Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd 28 juli 2025
Tekst van het document
Beeldkwaliteitsplan
Hoge Bongerd 28 juli 2025
Colofon
Inhoud
Auteur
1
Inleiding
3
1.1 1.2
Visie & kernwaarden Beeldkwalteit
4 6
2
De Warande
8
Projectnummer 2327
2.1 2.2 2.3
Architectuur Openbare ruimte Specials
10 16 22
Status Definitief
3
De Groene Hoven
24
Datum 28 juli 2025
3.1 3.2 3.3
Architectuur Openbare ruimte Specials
26 30 36
4
De Tuinen
38
4.1 4.2 4.3
Architectuur Openbare ruimte Specials
40 46 52
5
Algemene regels
54
6
Bronnen
68
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
In samenwerking met Gemeente Nijmegen Houben / Van Mierlo architecten
2
1. Inleiding Het beeldkwaliteitsplan (BKP) is geinspireerd door het stedenbouwkundig raamwerk dat voor de Hoge Bongerd is opgesteld. Dit document heeft een juridische status als onderdeel van het Omgevingsplan. Bij het ontwikkelen van dit BKP is daarom rekening gehouden met voldoende vrijheid voor ontwerpers om tot goede ontwerpen te kunnen komen en ligt de focus op het borgen van de meest beeldbepalende aspecten van het plan.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Het doel van dit BKP is drieledig. Ten eerste moet het plan richting geven aan de verdere uitwerking van de ruimtelijke en esthetische samenhang zoals ook in het stedenbouwkundig raamwerk wordt beoogd. Ten tweede moet het plan een inspiratiebron zijn. Ten derde moet het plan fungeren als toetsingskader voor een supervisor of Q-team dat bij de verdere uitwerking van het plan toezicht houdt op de ruimtelijke kwaliteit.
01.
3
1.1 Visie & kernwaarden In het stedenbouwkundig raamwerk worden de visie en de
Lent. Daar gaat de route over in het stedelijk gebied, het hart
kernwaarden voor de Hoge Bongerd beschreven. Deze zijn
van de Waalsprong met veel verschillende voorzieningen.
hier kort samengevat omdat dit een belangrijk fundament is voor dit beeldkwaliteitsplan.
Het nieuwe woongebied kent een drietal sferen (Warande, Hoven en Tuinen) die ontleend zijn aan de kenmerken van
Visie
het huidige gebied. Zo maken we een geleidelijke overgang
Het stedenbouwkundig raamwerk richt zich primair
vanaf de Lentse Warande richting de dorpse bebouwing. De
op de voetganger en fietser. Het landschap verbindt
bebouwing aan de Warande is meer stedelijk. De Hoven en
de verschillende overgangen en sferen van de Lentse
de Tuinen vormen de overgang, waarbij de hoogte van de
Warande naar het dorp Lent. De auto wordt zo snel mogelijk
gebouwen afneemt en geleidelijk meer aansluit bij het dorp.
afgevangen in een parkeergarage voor het merendeel van de bewoners. Bij voorkeur wordt ook het parkeren voor
Het gebied wordt vormgegeven met verschillende sferen
bezoekers en de commerciele functies hier ondergebracht.
en een eigen beeldkwaliteit. Hier wordt gezocht naar een
Op deze manier ontstaan condities voor een interessant
balans tussen eigenheid en samenhang. Naast baksteen
woonlandschap met autoluw karakter. Een plek waar de
in natuurlijke tinten wordt gestreefd naar houtbouw met
voetganger zich op zijn/haar gemak voelt en een prettige
aandacht voor circulariteit en duurzaamheid.
route ontstaat van de Lentse Warande naar station Lent en de voorzieningen van het hart van de Waalsprong.
De Lentse Warande is een esplanade die betekenis heeft
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
voor de hele stad. Hier ervaar je vele vergezichten naar de
4
De groene zone tussen bestaande bebouwing en
Spiegelwaal, het oude Lent met z’n kerken maar ook de
nieuwbouw wordt volgens de geldende richtlijnen ingericht
Waal, het eiland, de historische stad en de verschillende
als een biodiverse en ecologische zone, met een groen
bruggen. Het maakt onderdeel uit van de oost-west dijkroute
sociaal knooppunt waar ruimte is voor bewegen, ontmoeten,
vanaf Bemmel naar Oosterhout. De Lentse Warande heeft
sporten en spelen (BOSS) als ook collectieve voorzieningen
een ruime maat en legitimeert daarmee de keuze voor
zoals bijvoorbeeld een buurtkas.
middelhoogbouw langs de waterkering in de vorm van met name appartementen die profiteren van de vergezichten en
Het landschap begint vanaf de trappen bij de Spiegelwaal
de zon. Ten slotte wordt deze bebouwing het visitekaartje als
en kronkelt als het ware, samen met een fiets- en
je over de spoorbrug of over de Waalbrug de Waalsprong
voetgangersroute, door Hoge Bongerd tot aan het station
binnenrijdt.
Kaart visie Hoge Bongerd
1. Natuur & biodiversiteit
4. Mix aan woonvormen
Hoge bongerd is een schakel tussen stad, dorp
Hoge Bongerd biedt plaats aan diverse soorten
en landschap. Het landschap met zijn bestaande
huishoudens, portemonnees en leeftijden. Dit geldt ook
ecologische structuur van de dijk en de watersingel is
voor de verscheidenheid in woningtypen: atelierwoningen,
de basis voor de nieuwe woonomgeving. Daarnaast
appartementen, grondgebonden woningen en mix-vormen
versterken we de ecologische functie en bijdrage aan
zijn gemengd door het plan te vinden. Hoge Bongerd kent
de biodiversiteit door het toevoegen van inheemse
koop- en huurwoningen in verschillende prijsklassen.
beplanting en natuurinclusief bouwen.
Ook is er een mix in houtbouw en traditionele bouw. De stedenbouwkundige opzet maakt wonen in het landschap mogelijk in verschillende gradaties van privé, collectief tot publiek.
2. Doorwaadbaar & autoluw De doorwaadbaarheid van Hoge Bongerd voor voetgangers en fietsers is het uitgangspunt. De automobilist is op bezoek bij het langzaam verkeer. Hoge Bongerd wordt autoluw en kent ook autovrije zones waar volop ruimte zal zijn voor ontmoeten en spelen. Het dijklichaam biedt unieke kansen om een groot deel van de parkeerbehoefte uit het zicht op te lossen.
5. Collectiviteit & sociale cohesie Hoge Bongerd wordt een buurt waar je elkaar kent en naar elkaar omkijkt. Hier bestaat een gevoel van nabuurschap, van ‘ons kent ons’. Bestaande voorzieningen rondom het plangebied met de scouting, kinderdagverblijf en het bestaande buurtschap bieden een basis om te verbinden. Hoge Bongerd biedt kansen voor collectieve ruimtes. Denk bijvoorbeeld aan een ontmoetingsruimte, gastenverblijf, atelier- of klus-ruimte voor woningen <60m2. Het landschap vormt de verbinder tussen de collectieve functies met groen sociaal knooppunt. De bebouwing aan de Lentse Warande krijgt in de begane grond commerciële
3. Diversiteit & samenhang Hoge Bongerd kent een verscheidenheid in bebouwing.
activiteiten waardoor nieuwe levendige verblijfsplekken ontstaan.
om aan te sluiten op de verschillen in de omgeving. De
6. Klimaatadaptief
bebouwing aan het waterfront is meer stedelijk en via
Een klimaatadaptief ontwerp is essentieel voor een
de overgang naar het bestaande lagere landschap
veerkrachtige en duurzame woonomgeving. Daarom
wordt de verbinding met Lent gemaakt. De samenhang
integreren we vroeg in het proces groene infrastructuur,
borgen we door een gedeeld gebruik van hoogwaardige
watermanagement en duurzame energiesystemen in
materialen en architectonische details.
Hoge Bongerd.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Woontypen en gebouwhoogtes worden afgewisseld
5
1.2 Beeldkwaliteit W
O
02.
03.
04.
05.
06.
07.
08. 09.
