2e Voortgangsmonitor 2023 - DEZE VERSIE IS INGETROKKEN OP 12 DECEMBER 2023
Tekst van het document
1
2
2e Voortgangsmonitor 2023
3
4
Inhoudsopgave Inleiding ..............................................................................................................................................................................7 Voorstel ...............................................................................................................................................................................9 Meldingen..........................................................................................................................................................................11 Verwacht programmaresultaat ...........................................................................................................................11 Financiële effecten ...............................................................................................................................................12 Ontwikkeling algemene middelen.......................................................................................................................12 Programmameldingen .........................................................................................................................................14 Meldingen in de begroting te verwerken.........................................................................................................................24
Meldingen..............................................................................................................................................................24 Specifieke mutaties gemeentefonds ...................................................................................................................24 Stand begroting na wijzigingen ...........................................................................................................................26 Investeringen ....................................................................................................................................................................27 Verzamelvoorstel..............................................................................................................................................................29 Bijlage................................................................................................................................................................................48 Bijlage Ongewijzigde programmameldingen .....................................................................................................48
5
6
Inleiding Voor u ligt de 2e Voortgangsmonitor 2023. In deze bestuursrapportage informeren wij u over de uitvoering van de Stadsbegroting 2023 en melden we financiële afwijkingen ten opzichte van de voornemens en de budgetten, zoals die in de Stadsbegroting 2023 zijn opgenomen. Waar niets wordt gemeld, ligt de uitvoering van de begroting op koers. Ook deze 2e Voortgangsmonitor is op hoofdlijnen, waarin we alleen begrotingswijzigingen voorstellen voor zover dat noodzakelijk is. In deze voortgangsmonitor is niet gekeken naar de actualisatie van de ontwikkeling van de planexploitaties. Een actualisatie van de planexploitaties wordt meegenomen in de Voortgangsrapportage Grote Projecten (VGP), die we voorafgaand aan de Stadsrekening 2023 in procedure brengen. In de Stadsrekening 2023, die we begin 2024 opstellen, leggen we een uitgebreide verantwoording af over het gehele jaar. In het voorstel waarmee deze nota begint, is een samenvatting opgenomen. En tevens de begrotingswijzigingen waarover wij aan uw raad vragen een besluit te nemen.
7
8
Voorstel Samenvatting Ondanks de onzekerheden waarmee we te maken hebben, ziet het financieel perspectief er voor dit jaar gunstiger uit ten opzichte van de 1e Voortgangsmonitor. We voorzien dit jaar een afwijking van het begroot resultaat van 4,4 miljoen euro positief. Dit heeft te maken met een voordeel op de algemene middelen van 1,6 miljoen euro en een voordeel op de programmamiddelen van 2,8 miljoen euro. Het voordeel op de algemene middelen is fors lager dan we in voorgaande jaren gewend zijn, als gevolg van lagere inkomsten uit het gemeentefonds. In het verwacht resultaat is geen rekening gehouden met de ontwikkeling van de planexploitaties. Op de algemene middelen verwachten we een voordeel van 1,6 miljoen euro. Ten opzichte van de 1e Voortgangsmonitor vallen nu een aantal taakmutaties uit het gemeentefonds vrij die optellen tot afgerond 1 miljoen euro. Naast een aantal plussen hebben we een tegenvaller door hogere rentelasten van 2,1 miljoen euro. Vervolgens geven we bij de programma’s een beeld van specifieke ontwikkelingen. Die tellen op tot een voordeel van 2,8 miljoen euro. Dat voordeel komt voornamelijk door een aantal grote, zowel positieve als negatieve uitschieters. De energiekosten blijven hoog met een verwacht nadeel van afgerond 6,9 miljoen euro.
