Beeldkwaliteitplan

GGD-Locatie

Stedenbouwkundige toelichting en principes voor beeldkwaliteit Nijmegen 25 april 2023

Colofon

GGD-locatie

Stedenbouwkundige toelichting en principes voor beeldkwaliteit Publicatiedatum

Projectteam

25 april 2023

Paul van Kerkoerke Andrea Fernandez

Nijmegen

Adres SVP architectuur en stedenbouw

In opdracht van

‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort

SSH&

E-mail

Voor het geheel of gedeeltelijk

[info@svp-svp.nl]

overnemen of bewerken van artikelen dient men toestemming

Ontwerp

van de redactie te vragen. In de

Paul van Kerkoerle

meeste gevallen zal die graag

Andrea Fernandez

worden gegeven.

Jop Voorn

Voorbehoud Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.

2

GGD-locatie Nijmegen

3

Inhoudsopgave

Context Stedenbouwkundig plan Gebouwmassa Ontsluiting Gebouwindeling Principes voor beeldkwaliteit

7 9 11 13 13 15

GGD-locatie Nijmegen

5

Context Groenew

oudsew

eg

De Groenewoudseweg is een oude, met bomen begeleide weg waarlangs vanaf de jaren ’20 van de vorige eeuw huizen zijn gebouwd, voornamelijk tweekappers en vrijstaande woningen. Op enkele plekken, nabij belangrijke kruispunten in de weg, werd deze kleinschalige, losse ‘korrel’ onderbroken met grotere gebouwvolumes: een kerk op de kruising met de Heyendaalseweg en de HAN school op de kruising met de Groesbeekseweg. In de jaren ’70 werd de GGD gebouwd op een omgevingsvisie nijmegen

tot dan toe open groenplek aan de Groenewoudseweg. Ook de GGD vormt een onderbreking van de kleinschalige woonbebouwing langs de weg en markeert zo

Duurzame mobiliteit de kruising met de Prof. Bellefroidstraat.

De Prof. Bellefroidstraat leidt naar station Heyendaal. Dit station is in de omgevingsvisie van Nijmegen aangeduid als ‘knooppunt’, het gebied tussen het spoor en de Groenewoudseweg als ‘knooppunt – ontwikkellocatie’. De locatie Groenewoudseweg is onderdeel van deze ontwikkellocatie en vormt de hoofdentree naar dit gebied. De herontwikkeling van deze locatie moet dan ook gezien worden in

Lo

veiligheidsregio

Prof. Bellefroidstra

at

het licht van de ontwikkeling van dit stedelijke knooppunt.

Legenda Duurzame Duurzame stad stad Mobiliteit Mobiliteit

Stedelijke knoop

Stedelijke knoop Stedelijke knoop Duurzame stad Duurzame stad Mobiliteit Duurzame stad Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Mobiliteit Duurzame stad Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Duurzame stad MobiliteitZone knooppunt /

Mobiliteit Stedelijke knoop Mobiliteit Zone knooppunt Stedelijke knoop--Logistiek Zone knooppunt Stedelijke knoop Logistiek Stedelijke knoop - Ontwikkelingslocatie Stedelijke knoop Zone knooppunt Ontwikkelingslocatie Snelfietsroute Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Mobiliteit Snelfietsroute Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Zone knooppunt Ontwikkelingslocatie Zone knooppunt Zone knooppunt---Ontwikkelingslocatie Logistiek Logistiek Beweegroute Zone knooppunt Stedelijke knoop -- Logistiek Beweegroute Zone knooppunt Logistiek Zoneknooppunt knooppunt- -Logistiek Logistiek Snelfietsroute Mobiliteit Zone Route binnenvaart- Ontwikkelingslocatie Mobiliteit Snelfietsroute Snelfietsroute knooppunt Route binnenvaart Mobiliteit Zone Snelfietsroute Snelfietsroute Stedelijke knoop Snelfietsroute Beweegroute Stedelijke knoop Potentiële locaties- Logistiek voor eHUBS Beweegroute Stedelijke knoop Zone knooppunt Potentiële locaties voor eHUBS Beweegroute Beweegroute Beweegroute Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Beweegroute Route binnenvaart Zone knooppunt - Ontwikkelingslocatie Binnenvaart - duurzame overslag Routeknooppunt binnenvaart Zone - Ontwikkelingslocatie Snelfietsroute Binnenvaart - duurzame overslag Route binnenvaart Route binnenvaart Route binnenvaart Zone knooppunt - Logistiek Route binnenvaart Potentiële locaties voor eHUBS Zone knooppunt - Logistiek Binnenvaart -