Noordhof
Zuidhof
Spiegelhof
Benedenerf
Homestead
Loyd
Oosterhoutsedijk
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Grotere context De bestaande en toekomstige bebouwing aan de Lentse dijkzone vormt tezamen een nieuw stedelijk front. De architectuur is modern en materialen bestaan vooral uit beton, baksteen en hout. De kleurstelling is licht en de relatie met de dijk en het uiterwaardenlandschap is ontspannen.
6
De Hoge Bongerd voegt zich in dit palet en ontleent zijn eigen specifieke karakter aan ligging bij de Spiegelwaal en Warande die hier in het kader van Ruimte voor de Rivier zijn gerealiseerd. Ook de aansluiting op het Dorp Lent en het dijklandschap maken deze plek uniek. Met een ideale oriëntatie op de zon en het eiland voor de deur een perfecte plek voor ontspanning en recreatie.
10. 11.
Hoge Bongerd
Beeldkwaliteit Hoge Bongerd Dit beeldkwaliteitsplan speelt in op de unieke kwaliteiten van de plek en maakt onderscheid in drie zones waarin de woningbouwopgave een plek moet krijgen: A. B. C.
De Warande De Groene Hoven De Tuinen
Deze zones hebben allemaal een eigen identiteit en ruimtelijke karakteristiek, maar vormen tegelijk ook een samenhangend geheel. Daarmee onderscheidt De Hoge Bongerd zich van de andere plannen aan de dijk.
C
B A
Stelt Zuid
B. De Groene Hoven (hoofdstuk 3) Het dijklichaam ten noorden van de Warande heeft een mix van intieme hofjes met een rustige en ontspannen sfeer. Deze worden afgewisseld met groene woonstraten en zijn gevuld met weelderige beplanting. Het gebied is doorwaadbaarheid en het landschap dat tussen de gebouwen door loopt heeft continuïteit. Het dijklichaam wordt hier niet alleen gezien als functionele waterkering maar als een unieke landschappelijke typologie met hoogteverschillen. De plaatsing van volumes wordt integraal ontworpen met het landschap waardoor een speelse compositie ontstaat. C. De Tuinen (hoofdstuk 4) Wonen in de Tuinen staat voor grondgebonden wonen in een groene setting. Deze zone kenmerkt zich door veel openbaar groen langs de randen van het gebied, gecombineerd met vrijstaande clusters van woningen die verspreid in het landschap liggen. Het landschap vloeit tussen de woningen door.
Gemeenschappelijke kenmerken (hoofdstuk 5) De samenhang in de Hoge Bongerd wordt in dit beeldkwaliteitsplan geborgd door continuïteit in architectuurkeuzes en de inrichting van de openbare ruimte. Het is nadrukkelijk de opgave om uiteindelijk vorm te geven aan een ruimtelijk samenhangend gebied waarin alle onderdelen elkaar versterken. Moderne architectuur Alle zones worden gekenmerkt door een moderne architectuur met spannende architectonische composities en een sterke relatie tussen de nieuwe volumes en de buitenruimte. Duurzaam karakter Duurzame materialen, groene daken en gevels (geveltuinen op de begane grond), waterbeheersystemen en natuurlijke inrichtingselementen worden zoveel als mogelijk toegepast om een klimaatadaptieve wijk te creëren. De toolbox natuurinclusief bouwen moet worden toegepast bij het ontwerp van de gebouwen. Sociale en inclusieve openbare ruimte Zichtlijnen, duidelijke paden en openbare plekken met groen stimuleren sociale interactie en inclusiviteit. Natuurinclusief ontwerp Groene buffers en biodiverse vegetatie verhogen de ecologische waarde van de wijk en dragen bij aan een harmonieus evenwicht tussen natuur en wonen. Hierbij wordt gezocht naar een vergroening van het hele profiel (openbare ruimte, gevel, daklandschap).
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
A. De Warande (hoofdstuk 2) De dynamische zone langs de Spiegelwaal kenmerkt zich als een plek die onderdeel is van de stad, maar ook het begin vormt van het dorp Lent dat achter de Warande ligt. De nieuwe bebouwing en de herpositionering van de openbare ruimte zorgen voor een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor zowel bewoners als bezoekers. De auto is te gast waar deze de Warande kruist (richting Lentloper) en fietsers en voetgangers krijgen alle ruimte.
7
2. De Warande
Een dynamisch nieuw stuk stad met haar gezicht naar de Waal, waar wonen, werken en recreatie hand in hand gaan. De architectuur is speels en kent een variatie aan typologieën en duurzame materialen. De openbare ruimte wordt vergroend en krijgt meer verblijfskwaliteit.
2.1
Architectuur
Artist impression op basis van beeldkwalteitsregels Warande.
12.
Beeldkwaliteit architectuur Essentie
grotere geheel. Zo ontstaat een gevelbeeld dat licht is van
De nieuwe bebouwing aan de Warande vormt de afronding
kleur (beige, bruin en grijstinten) en voldoet aan de hoogste
van de Lentse kade. Een aanzicht dat een rol speelt op het
architectonische standaarden.
niveau van de stad en vanuit diverse prominente zichtpunten beleefbaar is. Het nieuwe stedelijke front dient daarom
De spannende gevelcomposities en materialisering zijn niet
voldoende massa te hebben om op dit schaalniveau van
alleen gericht op de Warande. Zijgevels en achtergevels
betekenis te zijn. Binnen deze volumes, die in een helder
van dit stedelijke front dienen ook een brug te slaan naar de
grid aan de Warande worden gepositioneerd, dienen drie
aangrenzende nieuwe bebouwing in de Groene Hoven en
hoofdmomenten te worden gecreëerd ter hoogte van:
de Tuinen.
1.
de beëindiging aan de westzijde.
2.
de centrale aansluiting op de Lentloper.
3.
de beëindiging aan de oostzijde.
Pleinen met minimale en maximale afmetingen die ter
1
hoogte van de Lentloper en oostzijde gerealiseerd moeten worden.
Voor deze hoofdmomenten geldt dat hier vorm gegeven moet worden aan een integrale ontwerpopgave die
2
beeldbepalend is. Deze opgaves zijn op pagina 22 nader toegelicht. Een van de eisen in dit BKP is de realisatie van minimaal twee pleinruimtes ter hoogte van de Lentloper en aan de oostzijde van de Warande.
3
De gevels van de gebouwen aan de Lentse Warande zijn een essentieel onderdeel van de ruimtelijke kwaliteit. Ze dragen bij aan het creëren van een diverse, tijdloze en Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
uitnodigende promenade die aantrekkelijk is voor zowel
12
bewoners als bezoekers. Hierbij dient ingezet te worden op het maken van een uniek gevelbeeld dat in staat is zich te onderscheiden van de bestaande stedelijke fronten langs de Waal. Dit onderscheidende vermogen moet gezocht worden in de materialisering en detaillering van de gevel en gevelindeling. De kleurstelling voegt zich met, het toepassen van een combinatie van baksteen, hout en beton in het
3 hoofdmomenten op de Warande
15. Verschillende typen buitenruimtes – een gediversifieerd straatbeeld en meer diepte in de gevels.
16. Elegante vormgeving betonstructuur
13. Dynamisch daklandschap en gevelcomposities
14.
17. Houtbouw als ruimtelijk accent
18.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Architectonische accenten in de plint in de vorm van arcades
Gebouwen zijn alzijdig en vormen ook een overgang naar de achtergelegen bebouwing
13
Volumes & rooilijnen Volumes Elk van de gebouwen moet een eigen karakter hebben en een duidelijk herkenbaar volume bezitten. Het creëren van lange, repetitieve volumes is niet toegestaan. • • • •
minimaal 5 openingen in de gevelwand aan de Lentse Warande hoogteopbouw gekoppeld aan 3 hoofdmomenten maximaal 3 bouwlagen als schaalsprong tussen volumes uitlijning van de volumes in een gridstructuur
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Rooilijnen Verspringende rooilijnen worden gebruikt om ervoor te zorgen dat elk gebouw individueel herkenbaar is. De wisselende afstand tot de Lentse Warande zorgt voor een speelse openbare ruimte waarin verblijfsruimtes ontstaan. De noordelijke grens van de Lentse Warande is maatgevend voor de verspringende rooilijn. Dit betekent dat de nieuwe bebouwing wel van de Lentse Warande afgeschoven mag worden, maar niet over de bestaande Lentse Warande heen mag vallen.
