Adviesrapport inwonersberaad schone stad
Tekst van het document
Foto: Studio Another Day
Adviesrapport
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Inhoudsopgave
29 Meer informatie over het Inwonersberaad
34 Bijlagen
3
Colofon
4
Voorwoord
. Totstandkoming en samenstelling Inwonersberaad
5
Over het Inwonersberaad
. Uitnodigingen
. Thema 1. Bij(naast)plaatsing
5
Achtergrond
. Gewogen loting
. Thema 2. Vervuiling
. Waarom een Inwonersberaad?
. Samenstelling deelnemersgroep
. Thema 3. Zwerfval
. Vraag aan het Inwonersberaad
. Lotingscriteria: verdeling achtergrondkenmerken
. Thema 4. Beplakking & bekladding
. Hoe ziet het Inwonersberaad Nijmegen eruit?
van het Inwonersberaad
. Thema 5. Natuurlijk afval
. Proces Inwonersberaad
. Controlevariabelen
De adviezen van het Inwonersberaad
. Verloop
7
. Totstandkoming van de adviezen . Ontwikkeling van de adviezen . Stemmen over de adviezen 8
Aangenomen adviezen . Thema 1: Bij(naast)plaatsingen . Thema 2: Vervuiling . Thema 3: Zwerfafval
35 Bijlage 1: Afgewezen adviezen
55 Bijlage 2: Verslagen van de bijeenkomsten . Bijeenkomst 1
32 Uitgangspunten en randvoorwaarden
. Bijeenkomst 2
33 Bijeenkomsten op maat
. Bijeenkomst 3
33 Een inclusief Inwonersberaad
. Bijeenkomst 4
33 Deelnemerscommunicatie
. Bijeenkomst 5 62 Bijlage 3: Overzicht bijdrage van deskundigen 64 Bijlage 4: Overzicht van gedeelde informatie 66 Bijlage 5: Aanwezigheid deelnemers
. Thema 4: Beplakking & bekladding
. Deelnemersverloop
. Thema 5: Natuurlijk afval
. Verdeling over lotingscriteria van aanwezige deelnemers per bijeenkomst
2
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Colofon Dit adviesrapport is opgesteld in opdracht van de gemeente Nijmegen.
Disclaimer
Januari 2026
Dit rapport is met grote zorg opgesteld. Team Moventem heeft getracht gebruikte bronnen zorgvuldig te vermelden en auteursrechten te respecteren. Mocht u
Projectteam Moventem
onvolkomenheden tegenkomen, dan willen wij dat graag weten. U kunt contact
Karin Krijt-Garritsen, Projectleider en senior adviseur (Moventem)
opnemen via info@moventem.nl. Team Moventem is niet aansprakelijk voor enige
Robin Koster, Dagvoorzitter (Moventem)
directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van dit
Lisa Meijer, Projectmedewerker / coördinatie bijeenkomsten (Moventem)
rapport.
Moventem was o.a. verantwoordelijk voor het samenstellen van het Inwoners-
Vragen?
beraad, het ontwerp en de organisatie van de bijeenkomsten, de communicatie
Stel ze aan Karin Krijt-Garritsen, Projectleider voor het Inwonersberaad
met de deelnemers, het dagvoorzitterschap, de gespreksbegeleiding en het
Schone Stad en Senior adviseur/projectleider bij Moventem:
opstellen van het adviesrapport.
karin@moventem.nl, 0575 743 772, www.moventem.nl. Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan onder voorwaarde van bronvermelding.
3
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
4
Voorwoord
Stadhuis gemeente Nijmegen, vrijdag 12 december 2025 Geachte leden van de Gemeenteraad, U vroeg ons wat Nijmegen met en voor de Nijmegenaren moet doen, om te zorgen voor een
ondernemers, scholen. We voelden ons daarbij serieus genomen door deskundigen, de gemeente
schonere stad en natuur, en hoe we de betrokkenheid van de Nijmegenaren daarbij kunnen
en de organisatie. We hebben veel geleerd, over afval en vervuiling, over de stad, over hoe
vergroten. Dit is ons antwoord. Met trots leggen wij u deze adviezen voor.
de gemeente werkt en vooral ook van en over elkaar.
Toen de uitnodiging op de mat viel, hadden we eerlijk gezegd geen idee welk avontuur we
Eén moment voelde vreemd: dat de raad tussentijds op een onderdeel al een besluit nam, terwijl
instapten. Sommigen waren meteen enthousiast, anderen vroegen zich af: heb ik hier wel genoeg
ons advies nog onderweg was. Wij namen onze opdracht serieus, maar dachten even dat u ons
verstand van? In de eerste sessies werd al duidelijk dat afval en vervuiling ons allemaal raakt.
niet serieus nam. Juist daarom vragen we u nu: pak onze adviezen aan. Wij zijn dan wel geen
In de straat waar je woont, bij de containers om de hoek, in het centrum, in het park, langs de
beleidsadviseurs, maar we vertegenwoordigen wel Nijmegen als inclusieve en sociale stad. Wij
Waal. Maar wat ons het meest is bijgebleven, is het gevoel van saamhorigheid. Warmte.
waren Nijmegen in het klein, wij hebben de kracht van de hele gemeente gevoeld in het maken
Energie. Verbinding. We kwamen samen met mensen die we normaal gesproken nooit in onze
van ons advies.
eigen bubbel zouden ontmoeten. Alle wijken, alle leeftijden, alle lagen van de bevolking. Er gebeurde op het oog iets simpels en tegelijkertijd iets bijzonders: we leerden de mens achter de
Dank aan iedereen die dit mogelijk maakte. En het stopt voor ons niet hier. Vanuit onze klank
mening zien. Vreemden die elkaar serieus nemen, die verschillen verdragen, die samen proberen
bordgroep blijven we graag betrokken. We blijven het volgen, we blijven meewerken aan een
te begrijpen wat werkt. We hebben er, oprecht, vrienden aan overgehouden.
schone stad, met een open en positieve blik. We moeten het samen doen. Politiek en samen leving. Wij hopen dan ook dat het Inwonersberaad geen eenmalig experiment is, maar een stap
Inhoudelijk ontstond er ook steeds meer herkenning. We herkenden allemaal de uitdagingen
naar een andere manier van samenwerken tussen inwoners en gemeente.
rondom een schone stad. Ieder op zijn eigen manier en sommigen met de nodige frustraties en verwondering. Alleen, we bleven er niet in hangen. We hebben hard gewerkt en geleerd hoe
Veel succes en wijsheid bij de uitvoering van onze adviezen.
complex het vraagstuk is. Niet alleen opruimen, maar vooral voorkomen. Veel oorzaken kwamen toch terug op het gedrag van mensen. We ontdekten ook hoe belangrijk maatwerk is. Eerst weten waar het misgaat, met goede data en hotspots, en pas daarna kiezen wat past. De ene plek vraagt om een andere aanpak dan de andere. En we zagen hoeveel partijen hierin een rol hebben, inwoners, gemeente, Dar, corporaties,
De deelnemers van het Inwonersberaad Nijmegen
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Over het Inwonersberaad Achtergrond Waarom een Inwonersberaad?
Vraag aan het Inwonersberaad
Uit onderzoek onder inwoners is gebleken dat Nijmegenaren rommel en zwerfafval het
Een schone stad is fijn en gezond om in te wonen. Daarom is het Inwonersberaad is aan de slag
grootste probleem vinden. De gemeente doet nu al veel om de stad schoon te houden, schoon
gegaan met de vraag: ‘Wat moet Nijmegen met en voor de Nijmegenaren doen, om te zorgen
te maken en vervuiling te voorkomen. De gemeente wil hierbij graag weten wat Nijmegenaren
voor een schonere stad en natuur, en hoe vergroten we de betrokkenheid van de Nijmegenaren
belangrijk vinden en welke ideeën zij hebben om Nijmegen schoon te houden. Het gaat dan om
daarbij?
zwerfafval, dumpingen en bijplaatsingen van afval, uitwerpselen van dieren en wildplassen, graffiti, beplakkingen en kapotte en vieze spullen op straat, en natuurlijk afval.
Hoe ziet het Inwonersberaad Nijmegen eruit? Het Inwonersberaad Schone Stad bestaat uit 100 inwoners die samen Nijmegen in het klein
Deelnemers hoeven geen kennis te hebben van het onderwerp. Ze kunnen met hun dagelijkse
zijn. In de groep deelnemers van het Inwonersberaad is een goede afspiegeling over de
ervaring, als inwoners van de gemeente, meedoen aan het Inwonersberaad.
kenmerken gender, leeftijd, opleidingsniveau en schoonbeleving van de wijk waarin ze wonen. Lees meer over de totstandkoming en de samenstelling van het Inwonersberaad op pagina 24 van het rapport.
