Bijlage 1a Halfjaarbrief Werk en Inkomen 2021
Tekst van het document
Bijlage 1a
Cijfers Werk & Inkomen eerste halfjaar 2021 Oktober 2021
Inhoud Lokaal..................................................................................................................................................................................3 Bijstandsaantallen..........................................................................................................................................................3 Benchmark - ontwikkeling PW-uitkeringen ..............................................................................................................4 Instroom......................................................................................................................................................................5 Uitstroom ....................................................................................................................................................................9 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) ...........................................................................12 Deeltijdwerk en vrijwilligerswerk ................................................................................................................................13 Handhaving & Naleving................................................................................................................................................13 Toeslagencheck
............................................................................................................................................................13 Regionaal ..........................................................................................................................................................................14 WerkBedrijf Rijk van Nijmegen.....................................................................................................................................14 Resultaten (zie ook bijlage 1b, Tussenrapportage MGR 2021)...............................................................................14 Samenwerking arbeidsmarkt ......................................................................................................................................15
2
Lokaal Bijstandsaantallen
Figuur 1. Aantal uitkeringen Participatiewet (PW), IOAW/IOAZ en BBZ, januari ’20 t/m augustus ‘21
Figuur 2. Aantal Participatiewet-uitkeringen, januari ’20 t/m augustus ‘21 • • • •
Het aantal PW-uitkeringen is per 1 juli 2021 (7.331) met 1,2% gedaald ten opzichte van januari 2021 (7.420). De daling is voor het eerst zichtbaar vanaf april ’21 en zet voorlopig door vanaf juni. Vanaf juli ’21 daalt het aantal uitkeringen verder, samenhangend met de bestrijding van de coronacrisis en daarmee de groei van de economie en de werkgelegenheid. Landelijk is het aantal bijstandsgerechtigden in het eerste halfjaar met 1% gestegen t.o.v. 2020; gemeente Nijmegen steekt daar gunstig bij af.
Benchmark - ontwikkeling PW-uitkeringen
3
Figuur 3 en 4. Bijstandsontwikkeling Nijmegen ten opzichte van de kennissteden - totaal en individueel •
• • • •
In 2013 is door de Auditcommissie een set van benchmarksteden vastgesteld die in de Stads- en Wijkmonitor worden gebruikt ter vergelijking met Nijmegen. Deze steden zijn geselecteerd op basis van vergelijkbaarheid: kennisstad, bevolkingsomvang en nabijheid. In deze en de komende (half)jaarbrieven sluiten wij hierop aan. Alle kennissteden zien een stijging in het aantal uitkeringen vanaf maart/april ’20, het begin van de coronacrisis. Sinds maart ’20 stijgt het aantal PW-uitkeringen in Nijmegen sterker dan in de andere steden; dit verschil blijft, maar wordt steeds kleiner in de eerste helft van ’21. Nijmegen maakt een inhaalslag in de daling van het aantal PW-uitkeringen t.o.v. de andere steden tijdens de eerste helft van 2021. Figuur 4 laat zien dat de bijstandsontwikkeling in het eerste halfjaar van ’21 in de meeste kennissteden minder sterk fluctueert (m.u.v. Maastricht).
4
Instroom
Figuur 5. Instroom PW, IOAW/IOAZ en Bbz cumulatief
• • •
In het eerste halfjaar van 2021 stroomden 742 mensen in de bijstand/PW (totaal instroom uitkeringen: 857). Dit is minder dan in het eerste halfjaar van 2020; toen waren dit er 958. Sinds maart ’21 is er maandelijks een lichte daling in de instroom te zien en ook in juli neemt de instroom verder af. Zie figuur 6.
5
180
156
160 140
150
122
120
120
110
114
100
84
92
80 60 40 20 0
jan-21
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
Figuur 6. Instroom PW, IOAW/IOAZ en Bbz. •
•
In het eerste halfjaar van 2021 is de instroom het hoogst in de maand februari (156); vanaf maart (150) daalt deze verder naar 92 in augustus. In het voorjaar trok de economie aan en ontstond er meer vraag naar arbeid. In 2018 was de gemiddelde maandelijkse instroom 140; in 2019 bedroeg deze 128. In 2020 was deze gemiddeld 151 en in 2021 (tot en met juli) bedraagt de instroom 122 gemiddeld per maand.
Figuur 7. Leeftijd en instroom in uitkering • • •
Tot en met augustus 2021 is het aandeel jongeren dat instroomt in een uitkering 3% lager dan in 2020. In totaal maakt het aantal jongeren tot 27 jaar ruim een derde deel (37%) uit van de totale instroom. Opvallend en positief is dat 55-plussers ondanks de coronacrisis niet in veel grotere aantallen instromen.