14
• •
Minimaal 5 openingen in de gevelwand en
Verspringende rooilijn t.o.v. de Lentse
zichtlijnen tussen de gebouwen
Warandepromenade vallend binnen de nieuwe gridstructuur
verspringende rooilijn gevarieerd afstand tot het bestaande profiel van de Lentse Warande Maximaal 3 bouwlagen als schaalsprong tussen volumes
Plinten & oriëntatie Plinten als levendige basis De plinten van de gebouwen langs de Lentse Warande vormen de basis voor een gevarieerd en levendig straatbeeld. Ze huisvesten entrees voor wonen, werken en commerciële ruimte, waardoor er continue interactie met de openbare ruimte is. Zowel vanuit de gebouwen als vanuit de openbare ruimte is de plint goed zichtbaar en met aandacht vormgegeven. De hoogwaardige uitstraling van de plint draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de Lentse Warande op ooghoogte.
Strategische concentratie van functies Het ondersteunende programma van commerciële functies wordt geconcentreerd op strategische locaties (conform stedenbouwkundig raamwerk), voornamelijk aan de Lentse Warande. Dit zorgt voor levendigheid op de juiste plekken en definieert duidelijke looproutes. De plint kent voldoende voordeuren aan de straatkant om interactie en levendigheid te stimuleren.
Verhoogde plinten De bebouwing aan de Warande heeft een alzijdige oriëntatie.
Architectonische accenten op de hoek
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Ruimtelijke accenten en transparantie De plint is duidelijk herkenbaar in de gevel, met ruimtelijke accenten door grotere gevelopeningen of speciale architectonische elementen zoals arcades. Transparantie is een sleutelbegrip, glazen gevels en puien zorgen voor een open uitstraling en creëren een levendig straatbeeld. Langs het gehele LentseWarandeprofiel is een minimale vrije hoogte van 3,5 meter op de begane grond vereist.
15
2.2
Openbare ruimte
19.
Beeldkwaliteit openbare ruimte Een nieuwe visie voor de Warande De Warande vormt een cruciale schakel in de recreatieve route langs de Waal en biedt tegelijkertijd een recreatieve ruimte voor omwonenden. De transformatie van de Warande is gericht op het creëren van een levendige, veilige en autovrije omgeving voor zowel bewoners als bezoekers.
Uitbreiding plintzone en terrassen Op plekken waar commerciële functies worden voorzien wordt in de zone voor de plint ruimte gemaakt voor ontmoeten (bijvoorbeeld terrassen). Deze plekken dienen de levendigheid van de promenade te versterken en worden geflankeerd door groen dat een zekere intimiteit creëert.
Zone met gevarieerde sferen De openbare ruimte vanaf de waterkering en de kade tot de nieuwe bebouwing wordt integraal ontworpen als een zone met één overkoepelende identiteit. Binnen deze zone worden drie verschillende sferen gecreëerd:
Versterking landschappelijke verbindingen Om de interactie tussen de wijk Hoge Bongerd en de kade/boulevard te stimuleren, worden nieuwe groene verbindingen tussen de dijk en looppaden in de wijk aangelegd of versterkt. Hierdoor ontstaat een uitnodigend netwerk van wandel- en fietsroutes in het gebied
1.
2.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
3.
18
Dynamische wandel- en fietsroute: Aan de rivierzijde ligt een levendige route voor wandelaars en fietsers. Rustige groene verblijfszone: Grenzend aan de nieuwbouw ligt een kalmere, groene zone voor ontspanning. Groene bufferzone: Tussen de plinten van de gebouwen en de verblijfszone ligt een groene bufferzone.
Noord-zuid verbindingen versterken
2
Intieme plekken / rustmomenten
De aanwezigheid van deze drie zones resulteert in een gradiënt van privacyniveaus. Deze loopt van de private entreezones bij de plinten, via intieme groene ruimtes langs de promenade, naar de openbare wandelroute en verbindt de promenade met de kadetrap.
3 1
Boulevard integraal mee ontwerpen / huidige bomenlaan wordt doorbroken
Groene buffer tussen privé en openbaar
22. Toegankelijk voor alle gebruikers
20. 21.
Zitelementen als ‘plaatsmakers ‘
23. Een prettig verblijfsklimaat langs de Waal
24.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Integraal ontwerpen van elementen en verlichting
Vergroening van het gehele Warandeprofiel
19
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Artist impression op basis van beeldkwalteitsregels Warande.
20
25.
Vegetatie De vegetatie op de Warande draagt bij aan een aangenaam verblijfsklimaat, met voldoende schaduwplekken en verkoeling op hete dagen. De beplanting heeft een natuurlijk karakter en bestaat voornamelijk uit een robuust mengsel van grassen, die samen een groen tapijt vormen. In het profiel worden strategische plekken gezocht voor opgaand groen, zoals kleinere heesters en meerstammige bomen. De gekozen soorten kenmerken zich door een compacte groeiwijze en zijn geselecteerd op basis van hun standplaats, om zo een toekomstbestendige en onderhoudsvriendelijke beplanting te garanderen. Straatmeubilair Straatmeubilair vormt een coherente familie van elementen met een robuuste en moderne uitstraling. Beton en hout zijn het uitgangspunt, passend binnen het bestaande palet van materialen op de Warande. Langs de kade en Warande aan de Waal passen grotere, geclusterde elementen die uitnodigen tot verblijf. Verlichting is passend binnen de voorgestelde familie van materialen. De kleur en intensiteit van de verlichting worden afgestemd op de functionaliteit van de plek.
Vegetatie
Elementen
Verharding
V
V
V
26.
27.
28.
29.
30.
31.
Verharding De bestaande gebakken klinkerverharding in bruine kleur vormt de basis voor de verharding op de Warande. Uitgangspunt is zoveel als mogelijk hergebruik van materialen. Een doorlopende verharding van kaderand tot gevel creëert het gevoel van een shared space. Waar afwatering nodig is, worden verholen goten toegepast om de ruimtelijke impact te minimaliseren.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Materialisatie
21
2.3 De Warande - Speciale opgaven De specials zijn de stedenbouwkundige smaakmakers binnen het gebied. Hiervoor zijn, naast de algemene regels, aanvullende eisen geformuleerd, om aandacht te vragen voor deze integrale ontwerpopgaves en het gewenste niveau voor beeldkwaliteit vast te leggen.
32.
D
B C
2
A E
3
1
1. Spoorzijde
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Aan de spoorzijde van de Warande dienen het gewenste hoogteaccent, de nieuwe fietsopgang, de helling richting de Warande en alle tussenliggende buitenruimte in samenhang ontworpen worden.
22
• • • • •
(A) Landmark - een opvallende vorm en uitstraling aan de spoorzijde (bij voorkeur als biobased/houtbouw). (B) Afstemming met seperaat project fietsopgang is noodzakelijk. (C) Maaiveld Warande als verbindende factor. (D) Opgang Warande (ook geschikt voor mensen met een beperking). (E) Extra aandacht voor architectonische inrichting plint.
33. 34.
A
D
B
A
D C
C
B
C
2. Entreeplein Lentloper
3. Waalbrugzijde
Het hart van de Warande wordt gekenmerkt door een plein aan de kop van de Lentloper. Verschillende ontsluitingen en routes kruisen elkaar en het verspringen van de rooilijn moet hier zorgen voor een verblijfsruimte.
De gebouwen aan de zijde van de Waalbrug vormen de hoofdentree tot de Hoge Bongerd vanuit oostelijke richting. Deze gebouwen en specifiek de zijgevel waarin de ingang van de parkeergarage wordt vormgegeven zijn beeldbepalend. Een interessant gevelbeeld wordt hier in samenhang ontworpen met de looproutes richting de Warande.
• •
•
•
(A) Een architectonische accent op de hoek -bijzondere dakvorm en extra aandacht voor architectonische kwaliteit (B) Centraal gelegen plein wordt natuurinclusief ontworpen als ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers. Hierbij is een goede verbinding met de plinten van de aangrenzende gebouwen essentieel. (C) De architectonische kwaliteit van de gevels van de gebouwen rondom het plein dienen met veel zorg te worden vormgegeven (plint/detaillering/materialisering/ dakvorm). (D) Extra aandacht voor architectonische inrichting plint.
