7. Reactieformulier t.b.v. ontwerp PvE

FORMULIER T.B.V. REACTIE OP ONTWERP PVE ARNHEM - NIJMEGEN - FOODVALLEY

Concessie Arnhem - Nijmegen - Foodvalley ontwerp programma van eisen Organisatie:

Gemeente Nijmegen

Nummer 1

Hoofdstuk 1.2

Datum: 27-8-2024 Paragraaf/Artikel

Pagina 6

Onderwerp Reactie / Opmerking / Vraag van indiener Andere We begrijpen dat u hier duidelijk wil kaderen dat 'andere mobiliteitsdiensten' geen onderdeel zijn van de mobiliteitsdiens concessie en dat u hier in uw rol als concessieverlener niet verantwoordelijk voor bent. U heeft als ten concessieverlener echter wel een belang bij (verdere) ontwikkeling van dergelijke mobiliteitsdiensten. Onder 3.3, pagina 18, geeft u aan dat u als concessieverlener wel de regie voert over een eventuele transitie naar andere mobiliteitsdiensten. Vraag: Kunt u toelichten hoe u aankijkt tegen (nieuwe vormen van) publieke mobiliteit, hoe dit zich volgens u verhoudt tot het openbaar vervoer, en hoe u hier vanuit uw regierol tijdens de concessie mee aan de slag gaat?

2

1.4

7

Verstedelijking Wij missen in deze paragraaf de volgende reflecties in relatie tot de verstedelijkingsopgave: - dat niet alle nieuwe woningen en voorzieningen langs of direct (na)bij bestaande OV-knooppunten en HOVlijnen (kunnen) worden gebouwd, en dus dat er ook meer (nieuw) openbaar vervoer nodig is om alle woningen en voorzieningen te ontsluiten. - dat openbaar vervoer aanvullend op het ontsluiten van nieuwe woningen en voorzieningen ook een belangrijke bijdrage heeft te leveren aan een bredere verandering in reisgedrag - minder auto, meer lopen, fietsen en OV. Zonder deze gedragsverandering slibben de stad en regio dicht met auto's en komt de bereikbaarheid en leefkwaliteit (verder) onder druk te staan. Ook dit vraagt om een groei van het OV-aanbod. Vraag: Bent u het eens met deze reflecties?

3

2.1

11

11

Organisatiecycl We vinden het logisch dat het ontwikkelteam een plek krijgt in de organisatiecyclus voor het jaarlijkse us vervoerplan vervoerplan. De strategische plannen voor doorontwikkeling van het openbaar vervoer worden immers via het vervoerplan geïmplementeerd. Een aantal onderdelen van het vervoerplan zijn echter meer tactisch en operationeel van aard en sluiten daardoor beter aan bij het beheeroverleg. Het beheeroverleg gaat daarnaast ook over de uitvoering van het vervoerplan. We denken verder dat het beheeroverleg waardevolle informatie en inzichten (zoals KPI's) oplevert voor het vervoerplan. Voorstel: geef het beheeroverleg een plek in de organisatiecyclus.

4

2.2

5

13

Monitoren / KPI's

Voorstel: Voeg de volgende KPI's toe t.b.v. de doorontwikkeling van de concessie: - Vertragingen (waar loopt de bus vertraging op of rijdt de bus een te lage snelheid). - In- en uitstapcijfers per halte, uitgesplitst per lijn. Met deze informatie kan gericht worden gewerkt aan maatregelen t.b.v. de doorstroming en/of aanpassingen in lijnvoering/haltering. Het het effect van deze maatregelen kan hiermee tevens worden gemonitord en geëvalueerd.