oplaadpunt Potentiële locaties voor eHUBS Zone knooppunt Logistiek Beweegroute Binnenvaart - oplaadpunt Potentiële locaties voor eHUBS Potentiële locaties voor eHUBS Snelfietsroute Potentiële locaties voor eHUBS Binnenvaart - duurzame overslag Potentiële locaties Snelfietsroute Bestaand transferium Binnenvaart - duurzame overslag Snelfietsroute Route binnenvaart Bestaand transferium Binnenvaart - duurzame overslag Binnenvaart---duurzame duurzameoverslag overslag Beweegroute Binnenvaart Binnenvaart oplaadpunt Beweegroute Zoekgebied transferium Binnenvaart oplaadpunt voor e-hubs Beweegroute Potentiële locaties voor eHUBS Zoekgebied transferium Binnenvaart - oplaadpunt Binnenvaart oplaadpunt Route binnenvaart Binnenvaart - -oplaadpunt Bestaand transferium Route binnenvaart Bestaand transferium Route binnenvaart Binnenvaart - duurzame overslag Bestaand transferium Binnenvaart - duurzame Bestaandtransferium transferium Potentiële locaties voor eHUBS Bestaand Zoekgebied transferium Potentiële locaties voor eHUBS Zoekgebied transferium Potentiële locaties voor eHUBS Binnenvaart -transferium oplaadpunt Zoekgebied overslag Zoekgebiedtransferium Binnenvaart - transferium duurzame overslag Zoekgebied Binnenvaart - duurzame overslag Binnenvaart - duurzame overslag Bestaand transferium Binnenvaart - oplaadpunt Binnenvaart - oplaadpunt Binnenvaart - oplaadpunt Binnenvaart - oplaadpunt

Zoekgebied transferium Bestaand transferium Bestaand transferium Bestaand transferium Bestaand transferium Zoekgebied transferium Zoekgebied transferium Zoekgebied transferium

Duurzame stad Duurzame Duurzame stad stad Duurzame stad

Zoekgebied transferium

6

GGD-locatie Nijmegen

7

Stedenbouwkundig plan 3 lagen

Bouwblok B

3 lagen

3 lagen

Het huidige pand zal worden gesloopt om plaats te maken voor studentenhuisvesting. Het stedenbouwkundig plan hiervoor, dat in participatie met de buurt tot

Bouwblok C

stand is gekomen, gaat uit van een halfopen bouwblok, bestaande uit 3 losse en alzijdige gebouwen rond een openbaar toegankelijke binnentuin. Het bouwblok

Bouwblok A

3 lagen

4 lagen

wordt min of meer centraal op het kavel geplaatst. Het volgt aan de Groenewoudseweg de rooilijn van de woningen ernaast en houdt afstand tot zowel de

4 lagen

Prof. Bellefroidstraat aan de oostzijde als de naastgelegen woning aan de westzijde. De ruimte rondom het bouwblok krijgt een zoveel mogelijk groene inrichting. Het bouwblok is georiënteerd op de Groenewoudseweg en de Prof. Bellefroidstraat en markeert de entree tot knooppunt Heyendaal. Qua maat en schaal passen de losse gebouwen in de omgeving, maar als bouwblok vormt het geheel een onderbreking van de kleinschalige en losse korrel van de woonbebouwing

Potentieel ontwerp studentenhuisvesting GGD-locatie

langs de Groenewoudseweg, net zoals het huidige GGD-gebouw dat doet.