Proces Inwonersberaad
5
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
6
BIJEENKOMST 1
met deskundigen in gesprek. Ze konden alle vragen stellen
de aanpak voor de verschillende problemen. In de middag
(Beoordeling door deelnemers: 8)
die ze hadden. Er waren ook excursies in de stad. Zo konden
konden deelnemers alle adviezen van andere groepen lezen,
De eerste bijeenkomst stond in het teken van kennismaken met
deelnemers ook in de praktijk zien waar problemen zijn met
feedback geven en muntjes inzetten. Aan het eind van de dag
elkaar en met het vraagstuk. In kleinere groepen leerden deel-
bijplaatsingen, graffiti en beplakkingen en andere vervuiling.
waren de eerste (concept)adviezen klaar.
we met elkaar omgaan tijdens het Inwonersberaad. We hebben
BIJEENKOMST 3
BIJEENKOMST 5
ons verdiept in de vraag aan het Inwonersberaad en meer
(Beoordeling door deelnemers: 8)
(Beoordeling door deelnemers: 8,2)
informatie gekregen over waar de gemeente tegenaan loopt.
Tijdens de derde bijeenkomst hebben deelnemers eerst
In de ochtend van de laatste bijeenkomst maakten deelnemers
Deelnemers gaven aan welke onderwerpen zij belangrijk
bepaald wat de grootste problemen zijn voor een schone stad.
de adviezen af. Na de vierde bijeenkomst heeft de gemeente
gaat als het gaat over een schone stad. Daarnaast gaven deel-
Daarna zijn deelnemers begonnen met het bedenken van een
gekeken naar de praktische, juridische en financiële haal-
nemers aan over welke onderwerpen zij meer willen horen in
strategie om deze problemen aan te pakken. De groep die
baarheid van de adviezen. Deze reactie konden deelnemers
de volgende bijeenkomst.
werkte aan het onderwerp bijplaatsingen van afval, heeft dit in
gebruiken om de adviezen te versterken. In de middag was er
de vorm van een spel gedaan. Hierbij moesten ze afwegingen
tijd om naar de adviezen te luisteren of konden deelnemers
maken en geld inzetten op verschillende middelen.
de adviezen op eigen tempo doorlezen. Daarna werd over alle
nemers elkaar beter kennen en we maakten afspraken over hoe
BIJEENKOMST 2 (Beoordeling door deelnemers: 7,9) De tweede bijeenkomst stond in het teken van kennis opdoen
BIJEENKOMST 4
over verschillende onderwerpen die met een schone stad te
(Beoordeling door deelnemers: 7,6)
maken hebben. Deelnemers gingen in verschillende rondes
Tijdens de vierde bijeenkomst werkten deelnemers verder met
adviezen gestemd en werden de adviezen aan burgemeester Bruls overhandigd.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
7
De adviezen van het Inwonersberaad Totstandkoming van de adviezen Ontwikkeling van de adviezen
In de groep zijn alle mogelijkheden gepresenteerd en
Van de 31 adviezen zijn 16 gedragen adviezen aangenomen.
De adviezen zijn gemaakt door de deelnemers van het
besproken. Het voorstel is aangepast en het Inwonersberaad
Een mooi proces, waardoor prioritering van de adviezen na
Inwonersberaad Nijmegen. Als eerste hebben de deelnemers
heeft het volgende besloten:
afloop overbodig werd.
gaat om een schone stad. Vervolgens is kennis opgedaan op
• Je kan stemmen voor het aannemen of afwijzen van een
Meer informatie over het Inwonersberaad en het proces vindt u
deze onderwerpen door op excursie te gaan en door in gesprek
advies, of een blanco stem uitbrengen;
op pagina 24 van dit rapport. Meer informatie over de bijdrage
te gaan met deskundigen. De deelnemers hebben bepaald
• Een advies is aangenomen vanaf 60% van de stemmen of meer;
van deskundigen en kennisbronnen staat in bijlage 3.
wat zij de grootste problemen vinden en hebben een aanpak
• Alle aangenomen adviezen komen in het rapport en de
aangegeven welke onderwerpen zij belangrijk vinden als het
gekozen. Op basis hiervan heeft de groep deelnemers samen
afgewezen adviezen in de bijlage;
adviezen geschreven.
• Het stempercentage wordt niet vermeld bij de adviezen; • Aangenomen en afgewezen adviezen komen in het
Reactie gemeente op adviezen
rapport per thema.
De gemeente heeft aangeboden om een reactie te geven op de juridische, praktische en financiële haalbaarheid van de
Over dit stemvoorstel is gestemd door de deelnemers.
adviezen na bijeenkomst 4. De deelnemers hebben samen
Uiteindelijk is dit stemvoorstel bijna unaniem aangenomen
besloten dat ze deze reactie graag ontvangen. Tijdens de
door het Inwonersberaad. Er waren vijf stemmen tegen, met
laatste bijeenkomst hebben ze ook zelf bepaald óf en hoe ze
name door zorgen over het gebruik van MentiMeter, waarvan
de reactie van de gemeente wilden gebruiken bij het afmaken
de organisatie heeft beloofd om te onderzoeken die door de
van de adviezen.
juiste instellingen kan worden weggenomen.
Stemmen over de adviezen
De aangenomen prioritering
De deelnemers van het Inwonersberaad hebben tijdens de
De gemeente heeft in haar reactie op de adviezen gevraagd om
laatste bijeenkomst gestemd over de adviezen. Hoe de stem-
een prioritering. Dit werd gedurende de laatste dag besproken
ming eruit zag, hebben de deelnemers zelf bepaald. Eerst
door de deelnemers. In het stemproces werd, als het ware,
hebben een aantal deelnemers een voorstel gemaakt voor de
een prioritering gemaakt. Deelnemers hebben heel duidelijk
hele groep over hoe de stemprocedure eruit moest zien.
gekozen voor de adviezen die in hun ogen het sterkst waren.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Aangenomen adviezen
Thema 1: Bij(naast)plaatsingen
8
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 1.1
MET INWONERS INRICHTEN/ONDERHOUDEN VAN AFVALPLEKKEN EN HOTSPOTS Wat zien we? Burgers worden onvoldoende betrokken bij het oplossen van de problematiek bij naast plaatsingen en hotspots. Bij aanbiedplekken en hotspots zijn vaak naastplaatsingen en illegale plaatsing van afval. Door bewoners te betrekken bij het inrichten en onderhouden van deze locaties zal het meer uitnodigen tot correct gebruik en ongewenst gedrag ontmoedigen. ADVIES Wij adviseren de gemeente om de inwoners te betrekken bij het inrichten en onderhouden van hun aanbiedplekken. We hebben hiervoor gekozen omdat: Handhaving is weinig effectief. Participatie van inwoners werkt wel. We denken dat door samen met lokale inwoners oplossingen te bedenken, de omgeving van hun aanbiedplekken zodanig ingericht kan worden dat ze niet meer als stortplaats gebruikt wordt. Door ook samen met de inwoners te bedenken hoe deze nieuw ingerichte omgeving onderhouden wordt, komt er saamhorigheid in de wijk. Hoe willen we dit bereiken? Neem als gemeente het initiatief om met de buurt het probleem te bespreken en de oplossingen in kaart te brengen. Dan wordt het een gezamenlijk probleem. Verzin samen met de inwoners hoe hun aanbiedplek ingericht en onderhouden moet worden.
Voorbeelden zijn: de omgeving van de plek een kleur geven, bloembakken/bloemperken plaatsen zodat er geen plaats meer is voor naastplaatsingen, buurtcomités samenbrengen voor het onderhouden van deze locaties, etcetera. Er zijn diverse initiatieven in andere gemeenten. Breng deze in kaart en leer hiervan. Neem de geslaagde ideeën mee om als voorbeeld te bespreken met de inwoners.
9
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
10
ADVIES 1.2
MOBIELE MILIEUSTRAAT (ROLLE BOLLE GIJS) Wat zien we?
Het beoogde effect: minder hotspots (bij- dan wel naastplaatsing van grof vuil), minder verkeerd
• Bijplaatsingen van klein grofvuil (= niet huisvuil)
afval in reguliere afvalstromen, drempelverlaging voor het correct aanbieden van klein grofvuil.