5

3.2

2, 8 en 13

16

Minimale frequenties A, B en C-lijnen

Wij begrijpen dat u hier minimale eisen stelt aan de aan te bieden frequenties. Maar omdat wij geen inzicht hebben in de selectie- en gunningscriteria, kunnen wij niet inschatten in welke mate de inschrijvers worden beloond voor het aanbieden van hogere frequenties dan het minimum op de A, B en C-lijnen. In de afwezigheid van enig inzicht in deze criteria, en beseffende dat alle inschrijvingen die aan deze minimale eisen voldoen, geldig zijn en kans maken om de aanbesteding te winnen, vinden wij de minimale eisen erg laag. Het zou wat ons betreft onacceptabel zijn als de nieuwe concessie start met een verschraling in de frequenties ten opzichte van de huidige dienstregeling (2024). Voorstel: stel de eis dat de frequenties op alle lijnen minimaal gelijk (of vergelijkbaar) zijn aan die van de dienstregeling 2024, waarbij wel de mogelijkheid kan worden geboden om op basis van een overtuigende onderbouwing af te wijken (zoals nu al kan op lijnvoering bij C-lijnen). Een voorbeeld van een afwijking kan zijn dat de inschrijver een nieuwe lijn introduceert in hetzelfde bedieningsgebied als die van een bestaande lijn, waardoor op die lijn een lagere frequentie voldoende is.

6

3.2

6

16

Lijn 331

De huidige lijnvoering van lijn 331 en lijn 4 is totstand gekomen na een uitgebreid (participatie)proces over de bediening van de wijken Aldenhof en Weezenhof. De OV-bereikbaarheid van deze wijken is zeer belangrijk, maar tegelijkertijd ook kwetsbaar. Eventuele wijzigingen vragen daarom om zorgvuldige afstemming en implementatie. Voorstel: (1) stel de eis dat de concessiehouder haar keuzes voor de opzet van deze lijn tijdens de implementatieperiode nader moet afstemmen met de gemeente en het ROCOV. (2) stel de eis dat, wanneer de wens bestaat om lijn 331 niet meer na station Nijmegen door te laten rijden naar Station Dukenburg/Aldenhof/Weezenhof, op dat trajectdeel minimaal een vervangende stadslijn met gelijke frequenties terug hoort te komen.

7

3.2 / 3.3

15-17

Bediening P+R's

In maart jl. hebben wij het volgende ingebracht dat wij gedurende de concessieperiode een uitbreiding van de P+R capaciteit op de bestaande locaties en aanleg van een of meerdere nieuwe locaties (bijv. Nijmegen-Zuid en Nyma) voorzien. De vraag naar de P+R-reis zal toenemen door o.a. de autoluwe binnenstad en een verdergaande werkgeversaanpak (bijvoorbeeld op campus Heijendaal) Het is belangrijk dat P+R locaties in ieder geval een directe en frequente verbinding hebben naar het centrum en de campus. Dat is nu niet het geval. Voorstel: (1) Stel de eis dat de P+R-locaties in Nijmegen bij de start van de concessie met een A-lijn direct verbonden moeten zijn met in ieder geval het centrum en campus Heijendaal, doordeweeks en in het weekend. (2) Stel de eis dat de concessiehouder actief moet meewerken aan het mogelijk maken van de bediening van de nieuwe P+R locaties.

8

3.7

6

21

Dienstregeling 9 weken is een erg lange periode. Dit jaar is de dienstregeling voor de zomervakantie met 7 weken al een Zomervakantie week langer dan gebruikelijk. Wij vinden het belangrijk om ook direct voor- en na de zomervakantie aantrekkelijk OV met goede frequenties aan te bieden. Voorstel: pas de eis aan naar een standaard zomervakantie dienstregeling van 6 weken met een eventuele mogelijkheid om dit met toestemming van de concessieverlener 1 of 2 weken uit te breiden indien daar een goede reden/onderbouwing voor is.