Dit jaar hebben we de laatste financiële ondersteuning gegeven om exploitatietekorten in de culturele sector als gevolg van coronamaatregelen te compenseren. In 2023 gelden er geen beperkende maatregelen meer en laten we de nog beschikbare coronamiddelen van 2,2 miljoen euro vrijvallen. In het sociaal domein verwachten we een groot voordeel op beschermd wonen van 12,9 miljoen euro maar zien we een fors tekort op de Jeugdzorg van 10 miljoen euro. We constateren dat er binnen het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg zowel bij de Wmo als bij de Jeugdhulp sprake is van een duidelijke ambulantiseringstrend: minder inwoners in zorg met verblijf, meer inwoners die zorg ontvangen in de thuissituatie. Deze ontwikkeling is positief en sluit aan bij onze beleidsdoelstellingen. Dit leidt er wel toe dat er enerzijds middelen overblijven bij Beschermd Wonen maar we anderzijds kostenstijging zien bij de Maatschappelijke Opvang, Wmo ambulant en ambulante zorgvormen bij Jeugdzorg. De inzet van onze buurtteams is om zelf meer basishulp te gaan verlenen en dit is in opbouw maar kost tijd.
In de realisatie dit jaar zien we, ook onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen zoals bestaanszekerheid die onder druk staat en signalen over meer psychische problematiek bijvoorbeeld bij jong-volwassenen, dat de kosten voor ambulante Wmo, Jeugd en Jeugd-GGZ gegroeid zijn ten opzichte van vorig jaar. Ook zien we veel complexe situaties rond personen en gezinnen waarvoor zorginzet nodig is. In het fysieke domein zien we bij de programmameldingen ook een aantal plussen en minnen, waarvan een groot incidenteel voordeel op de leges van bouwvergunningen van 3,6 miljoen euro. Wij hebben uw raad hier eerder over geïnformeerd. Daarnaast zijn in het programma Openbare ruimte meerjarig middelen in de begroting opgenomen voor het warmtefonds en de proeftuin aardgasvrije wijken Dukenburg. We verwachten dat een groot deel van deze middelen in 2023 niet meer tot besteding komen, onder meer omdat de wettelijke kaders voor de collectieve warmtevoorziening nog niet zijn vastgesteld. Om de middelen voor de komende jaren beschikbaar te houden voegen we ze toe aan de reserve Aardgasvrij. Tegelijkertijd blijft het beslag op de uitvoeringskracht van onze organisatie onverminderd hoog in het realiseren van alle ambities en doelstellingen. Dit zien we onder andere terug bij de implementatie van nieuwe ICT-systemen en het terughalen van de BRIKS-taken.
Maar ook de uitvoeringskosten in het fysieke domein staan onder druk die grotendeels voortkomt uit de interne toerekensystematiek van rendabele uren aan projecten. De herziening van deze systematiek is in voorbereiding.
9
Tot slot sluiten we deze monitor af met een verzamelvoorstel. Daarin zijn alleen wijzigingen opgenomen die budget neutraal zijn, waaronder ook budgetoverhevelingen naar volgend jaar. In geval van budgetoverheveling is de uitvoering van beleid vertraagd of uitgesteld. De wijzigingen in het Verzamelvoorstel betreffen beleidsarme begrotingsaanpassingen die vooral van belang zijn om de begrotingsuitvoering op orde te kunnen houden. Het vaststellen van deze aanpassingen is voorbehouden aan uw raad. Voorstel 1. De 2e Voortgangsmonitor 2023 vast te stellen. 2. De begroting 2023 voor de meldingen zoals beschreven in de het hoofdstuk 'Meldingen in de begroting te verwerken' aan te passen; 3. De aanpassingen zoals beschreven in het hoofdstuk 'Investeringen' vast te stellen; 4. De budget neutrale wijzigingen zoals opgenomen in het Verzamelvoorstel vast te stellen; 5. Begrotingswijziging BW-01896 (Meldingen Voortgangsmonitor 2023), BW-01897 (Verzamelvoorstel) en BW01898 (Investeringen) vast te stellen.
