B29 d.d. 6 juli 2021 van Rutgers Kenniscentrum seksualiteit inzake Seksuele gezondheid in uw verkiezingsprogramma 2022

datum

referentie

pagina

06 07 2021

2107044

1/4

onderwerp

Seksuele gezondheid in uw verkiezingsprogramma 2022 Arthur van Schendelstraat 696 3511 MJ Utrecht Postbus 9022 3506 GA Utrecht

Aan de afdelingsbesturen van de gemeenteraad Nijmegen

+31(0)30 231 34 31 office@rutgers.nl www.rutgers.nl www.rutgers.international BIC ABNA NL 2A IBAN NL18 ABNA 0496 3238 22 KvK 41193594

Geachte, In veel gemeenten spelen problemen rondom seksuele gezondheid. Zo komt seksueel geweld heel veel voor, kan de seksuele vorming van jongeren beter en is het belangrijk dat de toegang tot anticonceptie wordt verbeterd. Deze brief geeft concrete handvaten om seksuele gezondheid te verankeren in gemeentelijk beleid. Want daar ligt de oplossing voor veel van deze problemen. Rutgers, als het kenniscentrum seksualiteit, werkt samen met vele partners om de seksuele gezondheid van iedereen te verbeteren. En in de samenleving is breed draagvlak voor beleid ter bevordering van seksuele gezondheid.1 Nederland kent een open en positieve benadering bij het bevorderen van seksuele gezondheid: de aanpak is gericht op het bevorderen van prettige, vrijwillige en veilige seks en niet uitsluitend op het voorkómen van problemen. Enkele voorbeelden zijn vrije partnerkeuze, het besluit om wel of geen kinderen te krijgen en wanneer, en respect voor lichamelijke integriteit.2 Seksuele gezondheid valt voor een groot gedeelte onder gemeentelijk beleid. Daarom is het belangrijk dat het in het verkiezingsprogramma komt voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2022. Hieronder lichten we drie thema’s uit: het voorkomen van seksueel geweld, goede seksuele vorming van jongeren en de toegang tot anticonceptie.

Het is cruciaal dat in de komende vier jaar hier het verschil op wordt gemaakt in en uw gemeente speelt daarin een cruciale rol. Ook geven we in deze brief hele concrete suggesties voor andere belangrijke onderwerpen gelinkt aan de seksuele gezondheid van de inwoners in uw gemeente. Voor deze aanbevelingen hebben wij de expertise gebruikt van: Aidsfonds – Soa Aids Nederland, Atria, het COC, De Bovengrondse, GGD-GHOR, Humanistisch Verbond, Movisie en Pharos. Diverse van deze organisaties zullen ook een eigen brief sturen, u informeren en suggesties doen voor het toekomstig gemeentebeleid. Wij zijn gaarne bereid om onze punten verder toe te lichten. U kunt ons per e-mail bereiken via m.vandeklundert@rutgers.nl en/of i.smit@rutgers.nl. Met vriendelijke groet, Namens Rutgers,

Ton Coenen

1 https://www.rutgers.nl/politiekesekswijzer - de uitkomsten 2 https://www.ncj.nl/richtlijnen/alle-richtlijnen/richtlijn/?richtlijn=2&rlpag=366

datum

referentie

pagina

06 07 2021

2107044

2/4

onderwerp Seksuele gezondheid in uw verkiezingsprogramma 2022

Het voorkomen van seksueel geweld en seksuele intimidatie Het probleem seksueel geweld is groot en de cijfers zijn schokkend. Het komt overal voor. In 2017 gaf 22% van de vrouwen en 6% van de mannen in Nederland tussen de 18 en 80 jaar aan dat ze weleens seksueel geweld hadden meegemaakt.3 Seksueel geweld komt overal voor en kan grote gevolgen hebben op de gezondheid en welzijn van de slachtoffers. Het goede nieuws: structurele en effectieve preventie van seksueel geweld is haalbaar en betaalbaar. En de gemeente speelt daarin een belangrijke rol. Door preventief gemeentelijk beleid kan het aantal slachtoffers worden verminderd, wordt er veel leed bespaard en zal op termijn de druk op de (jeugd)zorg afnemen.

