Beeldkwaliteitsplan “Hoeksehof”
Tekst van het document
BEELDKWALITEITSPLAN
HOEKSEHOF HOEKSEHOFSTRAAT | RESSEN
6 november 2023 | Gemeente Nijmegen
2 | OOSTZEE
INHOUD 1 | INLEIDING
5
4 | ZORGCOMPLEX - PLEYADE
23
1.1 Kader beeldkwaliteitsplan
5
4.1 Visie
23
1.2 Beeldkwaliteit Hoeksehof
5
4.2 Uitgangspunt
23
1.3 Status beeldkwaliteitsplan
6
4.3 Woon-zorg nieuwe stijl
23
1.4 Boerderij De Hoeksehof
6
4.4 Concept
25
1.5 Het plangebied
7
1.6 Leeswijzer
7
5 | HOEKSEHOF - OREGIONAL
27
5.1 Oregional
27
2 | ANALYSE
9
5.2 Kraamhok
27
2.1 Historische context
9
5.3 Concept
29
2.2 Huidige situatie
13
2.3 Park Lingezegen
13
31
2.4 Structuur landschapspark Ressen
14
6 | DUURZAAMHEID EN NATUUR-INCLUSIEF BOUWEN
3 | BOERENERVEN LINT RESSEN
17
7 | BEELDKWAILITEIT
32
3.1 Dorpslint
17
7.1 Basisprincipes voor erven
32
3.3 De Nieuwe Hof
18
7.2 Criteria beeldkwaliteit
35
3.4 De Grote Meer
18
3.5 De Oudenhof
19
SCHETSONTWERP
37
3.6 De Hoeksehof
19
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 3
A15
BEMMEL
A32 5
SPOORLIJN ARNHEM
RESSEN
- NIJMEGEN
PLANGEBIED
NIJMEGEN LIGGING PLANGEBIED
1 INLEIDING 1.1 KADER BEELDKWALITEITSPLAN
Houdbaarheid gebied
(waaronder de landschappelijke inpassing). In
Samen met het bestemmingsplan is het
Met dit beeldkwaliteitsplan laat initiatiefnemer
de nota zijn de verschillende ambitieniveaus
beeldkwaliteitsplan het juridisch document
zien wat haar kwaliteitsambitie is en welke
gemotiveerd en is aangegeven op welke wijze
dat de kaders schetst van de bouw- en
doelstellingen ze wil nastreven. Daarmee is dit
de toetsing van ruimtelijke initiatieven vanuit
inrichtingsplannen voor dit gebied.
plan vooral een kader voor de inrichting van de
het oogpunt van beeldkwaliteit zal plaatsvinden.
Het beeldkwaliteitsplan is richtinggevend bij
buitenruimte en vormt het een richtinggevende
de
welstandstechnische
leidraad bij de aanvraag omgevingsvergunning.
Ambities Hoeksehof in relatie tot gehele
beoordeling van bouw- en inrichtingsplannen
Er zullen zich dan ook altijd wijzigingen
gebied Waalsprong
alsmede voor de inrichting van de openbare
voordoen, waardoor gestelde ambities en
De
ruimte. Het beeldkwaliteitsplan wordt onderdeel
doelstellingen anders geformuleerd moeten
ontwikkeling in Nijmegen Noord. Het plan
van
(uitwerkingsnota
worden. Een beeldkwaliteitsplan is daarmee
van initiatiefnemer is gelegen op de grens van
beeldkwaliteit), waarmee het een bindende
geen keurslijf maar meer een ruggengraat die
Nijmegen met Lingewaard en grenst aan het
werking krijgt voor alle partijen. Onder de
meebeweegt met ontwikkelingen en daarmee
toekomstig landschapspark Ressen. In het plan
regie van het beeldkwaliteitsplan weten
verbonden wijzigingen.
is ook rekening gehouden met de bestaande
gemeentelijke
de
en
welstandsnota
Waalsprong
is
een
grootschalige
kwaliteiten van de dorpskern Ressen. Met dit
(particuliere) initiatiefnemers op voorhand welke kwaliteitseisen worden gesteld aan de
1.2 BEELDKWALITEIT HOEKSEHOF
plan streeft initiatiefnemer naar een goede
uitwerking van de bebouwing en de openbare
Voorliggend document schetst de ambities van
landschappelijke inpassing en aandacht voor de
ruimte.
de initiatiefnemer ten aanzien van de verschijning
verschijning van de gebouwen en het openbaar
aan de gebouwen en inrichting van het perceel
gebied.
OOSTZEE | 5
1.3 STATUS BEELDKWALITEITSPLAN
Hulpmiddel
bouwmarkt Hornbach, bioscoop en Lentse plas
Procedure
Het beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat is
met bijbehorende recreatieve voorzieningen in
Na vaststelling door de gemeenteraad vervangt
een hulpmiddel om de geschetste verschijning
de gemeente Nijmegen.
het Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat, in
en identiteit voor deze gebiedsontwikkeling
formele zin, het gestelde in de Uitwerkingsnota
voor een langere periode met een groot aantal
De initiatiefnemer die in het kader van de Rood
Beeldkwaliteit voor de Waalsprong. Daar waar
verschillende factoren vast te kunnen houden
voor Rood regeling de oude stallen kan slopen
dit beeldkwaliteitsplan niet in voorziet, blijft de
en daadwerkelijk te realiseren. Dit betekent
ten behoeve van het ontwikkelen van een
Uitwerkingsnota van kracht.
niet dat het een compleet dichtgetimmerd
nieuw te bouwen boeren erf en schuur, hebben
document
beeldkwaliteitsplan
samen met externe partijen een plan bedacht.