9

4.1

7

23

Bemiddeling Het is nu niet duidelijk waarover de concessieverlener beslist indien bemiddeling niet succesvol is. De over concessieverlener kan immers niet beslissen dat de wegbeheerder aanpassingen aan infrastructuur wel of niet (aanpassingen) doorvoert. De beslissing van de concessieverleners kan hoogstens omvatten dat het openbaar vervoer wel of OVniet gebruik maakt van de betreffende infrastructuur. infrastructuur

10

6.1

6

32

Technische eisen Check-in en Check-out apparatuur

We constateren dat het in- en uitchecken bij de apparatuur in de huidige bussen vrij lang duurt. In het kader van een OV-onderzoek in Nijmegen kwam naar voren dat de gemiddelde incheck-tijd in Nijmegen bijna een seconde hoger ligt dan bijvoorbeeld die in Amsterdam. Dat lijkt op zichzelf niet veel tijd, maar wel wanneer wordt gerekend met miljoenen busreizigers per jaar in het hele concessiegebied. Naast een soepeler in- en uitcheckproces, levert het waarschijnlijk ook een financieel voordeel op. Voorstel: stel een eis m.b.t. de verwerkingssnelheid van de in- en uitcheckapparatuur of in ieder geval een eis voor een inspanningsverplichting voor de concessiehouder om dit tijdens de concessie te (blijven) optimaliseren.

11

6.3

3

34

Bussen ouder dan 17 jaar

We nemen aan dat hiermee wordt bedoeld dat bussen die gedurende de concessie ouder worden dan 17 jaar met pensioen moeten gaan? CNG bussen uit de huidige concessie die uit 2012 komen mogen dan hoogstens tot december 2029 ingezet worden. Voorstel: Neem een aanvulling/uitzondering op voor deze eis voor het geval wanneer er in (december) 2029 concreet zicht is op vervanging van bestaande CNG bussen door een ZE-emissie alternatief, bijvoorbeeld binnen een jaar, dat hiervoor verlenging mogelijk is, mits dit natuurlijk financieel, technisch en veilig mogelijk en haalbaar is.

12

10.1

4

52

Productformule We zijn blij met deze eis, want het zorgt voor een duidelijker onderscheid tussen de verschillende soorten s RRReis buslijnen. In de huidige situatie is dit niet duidelijk. Voorstel: We zien graag dat dit onderscheid in productformules ook duidelijk en consistent wordt doorgevoerd in alle informatievoorziening en marketing, bijvoorbeeld in de app en op de informatiedisplays bij een halte.

13

Bijlage C1

72

Lijn 11

Lijn 11 rijdt in de huidige dienstregeling niet tussen Station Dukenburg en Station Nijmegen.

14

Bijlage C1

72

Lijn 12

Op dit moment worden twee lijnen tussen Druten en Nijmegen centraal/centrum (85 en 89) als A-lijn aangemerkt en lijn 12 naar de campus wordt aangemerkt als B-lijn. Wij zien lijn 12 in de nieuwe concessie als een A-lijn, want: (1) Lijn 12 biedt de enige directe busverbinding van P+R West naar de Noviotech Campus, het CWZ en Campus Heijendaal. Wij willen dat P+R's bijdragen aan de mobiliteitstransitie. De P+R overstap op de bus naar deze bestemmingen moet dan wel aantrekkelijk zijn. (2) met de aanleg van het nieuwe busplein Goffert, wordt het veel gemakkelijker en aantrekkelijker om over te stappen (fiets-bus, bus-bus, trein-bus). In het gebied rondom busplein en station Goffert komen daarnaast ca. 1.200 woningen.Wij denken dat door deze ontwikkelingen de vervoerspotentie van lijn 12 aanzienlijk toeneemt. Wij zouden ons bijvoorbeeld goed kunnen voorstellen dat er straks twee A-lijnen (met een betere frequentie dan nu) vanuit Druten richting Nijmegen rijden in plaats van drie mindere lijnen: één richting campus Heijendaal (via A73/P+R West) en één richting Nijmegen station/centrum (via de Van Heemstraweg en Sluis Weurt). Lijn 2 zou in dat geval de route van lijn 89 in Nijmegen over de Energieweg/Marialaan kunnen overnemen en P+R West direct met het centrum verbinden (deze denkrichting is al vaker besproken).

Inwoners uit Lindenholt kunnen dan gebruik maken van de nieuwe west-entree van station Nijmegen. Reizigers uit Druten naar station/centrum Nijmegen, kunnen als alternatief voor lijn 85 dan ook nog kiezen voor lijn 12 met overstap op lijn 2 op P+R West. Voorstel: Geef lijn 12 in het PvE de status van A-lijn, dit met oog op toekomstige (stedelijke) ontwikkelingen.

