Bijlage 19 Bijlagen bij de toelichting MER Bijlage 13.1 Presentatie Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen

Planologische Procedure Waal Energie Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen

27 februari 2023 1

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Opbouw presentatie 1. Ambities ENGIE Energie Nederland 2. Beoogde ontwikkeling Waal Energie 3. Grootschalige energieopwekking 4. Natuur / Luchtkwaliteit – Lage impact alternatief 5. Klimaat – Lage impact alternatief

6. Aanvulling

2

3

4

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 1. Ambities ENGIE Energie Nederland Pionier in het CO2 vrij maken van regelbare gascentrales ➢ Onze efficiënte gascentrales CO2 vrij maken door onder andere het toepassen van waterstof

➢ Landelijk net ondersteunen door flexibiliteit te bieden in het balanceren van vraag en aanbod (overschotten en tekorten oplossen)

Wind energie op zee ➢ Bijdragen aan de Nederlandse ambitie om in 2030 21 GW offshore wind te hebben

Leider in groene moleculen ➢ Groene waterstof produceren als aanjager in de Nederlandse waterstof economie ➢ Biogassen produceren voor transitie fase naar volledige waterstof economie en CO2 neutraliteit (bijdragen aan wettelijke bijmengverplichting) 5

6

Waal Energie – Aanjager voor een Duurzam e Stad – Stedenbouw kundig Raam w erk en Beeldkwaliteit

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 2. Beoogde ontwikkeling (Waal Energie) Energiehart

❑ Zero emissie energiestation wegverkeer ❑ Zero emissie energiestation scheepvaartverkeer ❑ Grootschalig Batterij Energie Opslag Systeem van 100 MW of meer Watergebonden of waterverbonden duurzame logistiek

❑ Uitbreidingsoptie container op- en overslag Watergebonden of waterverbonden duurzame circulaire maakindustrie

❑ Steenfabriek van de toekomst ❑ Samen met 2 andere innovatieve industriële ondernemingen mogelijkheid tot clustering / synergie Stadsdistributie

❑ Hub voor emissie loze logistiek van/naar de binnenstad Aansluiting NYMA, groenstructuren

❑ Parkeerhub en natuurtuin ❑ Groenstructuur

7

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 2. Beoogde ontwikkeling (Waal Energie) En afhankelijk van hoe de (markt-)ontwikkeling gaat … zie aanvulling

Energiehart

❑ Electrolyser voor productie van groene waterstof ❑ Grootschalige energieopwekking

Burendag 6 april 2019

Burendag 6 april 2019

8

Burendag / Informatiedag 1 oktober 2022

Verduidelijking is nodig, scherper vastleggen met elkaar Raadsvergadering 2 novem ber 2022

9

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 3. Grootschalige energieopwekking Waarom een nieuwe centrale?

❑ Om de energietransitie mogelijk te maken en daarmee ook het programma Waal Energie ❑ Om de stabiliteit van het elektriciteitsnet te verzekeren ❑ Om te voorzien in regelbaar vermogen wanneer zon en wind er niet zijn ❑ Om daarmee energieneutraliteit te kunnen bereiken ❑ Op alle schaalniveaus, stad/gebied, regio, provincie en land

zie aanvulling

Hoe zal een nieuwe centrale worden ingezet?

❑ Back-up fase: als zon en wind te weinig leveren met geleidelijk dalende draaiuren 1, 2 ❑ Groene fase: als er voldoende biogas, waterstof of synthetisch gas beschikbaar komt

zie aanvulling

Hoe duurzaam is zo’n nieuwe centrale?

❑ De centrale zal vanaf aanvang productie geschikt zijn voor het gebruik van waterstof, maar zolang dit niet voldoende voorhanden is, zal de centrale op aardgas werken ❑ De centrale zal zo vroeg mogelijk CO2 vrij zijn, maar uiterlijk 2045 1

In het begin zal dit nog relatief veel bedrijfsuren opleveren, maar deze bedrijfsuren nemen af met het toenemen van het aanbod aan zon en wind in het Nederlandse elektriciteitsnetwerk

2

Deze situatie is enigszins vergelijkbaar met de aardgas gestookte energiecentrale in het warmtenet van Nijmegen voor het geva l dat de ARN er niet of onvoldoende is (bijvoorbeeld bij koud weer)

