97 - Overdrachtsdossier Participatie

Overdrachtsdossier Stand van zaken participatie Van de raadswerkgroep Kartrekkers Omgevingswet, februari 2022 1. Hoe staat het ervoor en wat is de actualiteit? Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet, die binnenkort in werking treedt1. Daarnaast is de participatie bij (vooral ruimtelijke) initiatieven in de stad de afgelopen jaren veelvuldig onderwerp geweest van gesprek in de stad en in de gemeenteraad2. De gemeenteraad van Nijmegen is sinds 2018 nauw betrokken bij en ook initiatiefnemer van het (opnieuw) inrichten van participatie. Aangezien het instrumentarium nog niet klaar is, geven de raadsspecialisten op het gebied van participatie en de Omgevingswet hier een beschrijving van de stand van zaken, zodat de nieuwe gemeenteraad weet wat er de afgelopen jaren gebeurd is. In deze notitie wordt soms verwezen naar documenten. Die zijn allemaal te vinden in iBabs. 2. Welke besluiten heeft de gemeenteraad genomen in de periode 2018-2022? Initiatiefraadsvoorstel Inwonersparticipatie – mei 2019 Dit raadsvoorstel constateert dat heldere kaders en afspraken over de wijze waarop inwonersparticipatie vorm en inhoud krijgt, ontbreken. Het voorstel formuleert deze kaders in de vorm van een aantal opdrachten aan het college en aan de raad zelf en geeft daar randvoorwaarden aan mee.

Een van de vervolgstappen is het uitwerken van het kader, samen met het college, in een bruikbare werkwijze. Raadsinitiatiefvoorstel Verordening Burgerinitiatief en burgeragendering – december 2019 Het voorstel maakt het mogelijk dat inwoners vanaf 14 jaar een onderwerp agenderen dat ze belangrijk vinden. Daarmee kunnen zij laagdrempelig een onderwerp op de politieke agenda zetten. Tienpuntenplan Inwonersparticipatie – februari 2020 Dit voorstel is de gevraagde uitwerking van het initiatief-raadsvoorstel. Raad, college en ambtelijke organisatie hebben samen in tien punten vastgelegd hoe wij omgaan met participatie en waar de stad op kan rekenen. Omgevingsvisie 2020 – 2040 – oktober 2020 Op de bladzijdes 95 – 97 formuleert de Omgevingsvisie de ontwikkelprincipes bij gebiedsontwikkeling en een aantal processtappen rondom participatie bij raadsbesluiten. Daarbij wordt ook ingegaan op de sturing van de gemeente op participatieprocessen waarvoor een externe initiatiefnemer verantwoordelijk is. Raadsvoorstel Buitenplanse omgevingsactiviteit – november 2021 Hierin is geregeld dat een aanvrager voorafgaand aan de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsactiviteit (dat is een activiteit die niet in het bestemmingsplan past) passende participatie organiseert en daarvan aan de gemeente een verslag verstrekt.

De uitkomsten van de participatie worden integraal meegewogen in de besluitvorming. 3. Welke initiatieven heeft de gemeenteraad nog meer genomen? Raadsmotie ‘De juiste toon bij inwonersparticipatie voor nieuwbouw Merleyn’ - juli 2020 De unaniem aanvaarde motie verzoekt het college o.a. om ruimschoots voor de start van het bestemmingsplan een uitgewerkt participatieproces voor de omwonenden in te richten dat tegemoet komt aan zowel de rechten van de omwonenden bij de formele procedure als aan de zorgen die geuit zijn. Ook wordt het college gevraagd om dit proces te betitelen als een van de projecten die wordt gemonitord door de raad.

1 De invoeringsdatum is nu bepaald op 1 januari 2023. 2 Bijvoorbeeld tav het GGD pand, de buslijn in Hatert, de Prins Mauritssingel, poppodium Merleyn, de inrichting van Veurlent, de locatie Vossenlaan 44, het wijkgericht werken, de gebiedsvisie TPN-West, de herinrichting van het stationsgebied.

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 1

In overleg met een afvaardiging van de gemeenteraad is een participatieplan opgesteld tot de fase van het opstellen van het bestemmingsplan. Verder heeft het college een klankbordgroep van bewoners bij elkaar geroepen, waar één of twee raadsleden steeds als toehoorder bij aanschoven. In het najaar van 2021 heeft een tussenevaluatie van het participatieproces plaatsgevonden samen met een afvaardiging van de gemeenteraad. Werksessie van de gemeenteraad over participatie – juli 2021 Op 8 juli 2021 heeft de gemeenteraad een werksessie gehouden over de manier waarop participatie optimaal geborgd kan worden in de nieuwe Omgevingswet. In iBabs zijn de gehouden presentatie (met daarin uitkomsten van de mentimeter) en het verslag van de bijeenkomst opgenomen, evenals diverse achtergronddocumenten. Motie wijkgericht werken met elkaar – november 2021 De unaniem aanvaarde motie roept het college op om de implementatie van het nieuwe wijkgericht werken tijdelijk on hold te zetten en het proces alsnog gedegen uit te voeren, waarbij een klankbordgroep van de raad wordt betrokken. Tenslotte wordt aan het college gevraagd om in het eerste kwartaal van 2022 bij de raad terug te komen met een evaluatie. In overleg met een afvaardiging van de gemeenteraad wordt deze motie op dit moment geïmplementeerd.