Reactie / opmerkingen / vragen overgenomen uit de regionale reactie. 15

Algemeen

-

-

Algemeen

Alle opmerkingen moeten in de context van de brief van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen worden bekeken, waar ook de nodige nuances worden toegelicht.

16

1

1.3

6

Doelen

De aanbesteding van een nieuwe concessie is een kans om de negatieve trend bij het OV te keren. Dat vraagt om een stevige visie op de toekomst van het openbaar vervoer. Tot onze teleurstelling constateren wij dat dit ontbreekt in de huidige aanbestedingsdocumenten. Er is geen richtinggevende toekomstvisie op het openbaar vervoer of een netwerkperspectief (inclusief netwerkkaart). Terwijl juist het programma van eisen richtinggevend is voor het eerste ontwikkelplan dat de inschrijvers moeten indienen. Verzoek: Kunnen de beleidsdoelen van de concessie uitgebreider worden toegelicht? Vragen: (1) Hoe verhouden de beleidsdoelen zich tot de in de brief genoemde maatschappelijke opgaven?; (2) Hoe vertalen de beleidsdoelen zich op hoofdlijnen naar de selectie- en gunningscriteria?

17

1

-

Visie

U geeft aan dat het programma van eisen richtinggevend is voor het eerste ontwikkelplan dat de inschrijvers moeten indienen. Hier komt duidelijk naar voren dat er geen visie op het openbaar vervoer en/of een netwerkperspectief aan ten grondslag ligt. We vinden het namelijk op een aantal algemene doelen na niet duidelijk hoe het programma van eisen richting geeft aan het eerste ontwikkelplan. Voorstel: Maak de regionale inbreng van de GMR en Foodvalley (de position paper en ambitiekaart) richtinggevend voor alle in te dienen plannen, waaronder het eerste ontwikkelplan (2026-2029).

18

2

-

9

Doorontwikkele De verantwoordelijkheid voor het stapsgewijs doorontwikkelen van het OV komt bij de ontwikkelteams te n van de liggen. De doorontwikkeling van de concessie gaat niet vanzelf, maar vraagt om een intensieve samenwerking concessie. tussen provincie, vervoerder, de regio’s en steden. Het succes van de doorontwikkeling van de concessie valt of staat bij de invulling van de samenwerking tussen alle betrokken partijen. Maar zonder goede afspraken is het risico groot dat alle ideeën en energie niet voldoende worden omgezet in resultaat. Vraag: Deelt u onze mening hierin?

19

2

2.1.2

9

Ontwikkelteam Voorstel: eis dat er minimaal zes keer per jaar een bijkomst van het ontikkelteam plaatsvindt, dit hoeft niet meer dan twee keer een besluitvormend overleg te zijn.

20

2

2.1.7

10

Ontwikkelplann Voorstel: eis dat de concessiehouder in de ontwikkelplannen een aanpak moeten uitwerken over hoe zij de en strategische samenwerking met de provincie en wegbeheerders vorm gaat geven, evalueren en verbeteren.

21

3

3.3

17

Ontwikkelruimt Het PvE houdt de ontwikkelruimte voor A- en B-lijnen in de eerste 1,5 jaar van de concessie zeer beperkt. Dit e A- en B-lijnen zal resulteren in een vervoerplan dat voor een groot deel gelijk zal zijn aan het vervoerplan van dit jaar (2024). Vragen: (1) Hoe worden de lijnwijzigingen voor Dienstregeling 2025, die de afgelopen tijd besproken zijn, meegenomen?; (2) hoe worden lijnwijzigingen ten gevolg van (beleids)keuzes gedurende de aanbestedings- en implementatieperiode en de eerste anderhalf jaar van de nieuwe concessie meegenomen? Voorstel voor vraag 1: eis dat wijzigingen die tussen nu en de gunning plaatsvinden automatisch worden overgenomen. Voorstel voor vraag 2: stel de nieuwe concessiehouder tijdens de implementatieperiode en de eerste anderhalf jaar van de nieuwe concessie in de gelegenheid om in overleg met de concessieverlener, wegbeheerder en betreffende gemeente wijzigingen door te voeren of nieuwe lijnen te realiseren, mits goed onderbouwd. Neem onze zorgen geuit over de C lijnen (sociale lijnen) en aangegeven in het position Paper tegionaal Openbaar Vervoer ook mee in deze overleggen.