Concreet voor uw verkiezingsprogramma pleiten we voor de preventie van seksueel geweld dat onder andere bestaat uit: • Consultatie met jongeren om onveilige plekken in de gemeente te identificeren en passende oplossingen in kaart te brengen • Het implementeren van de Ben Je Oké campagne4 om seksuele intimidatie op straat en in het uitgaansleven te verminderen • Preventie-interventies in de jeugdzorg om zo jongeren die het risico lopen dader of slachtoffer te worden van seksueel grensoverschrijdend gedrag te helpen • Goede coördinatie en verankering van beleid en budget voor de preventie van seksueel geweld Stimulering seksuele vorming Seksuele vorming vindt plaats op school maar ook zeker buiten school. Jongeren beoordelen de seksuele voorlichting op school met een 5.8 en geven aan belangrijke thema's te missen, zoals aandacht voor diversiteit, seksueel plezier en respecteren van wensen en grenzen.5 Het doel van seksuele vorming is dat kinderen en jongeren goed ondersteund worden in hun ontwikkeling, zodat ze (later) prettige, gewenste, veilige en gelijkwaardige (seksuele) relaties aan kunnen gaan. Met een goede seksuele vorming kunnen kinderen opgroeien in een veiligere omgeving waarin zij meer zichzelf kunnen zijn, fijnere relaties aangaan en beter (elkaars) grenzen en wensen respecteren.

6 Hoewel jongeren dit een heel belangrijk onderwerp vinden, besteden lang niet alle ouders en scholen hier goed aandacht aan. En daarin speelt de gemeente een belangrijke rol door: • Dialoog aan te gaan met en stimuleren van scholen om goede seksuele vorming te geven met aandacht voor seksuele en gender diversiteit • GGD de opdracht te geven om proactief aandacht te geven aan seksuele vorming en te zorgen voor passend budget voor de GGD om dat ook te kunnen doen • Meer aandacht voor seksuele vorming en seksuele gezondheid binnen de jeugdzorg, in het gemeentelijk sportbeleid en jongerenwerk. • Deskundigheidsbevordering van professionals die werken met jongeren op het gebied van seksuele ontwikkeling en vorming Toegang tot anticonceptie en het programma Nu Niet Zwanger De gemeente kan ook een belangrijke rol spelen in het voorkomen van ongeplande of ongewenste zwangerschappen. Ondanks dat het gebruik van anticonceptiemiddelen in Nederland hoog is, loopt 8% van de vrouwen in Nederland tussen de 18 en 49 jaar het risico om een ongeplande zwangerschap op te lopen.7 40% van de ongeplande 3 www.rutgers.nl/onderzoek-seksuele-gezondheid-in-nl-2017 4 www.benjeoke.nl 5 https://www.rutgers.nl/seks-onder-je-25e-2017 6 https://www.rutgers.nl/wat-wij-doen/seksuele-vorming 7www.rutgers.nl/onderzoek-seksuele-gezondheid-in-nl-2017

datum

referentie

pagina

06 07 2021

2107044

3/4

onderwerp Seksuele gezondheid in uw verkiezingsprogramma 2022

zwangerschappen ontstond ondanks het gebruik van anticonceptie. Vrouwen in kwetsbare posities lopen een verhoogd risico hierop. Om (herhaalde) onbedoelde zwangerschappen tegen te gaan is er het programma Nu Niet Zwanger succesvol geïmplementeerd in 149 gemeentes. Deze interventie geeft vrouwen de kans een gesprek te hebben met zorgverlener over kinderwens en gebruik van anticonceptie. Het resultaat is dat de kans op onbedoelde zwangerschap sterk is verkleind.8 Voor het verkiezingsprogramma suggereren we: • Implementatie en/of voortzetting van het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) waardoor vrouwen in kwetsbare posities toegang hebben tot gratis anticonceptie en counseling. • Stimuleer anticonceptie via de bijzondere bijstand regeling zonder overbodige administratieve lasten en rekening houdende met de privacy van de aanvragers. Overige thema’s: LHBTI+: Het is belangrijk dat gemeentes zorgen dat de sociale acceptatie en veiligheid van LHBTI+ personen wordt vergroot zodat zij zichzelf kunnen zijn in iedere gemeente in Nederland. • De gemeente voert een inclusief beleid met specifieke aandacht voor LHBTI+ personen, en LHBTI-emancipatie met concrete beleidsvoornemens zoals het tegengaan van anti-LHBTI geweld, acceptatie en veiligheid van LHBTI+ jongeren op school en daarbuiten en steun voor kwetsbare groepen LHBTI+ personen. Daarnaast is de gemeente zelf inclusief werkgever.