Bron: Kamerbrief d.d. 23 december 2022 inzake Hoofdlijnen Programma Energiehoofdstructuur, CO2-vrij regelbaar vermogen 10

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 4. Natuur / Luchtkwaliteit – Lage impact alternatief ENGIE heeft een lage impact alternatief uitgewerkt voor de energiecentrale De door ENGIE voorgestelde jaargemiddelde luchtemissies voor NOx en NH3:

❑ 10 mg/Nm3 NOx en 3 mg/Nm3 NH3 (start-stopbedrijf) / 1,5 mg/Nm3 NH3 (continubedrijf) De door ENGIE voorgestelde maximum jaarvrachten voor NOx en NH3:

❑ 200 ton/jaar NOx en 23 ton/jaar NH3 Aangetoond is dat de beoogde energiecentrale gaat voldoen aan onderkant BBT 1 emissie eisen Op jaarvracht bekeken is dit een enorme reductie van stikstofemissies (>80%) en daaruit voortkomende belasting van een groot (Gelders) natuurgebied ten opzichte van de oude kolencentrale

1 Best Beschikbare Techniek

11

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 4. Natuur / Luchtkwaliteit – Lage impact alternatief En heel belangrijk, het plan Waal Energie voorziet in zero emissie oplossingen voor mobiliteit over weg en water, nu de grootste bronnen voor luchtvervuiling in Nijmegen De energiecentrale zal stroom leveren aan de zero emissie energiestations in geval zon en wind er niet of onvoldoende zijn

Ondanks de stikstofemissie vracht van de energiecentrale (ook in geval van waterstof) draagt het totale plan positief bij aan de verbetering van de luchtkwaliteit in een groot gebied ten opzichte van de situatie in 2019

Verdiepende bijeenkomst luchtkwaliteit, 8 decem ber 2022 (situatie 2019)

12

13

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 5. Klimaat – Lage impact alternatief De centrale zal zo vroeg mogelijk CO2 vrij zijn, maar uiterlijk 2045. ENGIE focust zich daarbij op het zo snel mogelijk beschikbaar krijgen van groene en CO2-vrije gassen, zie ambities aan het begin van deze presentatie Door toepassing van de meest efficiënte CO2-lage technologie, op dit moment een zogenaamde H-klasse STEG 1 met 63% netto rendement, is de nieuwe centrale ook op het moment dat groene en CO2-vrije gassen nog niet voldoende beschikbaar zijn, aantoonbaar het beste alternatief voor grootschalig opwekken van regelbaar vermogen

De toepassing van CO2-afvang wordt door ENGIE op dit moment in Nijmegen beoordeeld als een niet haalbaar uitvoeringsalternatief voor de nieuwe centrale: ❑ Er is nog geen CO2-infrastructuur aanwezig die nuttig hergebruik en/of opslag mogelijk maakt ❑ De technologie van CO2-afvang voor een gasgestookte centrale is nog onvoldoende ontwikkeld ❑ Een CO2-afvanginstallatie heeft veel ruimte en extra energie nodig en kan effect hebben op leefmilieu (bv water en geluid) ENGIE zal zich open (onderzoekend) op blijven stellen ten aanzien van de toepassing van CO2-afvang technologie, maar ziet voor de Nijmeegse Energie Centrale nu meer kansen in het CO2 vrij maken van het gas 1 Stoom en gasturbine centrale, de stoomturbine wordt aangedreven door de restwarmte van de gasturbine

14

Aanvulling

naar aanleiding van gesprekken met raadsfracties eerste helft februari 2023

15

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 6. Aanvulling – Vraag: Waarom hier? Waarom een nieuwe centrale in Nijmegen? Waarom niet ergens anders in Gelderland of daarbuiten?