• •
•
(A) De beeldbepalende gebouwen worden integraal ontworpen in samenhang met het dijklichaam. (B) De ruimte tussen de bebouwing en Warande wordt een uitnodigende publieke ruimte, een balkon dat zich opent naar de stad, met zorgvuldige materiaalkeuzes beplanting en verlichting. (C) Extra aandacht voor architectonische inrichting plint.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
D
23
3. Groene Hoven
De Groene Hoven kenmerken zich door de intieme woonhoven waar collectiviteit en groen voorop staan. De clusters van gebouwen en groene binnenruimtes zijn verbonden via een fijnmazig netwerk van paden die door het landschap meanderen. Waar er in gebouwtypologie gezocht wordt naar variatie, vormt het landschap juist een eenheid met haar weelderige beplanting en hoogteverschillen die een speels karakter geven.
3.1
Architectuur
35.
Beeldkwaliteit architectuur Essentie De Groene Hoven vormen het schakelpunt tussen de dynamische Warande en de Tuinen, een woongebied in het groen. De ontwikkeling van de Groene Hoven dient een subtiele gradiënt te creëren tussen de stedelijke en dorpse sfeer. De hoogteopbouw van de gebouwen, bekeken vanuit de Lentse kant, moet in contrast tot de Warande coherent zijn en een rustig, geheel vormen. Om dit te bereiken worden de volumes in hetzelfde stramien geplaatst als de bebouwing aan de Warande.
Grondgebonden woningen kenmerken zich door grote openingen met bijvoorbeeld dubbele woonruimtes met een vide. Elk gebouw dient een eigen herkenbare identiteit te krijgen door gebruik van individuele gevelcomposities, maar zonder contrasterende materialen en kleuren om zo de samenhang te bewaren. De visuele interactie tussen de gebruikers van de openbare ruimte en de bewoners in de gebouwen wordt zorgvuldig ontworpen. Donkere, sombere en gesloten straatwanden zijn niet toegestaan.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Samenhang in architectuur wordt bereikt door op een subtiele manier te spelen met een beperkte set materialen. Hout of baksteen zijn hierbij het hoofdmateriaal voor de gevel. In de uitwerking dient gekeken te worden op welke wijze hout als verbindend materiaal kan worden ingezet. Niet alleen binnen de Groene Hoven, maar ook in de aansluiting op de Warande en de Tuinen.
28
Ook in dit deelgebied zijn er een aantal belangrijke momenten die als ‘speciale opgaven’ specifieker zijn beschreven. Hierbij gaat het om de belangrijkste stijgpunten voor langzaamverkeer en de aansluiting op de Lentloper. Deze vormen samen de belangrijkste verbindingen van en naar de Warande en dienen op een zorgvuldige manier te worden ingepast. In de zone tussen spoor en Lentloper moet minimaal één hoogteaccent ingepast worden dat op de tweede lijn dat meedoet met het stedelijke front aan de Warande. Op deze wijze wordt ruimtelijk een verbinding gemaakt met de bebouwing aan de Warande.
Volumes sluiten aan op het stramien van de bebouwing aan de Warande.
38. Hout als hoofdmateriaal of accent
36. Buitenruimtes en grote raamopeningen georiënteerd op de hoven
37.
39. Een beperkt kleurenpalet
40.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Hoogteverschillen geïntegreerd in het landschap
Gebouwen geïntegreerd in de hoogteverschillen
29
3.2
Openbare ruimte
41.
Beeldkwaliteit openbare ruimte Twee typolgieën Enerzijds zijn er de intieme woonhoven waar groen en collectiviteit centraal staan, anderzijds de groene woonstraten gevuld met groen die de verschillende hoven, via openingen in de volumes, aan elkaar koppelen waardoor een netwerk van openbare ruimtes ontstaat. Hoogteverschillen Hoogteverschillen, zoals die aanwezig zijn tussen dijk en binnendijkse gebieden, dienen integraal ontworpen te worden om continuïteit van het landschap te garanderen. Hierbij wordt het hoogteverschil een landschappelijk element op zich.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Trappen en hellingen Ruimtelijke elementen zoals trappen of hellingen dienen geïntegreerd te worden in het landschap. Wanneer trappen zich bevinden in een doorgang tussen twee gebouwen wordt zorgvuldig gekeken of het mogelijk is om trappen van gevel tot gevel te voorkomen. De materialisering dient voort te komen uit een duidelijke familie van materialen en wordt consistent toegepast.
32
Veiligheid en sociale interactie De inrichting van de openbare ruimte zorgt met behulp van zichtlijnen, interactie met de plint en de relatie met de gevels (balkons / loggia’s) voor straten en hoven die veilig aanvoelen en sociale interactie stimuleren. Blinde gevels zijn niet toegestaan.
Groene hoven De groene woonhoven die ontstaan bij het zorgvuldig positioneren van volumes hebben een intieme en ontspannen sfeer. Ze fungeren als ‘rustmomenten’ in de wijk waar bewoners kunnen ontspannen en elkaar kunnen ontmoeten. Bij grondgebonden woningen worden privétuinen op een landschappelijke manier geïntegreerd in de openbare ruimte. Groene woonstraten De woonstraten kenmerken zich door een minimalistische infrastructuur. Voetgangersroutes verbinden de verschillende delen van de wijk en ontsluiten de entrees van de gebouwen en woningen op de begane grond. Fietsparkeerplekken voor bezoekers en afvalcontainers worden niet vrij op straat geplaatst, maar geclusterd op strategische locaties. Wij staan open voor oplossingen tav het fietsparkeren waarbij zowel het parkeren voor bewoners als bezoekers collectief wordt opgelost. De integratie in het straatbeeld dient zorgvuldig te worden ontworpen, zodat deze elementen onderdeel worden van de groene omgeving. De overige ruimte van de woonstraten wordt gevuld met weelderige beplanting en bomen, met zo min mogelijk verharding en gevelgroen. De grondlaag op het parkeerdek moet voldoende robuust zijn om dit mogelijk te maken. Parkeren Waar nodig moeten antiparkeermaatregelen worden ingevoerd om te voorkomen dat weggebruikers parkeren in niet-aangewezen zones.
Erfafscheidingen Een grondgebonden woning krijgt een tuin met erfafscheiding in de vorm van hagen of lage steenkorven, die in het ontwerp van de woningen worden meeontworpen. Deze hebben een maximale diepte van 5 meter, waarbij de eerste 3 meter aan de achterzijde van de woning een erfgrens mag hebben van max. 2 meter hoogte. De overige zijden en achterzijde krijgen een hoogte van maximaal 1.20 meter. Standaard schuttingen of hoge doorlopende scheidingsmuren tussen de tuinen zijn niet toegestaan.
44. Groen op straat en gebouwniveau
42. 43.
Woonstraat als verblijfsplek
45. Groene woonstraten
46.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Trappen en hellingen geïntegreerd in het landschap
Natuurinclusieve hoven
33
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
34
Semi-private hoven onderdeel maken van routes.
Sociale interactie stimuleren door ruimte voor
Privetuinen maximaal 3 meter diep.
collectiviteit vorm te geven
Hoven als rustmoment en ontmoetingsruimte / verblijfsplek
Vormgeven hoogteverschillen (beleefbare dijk) /
Doorgaande routes vormen groene corridors
grondkeringen en trappen mee ontwerpen in het
met voldoende ruimte voor robuuste vergroening
talud, materialisering voegt zich in het landschap
inclusief opgaand groen
Materialisatie Vegetatie
Vegetatie
Elementen
Verharding
De vegetatie in de Groene Hoven creëert een intieme groene
V
V
V
binnenwereld, als verlengstuk van de omliggende woningen. Het beplantingsplan houdt rekening met een aantrekkelijk groen beeld gedurende alle seizoenen. Slagschaduw van gebouwen zorgt voor diverse groeiomstandigheden, wat terugkomt in de plantkeuze. Ruigtekruiden en grasmengsels vormen de basis voor de openbare ruimte. Bij de boomkeuze wordt rekening gehouden met de minimale substraatdiepte boven de ondergrondse parkeergarage. De dakconstructie van de parkeergarage dient geschikt te zijn voor de aanplant van ten minste 2e en 3e grootte bomen en moet voor deze bomen een toekomstbestendigheid van ten minste 60 jaar garanderen. Afscheidingen tussen privaat en openbaar groen bestaan uit strategisch geplaatste partijen grassen en kleinere heesters, die de natuurlijke overgangen en privacy voor bewoners vormgeven.