6
Redenen instroom Tabel 1. Redenen instroom PW, IOAW/IOAZ en BBZ Instroomreden
2018
Einde WW Beëindiging studie Einde arbeid in dienstbetrekking Overname van andere gemeente Andere oorzaak Beëindiging zelfstandig beroep Totale instroom
2019
2020
2021 t/m aug.
247 181 114 149 606 138
218 152 115 142 529 151
286 240 204 140 635 86
144 119 77 92 340 48
1.654
1.502
1.779
941
N.B. De afzonderlijke aantallen in tabel 1 tellen niet op tot de ‘totale instroom’, doordat er veel verschillende kleinere categorieën worden geregistreerd, bijvoorbeeld vanwege beëindiging huwelijk/relatie of beëindiging andere uitkering (zoals bij ziekte). • • • • • •
In 2021 stromen tot en met augustus minder mensen in dan in 2020. Als we de eerste 8 maanden extrapoleren naar heel 2021, is de instroom over 2021 21% lager dan in 2020. De verminderde instroom hangt samen met de aantrekkende economie en daarmee de toenemende vraag naar arbeid. Met name bij de instroomredenen ‘einde arbeid in dienstbetrekking’, ‘einde WW’ en ‘einde studie’ zien we sinds het voorjaar van ’21 lagere aantallen dan in 2020. De instroomreden ‘beëindiging studie’ sluit aan bij het landelijk beeld dat jongeren blijven studeren, dan wel snel een baan vinden. Er stromen ook in het eerste halfjaar van 2021 minder mensen in vanwege beëindiging van een zelfstandig bedrijf/beroep dan voorgaande jaren. Mogelijk omdat ondernemers die anders een beroep hadden gedaan op het Bbz of de PW vanwege beëindiging bedrijf, nu een beroep deden op de steunmaatregelen vanuit het Rijk, zoals de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo).
7
Uitstroom
Figuur 8. Uitstroom PW, IOAW/IOAZ en BBZ cumulatief In het eerste halfjaar van 2021 stroomden 878 mensen uit een uitkering; dit is een hogere uitstroom dan in het eerste halfjaar van 2019 (805) en 2020 (660).
8
200
175
180
182 165
160 140 120
139 110
112
103
93
100 80 60 40 20 0
jan-21
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
Figuur 9. Uitstroom PW-, IOAW-/IOAZ- en Bbz-klanten per maand. • • •
De uitstroom uit een uitkering was in het eerste halfjaar van 2021 het laagst in de maanden mei (103) en juli (93). De uitstroom was in 2021 het hoogst in de maanden februari (175) en juni (182). Tegelijkertijd neemt de instroom over dezelfde periode af; het totale aantal uitkeringsgerechtigden daalt dus. In 2019 was de gemiddelde maandelijkse uitstroom 143. In 2020 was deze 129 en in het eerste halfjaar van 2021 herstelde deze naar 146. Na juni zien we de uitstroom afnemen. We zien hiervoor nog geen duidelijke reden.
Redenen uitstroom Tabel 2. Redenen uitstroom PW, IOAW/IOAZ en BBZ Uitstroomreden
2018
2019
2020
2021 t/m aug.
Werk + zelfstandig beroep of bedrijf Overig Verhuizing Geen inlichtingen/ schending inlichtingenplicht AOW Studiebeurs/studiefinanciering Totale uitstroom
987 284 246 244 146 109 2.000
785 223 235 209 144 103 1.694
630 218 237 139 195 127 1.534
566 133 159 77 113 35 1.090
N.B. De categorie ‘overig’ bestaat uit allerlei kleinere categorieën zoals overlijden of een andere uitkering. De afzonderlijke aantallen in tabel 2 tellen niet op tot de ‘totale instroom’, doordat er veel verschillende kleinere categorieën worden geregistreerd, bijvoorbeeld vanwege beëindiging huwelijk/relatie of beëindiging andere uitkering (zoals bij ziekte). •
In totaal stromen in 2021 naar verwachting meer mensen uit de uitkering ten opzichte van 2020: tot en met augustus 2021 bedraagt de uitstroom 70% van de gehele uitstroom in 2020, met nog 4 maanden te gaan. De huidige groei van de economie zal ook voor uitkeringsgerechtigden meer kansen bieden.
