85 - Presentatie financieel beeld 2023-2026

Financieel beeld 2023 - 2026

Financieel beeld 2023 -2026
Achtergrond
Financieel beeld 2023 - 2026:
Programmabegroting
Investeringsruimte
Saldireserve
Proces Koersdocument en Stadsbegroting 2023

Wat getallen: € 837 miljoen

Begrotingsomvang Stadsbegroting 2022

(= € 2, 3 miljoen per dag!)

Financieel beeld 2023 – 2026 (na update)
Ruimte programmabegroting

* € miljoen

2023 22,1

2024 29,5

2025 36,6

Investeringsruimte

€ 14 miljoen

Omvang saldireserve (begin 2022)

€ 157 miljoen

2026 23,9

Achtergrond

Waar komt het geld vandaan? rijk

Nijmegen

Overige inkomsten 15%

Grondopbrengst 7%

€ 555 miljoen; 67% van totaal € 426 miljoen hiervan gemeentefonds

Belastingen 11%

Rijk - specifieke uitkeringen 14%

Rijk - gemeentefonds 53%

Wanneer het gemeentefonds met 1% daalt en je wilt dit opvangen met hogere belastingen dan moet de belastingopbrengst met 5% stijgen

Wie geeft uit?

Wie int belastingen?

Algemene middelen

Overige inkomsten 15%

Inkomsten zonder bestedingsoormerk /zijn vrij te besteden Grondopbrengst 7%

Algemene middelen in SB 2022 - Gemeentefonds € 426 miljoen - Eigen belastingen € 93 miljoen - Financiering/dividend € 4 miljoen totaal

Belastingen 11%

€ 524 miljoen

N.B.

Rijk - specifieke uitkeringen 14%

Rijk - gemeentefonds 53%

Algemene middelen ook bedoeld voor wettelijke taken (wel beleidsvrijheid in uitvoering)
Specifieke inkomsten zijn ook te beïnvloeden

Gemeentefonds
Gemeentefonds: vrij besteedbare middelen vanuit het Rijk (per definitie! wanneer rijk voorwaarden stelt, dan specifieke uitkering; specifieke uitkeringen zijn geen onderdeel gemeentefonds)
Omvang gemeentefonds (grote van de koek) gerelateerd aan rijksuitgaven: trap op trap af
Verdeling van gemeentefonds met verdeelmodel (verdeling van de koek) (als een gemeente meer krijgt, krijgen anderen minder) Helaas: Rijk houdt zich niet altijd aan trap-op trap-af afspraken: bijvoorbeeld opschalingskorting.

Mini cursus?

Financieel beeld: programmabegroting

Financieel beeld programmabegroting 2023 -2026 Gaat in op ontwikkeling ‘algemene middelen’ 22 maart brief aan nieuwe raad
Beginstand Stadsbegroting 2022
Effecten septembercirculaire 2021
Actuele ontwikkelingen: effecten regeerakkoord (globaal op basis Startnota Rutte IV) Begin april update
Op basis maartbrief ( d.d. 6 april) van minister BZK
Nadere duiding effecten regeerakkoord
Invoering nieuwe verdeelmodellen gemeentefonds
Inschatting prijseffect op basis CEP van CPB
Stadsrekening 2021 N.B. Geen ‘knelpunten’ en ‘wensen’ opgenomen in financieel beeld: schetst alleen ruimte!

Ruimte programmabegroting na update april Bedragen * € 1 miljoen Stadsbegroting 2022 – 2025 Septembercirculaire gemeentefonds 2021 en bijstellingen 2026 Regeerakkoord: - 'regulier accres' regeerakkoord - bevriezen opschalingskorting - woningbouwimpuls/volkshuisvestingsfonds Regeerakkoord: onzekerheden (volgens CPB) Regeerakkoord: raming 2026 Regeerakkoord: Jeugdzorg Bijpassen prijsontwikkeling (was pm) Herijking gemeentefonds (was pm) Financieel beeld start nieuwe raadsperiode Was in financieel beeld 22 maart

2022 0,2

2023 0,4

2024 0,4

2025 0,8

2026 0,8

9,8

6,3

6,3

6,8

10,4

6,6

11,7 4,4 -2,8 -pm

19,5 5,9 -2,8 -pm

21,4 7,4 -2,8 -pm

4,4 -3,8 1,3

pm -3,8 4,0

pm -3,8 6,7

9,8 0 -2,8 -pm pm Pm -3,8 6,7

22,1 24,5

29,5 29,3

36,6 33,7

23,9 18,3

-pm

16,6 16,6

Achtergrond: Opschalingskorting financieel effect opschalingskorting Nijmegen

Korting uit regeerakkoord Rutte II
Aantal gemeenten naar 100 tot 150
Actie verdwenen : korting is blijven staan
Liep op tot € 975 miljoen in 2025
Doorkruist trap op trap af!