10
Meldingen Verwacht programmaresultaat Zoals in de inleiding is aangegeven gaan we nu uit van een voordelig programmaresultaat van afgerond 4,4 miljoen euro. In onderstaande tabel ziet u een samenvatting van waar de financiële effecten zich voordoen. 1e Voortgangsmonitor verwachting 2023
2e Voortgangsmonitor verwachting 2023
0
0
Ontwikkeling algemene middelen
2.034
1.641
Programmameldingen
-3.225
2.758
Verwacht resultaat
-1.191
4.399
bedragen * € 1.000
Beginstand begroting 2023
Bovenstaand resultaat is exclusief de ontwikkeling van de planexploitaties. In de stadsbegroting 2024 is aangegeven dat we een financieel effect verwachten tussen 0 en -9 miljoen euro. Omdat de bandbreedte en onzekerheden groot zijn, wachten we hiervan de doorrekeningen af. Leeswijzer Hierna geven we een nadere toelichting op deze meldingen. We gaan eerst nader in op de ontwikkeling van de algemene middelen en de programmameldingen. In het deel daarna volgt informatie over de andere meldingen. We merken op dat van een aantal afwijkingen niet precies kan worden aangegeven hoe groot de afwijking zal zijn. In die gevallen is in de toelichtende tekst aangegeven van welke bandbreedte we zijn uitgegaan. Voor zover er geen afwijkingen worden gemeld, gaan we ervan uit dat de begroting op koers is. Voor zover we voorstellen de begroting aan te passen, geven we dat expliciet aan in de desbetreffende tabellen. Voor het volledige beeld van voorgestelde wijzigingen, laten we deze aanpassingen ook zien in de tabel in het hoofdstuk dat daarop volgt: meldingen in de begroting te verwerken. In dat hoofdstuk geven we ook een toelichting op de mutaties uit het gemeentefonds, waarvan we voorstellen deze over te brengen naar het betreffende programma.
11
Financiële effecten Zoals gebruikelijk informeren we uw raad in de voortgangsmonitor op hoofdlijnen en passen we alleen de begroting aan als dit echt noodzakelijk is. De meldingen in dit hoofdstuk zijn dus bedoeld om uw raad te informeren over de stand van zaken en de verwachtingen over 2023. De meldingen leiden niet per se tot een begrotingswijziging. De meldingen waarvoor dit wel het geval is, geven we dit expliciet aan. Tevens zijn de voorgestelde aanpassingen opgenomen in de tabel in het hoofdstuk 'meldingen in de begroting te verwerken'.
Ontwikkeling algemene middelen We verwachten dit jaar een voordeel op de algemene middelen van 1,6 miljoen euro.
Bedragen * € 1.000
1e Voortgangsmonitor verwachting 2023
2e Voortgangsmonitor verwachting 2023
Mutaties die bij de 1e VM in de begroting zijn verwerkt Mutaties gemeentefonds 1e Voortgangsmonitor
528
528
CAO gemeentepersoneel
-2.900
-2.900
Kapitaallasten
4.000
4.000
Voorstel om te verwerken in de begroting * Gemeentefonds mei- en septembercirculaire '23
50
Vrijval taakmutaties gemeentefonds
983
Stelpost kapitaallasten
63
Stelpost uitvoeringskosten WWB
255
Overige meldingen algemene middelen BTW Compensatiefonds
806
806
OZB woningen
-400
-550
OZB niet-woningen
-250
Overige belastingen
100
Dividendopbrengsten
656
Toename rentelasten kasgeld Totaal * zie ook paragraaf 'stand begroting na wijzigingen'
-2.100 2.034
1.641
Voorstel om in de begroting te verwerken Gemeentefonds mei- en septembercirculaire '23 Bij de 1e Voortgangsmonitor hadden wij voor 2023 al te maken met een hogere gemeentefondsuitkering op basis van de septembercirculaire 2022. Op basis van het budgettaire effect van de mei- en septembercirculaire 2023 komt daar voor 2023 nog € 50.000 bij. Vrijval taakmutaties gemeentefonds Er is een aantal taakmutaties in het gemeentefonds toegekend die vrijvallen ten gunste van de algemene middelen: • Een bedrag van € 242.000 kan vrijvallen van het totaal aan door het rijk beschikbaar gestelde middelen van 1,4 miljoen euro voor Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden. Binnen het programma Werk en Inkomen zijn 5 interventies uitgewerkt waarvan de inschatting is dat hiervoor € 1,2 miljoen benodigd is. Het meerdere kan vrijvallen. • De DU Begeleiding jongeren naar werk, ter hoogte van € 166.000 kan vrijvallen omdat er nog voldoende middelen zijn om de lopende projecten hierop, in de regionale aanpak, uit te kunnen voeren. • Een taakmutatie voor bijzondere bijstand van € 547.000, opgenomen in de bestemmingsreserve van de decembercirculaire '22, kan vrijvallen. Voor 2023 heeft het rijk hier opnieuw middelen voor beschikbaar gesteld, waardoor deze middelen niet meer nodig zijn. • Daarnaast zijn er nog twee kleine taakmutaties ter hoogte van € 28.000 die kunnen vrijvallen.