Formeel toetsingskader en
biedt voor een aantal zaken ruimte voor
Omdat deze ontwikkeling op de rand van twee
inspiratie document
doorontwikkeling en groeiende inzichten. Het
verschillende
Het Ruimtelijk Kwaliteitsteam (RKT) Waalsprong
is een gereedschapskist met hulpmiddelen voor
structuren ligt is een analyse van het hele
heeft het schetsontwerp van initiatiefnemer
een eindproduct.
gebied gemaakt.
Hoeksehofstraat” als richtinggevend document
1.4 BOERDERIJ DE HOEKSEHOF
In de volgende opbouw wordt goed gekeken
gebruiken.
Boerderij De Hoeksehof ligt aan de dorps-
naar de context waarin de Hoeksehof ligt
Het beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat is
structuur
gemeente
zodat de nieuwe ontwikkeling op een goede
een inspiratiedocument voor partijen (zoals
Lingewaard. De zuidzijde van de karakteristieke
manier samenvalt met het historische lint van
initiatiefnemer, architecten etc ) betrokken bij
boerderij is gelegen aan de rand van het nieuw te
Ressen. Daarnaast is het van belang dat de
de ontwikkeling.
ontwikkelen landschapspark Ressen met o.a. de
nieuwe ontwikkelingen ook goed aansluiten
is.
Het
stedenbouw/landschappelijke
beoordeeld en zal het “Beeldkwaliteitsplan
6 | OOSTZEE
van
Ressen
in
de
op de landschappelijke structuur van het
de Hoeksehofstraat in het noorden, het
Oregional, in hoofdstuk 6 duurzaamheid en
landschapspark van de gemeente Nijmegen aan
tuinbouwgebied Ressen aan de Zwarteweg in
natuurinclusief bouwen en in hoofdstuk 7
de achterzijde van het erf.
het oosten, de Prins Mauritssingel/ A325 in het
komt dit samen in criteria voor beeldkwaliteit
westen en de oostelijke aansluiting op het Keizer
(op basis van de analyse en visie in de vorige
1.5 HET PLANGEBIED
Augustusplein in het zuiden. Het gebied ligt op
hoofdstukken).
Het ontwikkelingsgebied Ressen vormt een
een hoger schaalniveau ingeklemd tussen twee
representatieve zichtlocatie bij de entree
grote groengebieden; Park Lingezegen in het
van de stad Nijmegen vanuit het noorden,
oosten en het landschapspark De Waaijer in het
met een ambitie tot het realiseren van
zuiden.
een groene parkachtige setting. Als meest noordelijk gelegen deel van de oostflank van de
1.6 LEESWIJZER
Waalsprong vormt het tevens de afronding van
Dit beeldkwaliteitsplan is opgebouwd uit een
Nijmegen op de overgang naar het buurtschap
zevental hoofdstukken. Na dit inleidende
Ressen, in de gemeente Lingewaard. Het dorp
hoofdstuk, waarin ook het plan en plangebied
Ressen is van grote cultuurhistorische waarde
worden behandeld volgt in hoofdstuk 2
voor de gemeente Lingewaard. Het is één van
een analyse van het gebied, in hoofdstuk 3
de oudste bewoonde plaatsen in de gemeente.
boerenerven in het lint Ressen als referentie, in hoofdstuk 4 volgt een visie op de nieuwe functie
Het plangebied wordt begrensd door de
als woonzorgcomplex (deel van het plangebied),
dorpskern Ressen met een boerderij aan
in hoofdstuk 5 volgt het bedrijfsmatige deel
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 7
8 | OOSTZEE
1800
1850
1900
1950
1975
2020
2 ANALYSE O UDE P O S T W E G VA N A R N H E M V I A R E S S E N /DE V O S S E N P E LS N A A R N I JM EG E N
Bouwlust
2.1 HISTORISCHE CONTEXT Op de Militaire Topografische Kaart van 1850 is Het dorp Ressen te zien als een kleine nederzetting omgeven door percelen bouw-
P LE K V O O R M A LI G K A S T EE L
en weiland in een blokvormige verkaveling en DE O UDEH O F
de Oudenhof
PA S T O R I E
R E S S E N S E S T R A AT
De Nieuwen Hof
D E NIE U W E H O F
K ER K EN K O S T ER H UI S
D ORPSLINT RESSEN
De Groote Meer
S T R A AT
KW
Ressensestraat)
EG
Broodkorf?