SSH& KERK

GROENEWOUDSE

WEG

TER

AS

NM

HA

GGD P N BRANDWEER/ VEILIGHEIDS RE

GIO- ZUID

8

Woningen

GGD

Kerk

HAN

GGD-locatie Nijmegen

9

Gebouwmassa

P

fro

lle . Be

rof

at

ra idst

De gebouwen bestaan elk uit 2 delen die ten opzichte van elkaar verspringen. 1 deel is 3 bouwlagen hoog, het andere deel is 4 bouwlagen hoog. Alleen het gebouw aan de Groenewoudseweg is in zijn geheel 3 bouwlagen hoog. Alle gebouwen hebben een plat dak. Er worden geen (schijn)kappen toegepast. Door de opdeling in 2 gebouwdelen, de verspringing tussen de bouwdelen en de variatie in bouwhoogte krijgen de gebouwen een zekere geleding en passen de gebouwen in maat en schaal in de omgeving.

oe Gr ne

Het bouwblok als geheel kent een geleidelijke opbouw in hoogte, van 3 lagen aan

eg

ew

ds

ou

w

de Groenwoudseweg en aan de westzijde naar 4 lagen aan de zuidzijde en aan de Prof. Bellefroidstraat. Zo sluit het bouwblok goed aan op de hoogte van de omliggende woningen, wordt de entree naar het stationsgebied voldoende gemarkeerd en krijgt ook de binnentuin voldoende licht en lucht.

Ontsluiting

Potentieel ontwerp studentenhuisvesting GGD-locatie

De openbaar toegankelijke binnentuin is voor voetgangers bereikbaar vanaf zowel de Groenewoudseweg als de Prof. Bellefroidstraat. Voor auto’s wordt de locatie ontsloten vanaf de Prof. Bellefroidstraat. De nieuwe situatie is vergelijkbaar met de huidige ontsluiting: een weg aan de zuidzijde van het plangebied, die gedeeld wordt met de veiligheidsregio en de brandweer, leidt naar een parkeerterrein in de zuidoosthoek van het plangebied. De hoofdentrees van de gebouwen bevinden zich aan de Prof. Bellefroidstraat, aan de ontsluitingsweg van het parkeerterrein en aan de binnentuin. Er is geen toegang tot de gebouwen vanaf de Groenewoudseweg. De fietsen worden geparkeerd in een inpandige collectieve fietsenstalling voor de bewoners (1 per gebouw), en buiten voor de bezoekers. De publieke fietsenstallingen worden op logische plekken gesitueerd in het plangebied. Er komen geen publieke fietsenstallingen aan de Groenewoudseweg.

10

GGD-locatie Nijmegen

11

Gebouwindeling

ou w ne oe Gr

De gebouwen kunnen zowel zelfstandige als onzelfstandige studentenkamers bevatten. Onzelfstandige kamers zijn met maximaal 5 kamers in 1 groepswoning gegroepeerd en delen een keuken, het sanitair en een balkon/terras. Zelfstandige

eg ew ds

kamers hebben geen eigen buitenruimte. Zelfstandige kamers en de groepswoningen worden ontsloten via een inpandige gang vanuit een centraal trappenhuis. Aan de Groenewoudseweg bevinden zich uitsluitend zelfstandige kamers, zodat er geen buitenruimtes (balkons of terrassen) aan de Groenewoudseweg komen. Balkons en terrassen van de onzelfstandige groepswoningen zijn zodanig gesitueerd dat privacy voor omwonenden zoveel mogelijk wordt gewaarborgd en overlast wordt geminimaliseerd.

f

Pro

fro

lle . Be

at

ra idst

Buitenruimte Het ensemble heeft een ontspannen, groene sfeer met losse alzijdige gebouwen in een groene tuin. De buitenruimte is openbaar toegankelijk en is als samenhangend geheel ontworpen. De binnentuin tussen de gebouwen wordt ingericht als

Potentieel ontwerp studentenhuisvesting GGD-locatie

een aangename, groene verblijfsplek voor iedereen. Een brede groene zoom aan de noordzijde en aan de westzijde schept afstand tot de Groenewoudseweg en tot de bestaande woning ten westen van de locatie. Deze zone is niet bedoeld als verblijfsplek en kent een natuurlijke inrichting. Ook langs de Prof. Bellefroidstraat wordt door middel van groen enige afstand gecreeerd tussen de straat en het gebouw. De ontsluitingsweg en het parkeren aan de zuidzijde maken onderdeel uit van de tuin en kennen een zoveel mogelijk groene inrichting, met halfverharding en ruimte voor bomen. De voorzieningen in de buitenruimte, zoals de fietsenstallingen voor bezoek en het afvaldepot, worden meegenomen in het ontwerp.