❑ De stad, de regio en de provincie zijn afhankelijk van import van stroom, nu en in alle reële toekomstscenario’s (zie bijlage 1), zelfs in het geval van ambitieuze besparingen ❑ Energieneutraliteit: zelfstandig het elektriciteitssysteem overeind kunnen houden, in alle uren → grootschalige import van stroom past daar niet bij Daarnaast:

❑ Andere BARRO1 locaties en verbindingen met het buitenland liggen ver weg → transport van grote vermogens door congestiegebied is problematisch, vraagt om dure ingrepen in het netwerk (zie bijlage 2) En tenslotte: ❑ De locatie Centrale Gelderland heeft unieke karakteristieken (zie bijlage 3): - Goede aansluitmogelijkheid op het elektriciteitsnetwerk (150 kV naar knppnt Dodewaard) - Goede aansluitmogelijkheid op het gastransportnetwerk (H2 backbone naar Chemelot) - Beschikbaarheid van koelwater (rivier de Waal) - Uitkoppelmogelijkheid van warmte via het aanwezige warmtenet dat over het terrein loopt - Nabijheid van grote afnemers in stedelijk gebied (industrie, mobiliteit en woningen) - Relatief goede arbeidsmarkt, op alle niveaus 1 Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening, Titel 2.8. Elektriciteitsvoorziening

16

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 6. Aanvulling – Vraag: Wanneer? Welke plannen heeft ENGIE nu precies? Wanneer zou die centrale er moeten komen?

❑ ENGIE is afhankelijk van de Rijksoverheid voor het creëren van omstandigheden die nodig zijn voor de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een nieuwe centrale: - Capaciteitsvergoedingsmechanisme (CRM1) - Aanleg transportnetwerk waterstof - Productie waterstof

❑ Op dit moment is er geen levensvatbaar project mogelijk ❑ Met de planologische procedure Waal Energie bereidt ENGIE zich voor op de situatie dat die omstandigheden er wel zijn ❑ Het vergunning traject, de investeringsbeslissing, de ontwikkeling, de engineering, de bouw en inbedrijfname van een nieuwe centrale neemt veel tijd in beslag → reken op een doorlooptijd van 5 jaar 1 Capacity Remuneration Mechanism

Bron: European University Institute, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, 2021 Blauw: Licht blauw: Geel:

Geen capaciteitsvergoedingsmechanisme aanwezig Capaciteitsvergoedingsmechanisme voorgesteld / in overweging Capaciteitsvergoedingsmechanisme operationeel

17

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen 7. Dialoog Welke informatie ontbreekt wellicht nog? Waar kan ENGIE nog aanvullen en/of verdiepen?

18

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Bijlage 1a: Elektriciteitsbalans alle schaalniveaus energie in TJ

Centrale Gelderland (CG) Waal Energie (WE)

El.-productie

2015

CG13 (kolen)

13.6801

2021

Gelderland

El.-productie

2015

2021

2030

2045

Kolen

13.6801

0

Zon

4718

6.0205

12.8307

44.0004

Wind

3928

1.4025

10.4057

10.4057

10.8001

5.4001

71

101

131

Wind

651

651

651

10.8001

5.4001

2030

2045

WE (gas)

3501

7001

El.-vraag

2015

2021

2030

2045*

2021

2030

2045

Elektriciteit

35.9694

37.3104

46.800

46.0003

1882

6522

9993

1472

1472

1472

10.8001

5.4001

2030

2045*

El.-vraag

2015

2021

Elektriciteit El.-productie

2015

CG13 (kolen)

13.6801

Zon

322

Wind WE (gas)

RES Arnhem Nijmegen

2045

ENGIE Gemeente Nijmegen (diverse documenten) Energie mix obv ETM (Over Morgen 2018) Klimaatmonitor CBS (thema energie, diverse reeksen) Regio Arnhem Nijmegen (RES 1.0) Provincie Gelderland (diverse documenten) Rekenkamer Oost-Nederland Planbureau voor de leefomgeving (Klimaat- en energieverkenning) Systeemstudies Berenschot (mrt 2020 NL en Nov 2021 GLD)

Zon

WE (gas)

Nijmegen

2030

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

El.-vraag

2015

2021

Elektriciteit

3.1814

2.8904

2.7683

* 2045: 50% besparing op totale energievraag ter grootte van -6.311 TJ, aangenomen dat collectieve warmte van 281 TJ in 2021 doorgroeit naar 2.072 TJ in 2050 op basis van geothermie (64%) en warmtepompen (36%)

El.-productie

2015

2021

2030

2045

CG13 (kolen)