Seksualiteit in de zorg – Intimiteit en seksualiteit zijn in de zorg vaak nog taboe. Maar ze dragen wel bij aan een gelukkig leven en daarom moeten deze onderwerpen besproken worden en passende oplossingen geïmplementeerd worden. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met sekse, gender en seksuele oriëntatie. • In het zorgdomein wordt seksuele gezondheid een integraal onderdeel van het beleid • Mensen met een beperking moeten gebruik kunnen maken van sekszorg die vergoed kan worden door de gemeente middels het PGB. Gelijke behandeling van sekswerkers – Het strafbaar stellen van zaken met betrekking tot sekswerk kan zorgen voor onveilige situaties voor sekswerkers. Door sekswerk te decriminaliseren worden de mensenrechten van sekswerkers gerespecteerd. • Sekswerkers moeten gelijk worden behandeld net als alle andere mensen met legaal werk in Nederland. • Sekswerkers moeten hun beroep onder veilige en vrije omstandigheden kunnen uitvoeren. De gemeente waarborgt de privacy van sekswerkers en de gelijke toegang tot en behandeling door politie, zorg en dienstverleners. De overheid heeft een plicht sekswerkers daarin te beschermen op basis van het zelfbeschikkingsrecht van mensen en het recht op vrije arbeidskeuze. Veiligheid bij abortusklinieken – Anti-abortusorganisaties zijn op verschillende plekken in Nederland actief.

Een van hun werkwijzen is het lastigvallen van vrouwen in de omgeving van abortusklinieken. Dit kan een nare en onveilige ervaring zijn en maakt de gang naar de abortuskliniek moeilijker. • Maak gelden vrij voor abortusbuddy’s die vrouwen kunnen begeleiden in hun gang naar de kliniek om zo een veilige en ondersteunende ervaring te creëren. • Om aan de behoefte van sommige vrouwen aan ondersteuning na deze ingreep tegemoet te komen, zou het goed zijn als nazorg beschikbaar is. Daarom zou deze nazorg na een abortus, aangeboden door private aanbieders, maatschappelijk werkers, psychologen e.d., vergoed moeten kunnen worden vanuit de WMO.

8 https://www.nunietzwanger.nl/wp-content/uploads/2020/09/20200924-NNZ-factsheet-JULI-FINAL.pdf

datum

referentie

pagina

06 07 2021

2107044

4/4

onderwerp Seksuele gezondheid in uw verkiezingsprogramma 2022

Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV), is een specifieke vorm van huiselijk geweld en kindermishandeling die nog te vaak voorkomt in Nederland en ernstige gevolgen heeft op de seksuele gezondheid van vrouwen. Het is daarom belangrijk dat gemeenten hun rol in de aanpak van VGV actief vormgeven. • Voor borging van de preventie en aanpak van VGV nemen gemeenten het thema op in de portefeuille van de beleidsmedewerker huiselijk geweld en kindermishandeling • Voor borging van de zorg aan vrouwen die VGV hebben ondergaan faciliteert de gemeente een spreekuur • VGV wordt een opdracht aan de GGD en opgenomen in het GGD pluspakket Jongeren met een migranten- of vluchtelingenachtergrond hebben specifieke behoeften als het gaat om de preventie en aanpak van seksueel geweld en acceptatie van LHBTI+ personen. In de interventies die momenteel worden aangeboden is hier vaak onvoldoende aandacht voor. Juist voor deze groep waar seksualiteit nog vaker taboe is en er bepaalde culturele normen gelden is het belangrijk om hier aandacht voor te hebben.

• In co-creatie met de doelgroep worden cultuursensitieve interventies ter preventie van seksueel geweld en de acceptatie van LHBTI+ personen ontwikkeld en op gemeentelijk niveau geïmplementeerd • Sleutelpersonen die gekoppeld zijn aan maatschappelijke organisaties in de gemeente worden ingezet om aan jongeren en hun ouders voorlichting te geven over seksueel geweld