Hoeksenhof
DE G R O T E M EE R
Station Bemmel
OU D E STATI ON
S LE N
De Roskam
de Woerd
DE W O E R D
en
Elst
(Hoeksehofstraat)
De oude Postweg was reeds vervallen tot een doodlopende ontsluitingsweg naar de Station Bemmel
landerijen. De kern van het dorp werd gevormd
B OE RD E R I J D E H OE KSEH O F
door de drie omgrachte, aan elkaar grenzende terreinen, namelijk Kerkenwei, Koningshof en
E WEG
EWE
ZWART
was aan drie zijden bebouwd. Alleen de noordzijde was onbebouwd; hier had tot aan de
G
DENS
WOER
het voormalige kasteelterrein. De Kerkenwei
afbraak in 1803 het Huis te Ressen gestaan. Aan de oostzijde stonden het schoolhuis en de kerk
KASTEEL T ER R E I N
en ten noorden daarvan de pastorie (later huis Stadwijk), aan de zuidzijde de boerderij “het
K ER K EN HOF
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
De Nieuwen Hof
Zwarteweg en Woerdsestraat), Bemmel (huidige
kerk en pastorie
HOEKSEHOF
enkele boomgaarden. De belangrijkste wegen waren de verbindingen met Lent (huidige
De Kikvorsch
K ER K EN W EI
OOSTZEE | 9
Hoeksenhof
A15
A15
BE M M E L
5
kerk en pastorie
De Groote Meer
De Roskam
Broodkorf?
de Woerd
A32
kerk en pastorie
de Oudenhof
De Kikvorsch
De Nieuwen Hof
A32
De Kikvorsch
er
de Oudenhof
R E S S E N S E S T R A AT
5
de Oudenhof
HOEKSEHOF
De Roskam
Broodkorf?
Hoeksenhof
Station Bemmel
De Kikvorsch
De Nieuwen Hof
kerk en pastorie
S T R A AT
De Groote Meer
S LE N
De Roskam
KW
EG
Broodkorf
Hoeksenhof
de Woerd Station Bemmel
L A NDS CHA PS PA R K RESSEN
N I EU WE ONTWI KKE L I NG HOR NBA CH
N I JM EG E N N.T.B.
N.T.B.
de Woerd Station Bemmel
BOE R DE R I J DE HOE KS E HOF
BOE RD E RI J DE H OE KSE H OF
De Nieuwen Hof
N.T.B.
Hoeksenhof
Kerkhofstraat met de Protestanse kerk
Boomgaarden zorgen voor groen karakter
Grote Meer”. De bebouwing aan de oostzijde
aangelegd, volgens een recht trace’, dat de
een knooppunt ten noordwesten van Ressen
van de Kerkenwei stond in feite op de Koningshof
bestaande
infrastructuur
heeft het oorspronkelijke dorpsbeeld aan deze
wat nu Kerkenhof heet. Omstreeks het midden
doorsneed. Ter hoogte van bet dorp Ressen
zijde sterk veranderd. De oude structuurlijnen
van de 19de eeuw omvatte het dorp 26 huizen en
werden een klein station en een spoorarbei-
werden alle doorsneden. Tegenwoordig kan
220 inwoners. Het merendeel van deze huizen
derswoning gebouwd; beide bouwwerken zijn
men alleen nog vanaf de Ressensestraat via
bestond uit verspreid gelegen boerderijen, op
inmiddels gesloopt. Het landschap veranderde
de Ressensebrug de A325 oversteken. Het
enige afstand van het kerngebied. Een dicht
vanaf 1940 doordat de landbouwers steeds
talud van de snelweg kwam dichtbij de grote
bebouwde, duidelijk ontwikkelde kern was er
verder overschakelden op de fruitteelt als gevolg
boerderijen De Nieuwe Hof en De Hoeksehof te
niet. (bron ressenonline)
waarvan in de directe omgeving van Ressen vele
liggen.
verkavelings-
en
Knooppunt Ressen
boomgaarden werden aangeplant. De aanleg Ten westen van het dorp werd in 1879
van de A325 tussen Arnhem en Nijmegen en
de spoorlijn tussen Arnhem en Nijmegen
later de Al5 richting Tiel en Rotterdam met
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 11
HO EKSEHO F
L I NT RE S S E N
HO RN BA CH L ANDS CHAP S PARK DE WAAI JE R. O VATO N D E
Park Lingezegen
12 | OOSTZEE
Landschapspark Ressen
2.2 HUIDIGE SITUATIE
2.3 PARK LINGEZEGEN
Huidige stedelijke ontwikkelingen zorgen ervoor
Het Park Lingezegen is een regionaal park, die als
structuur worden de uitgeefbare kavels van
dat zowel Nijmegen Als Bemmel richting het
buffer en recreatief verblijfsgebied fungeert in
elkaar gescheiden door groene kamers. Naar
dorpslint van Ressen groeien. In het historische
het middengebied tussen Arnhem en Nijmegen.
het noorden toe sluit de landschappelijke
lint zelf zijn huizen afgebroken en nieuwe villa’s
Ressen ligt in het ontwikkelingsgebied vlek 14.