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

€ 0,0 mlj. -€ 2,0 mlj. -€ 4,0 mlj. -€ 6,0 mlj.

€ 7,4 milj.

-€ 8,0 mlj. -€ 10,0 mlj. -€ 12,0 mlj.

oorspronkelijk

met bevriezing

Opschalingskorting bevroren in 2020 – 2022 als coronacompensatie
Huidig kabinet: bevriezing tot en met 2025
Was al in meerjarenbegroting van Nijmegen verwerkt (vandaar voordeel in jaren 2023 – 2025)
Vanaf 2026 volledig terug

Achtergrond: herijking verdeelmodel gemeentefonds
Reden: verdeelmodel gemeentefonds verouderd, met name van sociaal domein
Nieuwe verdeelmodellen voldoen beter dan oude
Grote verschuivingen: geeft veel ongemak
In maartbrief: invoering per 2023
Publicatie in meicirculaire dit jaar
Nijmegen forse plus (> € 10 miljoen)
Ingroeipad van €7,50 per inwoner in 2023, daarna € 15 per inwoner per jaar
Voorlopig voor 3 jaar, evaluatie/onderzoek hoe verder vanaf 2026 N.B. herijking ≠ nieuwe financieringsmethodiek (in regeerakkoord Rutte IV)!

‘Ravijn’

?

€ 40,0 mln € 35,0 mln € 30,0 mln

Regeerakkoord Rutte IV: regulier trap op trap af bevriezen opschalingskorting

€ 25,0 mln € 20,0 mln € 15,0 mln € 10,0 mln

Beginstand: Stadsbegroting 2022 Septembercirculaire 2021

€ 5,0 mln € 0,0 mln 2022

2023

2024

<- 2025 -> 2025 | 2026 2026

structureel

Actualiteit: andere financieringsmethodiek? In regeerakkoord Rutte IV aankondiging nieuw financieringssystematiek per 2026 Belangrijkste argumenten vergroten:
Stabiliteit
Autonomie

Vergroten eigen belastinggebied wordt hierbij betrokken Oorzaak ‘ravijn’ 2026?

Programmabegroting: onzekerheden
Hoe zit het vanaf 2026 (‘ravijn’)?
Jeugdzorg: wel meer geld, maar ook aanvullende maatregel in regeerakkoord Rutte IV?
Forse prijsstijgingen: wat zijn de effecten hiervan voor de gemeentebegroting?
Invloed oorlog Rusland – Oekraïne op economie (recessie) en rijksbeleid?
Regering moet € 10 tot € 15 miljard vinden: effect voor gemeenten? Daarentegen:

er zijn altijd onzekerheden saldireserve kan een eerste klap opvangen elk jaar bijsturing op begroting

Programmabegroting afwegingen bedragen * € 1 miljoen Niet volledig inrekening accres regeerakkoord (bijv. 70%)

2022

2023

2024

2025

2026

-3,5

-5,8

-6,4

-2,9

Regeerakkoord: raming 2026( dempen ravijn): - accres 2025 structureel inrekenen

8,8

- opschalingskorting blijft bevroren

7,4

Jeugdzorg

pm

pm

pm

pm

Bijpassen prijsontwikkeling (nu op 70% compensatie)

-3,8

-3,8

-3,8

-3,8

Waarschuwing: • Pas op voor stapeling (alleen maar positief of alleen maar negatieve effecten meenemen) • Meicirculaire geeft waarschijnlijk meer duidelijkheid (wat te doen wanneer deze fors lager is?) • Mogelijk dat provincie niet in sommige redeneringen meegaat bij SB 2023 -2026

Ruimte voor nieuwe ambities: Financiële ruimte programmabegroting voor nieuwe ambities door:
Ruimte in financieel beeld
Verhogen lokale lasten
Oud voor nieuw / ombuigen / bezuinigen (anders benutten)
Saldireserve (komt later terug)

Investeringsruimte

Investeringsruimte Investeringsruimte op basis vrije kapitaallasten

€ 29 miljoen

Benodigd voor Winkelsteeg in 2026

€ 3 miljoen

Stadsrekening 2021(station en winkelsteeg)

€ 12 miljoen -/-

Vrije investeringsruimte

€ 14 miljoen

Verruimen investeringsruimte door toevoegen kapitaallasten in programmabegroting huidige uitganspunten: afschrijven in 20 jaar; rente 0,8% € 1 miljoen kapitaallasten structureel is ca. € 17 miljoen investeringsruimte (éénmalig) Rente stijging serieuze bedreiging!