12
Stelpost kapitaallasten Er is een klein voordelig verschil van € 63.000 tussen de benodigde en geraamde kapitaallasten. Dit voordeel ontstaat door een andere fasering van investeringsprojecten dan waar we in de begroting vanuit gingen. Omdat kapitaallasten pas na gereedkoming van een investering ten laste van de programmabegroting komen, levert dit een incidenteel voordeel op. Stelpost uitvoeringskosten WWB Deze stelpost is bij de 1e Voortgangsmonitor ingezet voor een tweetal meldingen. Het restant kan nu vrijvallen. Overige meldingen algemene middelen OZB woningen Bij de opbrengsten OZB woningen verwachten we een afwijking van € 550.000 nadelig voor 2023 (geraamde opbrengsten OZB woningen 2023 € 54,3 miljoen). Bij de 1e Voortgangsmonitor gingen we nog uit van een nadeel van € 400.000. De hoofdoorzaak hiervoor is, evenals bij de 1e Voortgangsmonitor, dat de werkelijke gemiddelde WOZ waarde van een woning 1% lager uitvalt dan de begrote gemiddelde WOZ waarde van een woning, waar we bij de berekening van het tarief OZB woningen 2023 vanuit zijn gegaan. Na vaststelling van de tarieven zijn er nog controles uitgevoerd (afgestemd met de Waarderingskamer) met als resultaat dat de totale WOZ waarde woningen iets naar beneden is bijgesteld. Dit leidt tot een lagere opbrengst OZB woningen.
Een andere oorzaak is de vertraging die is opgetreden in het opleveren van nieuwe woningen, door onder andere stijgende bouwkosten en personele krapte. Daardoor kunnen deze woningen niet of slechts ten dele worden meegenomen in de aanslagoplegging OZB. Waar we in de begroting uitgingen van 100% gereed, blijkt dat nu gemiddeld een percentage van 58% gereed is. Dit leidt tot een lagere opbrengst OZB woningen. OZB niet-woningen Bij de opbrengsten OZB niet-woningen verwachten we een afwijking van € 250.000 nadelig voor 2023 (geraamde opbrengsten OZB niet-woningen 2023 € 45,5 miljoen). Bij de 1e Voortgangsmonitor gingen we nog uit van geen afwijking voor 2023. De hoofdoorzaak hiervoor is dat de werkelijke gemiddelde WOZ waarde van een niet-woning 0,5% lager uitvalt dan de begrote gemiddelde WOZ waarde van een niet-woning, waar we bij de berekening van het tarief OZB niet-woningen 2023 vanuit zijn gegaan. Na de vaststelling van de tarieven zijn er nog controles uitgevoerd (afgestemd met de Waarderingskamer) met als resultaat dat de totale WOZ waarde van niet-woningen iets naar beneden is bijgesteld. Dit leidt tot een lagere opbrengst OZB niet-woningen. Overige belastingen De afwijking op de overige belastingen is circa € 100.000 voordelig. Er hebben meer activiteiten dan begroot plaats gevonden waar we precariobelasting voor in rekening hebben kunnen brengen.
Dit geeft een verwacht voordeel van € 100.000 voor 2023. Dividendopbrengsten Dit betreft ontvangen dividendbedragen boven hetgeen we hebben begroot. Het totaalbedrag bestaat uit: BNG: € 261.000 DAR: € 117.000 MARN: € 77.000 Bijsterhuizen: € 200.000 We hebben de GR Bijsterhuizen geliquideerd, dit betreft de slotuitkering. Toename rentelasten kasgeld In september 2022 was de rente op te lenen kasgeld nog negatief. Inmiddels trekken wij kasgeld aan tegen bijna 4%. Wij voorzien een toename rentelasten van ruim 2,1 miljoen euro.