47.
50.
Elementen Beton en hout vormen de basis van het meubilair in de Groene Hoven. De vormgeving van deze elementen sluit aan bij de intieme sfeer van de hoven en is eleganter dan die op de Warande. De plaatsing is losser en biedt ruimte aan zowel kleinere groepen gebruikers als individuele personen. Verlichting is subtiel en gericht op de paden en entrees, waarbij overlast voor omwonenden zoveel
Verharding De paden zijn organisch vormgegeven en gemaakt van halfverharding zoals split en kleinere bestratingselementen (indien mogelijk op basis van hergebruik), wat de doorlaatbaarheid van de bestrating bevordert. De lichte kleur van de materialen draagt bij aan een optimistische sfeer binnen de Groene Hoven. Bij de keuze van de verhardingsmaterialen wordt altijd rekening gehouden met toegankelijkheid, ook voor rolstoelgebruikers.
48.
49.
51.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
mogelijk wordt vermeden.
35
3.3 De Groene Hoven - Speciale opgaven De specials zijn de stedenbouwkundige smaakmakers binnen het gebied. Hiervoor zijn, naast de algemene regels, aanvullende eisen geformuleerd, om aandacht te vragen voor deze integrale ontwerpopgaves en het gewenste niveau voor beeldkwaliteit vast te leggen.
1 2
3
2
2
1. Centraal knooppunt (mobiliteit)
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Het centraal gelegen kruispunt in de Groene Hoven vormt een belangrijke ruimtelijke schakel in het verkeersnetwerk voor auto’s, fietsers en voetgangers. Bij het ontwerp van deze zone dient aandacht te worden besteed aan:
36
• •
Goede zichtlijnen: essentieel voor een veilige en comfortabele verkeersafwikkeling en een duidelijke oriëntatie. De continuïteit van de openbare ruimte en overgangen naar de gebouwen. Daar waar geen autoverkeer gewenst is wordt dit in de openbare ruimte op subtiele manier duidelijk gemaakt.
2. Drie hoofdmomenten voor stijgpunten
3. Hoogteaccent tweede lijn (tussen Lentloper en spoor)
Aan de Warande zijn minimaal 3 hoofdmomenten waar langzaamverkeer de
Binnen De Groene Hoven dient minimaal één hoogteaccent gerealiseerd te worden dat meedoet in het hoogtelandschap van de Warande. Doel hiervan is de bebouwing aan de Warande meer diepte te geven en beide gebieden met elkaar te verbinden. Belangrijk hierbij is wel dat dit hoogteaccent architectonisch extra aandacht krijgt en zich goed blijven verhouden tot alle aangrenzende bebouwing. De architectuur dient te refereren aan en in harmonie zijn met, de architectuur van zowel de Warande als de Groene Hoven en mag geen geïsoleerd element vormen binnen de wijk.
Warande kan bereiken. Deze zijn gekoppeld aan de drie hoofdmomenten in de ruimtelijke opbouw van de Warande. Minimaal 1 van de 3 stijgpunten dient geschikt te zijn voor mensen met een beperking.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
52.
37
4. De Tuinen
De Tuinen vormt de groene overgang tussen de Hoge Bongerd en haar directe omgeving. Openbaar groen komt tot aan de voordeur en versterkt de informele en collectieve sfeer. De watersingel geeft vorm aan de buitenruimte en vormt de ruggengraat van het landschap.
4.1
Architectuur
53.
Beeldkwaliteit architectuur Essentie De Tuinen beslaan het maaiveld dat grenst aan het bestaande dorp Lent en de nieuwbouw van de Groene Hoven. Het gebied wordt doorsneden door een watersingel die zorgt voor een natuurlijke begrenzing. Woningen aan de zuidzijde van de watersingel dienen zich te voegen naar het stramien dat wordt ingezet door de bebouwing aan de Warande en in de Groene Hoven. De woningen aan de noordzijde van de watersingel mogen vrijer geplaatst worden. In totaal worden er minimaal drie clusters van woningen gecreëerd, waarmee wordt gewaarborgd dat er voldoende variatie in woningen en typologieën ontstaat. Clusters die direct grenzen aan de bestaande bebouwing dienen voorzien te zijn van een kap om zo ruimtelijk aan te sluiten op het dorp.
Oriëntatie woningen aan noordkant watersingel (vrij geplaatst)
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Net als in de Groene Hoven zijn baksteen of hout hoofdmateriaal voor de gevels. Bij de uitwerking dient te worden onderzocht hoe zowel samenhang als variatie kan worden bereikt aan de hand van subtiele nuances en fraaie detailleringen.
42
Niet de architectuur, maar de openbare ruimte is het meest beeldbepalend in dit deelgebied. De continuïteit van deze ruimte tussen de gebouwen dient zorgvuldig vormgegeven te worden. Daarnaast wordt bij de positionering van woningen gekeken naar het maken van compacte clusters die versnippering van de openbare ruimte tegen gaan.
Overgang naar het Dorp Lent vormgeven (kappenlandschap)
Oriëntatie woningen aan zuidkant watersingel (grid)
56. Dynamische gevelcompositie
54. Hoogtevariatie - stadsvilla’s
55.
57. Natuur op de gevels en daken
58.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Eén hoofdmateriaal per cluster
Architectuur geïntegreerd in het landschap
43
Volumes, clusters en overgangen
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Volumes De woningen worden gesitueerd in groen doorwaadbaar landschap. Volumes zijn kleinschalig en worden zorgvuldig ingepast. In de zone ten zuiden van de watersingel worden de volumes in een gridstructuur geplaatst die aansluit bij het grid van volumes in de Hoven en de Warande. De volumes aan de noordkant van de watersingel mogen vrijer gepositioneerd worden.
44
Overgang naar het dorp Lent Langs de gehele oostflank wordt, door het toepassen van kappen (helling minimaal 30%), de overgang naar het Dorp zorgvuldig vormgegeven.
Clusters In dit deelgebied worden de kleinschalige volumes samengevoegd in minimaal drie clusters. Deze clusters zijn typologisch onderscheidend en zorgen voor voldoende variatie. Binnen de clusters is een sterke architectonische samenhang aanwezig. Elk gebouwencluster dient te worden voorzien van één hoofdmateriaal. Variatie in materialen tussen de gebouwen is toegestaan, maar binnen een beperkt kleurenpalet. Voorbeelden van mogelijke typologieën zijn rug aan rugwoningen, rijhuizen en stadsvilla’s. Om diversiteit en variatie tussen de wooneenheden te vergroten, moet er een speelse compositie van volumes worden bereikt. Dit kan worden gerealiseerd door gebruik te maken van de gevels die verspringen en variaties in het aantal verdiepingen van de individuele woningen.
B
C
A
Spannende gevelcompositie per cluster
Elke cluster krijgt een individuele uitstraling
45
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
4.2
Openbare ruimte
59.
Beeldkwaliteit openbare ruimte De openbare ruimte in de Tuinen is primair ontworpen om ruimte te bieden aan landschap en natuur. Natuurinclusieve ontwerpprincipes staan hierbij centraal. De impact van infrastructuur en woningen op de ecologische waarden dient tot een minimum te worden beperkt. Groene bufferzone De nieuwe woningen worden van de bestaande bebouwing gescheiden door middel van een groene bufferzone. Deze zone dient niet alleen als ecologische verbinding, maar biedt tevens een recreatieve functie voor zowel nieuwe als bestaande bewoners. Cultuurhistorische waarden zoals monumentale bomen en verwijzingen naar de voormalige boomgaard worden ingepast zodat een aantal plekken al een bepaalde ziel en sfeer meekrijgen.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Integratie bestaande groen Bestaande bomen moeten, indien kwalitatief, behouden blijven en geïntegreerd worden in het nieuwe landschap.