22

6

6.3.2

33

CNG-bussen

We begrijpen dat netcongestie en leveringsproblemen van elektrische bussen u voor een dilemma stellen. Om die reden kiest u ervoor om CNG-bussen op groen gas toe te staan gedurende de gehele concessieperiode. U stelt hier in het programma van eisen echter geen verdere eisen aan. Het gevolg is dat inschrijvers minder geprikkeld worden om te investeren in de transitie naar zero emissie busvervoer. In het slechtste geval – wanneer de inschrijvers voor alleen maar nieuwe CNG bussen gaan – betekent het zelfs tien jaar stilstand op het gebied van luchtkwaliteit. Dat vinden wij niet acceptabel.

23

6

6.3.2

33

ZE-vervoer

Er ontbreekt een visie of strategie op de transitie naar zero-emissie busvervoer. Met het toestaan van nieuwe CNG-bussen gedurende de gehele concessie wordt de transitie mogelijk zelfs doorgeschoven naar de volgende concessie.

24

6

6.3.2

33

Transitieplan ZE

Voorstel: eis dat alle inschrijvers een transitieplan zero emissie busvervoer moeten indienen.

25

6

6.3.2.b

34

CNG-bussen

Voorstel: eis dat nieuwe CNG bussen alleen maar worden toegestaan mits het de nieuwste/schoonst mogelijke bussen betreft op het gebied van uitstoot (NOx), dit met oog op de aanpassing van de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit in 2030.

26

6

6.3

33

Prestatieverplic Voorstel: eis een stapsgewijs oplopende prestatieverplichting voor het aandeel zero emissie bussen gedurende hting ZE concessie. Dit betreft een minimale verplichting die niet oploopt tot 100% – dat kan immers ook niet met het toestaan van nieuwe CNG-bussen – maar die garandeert dat de transitie naar zero emissie busvervoer niet stil komt te staan. Het gaat wat ons betreft daarbij om het vinden van een goede balans tussen mogelijkheden en onmogelijkheden.

27

-

-

-

Aanbedstedinsl Voorstel: Neem in de selectie- en gunningscriteria op dat het in te dienen transitieplan zero emissie eidraad busvervoer gescoord wordt op de mate waarin in het transitieplan een groter aandeel zero emissie bussen wordt geboden dan de minimale prestatieverplichting. Neem in de selectie- en gunningscriteria ook op dat de inschrijver moet aangeven hoe de circulariteit wordt vergroot en geborgd.

28

-

-

-

Aanbedstedinsl De inzet van bestaande dieselbussen in onze regio is onwenselijk, tenzij het echt niet anders kan. eidraad Voorstel: Neem in de selectie- en gunningscriteria op dat de inzet van bestaande CNG bussen in onze regio hoger scoort dan de inzet van bestaande dieselbussen.

29

6

6.3

33

Trolley 2.0

Wij zien graag dat de concessiehouder de tijd en de ruimte krijgt om de haalbaarheid van verschillende (deel)oplossingen te verkennen en stapsgewijs te implementeren. Wat ons betreft is dit niet persé één oplossing, maar kan het ook een mix zijn van verschillende (deel)oplossingen. In dat kader attenderen we u graag op eerder onderzoek uit 2020 naar de toepassing van zero emissie technieken in de regio en de succesvolle introductie van Trolley 2.0 op de Rijnlijn tussen Arnhem en Wageningen. Wij staan in principe positief tegenover een mogelijke verdere uitrol van Trolley 2.0 naar de regio (zie ook position paper). Maar we zijn vooral benieuwd of de inschrijvers dit ook als kansrijke en haalbare deeloplossing zien voor de transitie naar zero emissie busvervoer. Het programma van eisen gaat op dit moment niet in op een mogelijke uitbreiding van Trolley 2.0 en biedt zodoende niet voldoende garanties voor vervoerders om dit in hun plannen op te kunnen nemen. Verzoek: We zien graag dat het programma van eisen wordt uitgebreid met de mogelijkheid en garanties voor inschrijvers om een uitbreiding van Trolley 2.0 als deeloplossing mee te nemen in hun aanbod.