Gesprekken met bewonersorganisaties – november 2021 De gemeenteraad heeft voorafgaand aan de bespreking in de gemeenteraad twee overleggen gevoerd met de samenwerkende bewonersgroepen, zodat zij hun wensen aan de gemeenteraad konden meegeven. Dat waren goede gesprekken. Hieronder een overzicht van de meest genoemde rode draden vanuit beide bijeenkomsten: 1. Neem het Tienpuntenplan Inwonersparticipatie, een door raad en college gezamenlijk gemaakte uitwerking van het unaniem aanvaarde initiatiefvoorstel Inwonersparticipatie, écht als uitgangspunt voor de verdere uitwerking. Werk dat verder uit, het biedt er genoeg handvatten voor. 2. Er is veel behoefte aan duidelijkheid. Hoe bepaal je waar je participatie bij inzet en vanaf wanneer je dat doet? Welke rol geef je aan wijkraden en omwonenden? Neem hen serieus. Omschrijf dat en houd je eraan. 3. Leer van voorbeelden uit het verleden en doe dat samen met bewoners. 4. Wees transparant, leg uit, communiceer. 5. Houd je aan je eigen afspraken: stippel een proces uit, maak regelmatig een stakeholderanalyse. 6. Tenslotte is de optie benoemd om bij de verdere uitwerking een klankbordgroep vanuit de raad te betrekken. Raadsbespreking brief van het college ‘Ruimtelijke documenten en participatie’ – december 2021 Het college heeft op 13 juli 2021 de raad o.a.

geïnformeerd over de manier waarop men op hoofdlijnen de participatiekeuzes voor zich ziet: een participatie-index en een participatieplan. Het college vermeldt dat men hierover in gesprek is met een aantal bewoners en dat men de brief graag met de raad bespreekt in de tweede helft van het jaar. Op 8 december hebben gemeenteraad en college het debat gevoerd over de brief en heeft de raad meegeven wat hij belangrijk vindt bij de kaderstelling op participatie: • In een vroeg stadium inzetten op dialoog, interactie en transparantie. • Onderzoeken of er consequenties kunnen worden verbonden aan ontwikkelaars die niet goed omgaan met participatie • Als raad een scherp kader neerleggen zodat de raad kan beoordelen of het college zich eraan houdt • Het college werkt de ‘hoe vraag’ uit en de stakeholderanalyse • Naast aandacht voor wijkraden ook aandacht voor belangengroepen • Transparantie op de gemeentelijke website mbt participatie: college doet verslag per project • Gemeente pakt een duidelijke sturing als een ontwikkelaar verantwoordelijk is voor participatie • Inwoners en omwonenden vanaf het begin betrekken en leren van het verleden (en dat laten zien) • Ruimte om te participeren voelt vaak als beperkt, terwijl we ruimte zouden moeten geven om te participeren. Daar wordt op beknibbeld. • Werk de tien punten uit tot een concreet plan

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 2

•

• • • • • • • •

Inwoners hebben aangegeven wat ze allemaal missen: - stakeholderanalyse in verschillende fasen - eenduidigheid in procedures, maak dat bekend via de gemeentesite en maak je niet afhankelijk van wethouder of ambtenaar - duidelijkheid van te voren wat de rollen zijn, of men mag meebeslissen, wat de kaders zijn etc Het is nodig om opnieuw te bouwen aan vertrouwen bij bewoners, dat is geschaad. Evalueer casuistiek Er is veel behoefte aan duidelijkheid, wat kunnen mensen verwachten? Laat mensen weten waar ze aan toe zijn. Dat gaat mis bij plannen die niet lopen. Maak duidelijk wie er allemaal betrokken is. Dat zijn er vaak meer dan we denken. Ga daar ruimhartig mee om. Laten we veel meer vertrouwen hebben in onze eigen inwoners. Kies niet voor schijninspraak, doe aan verwachtingenmanagement. Fijn dat het college verder gaat, maar het kan concreter. Zorg steeds voor een goed communicatieplan en beschrijf daarin met wie wordt gecommuniceerd in welke stap en hoe doen we dat? Dat kan via wijkraden en via website. Toetsen of participatie helder en begrijpelijk is, moet een vast onderdeel van het proces worden.

4. Hoe ziet het vervolg eruit? Het belangrijkste document op het gebied van participatie dat de raad voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat vaststellen, is de participatieverordening of het nieuwe participatiebeleid. Het college heeft de gemeenteraad laten weten dat men in de nieuwe bestuursperiode met een voorstel komt voor een nieuw participatiebeleid.

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 3

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 4