Investeringen Investering:

het vastleggen van vermogen in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt (commissie bbv) altijd fysiek: bijvoorbeeld wegen, gebouwen, lantaarnpalen

Kenmerk

uitgaven worden nu gedaan kosten op basis van levensduur ten laste van de programmabegroting deze kosten noemen we kapitaallasten: afschrijving

=

kosten aanschaf of bouw levensduur

rente

=

rente% x boekwaarde

Saldireserve

Saldireserve
Goed gevuld
Stijgende prijzen en rente leiden mogelijk tot verliezen GREX-en

Saldireserve kan financiële ruimte bieden voor programmabegroting:
Eenmalige uitname
Verlagen structureel spaarbedrag (is jaarlijks € 4,9 miljoen) Reflecties kadernota risicomanagement weerstandsvermogen

Conclusies financieel beeld

Conclusies financieel beeld: Programmabegroting:
Startpositie positief (SB 2022 + septembercirculaire)
Regeerakkoord geeft financiële ruimte
Structureel (vanaf 2026 ) daalt de financiële ruimte (ravijn)
Onzekerheden Investeringsruimte:
Waarschijnlijk onvoldoende voor alle wensen
Hogere rente bedreiging Saldireserve
Goed gevuld
Stijgende prijzen en rente bedreiging

?

Slotopmerkingen financieel beeld
Mogelijk dat meicirculaire gemeentefonds lager uitvalt (kans lijkt nu groter op tegenvaller dan meevaller)
Bij voorbereiden begroting blijken vaak knelpunten (spelregel is oplossen binnen bestaande financiële kaders, maar……)
Benutten van alle financiële ruimte nu, verlaagt manoeuvreerruimte bij maken van begroting
Wensen t.a.v. andere knoppen (belastingen, saldireserve, oud voor nieuw)?
Systematiek weerstandsvermogen ter discussie? (Reflecties kadernota risicomanagement en weerstandsvermogen..)

Proces koersdocument / stadsbegroting 2023

Planning & Control cyclus

Coalitie Koers document akkoord “Koers”brief

Stads rekening

Stads begroting

Voortgangs monitoren

Ambtelijk nodig Voor het zomerreces nodig:
Uitgangspunten voor doorrekenen begroting (indexeringspercentages, inwoners, etc)
Programmastructuur
Aanpassingen doelenboom
‘80%’ van de keuzes Zo niet:
Stadsbegroting 2023

15 november onder druk

alternatief

aanpassingen in Stadsbegroting 2024

Bestuurlijke momenten Coalitievorming Coalitievorming raadsdebat over akkoord

april / juni 22 juni

Programmastructuur

Mei/juni

Koersbrief – uitgangspunten

29 juni

Stadsbegroting 2023-2026 uitkomsten meicirculaire gemeentefonds werkconferentie college (financiële keuzes) werkconferentie college (puntjes op de i / definitief maken keuzes) vaststellen college kamerronde raad besluitronde raad

14 juni 5 juli 6 september 20 of 27 september 2 november

Einde

Gemeentefonds: twee belangrijke vraagstukken
De grootte van de koek

De verdeling van de koek

Gekoppeld aan rijksuitgaven: geeft het rijk meer uit: krijgen gemeenten meer geeft het rijk minder uit: krijgen gemeenten ook minder op deze manier zijn rijk en gemeenten solidair als rijk moet bezuinigen, bezuinigen gemeenten mee, is er financieel ruimte dan profiteren gemeenten ook in jargon heet dit normeringssystematiek is onderwerp van discussie!

Rijk

Geen hiërarchische verhouding rijk en gemeenten, maar gemeentefonds wel onderdeel rijksbegroting

trap op trap af

gemeenten

Grootte van de koek: normeringssystematiek

Verdeling van de koek Achterliggend principe: 3e aspiratieniveau van Goedhart

“Elke gemeente is, gezien haar structurele omstandigheden, (globaal) in staat om, bij gelijke belastingdruk, een gelijkwaardig niveau van voorzieningen te realiseren. De kern van deze formulering is dat de verdeling op objectieve wijze rekening moet houden met verschillen tussen gemeenten. Met verschillen in kosten en draagkracht wordt zoveel mogelijk rekening gehouden. Zo ontstaat voor alle gemeenten in gelijke mate ruimte om verschillen in eigen voorkeuren ten aanzien van voorzieningenniveau en lastendruk tot uitdrukking te brengen, terwijl ze in gelijke mate in staat zijn om de vraagstukken, waarvoor ze gesteld zijn, aan te pakken.” (Memorie van toelichting van de Financiële verhoudingswet (Tweede Kamer, 1995-1996 )

Verdeelmodel op basis van maatstaven (inwoners, oppervlakte, bijstandontvangers)

Terug