48
Parkeren Daar waar nodig worden kleinschalige parkeervoorzieningen geïntegreerd in het landschap. Waar nodig moeten antiparkeermaatregelen worden ingevoerd om te voorkomen dat weggebruikers parkeren in nietaangewezen zones.
Inpassen infrastructuur Infrastructuurelementen zoals parkeerplaatsen en wegen worden ruimtelijk geïntegreerd in het landschap. Dit kan worden bereikt door zorgvuldige materiaalkeuzes, inzetten op het minimaliseren van verharding en groene buffers die de visuele impact van deze elementen verminderen. Woningen in het groen De woningen worden geplaatst op een “groen tapijt” met weelderige vegetatie die tot aan de gevels reikt. Samen met de architectuur dient er een samenhangend beeld te ontstaan waarbij de woningen en natuurlijke elementen elkaar versterken. Erfafscheidingen Elke woning dient te beschikken over een individueel terras (inwendig of uitwendig) of een verhoogde tuin met erfafscheidingen in de vorm van hagen of lage steenkorven, die in het ontwerp van de woningen worden meeontworpen. Deze hebben een maximale diepte van 7,20 meter, waarbij de eerste 3 meter aan de achterzijde van de woning een erfgrens mag hebben van max. 2 meter hoogte. De overige zijden en achterzijde krijgen een hoogte van maximaal 1.20 meter, het achterliggende terrein ligt 50 cm lager en de erfafscheiding wordt in het landschap opgenomen door een groene zoom. Standaard schuttingen of hoge doorlopende scheidingsmuren tussen de tuinen zijn niet toegestaan.
Wandelpadennetwerk De openbare ruimte wordt voorzien van een netwerk van meanderende paden. Deze paden verbinden de wegeninfrastructuur met de entrees van de woningen en creëren een informele wandelroute langs het water.
62. Oversteek als een ruimtelijk accent
60. Interactie met de watersingel
61.
63. Biodiverse oeverbeplanting
64.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Ruimte voor sociale interacties
Natuur tot aan de gevel
49
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Vormgeven relatie privé / openbaar: inwendig / uitwendig / hoger gelegen tuin. Diepte privetuinen 5-8m.
50
Groene buffer tussen bestaande en nieuwe bebouwing
Extensieve vegetatie met een natuurlijk karakter tot aan de gevel
Variatie in taludprofiel met biodiverse oeverbeplanting
Ecologische netwerk (o.a. langs de watersingel)
Materialisatie openbare ruimte Vegetatie
Vegetatie
Elementen
Verharding
Het landschap zet zich voort naar de Tuinen met ruigtekruiden en grasmengsels. Een zorgvuldig en periodiek maaibeheer van de beplanting, met bijzondere aandacht voor biodiversiteit, zorgt voor een jaarrond bloeiend grasland. Gebasseerd op de voormalige agrarische functie van het landschap is het toepassen van fruitbomen mogelijk. Indien opgaande beplanting wordt toegepast dienen deze voldoende kroonhoogte te hebben om wandel- en fietsverkeer ongehinderd doorgang te verlenen. Rondom de parkeerkoffers wordt beplanting met voldoende hoogte om auto’s uit het landschapsbeeld te onttrekken. Daarnaast dient er zorgvuldig gekeken te worden naar het aanbrengen van een variatie in oeverprofielen. Aanvullende habitatomstandigheden zorgen hier voor een rijke oevervegetatie, waardoor de biodiversiteit wordt
V
V
V
67.
versterkt.
65.
69.
De zitelementen hebben een natuurlijke uitstraling en bevorderen de sociale cohesie binnen de wijk door flexibel gebruik te stimuleren. Speciaal ontworpen elementen bieden mogelijkheden voor interactie met het water, waardoor bewoners op diverse manieren van de omgeving kunnen genieten. Verlichting wordt spaarzaam en doordacht toegepast om de veiligheid en zichtbaarheid van looppaden te waarborgen. Speelelementen voor kinderen zijn ontworpen in harmonie met het natuurlijke karakter van de Tuinen, waarbij onbewerkt houtmateriaal als basis wordt gebruikt. Felle kleuren en gebiedsvreemde materialen zoals plastic worden vermeden om een samenhangend en natuurlijk geheel te behouden.
Verharding Het wandel- en fietspad wordt uitgevoerd in versterkte halfverharding, wat zorgt voor een duurzame en esthetisch aantrekkelijke route. De verharding is waterdoorlatend en heeft een natuurlijk karakter.
66.
68.
70.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Elementen
51
4.3 De Tuinen - Speciale opgaven De specials zijn de stedenbouwkundige smaakmakers binnen het gebied. Hiervoor zijn, naast de algemene regels, aanvullende eisen geformuleerd, om aandacht te vragen voor deze integrale ontwerpopgaves en het gewenste niveau voor beeldkwaliteit vast te leggen.
71.
3 2
1
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
1. Parkeren bezoekers
52
Parkeerplaatsen voor bezoekers worden bij voorkeur ondergronds in het dijktalud gesitueerd. Indien dit (deels) niet mogelijk is moeten de voorzieningen geïntegreerd te worden in het landschap. De ontwerpopgave is dan enerzijds om rekening te houden met de bestaande landschapselementen anderzijds de footprint van de parkeervoorziening zo klein mogelijk te maken. Ook dient er aandacht te zijn voor de sociale veiligheid.
73.
2. Brug over de watersingel
3. Gemeenschapelijke voorzieningen (groen sociaal knooppunt)
De voetgangers- en fietsersbrug over de watersingel vormt een centraal element in de Tuinen. De brug bediend twee richtingen en twee snelheden. De materialisering van de brug dient aan te sluiten bij de materialisering van de openbare ruimte en gevelmaterialen. Duurzame en onderhoudsarme materialen hebben de voorkeur. Het ontwerp dient tijdloos en elegant te zijn en voetgangers en fietsers op een goede manier te begeleiden door het landschap.
In de Tuinen is centraal in het plan ruimte voorzien voor een groen sociaal knooppunt. Deze dient in samenhang met het omliggende landschap te worden ontworpen. Hierbij dient ook aandacht te zijn voor de cultuurhistorische waarden van het gebied (bestaand groen / boomgaarden). Er kan gedacht worden aan zitplekken, speelvoorzieningen, moestuinen en/of kassen etc. Bij de vormgeving van deze elementen wordt gebruik gemaakt van natuurlijke, bij voorkeur circulaire materialen van hoge kwaliteit. Nieuwe en bestaande bewoners dienen actief betrokken te worden bij de realisatie van deze plannen.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
72.
53
5. Algemene regels
Architectuur
•
•
•
• •
•
• •
•
•
Moderne uitstraling - de architectuur dient een strakke, eigentijdse uitstraling te hebben met heldere lijnen en minimale ornamentatie. Optimale daglichttoetreding - grote gevelopeningen bevorderen de relatie tussen binnen- en buitenruimte en zorgen voor een optimale verlichting van het interieur. Visueel aantrekkelijke compositie - de ordening van elementen dient een harmonieus geheel te vormen met aandacht voor verhoudingen, balans en ritme. Coherente materialisatie - streven naar één materiaal of één kleur voor zowel gevel als kap Geïntegreerde hemelwaterafvoer - de hemelwaterafvoer (HWA) dient naadloos te worden geïntegreerd in de gevel of het dakvlak, zodat deze geen visuele verstoring veroorzaakt. Discrete gootintegratie - de goot dient esthetisch te worden weggewerkt in de daklijn of gevel voor een strakke uitstraling. Minimale dakrand - de dakrand dient zo klein mogelijk te worden gehouden om een slank profiel te behouden. Vlakke dakpannen - vlakke dakpannen complementeren de moderne esthetiek van het gebouw. Transparante plint - de toepassing van een transparante plint creëert een gevoel van openheid en verbinding met de directe omgeving. Smalle kozijnen - smalle kozijnen maximaliseren de visuele impact van het glas en dragen bij aan een lichte en open uitstraling.
Don’ts •
Duurzame veroudering materialen - met specifieke aandacht voor hout en beton indien dit wordt toegepast.