12

GGD-locatie Nijmegen

13

Kenmerkende baksteenarchitectuur in de omgeving. Sobere, maar mooi gedetailleerde gebouwen.

Beeldkwaliteit Het gewenste beeld is dat van een eigentijds en samenhangend geheel dat past in zijn omgeving. De 3 alzijdige gebouwen zijn door 1 architect ontworpen als een architectonische ‘familie’ van gebouwen. De architectuur is eigentijds, passend bij de typologie van studentenhuisvesting en bij een toekomstgerichte en duurzame ontwikkeling. Het ensemble dient een gevarieerde, levendige en hoogwaardige uitstraling te krijgen, met een verfijnde detaillering en plasticiteit in de gevel.

Gebiedseigen kenmerken De architectuur zoekt aansluiting met de omgeving in haar materialisering, kleurstelling en detaillering. Er dient goed gekeken te worden naar de architectuur van de grondgebonden woningen rondom de locatie en van de grotere gebouwen aan de Groenewoudseweg (met name de kerk en het HAN-gebouw). Ook in het huidige GGD gebouw zien we veel kenmerken terug. Kenmerkend zijn de baksteenarchitectuur, de plasticiteit in de gevels, de horizontale geleding, de verfijnde detaillering en af en toe witte accenten, zoals een witte gootlijn, witte banden in het metselwerk of wit gekeimde delen. Dit spel met roodbruine-oranje tinten en lichtere accenten geeft een levendige uitstraling.

14

GGD-locatie Nijmegen

15

Groenewoudseweg Bijzondere aandacht gaat uit naar de gevels aan de Groenewoudseweg, met zijn karakteristieke bomenstructuur en jaren ‘30 architectuur. Het ensemble dient qua schaal en kleurgebruik te passen in de straat, en dient georienteerd te zijn op deze straat, ondanks het gebrek aan entrees, private buitenruimtes en een vierde bouwlaag aan deze zijde. Dit wordt bereikt door de geleding van de gebouwen, plasticiteit in de gevel, kleine variaties in bouwhoogte en een rijke detaillering. Zo wordt de grote schaal van de gebouwvolumes verkleind en past het geheel qua maat en schaal in zijn omgeving, net zoals de andere grote gebouwen aan de Groenewoudseweg goed passen in de schaal van de straat. Referenties van eigentijdse baksteen architectuur in een rood-bruine kleurstelling, met verfijnde metselwerkdetails.

Aansluiting op maaiveld De aansluiting van de gebouwen op het maaiveld en een goede overgang privéopenbaar is een belangrijke opgave. Alleen de onzelfstandige kamers (enkel mogelijk aan de zuidzijde van het complex) hebben een (gezamenlijke) private buitenruimte in de vorm van een balkon of een terras op maaiveld. De terrassen zijn ongeveer even groot als de balkons en met hetzelfde hekwerk omzoomd als de balkons erboven. De overgang privé-openbaar dient verder in de inrichting van de buitenruimte met beplanting te worden vormgegeven. Blinde gevels dienen voorkomen te worden, ook bij de collectieve fietsenbergingen. De levendigheid van de begane grond kan vergroot worden door het maken van ramen tot op de vloer en het zoveel mogelijk transparant maken van de entrees in de trappenhuizen.

16

GGD-locatie Nijmegen

17

< Bestaande kunstwerk aan de Groenewoudseweg

Buitenruimte De buitenruimte in en rond het complex is groen en samenhangend, als een grote ‘tuin’ waarin de gebouwvolumes staan. De buitenruimte is als één geheel ontworpen. De tuin heeft de sfeer van een informeel ‘landschap’. Het groen wordt lekker wild, natuurlijk en zoveel mogelijk. De overgangen van bestraat naar onbestraat (oftewel groen) zijn geleidelijk. Delen waar gereden wordt zijn dicht bestraat. Parkeerplekken en paden waar gelopen wordt hebben een ‘dunnere’ bestrating (zoals grasstenen) en informele paden zijn geheel onverhard. Maar alles gaat geleidelijk en organisch in elkaar over. De randen van de tuin, aan de Groenewoudseweg en de Prof. Bellefroidstraat, zijn juist duidelijk gedefinieerd, bijvoorbeeld met een haag of een zitrand. Aan de Groenewoudseweg kan het bestaande kunst-relief kan wellicht (deels) ingepast worden of ter inspiratie dienen bij de inrichting van de buitenruimte.