9
•
• •
Vanwege de coronabeperkingen was het soms lastiger voor uitkeringsgerechtigden om te voldoen aan onderdelen van de inlichtingenplicht. We hebben o.a. coulance getoond wanneer inwoners hun maandelijkse statusformulier niet of niet tijdig inleverden. Dat zien we terug in een lagere uitstroom vanwege het schenden van inlichtingenplicht. Er stromen met name meer mensen uit naar werk of een eigen bedrijf: tot en met augustus is de uitstroom naar werk/eigen bedrijf al 90% van dezelfde uitstroom in heel 2020. Er stromen in 2021 tot nu toe beduidend minder mensen uit vanwege aanvang studie, vergeleken met voorgaande jaren. Mogelijk zal het tweede halfjaar een ander beeld geven, omdat het studiejaar in september begint.
Figuur 10. Verhouding leeftijd en uitstroom uitkering (alle redenen)
Figuur 11. Verhouding leeftijd en uitstroom uitkering naar werk • • •
Er stromen tot en met augustus 2021 iets minder jongeren uit dan in heel 2020. In totaal is het aantal jongeren met een bijstandsuitkering gestegen. Dit is in lijn met landelijk beeld. In 2021 is de uitstroom naar werk voor alle leeftijdsgroepen nagenoeg gelijk aan die in 2020. In 2021 zien we het aantal 55-plussers dat uitstroomt naar werk vrijwel gelijk blijven. Ditzelfde geldt voor de groep van 27-55 jaar.
10
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) 350 300 250 200 150 100 50
Tozo 1
Tozo 2
Figuur 12. Aantal (digitale) aanvragen Tozo 1, 2, 3, 4 en 5 per dag
Figuur 13. Aantal ondernemers dat gebruik maakt/gebruik heeft gemaakt van een Tozo-uitkering (t/m 31 augustus 2021). •
•
• •
Sinds de invoering van de Tozo (maart 2020) maakten 3.617 unieke ondernemers gebruik van één of meer varianten Tozo. Bij de Tozo 1 ontbrak de partner-inkomenstoets; het aantal gebruikers lag toen het hoogst. Tot nu toe wordt het meest gebruik gemaakt van Tozo 1 en Tozo 3. Beide liepen gedurende een lockdown; bovendien kende Tozo 1 nog geen partner-inkomenstoets (in tegenstelling tot Tozo 2, 3, 4 en 5). Gedurende de eerste week na start van een nieuwe variant Tozo komen de meeste aanvragen binnen. De medewerkers van Z&I werken hard om elke aanvraag binnen 4 weken te beoordelen. Vanaf het 4e kwartaal 2021 zal de Tozo niet meer van kracht zijn.
11
02 1 -2 30
02 1
Tozo 5
8-
-2 30
02 1 7-
-2 30
02 1 6-
-2 30
02 1 5-
-2 30
02 1 4-
-2 30
02 1
Tozo 4
3-
-2 28 2-
30
-2
02 1
0
Tozo 3
1-
020 2
0 -3 12
020 2
0 -3 11
020 2
-3
02 0
10
9-
30
-2
02 0 -2 30
02 0 8-
-2 30
02 0 7-
-2 6-
30
02 0 -2
30
02 0 5-
-2 30 4-
3-
30
-2
02 0
0
Deeltijdwerk en vrijwilligerswerk 900
780
774
791
jan-21
feb
mrt
800
758
777
777
762
apr
mei
jun
jul
728
700 600 500 400 300 200 100 0
aug
sep
okt
nov
dec
Figuur 14. Aantal uitkeringsgerechtigden met inkomsten uit een deeltijdbaan, vrijwilligerswerk of stage. •
• • •
De grafiek laat zien hoeveel uitkeringsgerechtigden per de 1e van de maand inkomsten hebben gehad uit parttime werk of vrijwilligerswerk. Deze groepen zijn samengevoegd, omdat vrijwilligersinkomsten zeer beperkt zijn. Tot en met augustus 2021 meldden gemiddeld 768 uitkeringsgerechtigden maandelijks inkomsten uit werk of stage. In 2020 waren dat gemiddeld 788 uitkeringsgerechtigden per maand. Zij verdienden in de eerste acht maanden van 2021 zelf gemiddeld € 516 per maand. 15% van de uitkeringsgerechtigden die inkomsten uit werk meldden zijn jonger dan 27 jaar. 25% van de uitkeringsgerechtigden die inkomsten meldden, zijn 27 jaar of ouder. 600 500 400 300 200 100
2018
2019
be r
r
ce m
be de
ve m
be r
no
ok to
em be r pt
us st
2020
se
au
gu
ju li
ni ju
ei m
ril ap
m
aa
rt
ri ua fe br
ja
nu
ar
i
0
2021
Figuur 15. Aantal uitkeringsgerechtigden dat vrijwilligerswerk verricht/toestemming heeft om met behoud van uitkering vrijwilligerswerk te verrichten.