structuur aan bij de gewenste landschappelijke
opgebouwd. De stedenbouwkundige structuur
Door het besluit het noordelijk deel niet voor
ontwikkelingen van buurschap Ressen. Deze
van het lint met hier en daar een herenhuis of
bedrijven te ontwikkelen maar in te richten
richt zich met name op het herstellen van de
heren boerderij is onveranderd. Het dorp Ressen
als een parkachtig gebied, ontstaat er ruimte
open structuur, en het beschermen van de kern
heeft een groen karakter. Dit wordt voor een
voor het realiseren van een herkenbaar
tegen de oprukkende bebouwing rondom de
groot deel bepaald door de vele boomgaarden.
landschappelijk raamwerk in aansluiting op
kern.
en de beplanting die de hoofdstructuren van
Ressen en landschapspark De Waaijer.
het dorp begeleiden. In de nabije toekomst wordt langs de A325
Hiermee zal een landschappelijke en ruimtelijke
een bouwmarkt Hornbach gebouwd. Tussen
eenheid ontstaan wat het gebied een duidelijk
de Hornbach en de boerderij De Hoeksehof
herkenbaar (regionaal) locatieprofiel geeft.
komt een landschapspark. Het landschapspark
Het landschappelijk raamwerk bestaat aan
is sterk verweven met de landschappelijke
de zuidzijde van het ontwikkelingsgebied uit
structuur van Ressen.
een formele groen- en bomenstructuur die de uitgeefbare kavels omlijsten. In deze formele
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 13
2.4 STRUCTUUR LANDSCHAPSPARK RESSEN
GR O E NS T R U C T U U R GRO E NE K A M E R S
14 | OOSTZEE
L ANE N E N B OM E NRI JE N
HOUTWA LLEN
U ITGEEFBA RE GRO N D VO O R (BV EEN PLU KTU IN MO ESTU IN )
H OOF D G R OE NSTR U C T U U R M E T L AA N B OME N L A NG S D E H O EK S E H OF S T R A AT EN H O U T W A L L E N A L S STRU C T U U R VA N D E GR OE NE K A M E R S
E E N B RE DE L ANDS CHAP E L I JKE G ORDE L VAN I NHE E M S B OS . B I J DE A3 2 5 Z I JN DAT O.A. HOG E P OP UL I E RE N
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
I NHE E M S E W ILD E G RAS S E N, BLO EMEN WE I DE . UI TGEEFBA RE AKKE RS VO O R NATUUR I NCLU SIEVE AKKE RTEELT
N ATTE W EID E VEGETATIE
OOSTZEE | 15
DE O UDEN H O F
GEMEENTELIJK BELEID LINGEWAARD Rond het te beschermen dorpsgezicht
D E NI E U WE H OF
Ressen vormt cultuurhistorie de rode draad. Het bestaande extensief bebouwde karakter blijft onveranderd. Wonen en kantoorachtige DE G R O T E M E E R
DE W O E R DT
c.q. dienstverlenende bedrijvigheid binnen historisch waardevolle bebouwing zullen hier
D E H OE KSE H O F
blijvend gevestigd zijn. De kern zal worden omgeven door een brede landschappelijke gordel zodat ook op langere termijn sprake is van een ruimtelijke loskoppeling van de verstedelijking in de Waalsprong, de regionale boerenerven in omgeving
16 | OOSTZEE
infrastructuur en sportpark Ressen.
3 BOERENERVEN LINT RESSEN 3.1 DORPSLINT
werd vaak een gemengd bedrijf uitgeoefend.
waterpoel en een bleekveldje of huisweide.
Ressen bestaat in de huidige setting uit
De situering van de boererijen ten opzichte van
Op
een dorpslint met daaraan onder andere
de weg en van elkaar zijn verschillend. Sommige
stedenbouwkundige indeling van een aantal
monumentale boerderijen, de zogenoemde
boerderijen liggen aan de zijkant langs de weg
historische T-boerderijen, het erf en de straat
T-boerderijen.
zoals de Woerd maar bij de grote Meer is de
verder onderzocht.
de
volgende
paginas
is
de
toegangsweg op de achterkant van de boederij T-boerderijen in het rivierengebied, liggen op
gericht. Bij de Hoeksehof ligt het hoofdhuis
de stroomruggen en aan de dijk. Als dakvormen
juist aan de weg. Voor nieuwe te ontwikkelen
bij het voorhuis komen alleen het schilddak
stedelijke toevoegingen aan het historische lint
en zadeldak voor, waarbij slechts een enkele
is er hierdoor meer vrijheid voor de plaatsing
boerderij van wolfseinden is voorzien. Het
van het hoofdhuis.
schuurdak heeft meestal een schildvorm, die eventueel onderbroken wordt door de
Het hoofdhuis met daaraan de schuur is groter
dakoverstek. Typisch voor deze streek is een
dan de losstaande schuren op het erf.
tweede kleiner voorhuis direct achter het voorhuis
Het erf heeft een duidelijke indeling bij alle
dezelfde hoogte als bestaande monumentale
boerderijen. Er is vaak een formele tuin dicht
boerderij. De T-boerderij is via de krukboerderij
bij het hoofdhuis gelegen met dichtbij een
ontstaan uit het hallenhuis. Aangezien in de
Hoogstam boomgaard, een verhard erf en het
Betuwe de grond vruchtbaar is, genoten de
hele terrein is meestal afgescheiden door een
boeren een zekere welvaart. In de T-boerderijen
haag of bomenrij. Sommige erfen hebben een
hoofdhuis
gelegen.