<

Duurzaamheid

Natuurlijke beplanting zonder verblijfsfunctie aan

Aandacht voor duurzaamheid raakt aan vele thema’s, zoals adaptatie aan klimaat-

de Groenewoudseweg

verandering, biodiversiteit, de energietransitie, maar ook sociale duurzaamheid en het voorkomen van eenzaamheid. Dit komt tot uitdrukking in het plan, zowel in de gebouwen als in de buitenruimte. Het plan wordt klimaatadaptief door de hoeveel-

< De randen van de tuin aan de Groenewoudseweg

heid verharding te minimaliseren en veel ruimte te bieden voor groen en (grote)

en de Prof. Bellefroidstraat zijn duidelijk gedinieerd.

bomen. De buitenruimte wordt ingericht als een grote tuin met veel ruimte voor een

Het groen aan deze straten heeft een natuurlijke

grote diversiteit aan beplanting met inheemse planten, ter bevordering van de

uitstraling en krijgt geen verblijfsfunctie. Het bestaan-

biodiversiteit. Dit kan terugkomen in de gebouwen door nestgelegenheden voor

de kunstwerk kan (deels) ingepast worden of ter

bijvoorbeeld vogels, vleermuizen en insecten mee te nemen in het ontwerp.

inspiratie dienen bij de inrichting. De hoge verblijfskwaliteit van de binnentuin als sociale ontmoetingsruimte is een > De buitenruimte heeft de sfeer van een informeel ‘land-

goede manier om eenzaamheid tegen te gaan en ontmoeting te bevorderen. Ook

schap’, met geleidelijke en organische overgangen tussen

een inpandige collectieve ontmoetingsruimte werkt daaraan mee. Doordat alle

verharde, half-verharde en onverharde delen.

gebouwen en fietsenstallingen (mede) op de binnentuin ontsloten kunnen worden zal deze binnentuin een levendige plek worden. Duurzaam bouwen betekent ook het beperken van energieverbruik in de gebruiksfase. Passief koelen kan hierin bijdragen. Dit betekent dat de warmte zoveel mogelijk buiten gehouden wordt, onder andere door invallend zonlicht te beperken. Dat kan met vaste luifels, verticale schotten of luiken, schuivende panelen of anderszins. Door passief te koelen kan het energieverbruik voor koeling middels installaties (deels) komen te vervallen. Dit speelt vooral bij de zuidgevels aan de binnentuin en aan de zuidzijde, niet aan de Groenewoudseweg. Of passief gekoelde gebouwen mogelijk en haalbaar zijn dient echter eerst nader onderzocht te worden.

18

GGD-locatie Nijmegen

19

Beeldkwalteitscriteria Stedenbouw en bouwmassa

• Eventuele private buitenruimtes (alleen bij onzelf-

• eigentijds en samenhangend geheel dat past in zijn

standige woningen) zoveel mogelijk afgekeerd van

omgeving, met een gevarieerde, levendige en hoog-

omringende woningen. Geen private buitenruimte

waardige uitstraling.

aan de Groenewoudseweg.

• Stedenbouwkundige onderbreking in de Groene-

• Private buitenruimtes in de vorm van uitpandige

door goede orientatie verblijfsplekken, afavalinzame-

• De buitenruimte is groen en samenhangend, als een

ling en eventuele private buitenruimtes.

grote tuin waarin de gebouwvolumes staan. • Robuuste en groene binnentuin als verblijfsplek voor de bewoners.

woudseweg. Geen voortzetting van jaren ’30 grond-

balkons met stalen hekwerk. Ook op maaiveld af-

• De binnentuin is openbaar toegankelijk.

gebonden woningen in 2 lagen met kap, maar accen-

scherming van de private buitenruimte d.m.v. stalen

• In de groene zone aan de Groenewoudseweg kan niet

tuering van de entree naar knooppunt Heyendaal.

hekwerk.