• Het gratis ophalen van grofvuil is lang niet voor iedereen praktisch haalbaar: je moet thuis zijn tijdens het ophaalmoment, krijgt pas twee dagen van tevoren het tijdsblok van 4 uur door,
Mogelijk obstakel: het is een kostbaar middel, dus het moet zo efficiënt mogelijk ingezet
en het mag pas de dag zelf aan de straat gezet worden. Na het gratis ophaalmoment kost het
worden (op basis van hotspots: met data in kaart gebracht), bijvoorbeeld 1x per kwartaal en op
momenteel €29,50 per 2m , als je onbedoeld mist dat de DAR aan de deur staat, blijft het grofvuil
wisselende dagen en tijden.
3
staan en ben je bovendien de reeds betaalde ophaalkosten kwijt. • Verkeerd afval komt terecht in reguliere afvalstromen, zoals bijvoorbeeld piepschuim bij
Groot grof afval kan 1x per jaar (2m3) gratis en op afspraak worden opgehaald; textiel, luiers etc.
plastic, chemisch afval bij restafval, vlakglas in/bij de glasbak, elektronisch afval op straat, etc.
daar zijn reguliere afvalstromen voor, dus deze beide zaken vallen buiten dit advies.
ADVIES
Hoe willen we dit bereiken?
We adviseren de gemeente om te investeren in bemenste mobiele (pop-up) milieustraten.
De mobiele milieustraat zou bijvoorbeeld 1x per kwartaal per wijk langs kunnen komen. Hierbij
Deze zijn makkelijk op te tuigen en af te breken of te verplaatsen. Ze kunnen regelmatig
zou ook rekening gehouden moeten worden met verschillende arbeidstijden, dus niet alleen op
geplaatst worden op strategische, toegankelijke plekken in wijken om klein grofvuil* in te
werkdagen maar ook regelmatig op zaterdagen of in de avonduren.
zamelen dat niet bij reguliere afvalstromen kan. * zoals: • piepschuim
Op deze momenten van mobiele inzameling kan ook voorlichting worden gegeven over afval
• hout
inzameling in Nijmegen (bewustwording over afvalscheiding verhogen: wat lever je waar in, op
• harde kunststoffen
welke data komt de DAR langs voor welk type afval, hoe kan je gratis grofvuil laten ophalen, etc.).
• vlakglas/Pyrex
Ook willen we deze speciale mobiele inzameldata op de afvalkalenders van de wijken laten
• kleine elektrische apparaten
vermelden en bij winkelcentra in de buurt d.m.v. posters aankondigen.
• klein chemisch afval • keukenvet (frituurvet/bakolie)
Tevens kun je bv. een grondstoffenbingo of ander (zoek)spel maken voor kinderen en gratis
• oliehoudend afval (oliefilters, smeervetten, etc.)
koffie, thee, ranja verstrekken zodat de DAR en sociaal werkers in gesprek kunnen gaan met
• NIET: groot grofvuil zoals meubels, groot witgoed, matrassen, etc.
wijkbewoners over afvalproblematiek. “Rolle Bolle Gijs” valt mogelijk ook te combineren met 3.5/3.9: opruimdagen/straatfeesten.
We hebben hiervoor gekozen omdat: Niet iedereen is mobiel genoeg / heeft de middelen om bij de milieustraat te komen. Maar ook mensen die deze middelen wel hebben kunnen d.m.v. de mobiele milieustraatservice (nog) makkelijker hun afval op de juiste manier aanbieden.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 1.3
DATA ANALYSE VAN MELDINGEN Wat zien we?
Kijk naar en leer van de gemeente Rotterdam, die een datagedreven afvalophaal- en
Er is onvoldoende gebruik van (bestaande) data, of data is onduidelijk om problemen en oor
opruimingssysteem hebben ontwikkeld waarbij de data ook geanalyseerd wordt om nieuwe
zaken van afval bijplaatsingen te achterhalen en hierop in te spelen. Door beter databeheer wordt
hotspots te lokaliseren. Zo hoeft het wiel niet opnieuw uitgevonden te worden.
duidelijk waar wat voor soort bijplaatsingen zijn (en welk type). Op deze ‘hotspots’ kan vervolgens worden ingespeeld. Een voorbeeld is de wijze waarop gemeente Rotterdam hiermee omgaat.
Meldingen uit de Meld&Herstel-app anoniem verwerken zodat AVG geen probleem vormt.
ADVIES
Plaats meldingen in een kaart van Nijmegen, bijvoorbeeld head-map, om hotspots in kaart
We adviseren de gemeente om alle meldingen van bij- en naast plaatsingen (anoniem) te
te brengen op basis van data.
categoriseren in plaats en type melding. Op deze manier kan een integrale aanpak ontwikkeld worden op plekken waar dit het hardst nodig is, waaronder hotspots.
Voorbeelden van type meldingen zijn: • Bijplaatsing
We hebben hiervoor gekozen omdat:
• Naastplaatsen
in gesprek met een medewerker van de gemeente naar voren kwam dat de uitwisseling tussen de
• Dumping
gemeente en DAR van data over bij-/naastplaatsingen onvoldoende geborgd is. Daarnaast is het
• Zwerfafval uit (vroegtijdig) aangeboden afval
in een digitale wereld belangrijk om op datagestuurde acties een beleid te maken, in plaats van op onderbuikgevoel en ad hoc-maatregelen (zoals de 250.000 euro-maatregel in 2026, recentelijk bepaald door de gemeenteraad). Goed databeheer ligt aan de basis van langetermijnoplossingen. Bovendien geeft het inzicht in je stad en geeft het inzicht in trends, ontwikkelingen en veranderingen. Hoe willen we dit bereiken?
2% 11%
12%
Op basis van data van Dar en meldingen van burgers kunnen hotspots van bij-/naastplaatsingen aangewezen worden. Hierop gerichte gedragsinterventies in de openbare ruimte zoals
12%
opgenomen in andere adviezen (pop-up milieustraten, bloemenperkjes bij ondergrondse containers en bij bomen langs de weg). Samenwerken met een gespecialiseerde organisatie op welke manier de data gelezen moet worden om datagedreven beleid te ontwikkelen.
13%
10% 8% 11%
11
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 1.4
BETERE SAMENWERKING TUSSEN GEMEENTE EN OVERKOEPELENDE ORGANISATIES OVER AFVAL ROND FLATS EN WOONCOMPLEXEN Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Bewoners van flats voelen zich vaak minder verantwoordelijk voor de openbare ruimte in en
De gemeente moet deze structurele overleggen aangrijpen om:
rondom de complexen. Daarom vinden er vaak bij- en naastplaatsingen plaats binnen en
• Inwoners via de corporaties en overkoepelende organisaties beter te informeren
rondom deze flats.
over de mogelijkheden en verplichtingen van het aanbieden van afval • Het verantwoordelijkheidsgevoel van inwoners verhogen
Volgens de gemeente vinden er wel structureel overleggen plaats tussen Dar en woning-
• Ook bewonerscommissies te betrekken bij deze overleggen
corporaties over afval, en trekken gemeente en Dar samen op bij bewonersbijeenkomsten in de wijk waar mogelijk. Maar de gemeente neemt onvoldoende verantwoordelijkheid en regie
Duidelijke afspraken maken over welke verantwoordelijkheden
en deze gesprekken worden onvoldoende benut om inwoners te bereiken, te informeren en de
bij welke partij (gemeente, huurder, verhuurder/woningcorporaties,
verantwoordelijkheid van inwoners te benadrukken.
Dar) liggen. Het zou mooi zijn als de woningcorporaties/ verhuurders inwoners informeren over de gloednieuwe
ADVIES We adviseren de gemeente de regievoerder te worden van de structurele afstemming die Dar nu voert met woningcorporaties over afval (bij- en naastplaatsingen) in en rondom flats. Met als doel om deze inwoners beter te informeren over het aanbieden van grofvuil en de rol en verantwoordelijkheid van inwoners te benadrukken voor het schoonhouden van de openbare ruimte. We hebben hiervoor gekozen omdat: De gemeente geeft aan dat Dar deze structurele gesprekken voert. Wij vinden dat de gemeente hier meer verantwoordelijkheid in moet nemen, deze gesprekken moet gaan voeren en aan grijpen om bij- en naastplaatsingen bij wooncomplexen en flats te voorkomen. De Dar moet uiteraard wel bij deze gesprekken aan tafel blijven zitten. Nu wijzen partijen teveel naar elkaar. Door alle partijen met elkaar in gesprek te laten gaan krijgen zij inzicht in wat er voor de deur van de Nijmegenaren gebeurt aan bijplaatsen. Het verhogen van de verantwoordelijkheid gaat specifiek om het doorbreken van de anonimiteit van “vervuilers”/ “bijplaatsen” bij flatgebouwen en appartementencomplexen.
mobiele milieustraat van Dar.