Bouwhoogte
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 17
3.2 DE WOERDT T-boerderij De woerdt ligt langs de zijkant van 11M 2.5M
de Woerdsestraat. Het heeft een voorhuis met een formele boerentuin aan de voorkant van het huis. Het erf is omzoomd met een haag. Achter het hoofdhuis bevind zich aan een zijde nog een uitbreiding van het voorhuis. Het zadeldak van
24M
de boerderij en het voorhuis is voorzien van een rieten dak. Aan de achterkant tegen de boerderij
7M
12M
7M
aan ligt een kleinere schuur met dakpannen. 7M
Onlangs is een Landwinkelkas geplaatst op het achtererf.
3.3 DE NIEUWE HOF De Nieuwe Hof ligt aan een oprijlaan met een 2.5M 8M
15 M
18 | OOSTZEE
7M
28
M
voorerf en heeft de formele tuin aan de zijkant liggen. Het dak heeft een knik in de kopse kant. Naast de hoofdboerderij ligt een kleinere schuur.
3.4 DE GROTE MEER De Grote Meer ligt met de achterkant aan een 8M
oprijlaan. Het heeft de formele tuin aan de
19M
voorkant liggen. De T-boerderij is deels rietgedekt
7M
en heeft achter het hoofdhuis een uitbreiding
15M
voordat het schuurgedeelte van het hoofdhuis begint. De tweede schuur staat los van het huis.
3.5 DE OUDENHOF De Oudenhof is met het voorhuis gericht op het lint (Ressensestraat) en heeft een formele voortuin omzoomd met een knip- en scheerheg en grote solitaire bomen.
4M
12. 5M
10M
Het voorhuis is voorzien van een schilddak. Aan de achterkant bevind zich een grote schuur met een mansardekap en daaraan vast nog een kleine schuur met zadeldak. De grote volumes zijn verbonden door een éénlaags bebouwing.
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 19
20 | OOSTZEE
3.6 DE HOEKSEHOF De hoeksehof ligt met het hoofdgebouw aan de straat. Het heeft aan de voor- en zijkant
8M
een formele tuin en een erf wat gesitueerd is 7M
naast de T-boerderij. Het voorhuis heeft aan de
15 M
E E N T W E E DE T O E V O EG I N G VA N H E T V O O R H UI S VA N A F DE W E G Z I JDE A A N DE LI N K E R K A N T .
voorkant gezien de linkerkant een uitbreiding van het woonhuis. Aan de erf kant staat een klein woonhuis (ouders woonhuis). Op het erf staan meerdere schuren, op tekening staat welke blijven staan. Op het erf stond een hooiberg. Deze is in 1966
Z A DE LDA K M ET A A N DE A C HT E R K A N T E E N W O LF S E I N D
afgebroken.
V O O R H UI S M ET S C H I LDDA K
HOEK
SEHO
FWE
G
BES TA A N DE S I T UAT I E A C HT E R K A N T
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 21
22 | OOSTZEE
4 ZORGCOMPLEX - PLEYADE 4.1 VISIE
4.3 WOON-ZORG NIEUWE STIJL
Leefplezier
Pleyade heeft het over bewoners en niet over
bezoekerstoilet. Verder is er een familiehuis,
Wonen in een vertrouwde omgeving, genieten
cliënten. Ouderen die hier willen gaan wonen
een gezamenlijke ruimte en een ruimte voor
van de dagelijkse dingen en het leven leiden
met en zonder zorgvraag zijn welkom. Dus wil
dagbesteding.
zoals je dat zelf graag doet.
een partner van een demente ouderen hierbij wonen dan kan dit en ouderen zonder zorgvraag
Het zorgpersoneel lopen niet in witte jassen en
Thuis is de basis
ook.
bewoners zijn niet opgesloten.
Thuis typeert de eigen plek, waar mensen
De locatie is bewust gekozen door Pleyade om
zich veilig en geborgen voelen, waar ze hun
mensen die altijd buiten hebben gewoond iets
Locatie bestemmen als maatschappelijk met
eigen leven leiden. Een rustplek, een bekende
te bieden waar ze zich vertrouwd voelen en
ook wonen mogelijk zonder indicatie - ook
vertrouwde plek met eigen spullen, een plek
een soort van herkenbaarheid te bieden. Deze
partners - een goede buur die hulp biedt mag
waar je zelf kiest met wie je wat wilt delen of
mogelijkheden zijn er niet in stedelijk gebied.
hier wonen.
