officiële indicatie afgegeven te worden.
Sterker Mantelzorg Nijmegen is de toegangs poort tot deze ondersteuning, er hoeft geen officiële indicatie afgegeven te worden.
Gemeente Nijmegen, Hups en Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
2
Tijdens het jaargesprek met Sterker Mantelzorg Nijmegen en Hups
Nachtopvang thuis
In 2025 zijn wij gestart met een pilot voor nachtopvang thuis. Uit diverse onderzoeken is naar voren gekomen dat mantelzorgers behoefte hebben aan opvang ’s nachts, maar dat in diverse situatie een logeeropvang elders niet passend is. We willen deze pilot voorzetten. Sterker Mantelzorg Nijmegen is de toegangspoort tot deze ondersteuning, er hoeft geen officiële indicatie afgegeven te worden.
(Dreigende) overbelaste mantelzorgers
Gemeente Nijmegen, Hups en Sterker Mantelzorg Nijmegen
2025-2026 Bij succes van de pilot wordt dit structureel aanbod.
2
Eind 2026 wordt gemonitord aan de hand van het aantal mantelzorgers die gebruik hebben gemaakt van deze voorziening en hun ervaringen met deze voorziening.
Voorzorgcirkels
Voorzorgcirkels zijn netwerken van ongeveer 10 tot 15 inwonersof adressen - in een buurt, die elkaar op verschillende manieren ondersteunen. Ze spreken met elkaar af dat ze voor elkaar klaarstaan en stemmen af hoe ze elkaar kunnen helpen. We blijven voorzorgcirkels ondersteunen om op deze manier de mantelzorgtaken te verlichten.
Inwoners die behoefte hebben aan een voorzorgcirkel
Sterker Ouderenwerk
Doorlopend
3
Reguliere verantwoording Sterker
23
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029
24
BIJLAGE 4: ACTIVITEITEN VERBINDEN
Activiteit
Doel Wat willen we bereiken?
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
Integrale samenwerking binnen gemeente Nijmegen
We gaan het mantelzorgbeleid verbinden met andere gemeentelijke beleidsterreinen zoals werk, inburgering, jeugd, bijstand, parkeren en wonen. Dit doen we door een presentatie over mantelzorg te geven aan diverse teams binnen de gemeente. Aanvullend wordt er ook geregeld een bericht over mantelzorg geplaatst op het intranet.
Medewerkers gemeente Nijmegen
Gemeente Nijmegen
2026-2029
1
Jaarlijks wordt een planning gemaakt van deze activiteit en aan het einde van het jaar wordt gekeken welke onderdelen uitgevoerd zijn en welk resultaat dit heeft opgeleverd.
Integrale afstemming toegang Wmo
We besteden aandacht aan de mantelzorgevaluatie bij de Wmoconsulenten. We gaan met de teamleiders van de Wmo consulenten in gesprek over hoe we de toegang tot de Wmo voor mantelzorgers (en hun cliënten) kunnen verlagen.
Beleidsadviseurs en IZ&L
Gemeente Nijmegen
2026
1
Niet van toepassing
Integrale afstemming over het thema wonen
In de Woonzorgvisie 2025 -2030 besteden we expliciet aandacht aan de positie van de mantelzorger. Dit betreft het informeren van welzijn- en zorgpartners over de mogelijkheden om mantelzorg gemakkelijker te combineren.
Welzijn- en zorgpartners
Gemeente Nijmegen
2026
1
Vanuit de Woonzorgvisie
Informeren van zorgverleners, welzijnsmedewerkers, werkgevers, scholen en vrijwilligersorganisatie over de rol van mantelzorgers
Sterker Mantelzorg Nijmegen krijgt een extra opdracht om te zorgen dat er meer oog is voor mantelzorgers in Nijmegen. Dit gaan zij doen door zorgverleners, werkgevers, scholen en vrijwilligersorganisaties actief te informeren over mantelzorgers, tools aan te reiken waarmee zij mantelzorgers laagdrempelig kunnen ondersteunen en actief te informeren over de rol van Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Zorgverleners, werkgevers, scholen en vrijwilligersorganisaties
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Reguliere verantwoording Sterker
Samenwerking huisartsen
Sterker Mantelzorg Nijmegen krijgt een extra opdracht om de samenwerking met huisartsen te intensiveren. Veel zorgvragers en mantelzorgers komen bij de huisarts terecht en het is daarom belangrijk dat huisartsen actief doorverwijzen en voldoende oog hebben voor mantelzorgers.
Huisartsen
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Reguliere verantwoording Sterker
Samenwerking ziekenhuizen
Sterker Mantelzorg Nijmegen krijgt een extra opdracht om de samen werking met ziekenhuizen te intensiveren. Veel zorgvragers en mantel zorgers komen in het ziekenhuis bij een specialist. Het is belangrijk dat er voldoende informatie beschikbaar is over mantelzorgondersteuning voor zowel mantelzorgers als ziekenhuisprofessionals.
Ziekenhuizen
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Reguliere verantwoording Sterker
UITVOERINGSAGENDA MANTELZORGONDERSTEUNING 2026 - 2029 Activiteit
Doel Wat willen we bereiken?
Doelgroep Op wie is het gericht?
Betrokken organisaties Wie zijn er betrokken?
Advies aan werkgevers over het ondersteunen van mantelzorgers
Een grote groep mantelzorgers heeft naast de mantelzorgtaak ook een betaalde baan. Veel verzuim wordt veroorzaakt door het combineren van mantelzorg en werk. Voor werkgevers is het belangrijk oog te hebben voor mantelzorgers en mantelzorgers passend te ondersteunen. Sterker Mantelzorg Nijmegen kan werkgevers hierbij adviseren.
Werkgevers
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Samenwerking met migrantenorganisaties
Sterker Mantelzorg Nijmegen bereikt nog weinig mantelzorgers binnen de migrantengroepen die in Nijmegen wonen. Sterker Mantelzorg Nijmegen gaat samenwerken met migrantenorganisaties om hen te informeren over de rol van mantelzorgers en de mogelijkheden van ondersteuning. De Wegwijzer Cultureel sensitief werken van Mantelzorg Pro is een voorbeeld van een werkwijze die hiervoor ingezet kan worden.
Migrantenorganisaties
Samenwerking met scholen
Sterker Mantelzorg Nijmegen bereikt nog weinig jonge mantelzorgers. Sterker Mantelzorg Nijmegen gaat intensiever samenwerken met scholen om hen te informeren over de rol van mantelzorgers en de mogelijkheden van ondersteuning.
Integrale afstemming met Economische zaken van gemeente Nijmegen
We onderzoeken met de collega’s van Economische zaken op welke wijze het thema mantelzorg geïntroduceerd kan worden bij het lokale bedrijfsleven. Daarbij leggen we verbinding met de activiteiten van Sterker Mantelzorg Nijmegen.
Wanneer Wanneer vindt het plaats?
25
Prioriteit Welke prioriteit heeft de activiteit?
Monitoring Wanneer vindt de monitoring plaats?
Doorlopend
1
Reguliere verant woording Sterker
Sterker Mantelzorg Nijmegen en Bindkracht 10
Doorlopend
1
Reguliere verant woording Sterker
Scholen
Sterker Mantelzorg Nijmegen
Doorlopend
1
Reguliere verant woording Sterker
Collega’s Economische zaken
Gemeente Nijmegen
2
Niet van toepassing
nijmegen.nl