12
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
13
ADVIES 1.5
COMMUNICATIE RONDOM VERHUIZING Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Mensen weten niet wat de regels zijn hoe hun afval af te voeren en naar welke plek ze het moeten
• Elke inwoner krijgt bij een verhuizing, naar of binnen de gemeente, opnieuw informatie met
brengen of hoe ze het moeten scheiden, wanneer ze op een nieuwe plek komen wonen.
betrekking tot de afvalinzameling in de wijk. . Hierbij kan de Meld-En-Herstel-app en de DAR-app duidelijk onder de aandacht gebracht worden.
ADVIES
. De pop-up milieustraat (advies 1.2) kan ook benoemd worden in deze communicatie.
Wij adviseren de gemeente om verhuizende inwoners, naar of binnen de gemeente,
• De gemeente moet informatie rondom afvalinzameling delen met de ketenpartners, wijkteams
doelgerichter te informeren over afvalgerelateerde zaken.
en woningcorporaties. . Zij kunnen vervolgens deze informatie gemakkelijk op hun portalen delen of ophangen
We hebben hiervoor gekozen omdat:
in hun centrale hallen.
De oplossing ligt in het herhalen van informatie en betere voorlichting betreffende
. Deze informatie kan onder andere in de vorm van posters, pamfletten, etc.
afvalverwerking.
• Informatie over afvalinzameling is ook in andere talen dan Nederlands beschikbaar (digitaal).
Nieuwe bewoners van Nijmegen krijgen hun eerste keer concreet de juiste informatie over
• De afvalkalender wordt eenmaal per jaar verstuurd (papieren versie)
. Dit kan gedaan worden via een websitelink en een QR-code. afvalinzameling in de wijk. Bewoners van Nijmegen die verhuizen naar een andere wijk worden opnieuw gewezen op de ophaaldata die voor hen in hun nieuwe wijk van toepassing is. Het advies heeft daarmee een groot bereik door heel Nijmegen. Door een investering in het vertalen van de informatie naar het Engels en andere veel gesproken talen worden ook de Nijmegenaren die de Nederlandse taal niet kundig zijn goed bereikt. Er worden op dit moment al kosten gemaakt voor de communicatie. Door het toevoegen van extra informatie hoeven relatief weinig extra kosten gemaakt te worden. We verwachten een afname van het aantal bij- en naastplaatsingen, en minder verkeerd aangeboden afval doordat informatie beter en vaker beschikbaar is.
AFVALWIJ ZER J A N UA R I F E B R UA R I MAART APRIL
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
14
ADVIES 1.6
SCHONE STAD SAMEN MET HET INWONERSBERAAD Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Het Inwonersberaad heeft gezorgd voor welwillende burgers die inmiddels kennis en ervaring
Het opstellen van een klankbordgroep, bestaand uit deelnemers van het Inwonersberaad.
hebben opgedaan en intrinsiek gemotiveerd zijn om met gemeente te zorgen voor een schone
Deze groep wordt actief uitgenodigd, betrokken, en geïnformeerd door de gemeente aangaande
stad. Deze groep mensen kan fungeren als klankbordgroep, want deze bestaat uit meer dan
relevante stukken (adviezen, implementatie, uitvoering). Hierbij is het van belang dat deze klank
100 Nijmegenaren.
bordgroep als stakeholder wordt gezien en daardoor actief wordt betrokken en spreekrecht krijgt.
Voorbeelden van verantwoordelijkheden zijn:
De stukken worden voorgelegd aan de klankbordgroep, deze krijgen redelijk termijn om de
• gegeven adviezen implementeren tot passende uitvoering
stukken te voorzien van feedback. Deze feedback wordt vervolgens serieus genomen en verwerkt.
• bijsturing en aanscherping geven waar nodig • als ambassadeurs fungeren voor hun eigen buurt
Tijdens vergaderingen wordt de klankgroep betrokken om inzichten en belangen te delen.
ADVIES
Voor duurzaam belangenbehartiging is het essentieel dat de klankbordgroep wordt financieel
We adviseren de gemeente om samen met een klankbordgroep - als afvaardiging /
wordt gecompenseerd voor inzet.
vertegenwoordiging van het Inwonersberaad én als gelijkwaardige partner - de zorg voor een schone stad te blijven continueren. We hebben hiervoor gekozen omdat: Er is door gemeente en deelnemers van het Inwonersberaad geïnvesteerd, en daardoor is kennis, ervaring en motivatie in de groep ontstaan. De deelnemers kunnen als experts worden beschouwd, aangaande de adviezen uit het Inwonersberaad. Beide partijen samen geven de mogelijkheid om effectief en efficiënt door te pakken op de gegeven adviezen en om te sturen op de succesvolle uitvoering van deze adviezen. Wij hebben hiervoor gekozen omdat het Inwonersberaad graag betrokken wilt blijven bij de (voortgang) van de adviezen. Daarvoor is terugkoppeling naar alle geïnteresseerde van het Inwonersberaad essentieel en zal door de gemeente gefaciliteerd moeten worden. Dit kan door middel van email en/of brief.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Aangenomen adviezen
Thema 2: Vervuiling
15
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
16
ADVIES 2.1
VERVUILING DOOR VROEGTIJDIG EN ONJUIST AANBIEDEN VAN VUILNISZAKKEN Wat zien we?
Analyses maken van meldingen en op basis van deze meldingen de lokale initiatieven opzetten.
Afvalzakken blijven lang buiten staan door onder andere het te vroeg of onjuist aanbieden. Dit heeft als gevolg dat de zakken open gemaakt kunnen worden door mensen of dieren waardoor er
Tegemoetkoming onder een bepaalde inkomensgrens zodat iedereen vuilniszakken juist kan
zwerfafval ontstaat en de lokale omgeving wordt vervuild.
aanbieden.
ADVIES Zet in op samenwerking met DAR, organisaties, inwoners en andere deskundigen om zo gerichte informatievoorziening te ontwikkelen. Hiermee wordt bewustwording gecreëerd bij inwoners dat zwerfafval kan worden voorkomen door het op de juiste manier aanbieden van afval. We hebben hiervoor gekozen omdat: Dit een van de oplossingen was die goed werkte binnen het voorbeeld van de gemeente Rotterdam. Door zwerfafval dat ontstaan is door vroegtijdig en onjuist aanbieden van vuilniszakken te monitoren, zie je waar samenwerking nodig is om het probleem terug te dringen — meten is weten. Door lokale initiatieven op te zetten maak je een breder probleem beter beheersbaar. Voor een goede model aanpak kan gekeken worden naar Rotterdam waar achtergelaten afval is verminderd met 60%. Hoe willen we dit bereiken? Voorbeeld van een samenwerking: de gemeente en DAR sturen nieuwe inwoners een informatiepakket over afvalinzameling, zodat iedereen weet hoe en wanneer afval moet worden aangeboden. Informatievoorziening en (klachten)procedures meertalig en makkelijk vindbaar aanbieden zodat het voor iedereen te begrijpen is.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
17
ADVIES 2.2
MEER GRATIS OPENBARE TOILETRUIMTES Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
In de openbare ruimte, op straat, in het groen en bij stadsparken ligt er ontlasting van mensen.
• Door onderzoek te doen naar de plekken waar veel overlast is van ontlasting, om zo in
Dit geeft een vies straatbeeld, zorgt voor overlast en kan leiden tot hygiënische problemen.
kaart te brengen welke gebieden aangepakt moeten worden. • Door het plaatsen van extra toiletruimtes / krul in de buurt van stadsparken, recreatiestranden
ADVIES
en andere drukke ruimtes.
We adviseren de gemeente om meer gratis openbare toiletruimtes te faciliteren op de plekken
• Door te focussen op het faciliteren van extra toilet mogelijkheden tijdens de reguliere
in de stad waar veel mensen samen komen en/of langdurig verblijven.
openingstijden / zonsopgang tot zonsondergang. • De toiletruimtes gratis toegankelijk te maken voor iedereen.
We hebben hiervoor gekozen omdat:
• Waar mogelijk, gebruik te maken van zelfreinigend en/of milieuvriendelijk sanitair.
• Meer openbare toiletruimtes zorgen voor meer mogelijkheden voor mensen om hun
• Samenwerken met ondernemers, openbaar vervoer aanbieders en andere partijen die
behoeftes te doen. Als er meer mogelijkheden zijn, hoeven mensen hun behoeftes niet meer
mogelijk toiletruimtes kunnen aanbieden om zo méér mogelijkheden te creëren.
in de openbare ruimte te doen.