13.6801

Zon

1.5745

3.8406

11.9683

Wind

2545

1.2726

1.2726

10.8001

5.4001

2030

2045*

WE (gas) El.-vraag

2015

2021

Elektriciteit

12.0334

12.2394

13.4093

* 2045: 54% besparing op totale energievraag ter grootte van -34.986 TJ

Import Elektriciteit10: 2021 36.000 TJ 2030 21.600 TJ 2050 25.200 TJ

Nederland

* 2045: 53% besparing op totale energievraag ter grootte van -110.000 TJ

El.-productie

2015

2021

2030

Totaal

396.0009

438.0009

544.0009

Aardgas

165.0009

203.0009

89.0009

Kolen

142.0009

53.0009

09

Overig fossiel

15.0009

15.0009

11.0009

Nucleair

15.0009

14.0009

11.0009

Wind op land

22.6479

35.7559

90.3629

Wind op zee

3.9539

28.9459

239.2389

Zon

4.0009

41.0009

84.0009

Waterkracht

4009

3009

4009

Biomassa

18.0009

39.0009

13.0009

Overig

10.0009

9.0009

5.0009

Invoersaldo

32.0009

1.0009

-69.0009

El.-vraag

2015

2021

2030

Elektriciteit

430.0009

440.0009

428.0009

2045

2045

19

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Bijlage 1b: Energieverbruik Nijmegen

Bron: Energiemix (Ov er Morgen 2018)

Energieverbuik in gem eente Nijm egen (TJ)

2015

2020

2021

2030

2045*

Verbruik elektriciteit (incl. zonnestroom 'achter de meter')

3.181

2.905

2.890

2.768

Verbruik aardgas (excl. aardgasverbruik SBI D)

5.931

4.815

4.991

353

Verbruik w armte (aardgas en hernieuw bare w armte)

6.203

5.189

2.474

Verbruik voertuigbrandstoffen

3.158

2.927

713

Energieverbruik aardgas, elektriciteit, w armte en voertuigbrandstoffen

12.543

11.021

6.307

aardgas huishoudens en industrie 2072 TJ collectieve warmte (281 TJ in 2021), 363 TJ individuele warmte en 39 TJ biomassa 330 TJ waterstof, 99 TJ diesel en 231 TJ bio LNG; 615 TJ verplaatst naar verbruik elektriciteit

* 2045: 50% besparing op totale energievraag ter grootte van -6.311 TJ

Nijmegen

Energieverbuik hoofdsectoren in gem eente Nijm egen (TJ)

2015

2020

2021

2030

2045

Gebouw de omgeving (aardgas, elektriciteit en stadsw armte w oningen)

7.198

6.522

6.720

Verkeer en vervoer

3.158

2.927

Industrie, Energie, Afval en Water (aardgas en elektriciteit)

2.004

1.400

1.365

Landbouw , bosbouw en visserij (aardgas en elektriciteit)

73

41

46

Hernieuw bare w armte (excl. hernieuw bare w armte uit groen gas)

107

124

3

25

29

2020 Gas [mln m3]

2020 Elektra [MWh]

2020 Gas [TJ]

2020 Elektra [TJ]

2020 Energie [TJ]

Haven- en industrieterrein (TPN-West)

11

40.000

387

144

531

Goffert (de Winkelsteeg, NXP, Novio Tech Campus)

12

180.000

422

648

1070

Bijsterhuizen (deel Nijmegen)

1

7.500

35

27

62

Binnenstad (Huis voor de Binnenstad)

6

50.000

211

180

391

Ressen en Kerkenbos (OV Waalsprong en BNZ)

2

20.000

70

72

142

Heijendaal

10

105.000

351

378

729

Totaal

42

402.500

1,476

1,449

2,925

Zonnestroom 'achter de meter' niet-w oningen Energieverbuik bedrijven gem eente Nijm egen (TJ)

Industrie volgens de klimaatmonitor is nauw gedefinieerd, meer dan de helft van de bedrijven is qua energieverbruik opgenomen in gebouwde omgeving 2.925 TJ is gelijk aan 812.500 MWh / jaar met 2.920 uren per jaar is dit gelijk aan 278 MW

20

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Bijlage 2: Ligging BARRO locaties versus netcapaciteit TenneT's netcapaciteitskaart - Invoeding

21

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Bijlage 3a: Ligging energie hoofdinfrastructuur (gas en elektriciteit)

22

Raadsbijeenkomst Nijmegen en Beuningen Bijlage 3b: Nationaal waterstof programma – Ligging waterstofpijpleiding

23