gelden. ‘It takes a village to get old in a dignified
Mogelijkheid
en
Om 24 uurs zorg te kunnen verlenen moeten
and beautiful way’
belevingstuin, een dierenweide tussen de
er 36 appartementen beschikbaar zijn voor
hoogstamboomgaarden, opgaand groen en
zware zorg. Daarnaast zijn er 21 appartementen
4.2 UITGANGSPUNT
direct grenzend aan parkLingezegen en het
bedoeld voor bewoners met lichte zorgvraag
Het woongebouw is bedoeld voor mensen die
landschapspark Ressen.
of gezonde partners die er willen wonen en/
ondernemen en welke normen en waarden er van
pluk-,
groente-
of overblijven na overlijden van partner. De
graag in een beschutte woonomgeving willen wonen, al dan niet met een (intensieve) zorg-
In het plan is er ruimte voor 57 appartementen
mensen kunnen voor elkaar zijn, zorgen en hulp
of ondersteuningsvraag, waarbij 24 uur per dag
van ca. 50 m2. De appartementen hebben
aanbieden.
zorg en ondersteuning aanwezig en/of nabij is.
een huiselijke sfeer en ieder
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
heeft een
OOSTZEE | 23
D E O P Z ET I S AF G EL EI D VAN EEN TR AD I TI O N EL E I N D EL I N G VAN EEN BO ER EN ER F M ET EEN ‘VO O R - EN ACHTER ER F ’
4.4 CONCEPT - plantmateriaal komt overeen met die uit de direkte omgeving - onderhoud: extensief
relatie met de omgeving
‘achter’
overgangsgebied hoort bij ‘achter’ of bij ‘voor’
man vrouw
gereedschap en een Hooiberg sluiten het erf
ontwikkeld met een nieuwe T-boerderij met
aan de achterkant af.
bijbehorende schuren. Het nieuwe erf wordt ingericht als zorgcentrum voor ouderen die
Het parkeren en verblijfsgebied zal zoveel
een affiniteit hebben met buiten wonen. Deze
mogelijk gescheiden zijn. Het parkeren voor
doelgroep komt vaak van het platteland en
bewoners, bezoekers en zorgmedewerkers
zoekt in het begeleid wonen de verbinding met
wordt hierdoor zoveel mogelijk aan de voorzijde
wat ze gewend zijn van vroeger.
op het erf gesitueerd. Het nieuwe erf krijgt een duidelijke groene uitstraling.
Het zorgcomplex heeft een hoofdgebouw in
‘voor’ zic
er eke
d
in
- moestuin en boomgaard - siertuin en solitaire bomen - onderhoud: intensief
Naast de Hoeksehof wordt een heel nieuw erf
h z e lf g
de vorm van een T-boerderij. De architectuur
Eventuele serres moeten zo gebouwd en
moet nog nader worden uitgewerkt door de
gesitueerd worden dat ze aansluiten op het
architect. Aan de voor- en zijkant (Net als bij
historische lint Ressen. Een andere optie zou
de Hoeksehof) ligt een formele tuin. Via een
zijn om een losse kas te plaatsen op het erf.
oprijlaan komen de bewoners bij een centraal erf. Aan dit erf liggen een aantal schuren die
Er komt een duidelijke scheiding in de vorm
ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw. In
van een eikensingel tussen de twee erven.
de Grootste schuur komt het tweede deel
Deze singel wordt onderdeel van het groene
van het zorgcomplex. Deze schuur heeft een
raamwerk van landschapspark Ressen.
recht schilddak. Net als De Boerderij maar dan zonder wolfseinden. Een kleine schuur voor
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 25
26 | OOSTZEE
5 HOEKSEHOF - OREGIONAL 5.1 OREGIONAL Oregional
is
een
een
groothandel
in
streekproducten. “Eten van dichtbij in plaats van ver weg”
5.2 KRAAMHOK
steeds meer partijen die overtuigd zijn dat het
De huidige groene schuur achter de boerderij
anders moet.
blijft gehandhaafd en wordt gebruikt voor koeling en magazijn voor alle producten uit de
Doelstellingen nieuwe regionale Kraamhok:
regio die Oregional verzamelt (en KersVers Fruit
•
burger, studenten, bedrijven);
op een duurzame ecologische manier teelt) “Wat van de regio is, blijft in de regio”
en transporteert naar afnemers in de regio
•
Kennis in huis halen omtrent transitie en voedsel (bedrijven);
(Nijmegen). Voor Oregional betekent dat, alles binnen
-Partijen met elkaar verbinden (boer,
•
Laten zien en voorbeelden vertellen;
een straal van 75 kilometer. Boeren, telers en
De nieuw te realiseren schuur wordt een
•
Inspireren;
makers zorgen hier voor groenten uit de volle
verzamelgebouw, een ‘Kraamhok’ die plaats
•
Opslag
grond, Betuws fruit, natuurkoeien in de polder,
biedt voor kantoorruimte met flexplekken, een
broden met lokale granen en veel meer. Vinden
ontmoetings-, inspiratie- en vergaderruimte en
we het niet in de regio, dan pas kijken we verder
extra opslag voor nieuwe voedseltransitie in
in Nederland. En een klein aantal producten die
Gelderland.
verpakkingsma-
terialen, e.d; •
Vochtvrije ruimte voor maken en opslag van onze regionale kerstpakketten.