• Betere informatievoorziening en promotie van de beschikbare openbare toiletten bij
• Gratis toiletten zijn geen belemmering, betaalde toiletten zouden mensen ervan weerhouden
ondernemers en andere partijen.
ze te gebruiken. Met name voor daklozen zou dit een probleem zijn. • Gebieden waar veel mensen samenkomen zijn de voornaamste plekken waar overlast door ontlasting plaatsvindt.
TOILET
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 2.5
VERVUILING – ADVIES BEWUSTWORDING Wat zien we? We zien dat inwoners bewust, onbewust of achteloos afval in de verkeerde zak doen. Dit zorgt ervoor dat bijv. blikjeszoekers of dieren in zakken op zoek gaan en de zakken stuk gaan. Dit zorgt voor vervuiling. ADVIES Wij adviseren de gemeente om via herhaalde campagnes een veilige omgeving te creëren om inwoners te stimuleren gezamenlijk en bewust te laten zorgen voor een schone leefomgeving. We hebben hiervoor gekozen omdat: Het mes snijdt aan meer kanten: • Reductie vervuiling • Vergroten sociale cohesie & samenhang in de stad • Mensen voelen zich gesteund om vervuilers aan te spreken Obstakels: • Nieuwe Nijmegenaren weten niet altijd hoe het werkt • Inwoners zien niet altijd zelf de gevolgen van hun eigen gedrag Hoe willen we dit bereiken? • Herhaalde campagnes - die we kunnen richten op verschillende doelgroepen: inwoners & nieuwe Nijmegenaren, scholen. • Werk van klein naar groot: thuis - straat - wijk -stad (van vertrouwd naar onbekend) • Streven naar resultaat voor langere termijn
18
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Aangenomen adviezen
Thema 3: Zwerfafval
19
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
20
ADVIES 3.1
AANPAK VAN ZWERFAFVAL EERST INZICHT, DAN ACTIE! Wat zien we?
Inzet van kennis en samenwerking met onderwijsinstellingen: We kunnen meer beschikbare
We zien dat zwerfafval in Nijmegen een probleem is en dat er nog onvoldoende inzicht is
en waardevolle kennis uit de stad (via bijvoorbeeld Radboud, HAN, ROC Nijmegen) raadplegen
in de oorzaak (en veroorzakers) van dit probleem om tot beheersbare oplossingen te komen.
om Hotspot-profielen te beschrijven en in te zetten voor passende oplossingen. Hiervoor kunnen
Er is te weinig inzicht in:
ook inwoners worden ingezet (citizen science) om bij te dragen aan het onderzoek.
• Routes en plekken (vb van supermarkt naar school, hangplekken, speeltuinen) • Patronen (vb zomer vs winter, doordeweeks vs weekend)
Samenwerking: Hotspot-profielen maken samenwerking met betrokken partijen mogelijk. Dit is
• Betrokken partijen (vb onderwijsinstellingen, winkels)
belangrijk omdat we voorzien dat afvalveroorzakers hun verantwoordelijkheden afschuiven.
Als deze data vormt samen Hotspot-profielen die op dit moment nog ontbreken en wel
Prioritering: Hotspot-profielen maken het beter mogelijk om te prioriteren in de uitvoering.
nodig zijn voor de gemeente om doelgericht in actie te kunnen komen. Duurzaam: Door eerst te investeren in het verkrijgen van meer inzicht, kan een doelgerichte ADVIES
aanpak zorgen voor een aanpak van zwerfafval voor de lange termijn.
We adviseren de gemeente Nijmegen om onderzoek te doen naar de oorzaak van plekken met terugkerend zwerfafval (Hotspots). Hiervoor brengt de gemeente betrokken partijen,
Hoe willen we dit bereiken?
de routes, patronen en locaties van zwerfafval in beeld (Hotspot-profielen opstellen) om tot
Met het volgende proces:
een duurzame aanpak te komen. HOTSPOT-PROFIELEN
We hebben hiervoor gekozen omdat: Er uit dit inwonersberaad veel goede adviezen voortkomen die nog kansrijker zijn wanneer er eerst goed inzicht is in het probleem. Veelzijdig probleem: Zwerfafval een veelzijdig probleem is en daardoor om een meer veelzijdige aanpak vraagt. Veelzijdige oplossingen: Oplossingen moeten worden gebaseerd op Hotspot-profielen. Het kan! Is goed uitvoerbaar Er zijn digitale tools (AI-tools, app van Zwerfinator, softwarebedrijf Datacadabra) beschikbaar om benodigde data te verzamelen waarmee de Hotsport-profielen in kaart gebracht kunnen worden.
BESCHRIJVEN HOTSPOTS IN BEELD
• Oorzaak/veroorzakers
• Plekken
• Patronen
• Routes
• Betrokken partijen
Voorbeeld:
Voorbeeld:
De route tussen
Scholieren, tijdens
middelbare school
schooldagen, van
en supermarkt
supermarkt naar school, verpakkingen van eten en drinken
BEHEERSBARE AANPAK • Verschillende oplossingen • Aanpak voor verschillende hotspot-profielen Voorbeeld: Aanpak en communicatie gericht op scholieren, in samenwerking met de betrokken winkelier en de onderwijsinstelling
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 3.3
EDUCATIE TEGEN ZWERFAFVAL: JONG GELEERD, SCHOON GEDAAN Wat zien we?
• Gebruik maken van verschillende soorten sociale media.
We zien rondom scholen veel zwerfafval zoals verpakkingen, blikjes, plastic en papier liggen
• Middelbare (bovenbouw) scholieren moeten zelf ideeën en oplossingen bedenken voor het
zowel op straat als in het groen daaromheen.
verminderen van zwerfafval rondom hun school. Deze moeten uitgevoerd worden door alle leerlingen.
ADVIES We adviseren de gemeente om scholen (basis-én middelbare scholen) actief te betrekken bij
Effect:
het terugdringen van zwerfafval, door te investeren in educatie én door scholen zelf oplossingen
• Het werkt effectief om jongeren zelf oplossingen te laten bedenken voor de problemen van
en ideeën te laten ontwikkelen.
zwerfafval. • Hier tegenover wordt een (financiële) beloning beschikbaar gesteld (door school).
We hebben hiervoor gekozen omdat: • Jong geleerd is oud gedaan: het is makkelijker om gewenst gedrag aan te leren dan ongewenst gedrag af te leren. • Kinderen komen thuis met enthousiaste verhalen en zetten hiermee ook hun ouders aan tot het opruimen van hun zwerfafval. • Scholen hebben de mensen en de middelen om hier invulling aan te geven, waardoor er door de Gemeente minder financiële middelen beschikbaar gesteld hoeven te worden. • Inzetten vanaf een jonge leeftijd heeft een duurzaam effect. • Kinderen leren over hun eigen verantwoordelijkheid en het positieve effect daarvan. Hoe willen we dit bereiken? • Het ontwikkelen van een educatief lesprogramma dat aansluit bij de leeftijd en belevingswereld van de doelgroep. Het klassenboekje wat de DAR nu beschikbaar stelt op hun website voor groep 7 en 8, sluit niet aan bij bovenstaand doel. • Meer naamsbekendheid van het Dar programma ‘wijkhelden’ op scholen in Nijmegen.
21
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 3.5
FUNCTIONELE EN AANTREKKELIJKE AFVALBAKKEN Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Afval wordt uit prullenbakken gehaald door mens en dier, bijvoorbeeld om er statiegeldblikjes
1. Opvallende kleur of opdruk, die van tijd tot tijd zou kunnen veranderen.
of etensresten uit te halen. Dit zorgt ervoor dat ander afval naast de prullenbak terechtkomt en daar blijft liggen. Daarnaast worden afvalbakken ook over het hoofd gezien, waardoor mensen de afvalbak missen en zwerfafval creëren.
Bijvoorbeeld door het te koppelen aan een ontwerpwedstrijd. 2. Slogans die mensen aanspreken op hun gedrag omtrent afval of oproepen tot het weggooien van afval. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van de gedragspsychologie. De slogans moeten in verschillende talen zijn.