12
•
Het aantal uitkeringsgerechtigden dat vrijwilligerswerk verricht is in de afgelopen jaren gestegen. In 2021 blijft het aantal ongeveer gelijk; gemiddeld 514 uitkeringsgerechtigden verrichten maandelijks vrijwilligerswerk.
Handhaving & Naleving Tabel 3. Het aantal opgelegde boetes en maatregelen in 2019, 2020 en eerste halfjaar 2021
Boetes Maatregelen Totaal
• •
•
•
2019
2020
2021
565 199 764
209 143 352
72 50 122
Het aantal opgelegde boetes en maatregelen is tot en met juni 2021 veel lager dan in voorgaande jaren. Dit past bij het in 2019 aangepaste boetebeleid, maar wordt tevens verklaard door de effecten van de coronacrisis: a.g.v. de lockdown in het eerste halfjaar konden minder rechtmatigheidsonderzoeken worden uitgevoerd. Huisbezoeken waren niet mogelijk en inwoners konden niet uitgenodigd worden in de Stadswinkel. Vanwege de coronabeperkingen was het moeilijk voor uitkeringsgerechtigden om te voldoen aan bepaalde voorwaarden van de arbeidsverplichting. Wij hebben vanwege deze omstandigheden en afhankelijk van de situatie vaker besloten geen maatregel op te leggen. Ook hebben we coulance getoond als inwoners hun maandelijkse statusformulier niet of niet tijdig inleverden (inlichtingenplicht).
Toeslagencheck Van juli 2020 tot en met juli 2021 hebben de sociaal raadslieden 169 inwoners gesproken. Het grootste deel van deze inwoners (134) is aangemeld door de klantmanager van afdeling Zorg & Inkomen. Bij vrijwel iedereen is een aanpassing nodig; soms klein, soms ingrijpend. Daarnaast is er bij vrijwel iedereen sprake van vraagstukken op het gebied van inkomstenbelasting en/of andere (juridische) kwesties. De meeste inwoners hadden recht op een hogere toeslag (61 inwoners). Bij 18 inwoners moest de toeslag naar beneden worden bijgesteld. Bij de inwoners die recht bleken te hebben op een hogere toeslag, ging het om bedragen variërend van € 15 tot € 1.668 per maand.
13
Regionaal WerkBedrijf Rijk van Nijmegen Resultaten (zie ook bijlage 1b, Tussenrapportage MGR 2021) De resultaten van WerkBedrijf voor de gemeente Nijmegen over het eerste halfjaar 2021 zijn als volgt: •
• •
De totale uitstroom uit de bijstand in de regio in het eerste halfjaar 2021 is hoger dan in 2020: 413 versus 241. Dat is een toename van 70%. Ook in Nijmegen zien we werkaanvaarding sterker terug in de uitstroomcijfers. Er zijn minder kandidaten begeleid bij werken met behoud van uitkering. Er zijn meer kandidaten uit de prioritaire groepen (jongeren, statushouders, 55-plussers en kandidaten met een
beperking) geplaatst op een betaalde (parttime of fulltime) baan dan in 2020: 414 versus 328. Dat is 25% hoger. De stijging is vooral zichtbaar bij mensen met een beperking en statushouders. Figuur 16: Resultaten Sociale Werkvoorziening en Participatiewet Uit: Tussenrapportage WerkBedrijf 2021, pag. 39/40.
14
Samenwerking arbeidsmarkt Voor de cijfers en aanvullende informatie over de regionale samenwerking wordt verwezen naar bijlage 1d, ‘Regionale Tafel Arbeidsmarkt Rijk van Nijmegen, stand van zaken Uitvoeringsagenda’, waarin de voortgang en resultaten worden beschreven van de projecten die onder de verantwoordelijkheid van de RTA plaatsvinden. Het gaat hierbij om initiatieven die gefinancierd worden uit middelen van Perspectief op Werk (PoW) en landelijke en provinciale steun- en herstelpakketten ter bestrijding van de coronacrisis. Daarnaast is bijlage 1c toegevoegd, waarin arbeidsmarktinformatie over het Rijk van Nijmegen van UWV in het 1e halfjaar van 2021 is weergegeven.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
15