•
Duurzaamheid - balans tussen architectonische kwaliteit, functionaliteit en duurzaamheid. Gebruikte materialen en constructies hebben een minimale ecologische voetafdruk en waar mogelijk worden circulaire principes toegepast.
•
•
•
Zonweringen/screens - alle zonweringen / screens worden geïntegreerd in de gevel met een kleurenpalet afgestemd op de kleur van de raamkozijnen. Variatie in vorm en type van de zonweringselementen, evenals variatie in kleur van individuele elementen, is niet toegestaan. Zonnewering zijn verplicht op zuid, west en oost georiënteerde gevels. Uitschuifbare elementen - uitschuifbare elementen aan de gevel moeten integraal worden opgenomen in de architectuur van de gevel in relatie tot aspecten als kleurenpalet en architectonische details. Balustrades - balustrades zijn modern, elegant en passen binnen het materialenpalet van de omgeving met oog voor kleur, materiaal, en visuele impact.
Klassieke uitstraling - overdadige details en traditionele elementen die botsen met het moderne thema dienen te worden vermeden. Kleine gevelopeningen - kleine gevelopeningen belemmeren de relatie tussen binnen- en buitenruimte en zorgen voor een onnodig donkere binnenruimte. Zichtbare hemelwaterafvoer - de HWA dient discreet te worden geïntegreerd in het ontwerp en mag niet prominent zichtbaar zijn. Overhangende dakranden - te sterk uitspringende dakranden verstoren de algehele balans van het ontwerp. Gesloten plint - een massieve plint creëert een barrière tussen het gebouw en de omgeving en dient te worden vermeden. Donkere en gesloten gevels - materiaalkeuze en de detaillering mogen niet leiden tot donkere, sombere en gesloten straatwanden. Grove kozijnprofielen - grove kozijnprofielen doen afbreuk aan de gewenste lichtheid en openheid van het gebouw. Slanke kozijnen zijn te prefereren. Zichtbare technische installaties, kabels en leidingen - er mag geen enkele soort kabel of installatie zichtbaar zijn op de gevel. Het is niet toegestaan aansluitingen voor airconditioningunits aan de voor- en zijgevels of daken van de gebouwen te plaatsen. Reclameuitingen - Reclame vormt nooit een hindernis op straatniveau en het raamwerk voor reclameuitingen wordt integraal meeontworpen in het gevelbeeld. Felle kleuren en contrasterende materialen worden gemeden.
Het beplakken van ramen en gevels is niet toegestaan.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Do’s (streefbeeld)
55
Materialisatie Materialen •
•
•
•
• •
Hoogwaardig, duurzaam, modern en tijdloos: de gebouwen worden opgetrokken uit degelijke materialen met ‘zwaarte’ en verfijning. Beperkt kleurenpalet: er wordt een samenhangend beeld gecreëerd door een beperkt kleurenpalet te gebruiken voor alle gebouwen. Kleurtinten die zijn toegestaand zijn een serie van bruin, grijs en beige tinten. Eén hoofdmateriaal per gevel: de gebouwen zijn alzijdig ontworpen in één hoofdmateriaal. Dit kan zowel hout als baksteen zijn. Voor de Warande is ook beton toegestaan. In het hele plan wordt gespeeld met de verhoudingen van deze materialen. Accenten: het is toegestaan om accentmaterialen te gebruiken (beton (alleen Warande), hout of baksteen), met dien verstande dat deze accenten subtiel en verfijnd zijn. Variatie in patronen: variatie in patronen en materiaalgebruik moeten worden toegepast. Circulaire materialen: het gebruik van circulaire materialen is gewenst.
74. Elegante vormgeving betonstructuur
86. Hoogwaardige beton gevels
75. Beton als plintaccent
87. Gebogen (unieke) gevelelementen
76. Diepe negges
88. Verbijzondering plinten
77. Dynamische patronen
89. Accent materialen
Detaillering
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
•
56
• •
•
De detaillering is geraffineerd: de detaillering is geraffineerd, hoogwaardig en consequent. Integrale materialisering: gestreefd wordt naar een integrale materialisering van gevel en dak. Dakmaterialen: indien integrale materialisering niet mogelijk is, dan dient het materiaal van de kap en de dakrand in dezelfde kleur als de gevel te worden uitgevoerd. Vlakke dakpannen: bij het gebruik van dakpannen zijn enkel vlakke dakpannen toegestaan.
De Warande
De Groene Hoven
Verschillende metselverbanden
90. Verticale oriëntatie van houten patronen
79. Dynamische composities van beton en hout
91. Beton als accent material
80. Vegetatie op gevels
92. Beton als hoofdaccent
81. Ritme door geveldetails
93. Dynamische gevelcompositie
82. Verfijnde verbindingen - gevelelementen
94. Toepassen natuurlijke materialen (hout & baksteen)
De Tuinen
83. Geminimaliseerde raamkozijnen
95. Variatie van patronen
84. Balkons coherent met gevels
96. Geveldetaillering
85. Geïntegreerde goten
97. Geïntegreerde zonweringelementen
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
78.
57
Gevels Verticale compositie en individuele expressie Er wordt gestreefd naar een levendige woonmilieu. Daarvoor is het essentieel dat de gevels een spannende compositie vertonen. Dit betekent dat elke gevel een eigen identiteit en karakter moet uitstralen. Dit kan worden bereikt door variatie in architectonische compositie, ritme, schaal en positionering van de gevelopeningen. Blinde gevels met minimale gevelopeningen zijn niet toegestaan. Versterken van diepte en tektoniek De perceptie van diepte in de gevels wordt versterkt door het gebruik van terugliggende ramen, extra architectonische details en een interessante compositie van materialen. Denk hierbij aan uitstekende of gedraaide bakstenen. De schaduwwerking van deze elementen draagt bij aan ritme en perspectief.
X
V
Geen repetitieve gevelcomposities voor een gevarieerd gevelbeeld
Individueel herkenbare gevels
Integratie van buitenruimtes Om een interessante tektoniek en diepte in de gevel te creëren, worden verschillende vormen van buitenruimtes geïntroduceerd, zoals balkons of loggia’s. Het ritme van de balkons en loggia’s mag
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
niet repetitief zijn. Indien er een galerijtypologie wordt toegepast, dient deze architectonisch te worden geïntegreerd in het ontwerp en binnen de rooilijn te blijven.
58
Visuele interactie tussen binnen en buiten De genoemde externe leefruimtes worden gericht op de openbare ruimte en het uitzicht op de rivier, Groene Hoven of open landschap. De positionering van entrees moet bijdragen aan de sociale interactie in de openbare ruimte.
Entrees: Interactie tussen de binnenen buitenwereld stimuleren
Geen blinde zijgevels
Verschillende typen buitenruimtes
Daklandschap Gevarieerde dakvormen en -richtingen Het gebied kenmerkt zich door een gevarieerd daklandschap met verschillende dakvormen en -richtingen, variërend van platte daken tot kappen. Deze diversiteit zorgt voor een dynamische en interessante compositie, die vanuit verschillende perspectieven, zoals het maaiveld, de brug, het eiland Veur Lent en de hoger gelegen appartementen, zichtbaar is.
Gevarieerd daklandschap (esthetische daken)
Voor platte daken worden drie scenario’s overwogen: energiedaken met zonnepanelen, groendaken en/of dakterrassen. Het streven is om het daklandschap optimaal te benutten voor energieopwekking, warmte-isolatie en vergroening, waarbij de technische installaties niet zichtbaar zijn vanaf het maaiveld. Esthetische daken: deze daken worden vormgegeven als een gevarieerd kappenlandschap en spelen een belangrijke rol in het uitzicht vanuit de hoger gelegen woningen. Optimaal gebruik daklandschap (functionele daken)
Moderne detaillering van kappen De detaillering van kappen is modern en strak. Uitkraging van de goot of dakrand wordt vermeden. In plaats daarvan worden verholen goten en inwendige hemelwaterafvoer toegepast. Integrale materialisering Er wordt gestreefd naar een integrale materialisering van gevel en dak, waarbij dakkapellen en dakopbouwen een integraal onderdeel vormen van de architectuur. Dit zorgt voor een samenhangend en harmonieus ontwerp.