ADVIES
3. Evalueren per wijk of gebied wat werkt. Ook over het betrekken van de buurt (bijv. door
We adviseren op de korte termijn om huidige prullenbakken op hotspots te voorzien van de
basisschoolleerlingen ontwerpen te laten maken, of gebruik te maken van kunstplaatsen
mogelijkheid om sigaretten uit te maken/kwijt te kunnen.
zoals de Lindenberg of de Houtwerf). 4. De gemeente Amsterdam voert op dit moment een proef uit met functionele prullenbakken
Op de lange termijn adviseren we de prullenbakken die nieuw geplaatst moeten worden aantrekkelijker en functioneler te maken. Deze prullenbakken bevatten een geïntegreerde klep wat leeghalen tegengaat, een blikjesrek om blikjes te kunnen doneren, een uitdrukplaat voor sigaretten, en een meer opvallender en aantrekkelijkere prullenbak voor zichtbaarheid. We hebben hiervoor gekozen omdat: • Afvalbakken zijn door dit ontwerp minder gemakkelijk open te breken. • Afvalbakken worden hierdoor makkelijker te legen door de mensen van de Dar, omdat er geen opengehaalde en gescheurde zakken meer zijn. • Afvalbakken maken waardoor deze niet over het hoofd gezien worden. • Op deze manier kan het ook een mooie toevoeging zijn voor het straatbeeld door eventueel ook Nijmeegse kunstenaars te betrekken bij het onderwerp.
met eigenschappen die in het grijze blok advies staan. Zie onderstaand voorbeeld.
22
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Aangenomen adviezen
Thema 4: Beplakking & bekladding
23
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 4.1
RUIMTE AANBIEDEN VOOR LEGALE STREETART Wat zien we?
• Je bekladding voorkomt waar het niet gewenst is.
De openbare ruimte wordt beklad en beplakt, dit leidt tot verloedering.
• Dit de kosten verlaagt vanwege mindere noodzaak tot reinigen. • Dit aansluit bij de identiteit van Nijmegen als cultuurstad.
ADVIES We adviseren de gemeente om streetart in de openbare ruimte te stimuleren, door legale
Hoe willen we dit bereiken?
(mobiele) vrijplaatsen en spuitplekken te creëren.
• Het creëren van legale plekken. • Duidelijke communicatie over de legale plekken.
We hebben hiervoor gekozen omdat:
• Het aanwijzen van meer posterzuilen om legale beplakking mogelijk te maken .
• Stimulering van creativiteit zorgt voor een groter gevoel van welzijn onder burgers.
• Co-creatie met omwonenden.
• Er ontstaat een groter gemeenschapsgevoel.
• Onderzoek de mogelijkheden van cofinanciering.
24
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
25
ADVIES 4.5
VAN VIEZE GRIJZE KASTJES NAAR KUNST EN EDUCATIE Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Bekladding van de objecten, zoals nutskasten, kan leiden tot verloedering.
• Afspraken maken: gemeente maakt overkoepelende afspraken met partijen als liander, ziggo, etc voor algemene toestemming voor reiniging en verfraaiing van objecten.
Er is onvoldoende samenwerking en algehele toestemming voor reiniging met andere
• Diversiteit in uitvoering: Denk aan wrappen, streetart, schoolprojecten
organisaties, zoals nutsbedrijven (waaronder Liander en Ziggo) en overheidsinstanties
• onderzoek dmv co-creatie welke invulling gewenst is.
(waaronder ProRail en Rijkswaterstaat).
• Door het maken van overkoepelende afspraken met de vastgoedeigenaren (nutsbedrijven, Rijkswaterstaat) over onderhoud en reiniging.
ADVIES Maak van de objecten, zoals nutskasten, op creatieve wijze onderdeel van de identiteit van de wijk. Werk hierin ook samen met scholen, kunstenaars en omwonenden ter voorkoming van bekladding. We hebben hiervoor gekozen omdat: • Een duurzame samenwerking met allerlei andere partijen in de stad wordt als goed beschouwd. • Het is belangrijk om overkoepelende afspraken te maken met nutsbedrijven (Ziggo, Liander, etc.) over het onderhoud en reinigen van hun bebouwing. • Door deze objecten te gebruiken als legaal canvas, draagt dit bij aan de uitingsbehoefte en identiteit van Nijmegen als cultuurstad. • Het structureel in eigen beheer nemen van de schoonmaak versnelt het proces van schoonmaken, en lost de huidige belemmering op dat de gemeente deze objecten niet zonder meer mag schoonmaken. • Het verandert storende objecten in de openbare ruimte in kleine kunstwerken die bijdragen aan de identiteit van de wijk of straat. (passend bij wijk of straatnamen) Het verwijderen van graffiti op voorwerpen of gebouwen van bijvoorbeeld elektriciteitsbedrijven of de Rijksoverheid kan extra kosten met zich meebrengen of is voor de gemeente niet mogelijk zonder toestemming. Het hoofdprobleem dat hierdoor wordt opgelost is de verloedering en de belemmering van de gemeentelijke reinigingsmogelijkheden op externe eigendommen in de openbare ruimte.
• Door het opzetten van een pilot met het beplakken of wrappen van elektriciteitshuisjes.
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 4.6
PRIORITEIT BIJ FUNCTIE BELEMMERENDE BEPLAKKING, BEKLADDING OF AANSTOOTGEVENDE TEKSTEN Wat zien we? Bekladding is niet alleen lelijk, maar soms ook gevaarlijk (onleesbare verkeersborden, afgeplakte AED’s) of kwetsend (discriminerende teksten). Dit ondermijnt het gevoel van veiligheid in de stad. ADVIES Wij adviseren de gemeente om bij het reinigen de hoogste prioriteit te geven aan graffiti en stickers die de functie van een object belemmeren (veiligheidsrisico’s) of die aanstootgevend zijn. We hebben hiervoor gekozen omdat: • Veiligheid eerst: een onleesbaar verkeersbord of een niet - vindbare AED levert direct gevaar op. Dit is urgenter dan een ‘’lelijke muur’’. • Sociale veiligheid: haatdragende teksten of hakenkruisen moeten direct uit het straatbeeld verdwijnen om de sociale veiligheid te waarborgen. • Slimme inzet: door prioriteit te geven aan deze meldingen, wordt de beperkte reinigingscapaciteit ingezet waar de nood het hoogste is. Hoe willen we dit bereiken? • Meldingen sturen: past de communicatie over de ‘meld en herstel’’-app aan: vraag inwoners specifiek om onleesbare borden of haatdragende teksten direct te melden. • Snelle actie: hanteer voor functie belemmerende bekladding (veiligheid) dezelfde snelle reactietijd (bijvoorbeeld 24 uur) als die nu al geldt voor aanstootgevende teksten.
• Focus: maak onderscheid in het beleid: ‘gewone’ graffiti kan wachten op een reguliere ronde, maar veiligheidsissues gaan voor. • Stimuleer: stimuleer inwoners om specifiek déze gevallen direct te melden en garandeer hierop een snelle reactie = actie.
26
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Aangenomen adviezen
Thema 5: Natuurlijk afval
27
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 5.1
ONKRUID & VERWILDERING Wat zien we?
Hoe willen we dit bereiken?
Groen wordt niet beheerd op plekken waar het de veiligheid in gevaar brengt of zorgt voor
Deskundigen en uitvoerders groenbeheer samen om tafel zetten om een dergelijk plan te maken
verloedering, en teveel beheerd op plekken waar dit niet nodig is.
waarbij onderscheid wordt gemaakt in de volgende plekken: • Plekken waar veiligheid het belangrijkst is.
Plan van beheer is ooit bedacht, in een tijd dat er meer geld was, en bestrijdingsmiddelen
• Plekken in de woonomgeving die er ‘netjes’ uit moeten zien.
gebruikt mochten worden. De huidige tijd vraagt om een nieuwe aanpak op gebied van
• Plekken waar de natuur zijn gang mag gaan.
duurzaamheid. Adviezen hierbij: ADVIES
• Zo planten dat het zichzelf in stand houdt en er weinig beheer nodig is.
We adviseren de gemeente om per locatie een plan voor onderhoud en beplanting te laten
• Plantvakken dicht laten groeien, zodat er geen onkruid tussen groeit.
maken samen met deskundigen en de uitvoerders van het groenbeheer, waarin rekening wordt
• Oude beplanting vernieuwen met planten die zich lenen voor ecologisch beheer.
gehouden met ecologisch en duurzaam beheer.
• Eerder maaien/snoeien op plekken waar het een probleem is voor de verkeersveiligheid. • Burgers inlichten over nieuwe vorm van beheer en waar mogelijk betrekken.