Om een gezonde groei van het bedrijf
niet meer uit onze keuken zijn weg te denken, zoals bananen, halen we van verder.
droogwaren,
We laten zien, voelen, waarom het anders
Oregional te waarborgen kan het bedrijf voor
moet, wat er anders kan en hoe het anders
de planperiode van het bestemmingsplan (10
moet willen we alle monden voeden met één
jaar) uit de voeten. De huidige loods en nieuwe
planeet. Wat wij doen met voedsel (Oregional
uitbreiding zijn nodig voor de continuïteit van
Streekproducten) is een transitie (korte ketens).
het bedrijf.
We willen ons verhaal vertellen en krijgen
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 27
28 | OOSTZEE
5.3 CONCEPT
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
Naast het ontwikkelen van het nieuwe zorgerf
Door alle nieuwe ontwikkelingen dreigt het
willen de eigenaren ook een grote schuur
oude erf te verstenen. Waar dat mogelijk is
bouwen op het bestaande erf zodat ze hun
vergroenen het liefst met bomen op en rondom
bedrijf kunnen blijven ontwikkelen. De schuur
het erf en het toepassen van grasbetonstenen.
dient tevens voor de mogelijke geluidshinder
Met de klimaatverandering die nu gaande
van de A325. De nieuw te ontwikkelen schuur
is het belangrijk dat het hemelwater wat op
is groter dan de bestaande boerderij en
de bestrating valt opgevangen kan worden
wijkt hierdoor af van de stedenbouwkundige
in de tuin of weide. Water van de daken het
structuur van het dorpslint Ressen. Er zijn
liefst afkoppelen en gebruiken voor eigen erf.
meerdere oplossingen mogelijk om aan te
Hiervoor zou een poel of wadi gegraven kunnen
sluiten bij de historische stedenbouwkundige
worden die piekafvoeren kan opvangen. Dit
structuur.
geldt ook voor het nieuw te ontwikkelen erf.
OOSTZEE | 29
AFKOPPELEN EN INFILTREREN WATER (WADI)
HEMELWATEROPVANG
VLEERMUIZEN
NESTKASTEN MUS
DRACHTBOMEN
30 | OOSTZEE
NESTKAST STEENUIL
TAKKENRILLEN
TOEPASSEN VAN GROENE DAKEN
PADDEPOEL
6 DUURZAAMHEID EN NATUUR-INCLUSIEF BOUWEN en
klimaatadaptatie en duurzaamheid een grote
bestaat uit muizen, insecten, regenwormen,
verharding wordt zoveel mogelijk afgekoppeld
rol. De nieuwe gebouwen worden zoveel
engerlingen,
van het gemengd rioolstelsel en door middel
mogelijk
(mussen) en kikkers.
van een eventuele infiltratiekratten op het
ruimte voor o.a. vleermuizen, huismussen en/
gemeenschappelijk erf opgevangen. Dit komt
of gierzwaluwen. Architecten kunnen, door
De aanplant van bomen en struiken zijn veelal
het ten goede aan het grondwater en beperkt
hier al vanaf de tekentafel rekening mee te
soorten die vruchten-besdragend zijn. Aan
verdroging en voorkomt het overstorten van
houden, een belangrijke bijdrage leveren aan
te planten boom- en struiksoorten zijn o.a.
rioolwaterzuiveringsinstallaties.
de leefbaarheid van de woonomgeving.
Appel, Peer, Pruim, Kers, Zomereik, Walnoot,
Het
hemelwater
van
dakoppervlakte
natuur-inclusief
uitgevoerd,
met
emelten,
meikevers,
vogels
Hondsroos, Meidoorn, Sleedoorn, Vuilboom, Ter vermindering van hittestress blijven de
Het eventuele snoeihout kan worden verwerkt
woonkavels zo groen mogelijk en zal de
als takkenrillen (rijen gestapeld snoeihout) in de
hoeveelheid verharding bij voorkeur zo beperkt
bestaande eikensingel. Op deze manier worden
mogelijk zijn.
ook lijnvormige elementen gecreëerd waarlangs
Hazelaar en Bottelroos.
eventueel kleine zoogdieren zich kunnen Verder zijn in de architectuur vele “onzichtbare”
voortbewegen en foerageren. Na verloop van
technieken mogelijk. Te denken valt aan
tijd zullen deze elementen worden overgroeid
zonnepanelen integraal te verwerken in het
door kruiden en spontaan gevestigde struiken.
dakvlak van de gebouwen, gasloos bouwen en toepassen van duurzame bouwmaterialen.
De steenuil komt met name voor in een (halfopen) cultuurlandschap met knotbomen,
Bij het ontwerpen van de gebouwen en de
boomgaarden, erf- en laanbeplanting en vooral
verdere inrichting van de buitenruimte spelen
extensief beheerde graslanden. Zijn voedsel
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 31
7 BEELDKWALITEIT 7.1 BASISPRINCIPES VOOR ERVEN Van oudsher zijn erven op een bepaalde manier ontstaan en gegroeid. Daardoor zijn het duidelijk herkenbare eenheden met een logische plek in het landschap. Bij transformatie van erven is het belangrijk om de herkenbare eenheid van erven te behouden. De hiernaast, zogenaamde erf-principes zijn daarom ook het uitgangspunt bij de ontwikkeling, zodat het nieuwe erf bijdraagt aan de versterking van het landschap en de ruimtelijke kwaliteit.