Moderne uitstraling
Klimaatinstallaties uit het zicht
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Functionele daken: deze daken bieden kansen voor energieopwekking met zonnepanelen, waterretentie, klimaatbeheersing, dakterrassen, moestuinen en speelaanleidingen.
59
Klimaatadaptatie, biodiversiteit & water De openbare ruimte en de gebouwen van de Hoge Bongerd zijn groen, duurzaam, natuurinclusief, klimaatadaptief en zorgen voor een prettig leefmilieu voor mens, dier en natuur. Natuurlijke (low-tech) oplossingen krijgen de voorkeur boven high-tech oplossingen met betrekking tot onderstaande thema’s. Groen ensemble Gebouw, straatprofiel en openbare ruimte vormen samen een groen ensemble met groen op straat- en gebouwniveau dat naadloos in elkaar over loopt.
Vergroenen van het hele profiel
Geïntegreerde voorzieningen voor vogels en insecten worden in de gevel opgenomen (verplicht).
Opbouw vegetatie
Voldoende schaduwplekken
Watersysteem op straatniveau
Waterzuivering via wadi
Hittestress tegengaan Het woonmilieu mag in tijden van hitte niet extreem opwarmen. Dit wordt onder andere voorkomen door te voorzien in voldoende schaduwplekken in en bij de woning en op straat. Het architectuurontwerp van de nieuwe woningen draagt bij aan een aangenaam binnen- en buitenklimaat bij hoge temperaturen.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Wateropvang, -berging en -infiltratie Wateropvang, -berging en -infiltratie zijn de leidmotieven voor het plan. Regenwaterafvoeren worden inpandig aangebracht. Regenwater van daken en terreinverhardingen wordt bovengronds aangeboden op openbaar terrein. Op straatniveau wordt het water ingezameld en zoveel mogelijk bovengronds geleid naar wadi’s. Hierin wordt het water geïnfiltreerd en gezuiverd waarna het wordt geloosd op de Singel.
60
Groene daken en begroeide gevels Daken en gevels worden bij voorkeur vergroend, tenzij dit aantoonbaar niet mogelijk is. Voor een optimaal effect wordt er gestreefd naar een dubbele bestemming voor het groen (bijvoorbeeld als gevelbekleding, waterinfiltratie, versterken biodiversiteit, flora en fauna en/of voor het verminderen van hittestress). Geintereerde voorzieningen voor vogels en insecten worden in de gevel opgenomen (verplicht).
Veilig, sociaal & gezond De Hoge Bongerd moet een veilige, sociale en inclusieve openbare ruimte bieden die toegankelijk is voor iedereen en positieve sociale interacties stimuleert. Visuele relatie met de straat Een visuele relatie tussen de binnenruimtes op de begane grond en de publieke ruimte is cruciaal voor het creëren van een sociaal veilige openbare ruimte. Blinde gevels zijn niet toegestaan. Balkons en loggia’s gericht op de openbare ruimte zijn gewenst .
Geen blinde gevels
Open zichtlijnen en heldere paden De inrichting van de openbare ruimte moet blinde hoeken minimaliseren en natuurlijke surveillance maximaliseren. De locatie van hoge struiken of dichte beplanting nabij paden moet hierbij in acht worden genomen. De paden moeten duidelijk, goed verlicht en breed genoeg zijn voor comfortabele beweging en overzicht over de ruimte.
Straatmeubilair stimuleert ontmoeting
1,5% in de dwarsrichting
Inclusief ontwerp voor alle leeftijden De openbare ruimte moet toegankelijk zijn voor jong en oud met een maximale helling in lengterichting van 4% en maximaal 1,5% in dwarsrichting. Obstakels worden zoveel mogelijk beperkt en er is ruimte voor sport en spel. Erfafscheidingen Erfafscheidingen bestaan uit hagen en of steenkorven.
Het maaiveld is op alle niveau’s toegankelijk voor jong en oud (max. 4% helling in de lengte / max.
X
Groene erfafscheidingen
V
Aandacht voor verlichting bij smallere doorgangen
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Stimuleren van sociale interactie De openbare ruimte faciliteert zitmogelijkheden en ontmoetingsplekken die sociale interacties tussen de gebruikers van de ruimte stimuleren. Ook dienen er voorzieningen aangebracht te worden voor hondenuitlaatplaatsen. Plekken voor extra functies zoals sport of speeltuinen kunnen worden aangewezen om positieve sociale interacties te bevorderen. Dit kan ook worden gerealiseerd door specifiek straatmeubilair te ontwerpen dat aanleiding geeft tot sport en spel.
61
Prettig verblijfsklimaat De openbare ruimte en de gebouwen van de Hoge Bongerd zorgen voor een prettig leefklimaat waarbij rekening gehouden wordt met de menselijke schaal. Aandachspunten bij de ontwikkeling zijn onder andere bezonning, geluid en windhinder. Bezonning Bij de plaatsing van volumes dient rekening gehouden worden met de bezonning van tuinen, terrassen en balkons. Door het jaar heen dienen alle woningen voldoende zonuren te krijgen en worden er geen condities gemaakt waar woningen en hun buitenruimte jaarrond in de schaduw liggen. Hittestress wordt gemeden door oppervlakte verharding tot een minimum te beperken en voldoende schaduwplekken aan te bieden. Zonwering zijn verplicht op zuid, west en oost georiënteerde gevels. De zonwering moet geïntegreerd zijn in de architectuur van de gevel.
Reduceren geluidshinder door verkeersgeluiden en bedrijvigheid
Reduceren windhinder met oog voor verblijfsklimaat
Voldoende bezonning jaarrond voor tuinen, terrassen en balkons
Gemotoriseerde pakketdiensten aan de achterzijde voor een veilig en ononderbroken leefmilieu op de Warande
Geluid Bij de ontwikkeling van gebouwen en buitenruimte dient voldoende aandacht te gaan naar de beperking van geluidshinder. Positionering van volumes en strategische plaatsing van elementen en opgaand groen, in combinatie met technische maatregelenzoals geluidswerende gevels dient geluidshinder gereduceerd te worden.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Windhinder Bij de positionering van volumes en opgaand groen dient rekening gehouden te worden met de prevalerende windrichting.
62
Gemotoriseerde dienstverlening Een autoluw verblijfsklimaat is het streven voor de Hoge Bongerd met nadruk op een autoluwe Warande. Gemotoriseerde dienstverlening zoals pakketdiensten dienen altijd via de achterzijde het gebouw te bereiken.
Verlichting Eénheid in ontwerp Het verlichtingsplan hanteert één designfamilie voor alle armaturen. Het ‘Waalsprong type’. Deze familie kenmerkt zich door een moderne, minimalistische expressie die past bij de architectuur van de wijk. Functionele verschillen Binnen de designfamilie worden verschillende typen lichtmasten toegepast, afhankelijk van de grootte en functie van de openbare ruimte. Zo kunnen er hogere lichtmasten worden geplaatst langs hoofdwegen, terwijl in woonstraten juist gebruik gemaakt kan worden van lagere lichtmasten of wandarmaturen.
V
98.
X
99.
100.
V
101.
Beeldkwaliteitsplan Hoge Bongerd
Licht als ontwerpelement De verlichting wordt niet alleen toegepast voor functionaliteit, maar dient ook ter accentuering van de ruimtelijke kwaliteiten van de openbare ruimte. Door middel van strategische plaatsing en lichtintensiteit wordt gezocht naar het ontwikkelen van een veilig en aantrekkelijk straatbeeld.
63
Straatmeubilair Straatmeubilair wordt universeel toegepast in de Groene Hoven en de Tuinen. Hierbij wordt aangesloten op het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) dat door de gemeente Nijmegen is opgesteld. Voor de Warande moet worden afgeweken omdat voor de openbare ruimte een hoger kwaliteitsniveau vereist is. Straatmeubilair Het straatmeubilair dient te worden ontworpen als een integraal onderdeel van de openbare ruimte. De elementen moeten modern en minimalistisch zijn, waarbij gebruik wordt gemaakt van duurzame, natuurlijke materialen. Circulaire materialen worden waar mogelijk toegepast. Standaard elementen met een klassieke uitstraling zijn niet toegestaan.