30

7

7.1

40

Toegankelijk en Wij hechten veel waarde aan zo goed mogelijk openbaar vervoer voor iedereen. Dit betekent dat er niet inclusief uitsluitend moet worden gefocust op snel en efficiënt openbaar vervoer voor de grootste groep, maar dat ook de sociaal-maatschappelijke functie en betaalbaarheid van het openbaar vervoer in acht wordt genomen. hoe blijven landelijke gebieden en sociale voorzieningen in de toekomst voor iedereen bereikbaar (mobiliteitsongelijkheid)? Hoe spelen we in op de verdere vergrijzing van onze samenleving? En hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich welkom voelt in het openbaar vervoer, ongeacht leeftijd, achtergrond, beperking, gender of taalniveau? Hoe houden we het OV betaalbaar voor onze inwoners? Voorstel: eis dat inschrijvers een plan moeten indienen voor toegankelijk-, inclusief- en betaalbaar vervoer. Wat dit laatste betreft zijn er in het voorjaar 2024 hiervoor al voorstellen gedaan door de gemeenten Arnhem en Nijmegen. Neem deze voorstellen over specifieke tariefacties voor bepaalde groepen over.

31

-

-

-

Aanbedstedinsl Het programma van eisen kan niet los worden gezien van de selectie- en gunningscriteria. De inhoud van deze eidraad criteria bepaalt immers waar inschrijvers bij de beoordeling punten mee kunnen verdienen en daarmee hoe het openbaar vervoer in onze regio vorm krijgt. Door het ontbreken van een richtinggevend beleidskader is het voor ons niet duidelijk hoe de selectie- en gunningscriteria eruit komen te zien. Wij begrijpen dat de aanbesteding een verantwoordelijkheid is voor u als concessieverlener. Maar gezien het grote economische en maatschappelijke belang dat het openbaar vervoer heeft voor de regio’s en steden, vragen wij u om ons (GMR, Arnhem en Nijmegen) en de regio Foodvalley te betrekken bij het opstellen van de selectie- en gunningscriteria. Verzoek (met klem): Betrek ons (GMR, Arnhem en Nijmegen) en de regio Foodvalley bij het opstellen van de selectie- en gunningscriteria.

32

13

-

67

Data dashboard

Data speelt een belangrijke rol bij de doorontwikkeling van de concessie. Dit gaat onder andere om rijtijden, vertragingen, in- en uitstappers per halte en reizigerskilometers. De beschikbaarheid van deze gegevens voor de regio en gemeenten zijn een voorwaarde om goed geïnformeerd samen te kunnen werken in de ontwikkelteams. Voorstel: eis dat de concessiehouder OV-data actief beschikbaar stelt in een gemakkelijk toegankelijk en overzichtelijk dashboard voor de regio’s en gemeenten.

33

Algemeen

-

-

Proces

Graag willen ook nog aandacht vragen voor de ongelukkige timing van de reactietermijn midden in de zomer. We begrijpen dat u gebonden bent aan een strakke planning om de aanbesteding tijdig te laten plaatsvinden, maar het was voor ons al lastig om tijdig tot een regionaal gedragen reactie te komen. We weten dat er naast onze regionale reactie ook veel lokale opmerkingen en aandachtspunten zijn die gemeenten mee willen geven. Het zal niet elke gemeente lukken om dit tijdig aan te leveren. Verzoek: Wilt u flexibel om gaan met reacties die één of twee weken later binnenkomen?