32 | OOSTZEE
1. Een erf is een herkenbaar ensemble in het
2. Het erf wordt gevormd door een aantal
landschap, met een informele uitstraling.
gebouwen waarvan er één de belangrijkste
Het bestaat uit gebouwen, erfinrichting en
is. Het hoofdgebouw staat voor op het erf,
beplanting.
de bijgebouwen staan erachter.
3. De gebouwen staan dicht bij elkaar, gegroepeerd
op
gemeenschappelijke
en
rond
ruimte.
een Nieuwe
gebouwen worden hierop zoveel mogelijk
4. Er is een duidelijke hoofdentree met een informele uitstraling.
5. Het erf is verankerd in het landschap door o.a. positie en oriëntatie van gebouwen, erfbeplanting en aansluiting op bestaande raamwerk (landschapspark Ressen).
aangesloten. De hoeveelheid verharding op het erf blijft hierdoor beperkt. De gevels die grenzen aan de gemeenschappelijke ruimte kunnen hoger zijn dan de gevels aan de ‘landschapszijde’.
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
OOSTZEE | 33
34 | OOSTZEE
7.2 CRITERIA BEELDKWALITEIT
voor- of zijgevel aan het erf is voorzien van
Vorm:
Op de inrichtingstekening worden structuren
gevelopeningen en bij voorkeur ook de entree.
•
Het gebouw heeft een eenvoudige en duidelijk herkenbare hoofdvorm en een
duidelijk. In hoofdlijnen staan wegen, groen gemeenschappelijk
erf
is
rechthoekig grondvlak;
en kavelgrenzen vast. Binnen dit kader moet er
Het
geen
voldoende ruimte zijn om een eigen ontwerp
verkeersruimte, maar een verblijfsruimte. In de
van het zorgcomplex met erf te ontwikkelen. Om
architectuur wordt de inspiratie gevonden in de
een zadeldak met een nokrichting in de
de eenheid in het gebied te bewaken zijn er wel
boerderijen en schuren in de nabije omgeving,
lengte van het gebouw;
randvoorwaarden opgesteld voor vormgeving,
dit mag ook een moderne interpretatie zijn.
materialisatie, en beplanting.
Alle gebouwen op het “boerenerf” vormen
subtiele doorsteken of overstekken, zolang
een ensemble. Dit betekent dat ze niet alleen
de herkenbare hoofdvorm niet wordt
Op het erf staat het hoofdgebouw (de boerderij)
bij elkaar op een boerenerf staan, maar ook in
aangetast.
voor aan het erf, op de meest prominente
hun uiterlijk op elkaar afgestemd zijn. Dit kan
plek, en is georiënteerd op de Hoeksehofstraat
bijvoorbeeld door overeenkomsten in architec-
Detaillering en materiaalgebruik:
(noorden). Het hoofdgebouw wordt omringd
tuurstijl, in detailleringen, materiaalgebruik en/
•
met een informele ‘voortuin’.
of kleurgebruik.
•
•
Het dak dient bij voorkeur te bestaan uit
Binnen de hoofdvorm is ruimte voor
De detaillering van de schuren dienen ingetogen en sober te zijn;
•
De
dakgoot
is
subtiel
vormgegeven,
het
bijvoorbeeld door een mastgoot, en vormt
landschappelijke wijze de overgang van het
gemeenschappelijk erf en minder op de
een geïntegreerd onderdeel van de hele
open landschap naar het meer besloten
omgeving. De bouwvorm is modern en
dakconstructie;
deel van het erf. De overige gebouwen staan
sober, refererend aan de schuren in de nabije
geclusterd rondom het gemeenschappelijk erf.
omgeving. Het wordt aangemoedigd dat de
qua oppervlakte en structuur passend in
De ordening daarvan is in principe informeel. De
architectuur op een vernieuwende manier
de omgeving.
schuren (bijgebouwen) staan altijd met de voor-
omgaat met de criteria, zolang deze recht doet
of zijgevel direct aan het gemeenschappelijk
aan een beeldbepalend dakvlak en een rustige
erf en zijn ook georiënteerd op het erf. De
uitstraling.
Deze
voortuin
verzorgt
zo
op
Beeldkwaliteitsplan Hoeksehofstraat | Ressen
een
De
schuren
zijn
georiënteerd
op
•
De materialen zijn niet glimmend en passen
OOSTZEE | 35
36 | OOSTZEE
HOUTWAL
BLOEMENTUIN
BELEVINGSTUIN
HOOGSTAMFRUIT
0
10
20
30
40
SCHETSONTWERP
50 METER
MOESTUIN
VLECHTHEG
38 | OOSTZEE
SOBERE UITSTRALING
SCHETSONTWERP