We hebben hiervoor gekozen omdat: Niet elke plek vraagt hetzelfde aan beheer. Verwacht effect: Voorkomen van verloedering, omdat het minder uitnodigt om afval weg te gooien. Wij vinden dat veiligheid prioriteit heeft. Ecologisch beheer is goed voor klimaatadaptatie, en is duurzamer op lange termijn. Het is wel belangrijk dat het er voor burgers in hun woonomgeving er netjes uit blijft zien. Ecologisch beheer is efficiënter omdat het minder arbeidsintensief en goedkoper op langere termijn. De mankracht die beschikbaar is, kan zo ingezet worden op plekken waar beheer echt nodig is. Er is nog weinig kennis over een nieuwe manier van werken, zowel bij bedrijven als burgers.
• Investeren in kennisvermeerdering aangaande ecologisch beheer en beplanting.
28
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Meer informatie over het Inwonersberaad
29
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
30
TOTSTANDKOMING EN SAMENSTELLING INWONERSBERAAD In juni 2025 heeft de gemeenteraad het besluit genomen om een Inwonersberaad te organiseren over het onderwerp Schone Stad. De groep deelnemers aan het Nijmeegs Inwonersberaad ‘Nijmegen schone stad’ werd geselecteerd op basis van een gewogen loting bepaald. Het doel van een gewogen loting is om een groep (mini-publiek) samen te stellen die een goede afspiegeling vormt van de bevolking van de gemeente Nijmegen (maxi-publiek). Dit betekent dat de groep deelnemers divers is, met verschillende achtergronden en inhoudelijke standpunten ten opzichte van het vraagstuk. Perfecte statistische representativiteit is niet haalbaar, maar het is goed om te streven naar een groep waarin de gemiddelde Nijmegenaar zichzelf kan herkennen. De doelstelling om op de eerste dag met 100 deelnemers te starten in een goede samenstelling is behaald.
Uitnodigingen
Hetzelfde gold voor de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd, schoonbeleving wijk en type
Er zijn 15.000 woonadressen willekeurig geselecteerd uit de BAG (Basisregistratie Adressen en
woning. Nadat de loting was uitgevoerd, controleerde de gemeente of de groep ingelote inwoners
Gebouwen). Deze adressen hebben per brief een uitnodiging ontvangen om mee te doen aan het
qua mening over hoe schoon hun buurt eruitziet, lijkt op de samenleving van Nijmegen. De
Inwonersberaad. De uitnodiging was gericht aan inwoners van 16 jaar en ouder die op dat adres
gewogen loting zorgde ervoor dat de deelnemers samen een groep vormden die op basis van
wonen. Naast deze uitnodiging per brief was er gelijktijdig een publiekscampagne met als doel
deze kenmerken zo goed mogelijk lijkt op de samenleving van Nijmegen.
om alle inwoners vooraf te informeren en te enthousiasmeren voor deelname aan het Inwonersberaad. Naar aanleiding van de uitnodiging hebben 751 Nijmegenaren zich aangemeld.
Samenstelling deelnemersgroep Alle ingelote deelnemers zijn gebeld, om te bevestigen dat ze alle bijeenkomsten aanwezig
Gewogen loting
kunnen zijn. Hierbij viel een aantal mensen af. Uit ervaring weten we dat er altijd een aantal
Uit deze 751 aanmeldingen zijn 110 inwoners ingeloot voor deelname aan het Inwonersberaad.
deelnemers afvallen voor of gedurende het proces door ziekte, drukte met werk of studie, of
Dit heeft de gemeente gedaan via een gewogen loting op een aantal kenmerken: gender, leeftijd,
andere omstandigheden. Daarom zijn er 110 inwoners ingeloot, zodat we met een groep van
opleidingsniveau, schoonbeleving wijk en type woning.
ongeveer 100 deelnemers aan het Inwonersberaad konden starten.
Voor deze groepen zijn de aantallen in de groepen aanmeldingen vergeleken met de aantallen in de groepen die in de gemeente Nijmegen wonen en deze kenmerken hebben. Er hadden zich bijvoorbeeld meer inwoners aangemeld die tussen de 50 en 69 jaar zijn, dan inwoners die tussen de 16 en 49 zijn. Daarom hadden inwoners jonger dan 50 bij de tweede loting een iets grotere kans om als deelnemer te worden ingeloot (gestratificeerde loting).
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
EEN GOEDE VERDELING OP BASIS VAN GESLACHT
Gender
% Nijmegen
% Inwonersberaad
Man
48%
45%
Vrouw
52%
50%
Overig / zeg ik liever niet
Lotingscriteria: verdeling achtergrondkenmerken van het Inwonersberaad De 110 ingelote inwoners zijn naar gender, leeftijd, spreiding over de stad, opleidingsniveau en woonsituatie een goede afspiegeling van de totale bevolking. Hiernaast staat voor de verschillende lotingscriteria de verdeling van Nijmegen over dit kenmerk en de verdeling van het Inwonersberaad ernaast.
5%
EEN GOEDE VERDELING OP BASIS VAN LEEFTIJD
Leeftijd
% Nijmegen
% Inwonersberaad
16 – 29 jaar
32%
29%
30 – 49 jaar
29%
30%
50 – 69 jaar
26%
26%
70+
14%
15%
EEN GOEDE VERDELING OP BASIS VAN OPLEIDINGSNIVEAU
Opleiding
% Nijmegen
% Inwonersberaad
Praktisch
20%
20%
Middelbaar
34%
35%
Theoretisch
46%
45%
31
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
32
Wijk
We hebben inwoners bij aanmelding ook gevraagd of zij vinden dat de stad schoon is. Dit hebben
Door het grote aantal wijken (44) in Nijmegen was het statistisch niet mogelijk om een gewogen
we gedaan om te kijken om vooraf te kunnen controleren of er binnen de groep deelnemers
loting te doen op basis van wijk waar inwoners wonen. Daarom is ervoor gekozen om te loten
verschillende meningen en perspectieven zijn over hoe schoon de stad wordt ervaren.
op de schoonbeleving van wijken. In de Stadspeiling Nijmegen (2023 ) geven ongeveer 3500
In het Inwonersberaad zitten deelnemers die de stad schoon vinden, niet schoon/niet vies en
Nijmegenaren antwoord op de vraag ‘’vindt u dat uw buurt er schoon uitziet?’’ op een schaal van
inwoners die de stad (heel) vies vinden.
1
(heel) schoon tot niet schoon. Op basis van de antwoorden uit dit onderzoek hebben we de stad in 3-en verdeeld om als lotingscriterium te gebruiken; wijken met lage waardering voor schoon, wijken met gemiddelde waardering voor schoon en wijken met hoge waardering voor schoon. Er is een goede verdeling op basis van wijken met verschillende waardering voor schoon. Er zitten relatief iets meer deelnemers in de groep uit wijken met een gemiddelde waardering voor schoon. WAARDERING VOOR SCHOON
Schoonwaardering wijk
% Nijmegen
% Inwonersberaad
Schoonbeleving stad
Heel schoon
Schoon
Niet schoon, niet vies
Vies
Heel vies
% Inwonersberaad
0%
22%
45%
29%
2%
2%
OPKOMST PER BIJEENKOMST Tijdens het Inwonersberaad zijn 108 deelnemers actief geweest. De opkomst was tijdens alle bijeenkomsten erg goed, zeker in vergelijking met andere inwonersberaden. De diversiteit van
Wijken met lage waardering schoon
36%
35%
Wijken met gemiddelde waardering schoon
23%
27%
Wijken met hoge waardering schoon
41%
37%
de groep was hierdoor gedurende het hele proces goed. Meer informatie over het aantal deelnemers en de statistieken staat beschreven in bijlage 5. Uitgangspunten en randvoorwaarden Voor de aanpak en opzet van het Inwonersberaad Nijmegen golden de volgende uitgangspunten en te creëren randvoorwaarden: • Het Inwonersberaad bestaat uit een gemengde groep Nijmegenaren die is geloot uit de aan
Type woning
meldingen en samen een zo goed mogelijke afspiegeling vormen van de Nijmeegse samenleving. • Deelnemers die de Nederlandse taal niet machtig zijn mogen zelf een ‘taalbuddy’ meenemen of
EEN GOEDE VERDELING OP BASIS VAN TYPE WONING
Woning
% Nijmegen
% Inwonersberaad
Laagbouw
56%
56%
Etage
30%
31%
Kamer/SSH&
15%
13%
er wordt voor hen voor een tolk gezorgd. Er waren 3 deelnemers die van een tolk gebruik hebben gemaakt (2 deelnemers maakten gebruik van vertaling door een tolk in dezelfde taal en er waren 2 vierhandentolken). • Inwoners met zowel een fysieke als mentale beperking moeten mee kunnen doen. Hiervoor zijn toegankelijke locaties gekozen. Er is gebruik gemaakt van stilteruimtes en enkele werkvormen zijn hiervoor aangepast. • Het Inwonersberaad bestond uit een avond met kennismaking en vier bijeenkomsten van een dag, verspreid over vier maanden.