• Ensemble van drie losse, alzijdige volumes rond een binnentuin, in een groene setting. • Volumes in 3 en 4 lagen met plat dak. • Aan Groenewoudseweg maximaal 3 bouwlagen met plat dak. • Aansluiting op omgeving wordt gezocht in geleding van de bouwvolumes, door middel van sprongen in

• Goede aansluiting op maaiveld aan de Groenewoudseweg, bijvoorbeeld d.m.v. ramen tot op de vloer • Trappenhuizen zijn op de begane grond transparant en uitnodigend. • Aandacht voor de kopgevels, met meerdere raamopeningen

de gevellijn en de bouwhoogte, door plasticiteit in de gevel en middels materialisering en kleurstelling.

Materialisering, kleurgebruik en detaillering

Architectuur

ving op eigentijdse wijze vertalen naar deze plek, met

• Samenhangende en eigentijdse ‘familie’ van gebou-

name richting de Groenewoudseweg.

wen, door 1 architect ontworpen • Horizontale gevelgeleding met onderscheid in plint, verdieping en beëindiging bovenzijde • Hoofdentree’s aan zijde binnentuin, Prof. Bellefroidstraat en zuidzijde. Geen hoofdentree’s aan Groenewoudseweg. • Geen blinde plint, ook niet bij inpandige fietsenstalling voor bewoners. • Interne ontsluiting van de kamers, geen uitpandige galerijen.

• Baksteen in rood-bruine kleur als hoofdmateriaal, in aansluiting op omgeving. • Afwisseling met ander kleur- en/of materiaalgebruik bij wijze van accent. • Bij wijze van accent is bijvoorbeeld licht keimwerk, het gebruik van hout of groene gevels toegestaan.

• Eventueel afzomen van de binnentuin d.m.v. lage groene hagen, vergelijkbare groenelementen of plantsoenhekken. De tuin wordt niet afgesloten door middel van hekken of anderszins.

worden verbleven. De inrichting van deze zone is na-

Duurzaamheid

tuurlijk. Het kunstwerk wordt deels ingepast of dient

• Duurzame en natuurinclusieve gebouwen en inrich-

ter inspiratie in het ontwerp voor de inrichting. • Een beplantingsvak van ten minste 3m schept afstand tussen het gebouw en de Prof. Bellefroidstraat. • De auto-ontsluiting, het parkeren en de afvalinzameling aan de zuidzijde zijn onderdeel van de tuin en ademen dezelfde groene en hoogwaardige kwaliteit. • Goede aansluiting op het maaiveld en aandacht voor

• Gebiedseigen architectuurkenmerken uit de omge-

20

Inrichting buitenruimte

de overgang privé - openbaar. • 1 voetpad vanaf Groenewoudseweg naar binnentuin, tussen gebouwvolumes door. • Fietsparkeren voor bezoekers op maaiveld, nabij hoofd-entrees. • Geen openbaar fietsparkeren aan Groenewoudseweg • Autoparkeren op terrein aan westzijde, ontsloten via straat langs zuidzijde (gedeelde ontsluiting met Veiligheidsregio en brandweer). • Afvalinzameling vanaf de parkeerplaats of aan zuid-

ting buitenruimte. • Bij passief gekoelde gebouwen zijn maatregelen toegestaan om invallend zonlicht te beperken. • nestgelegenheden voor dieren opnemen in het gebouw. • Aandacht voor een duurzaam ingericht dakvlak (bijvoorbeeld met zonnepanelen, groene daken en/of ruimte voor waterberging) • Voorkeur voor gebruik van circulaire materialen in gebouwen en terreininrichting • Hoeveelheid verharding minimaliseren, waar mogelijk gebruik van halfverharding. • Aandacht voor voldoende schaduw met grote bomen in ruime plantvakken. • Gevarieerde beplanting met inheemse plantensoorten die de biodiversiteit versterken (zoals bloemen en besdragers).

zijde. • Voorzieningen zoals fietsparkeren en afvalinzameling zijn meegenomen in het ontwerp van de buitenruimte. • Overlast voor omwonenden zoveel mogelijk beperken

GGD-locatie Nijmegen

21

Het Zand 17, 3811 GB Amersfoort T: +31 33 470 1188 E: info@svp-svp.nl