1.
Weet ik niet
Gemeente Nijmegen. (2023). Openbare Ruimte Stad. Stads- en Wijkmonitor 2025. https://swm2025-nijmegen.pcportal.nl/p60394/openbare-ruimte-stad
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
33
• Er is ingespeeld op het verschil in kennisniveau van de deelnemers. In de werkvormen waar
Er waren meerdere deelnemers die gebruik hebben gemaakt van verschillende tolken. Daarnaast
informatie werd gedeeld is er rekening gehouden met verschillen in deelnemers en hoe zij het
was er ook een vierhandentolk voor een doof en blinde deelnemer. Er waren enkele deelnemers
fijn vinden om informatie tot zich te nemen.
die voor de mentale rustpauzes gebruik hebben gemaakt van een stilteruimte. Beide locaties van
• Iedereen heeft een gelijke kans en een gelijke bijdrage aan het eindresultaat.
de dagen, waren rolstoeltoegankelijk. De communicatie is eenvoudig gehouden, waar mogelijk
• Iedereen moet zich vrij en veilig kunnen voelen zijn of haar mening, twijfels of vragen uit te
op B1 niveau. Er heeft een deelnemer gebruik gemaakt van het aanbod om alle communicatie
spreken. Er is een vertrouwenspersoon voor de deelnemers voor het geval zij zich niet veilig
op papier te ontvangen. Alle tussentijdse uitkomsten werden niet alleen in geschreven tekst
voelen en hierover in gesprek willen.
aangeboden, maar ook in audio. Zodat deelnemers die minder talig zijn, de uitkomsten konden
• Er is ruimte voor alle meningen en er wordt geluisterd naar alle meningen (mits zij respectvol zijn).
beluisteren. Ook de werkvormen waren verschillend, zodat iedereen op zijn eigen manier
• Deelnemers doen mee als privépersoon, niet vanuit of namens (belangen)organisaties.
informatie tot zich kon nemen.
• De dialoog staat centraal, niet zozeer individuele meningen en standpunten. Dialoog is de basis en zal leiden tot zo groot mogelijk draagvlak en wederzijds begrip.
Deelnemerscommunicatie
• Er is een besloten online omgeving waar informatie met de deelnemers kan worden gedeeld.
In een Inwonersberaad is het belangrijk dat alle deelnemers gehoord worden en dat zij goed
• We maken transparant welke input (documenten, video’s, presentaties etc.) met het
worden ondersteund in het proces. De communicatie tussen de bijeenkomsten door is daarbij
Inwonersberaad zijn gedeeld.
een belangrijk onderdeel. Na het telefonische contact, waarin we deelname van deelnemers
• We willen geen beïnvloeding van buitenaf en maken duidelijk waar informatie die van buitenaf
bevestigden, werd een bevestigingsmail van deelname gestuurd. Hierin stond praktische
met het Inwonersberaad wordt gedeeld vandaan komt.
informatie zoals een overzicht van de bijeenkomsten en meer informatie over vergoedingen.
• We houden tussentijds de “buitenwacht” op de hoogte van het proces, maar niet van de
Voor de eerste bijeenkomst ontvingen deelnemers een uitgebreide informatiemail met praktische
inhoudelijke voortgang.
details voor de eerste bijeenkomst, meer informatie over het programma en een startdocument met daarin alvast wat informatie over het onderwerp.
Bijeenkomsten op maat Aan het eind van elke bijeenkomst vulden de deelnemers een vragenlijst in die vanuit
Tussen de bijeenkomsten door zijn deelnemers per e-mail en whatsapp op de hoogte gehouden
Moventem is opgesteld. In deze vragenlijst werd gevraagd hoe de deelnemers de bijeenkomst
van het proces en de praktische informatie over de bijeenkomsten. Er was een rechtstreeks
beoordeelden, wat ze van de verschillende programmaonderdelen vonden en wat er de volgende
telefoonnummer en mailadres, waarop altijd snel werd gereageerd. Daarnaast zijn de relevante
bijeenkomsten beter kon. Zo konden er bijeenkomsten op maat, passend bij de wensen van de
documenten per bijeenkomst op een online omgeving geplaatst, waar alleen deelnemers van het
deelnemers, worden georganiseerd.
Inwonersberaad toegang toe hadden. Een overzicht van de documenten op de online omgeving staat in bijlage 4.
Een inclusief Inwonersberaad Vanuit ons als organisatie en vanuit de gemeente hebben we samen gekeken hoe we een zo inclusief mogelijk Inwonersberaad konden organiseren. Het was ook de uitdrukkelijke wens van de raad om zowel fysiek als mentaal beperkte inwoners de kans te geven om deel te nemen. Dit hebben we op meerdere manieren gedaan. We hebben de drempel voor deelname zo laag mogelijk gemaakt door te zorgen voor een dagvergoeding van 75 euro, een vergoeding voor kinderopvang en het regelen van tolken voor anderstaligen.
Bijlage 1
Afgewezen adviezen
Thema 1. Bij(naast)plaatsing
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
34
BIJLAGEN • ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
Geen afgewezen adviezen
35
Bijlage 1
Afgewezen adviezen
Thema 2. Vervuiling
ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
36
BIJLAGEN • ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 2.3
MINDER HONDENPOEP, MEER HONDENPOEPBAKKEN EN -ZAKJES Wat zien we?
We hebben hiervoor gekozen omdat:
In de openbare ruimte, op straat, in het groen en bij stadsparken ligt er ontlasting van honden.
• Mensen eerder de poep van hun hond opruimen als er meer mogelijkheden zijn om
Dit geeft een vies straatbeeld, zorgt voor overlast en kan leiden tot hygiënische problemen.
deze weg te gooien. • Als de middelen worden aangeboden mensen eerder geneigd zijn om de poep te ruimen.
ADVIES We adviseren de gemeente om te her-evalueren wat voor plekken als HondenUitlaatPlaats
Hoe willen we dit bereiken?
aangemerkt worden, om te bekijken waar extra hondenafvalbakken moeten staan, waardoor
• Meer hondenpoepbakken plaatsen op de plekken waar veel mensen hun hond uitlaten.
mensen toegankelijker hondenpoep weg kunnen gooien.
• Vaker de hondenpoepbakken legen zodat deze bruikbaar blijven. • Gratis hondenpoepzakjes aanbieden bij de hondenpoepbakken.
37
BIJLAGEN • ADVIESRAPPORT INWONERSBERAAD SCHONE STAD
ADVIES 2.4
WEESFIETSEN/FIETSWRAKKEN Wat zien we? Overvolle fietsrekken, ook buiten het centrum, met voornamelijk weesfietsen, veel fietswrakken die onnodige plekken bezetten of her en der achtergelaten worden. Dit leidt enerzijds tot te weinig capaciteit binnen de bestaande fietsenrekken, en anderzijds tot fietsen op plekken waar ze niet horen (stoepen) wat leidt tot gevaarlijke situaties. We hebben hiervoor gekozen omdat: • Wanneer de fietsen blijven staan, ontstaat er kopieergedrag en wordt het probleem alleen maar groter. • Bij overvolle fietsrekken waardoor fietsen buiten de rekken worden geplaatst bij stoepen worden stoepen snel onbegaanbaar, zeker voor ouderen, mensen met een beperking en kinderwagens. Hierdoor word begaanbaarheid en veiligheid bedreigd. • Obstakel: Bij de gemeente ligt de focus op het centrum en niet op de buitenwijken. • Verwacht effect: Meer ruimte voor fietsen die wel gebruikt worden. • Obstakel: het is lastig ‘bewustwording’ te creëren bij weesfietsen. Deze fietsen hebben geen echte eigenaar meer om bewustwording bij te creëren. • Mogelijke oorzaak: verhuizende studenten Hoe willen we dit bereiken? • Meer controle en handhaving. Sneller acteren/afvoeren. • Mogelijke vorm handhaving: plaatsing briefjes met een deadline voor verwijdering, bij weesfietsen. Zo geef je mensen de kans de fiets te verwijderen.
• Bewustwording: op locaties van parkeerplaatsen voor fietsen bordjes en posters plaatsen die de negatieve effecten van weesfietsen duidelijk maken. • Bewustwording: mensen laten weten hoe ze hun oude fietsen kwijt kunnen. • Bewustwording: Op de bestrating duidelijke signalering plaatsen (belijning) waar je fietsen kan plaatsen en waar echt niet.