13
Programmameldingen In onderstaande tabel zijn de programmameldingen opgenomen, waarvan we verwachten dat die leiden tot een afwijking ten opzichte van de begroting. In de kolom VM 1-2023 zijn de meldingen uit de 1e Voortgangsmonitor opgenomen. In kolom VM 2-2023 zijn de meldingen die nu actueel zijn opgenomen. Deze regels worden niet in de begroting aangepast, met uitzondering van de melding 'Onderbesteding en toevoeging middelen aan reserve Aardgasvrij'. Deze melding komt terug in het volgende hoofdstuk. Na de tabel volgt een toelichting op de regels uit de kolom VM 2-2023, die gewijzigd zijn ten opzichte van de kolom VM1-2023. financieel effect 2023 * € 1.000
programma
VM 1 - 2023
VM 2 - 2023
-1.712
-1.712
Meldingen, verwerkt bij de 1e VM Stijging energiekosten sportaccommodaties
Sport
Juridisch adviseur Bezwarencommissie
Bestuur en organisatie
-67
-67
Mens als Middelpunt
Bestuur en organisatie
-290
-290
Aanpassing negatieve reserve Bereikbaarheidsfonds
Bereikbaarheid
-81
-81
Aanpassing GRP-voorziening
Openbare ruimte
183
183
Inzet stelpost gemeentefonds mut. uitkeringsgerechtigden
Financiën
357
357
Melding, waarvoor we de begroting willen aanpassen Reservering middelen Aardgasvrij
Openbare ruimte
3.800
Financiën
-3.800
Overige meldingen programma's Stijging energiekosten
Diverse programma's
-7.149
-6.883
Aanpak energiecrisis
Diverse programma's
4.300
4.100
Rechtsschending en rechtsherstel Joods vastgoed in/na WO2
Bestuur en organisatie
Stijging porti- en vrachtkosten
Bestuur en organisatie
-100
-100
Hulp slachtoffers aardbeving Turkije
Bestuur en organisatie
-182
-182
Viering 100 jaar universiteit
Bestuur en organisatie
-150
-150
Stijging kosten verkiezingen
Bestuur en organisatie
-195
-745
Frictiekosten Personeel Publiekszaken
Bestuur en organisatie
-220
-220
Huisvesting registratie niet- ingezetenen
Bestuur en organisatie
Kwaliteitsmedewerker AVG-Privacy-Informatieveiligheid
Bestuur en organisatie
-148
Project Insourcing BRIKS-taken
Bestuur en organisatie
-325
-325
VRGZ-FLO betalingen
Veiligheid
-300
-268
Bijdrage VRGZ
Veiligheid
Minder opbrengsten kermis
Economie en Toerisme
Groen Metropoolregio (GMR)
Economie en toerisme
-105
Wmo huishoudelijke hulp
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
1.200
860
Wmo hulpmiddelen
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Wmo begeleiding en dagbesteding
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
-1.400
-1.600
Jeugd
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
-2.500
-10.000
Buurtteam Jeugd & Gezin
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Buurtteam Volwassenen
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
11.300
12.900
Terugbetaling subsidies Welzijn
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
317
1.000
Inzet GALA-middelen
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Indexering subsidies 1,6% niet volledig benut
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
100
Lagere huuropbrengsten de Ster en de Klif
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
-200
Lagere horecaomzet (wijk)accommodaties
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
-190
Lagere uitgave OZB (wijk)accommodaties
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
100
Opvang ontheemden uit Oekraïne
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
-755
Inkomensregelingen inclusief energietoeslag
Werk en Inkomen
Begeleide participatie
Werk en Inkomen
Arbeidsparticipatie Suites voor sociaal domein
-125
-128
-231 -135
249
570 140
290
-1.300
285
Werk en Inkomen
1.468 474
1.438
Diverse programma's sociaal domein
-600
-200
1.968
14
financieel effect 2023 * € 1.000
programma
Onderwijshuisvesting: indexering doordecentr. vergoeding
Onderwijs
VM 1 - 2023
VM 2 - 2023
-1.500
-1.300
Correctie indexering subsidiebudgetten
Onderwijs
500
Peuterwerk
Onderwijs
500
Hogere reclameopbrengsten
Bereikbaarheid
275
Lagere opbrengsten havengelden
Bereikbaarheid
-130
Lagere kosten reiniging DVO DAR
Bereikbaarheid
375
Hogere opbrengsten zwerfafval
Bereikbaarheid
Aansluiting vastgesteld werkplan ODRN met raming SB 2023
Wonen en Stedelijke ontwikkeling
Aanvullende indexering werkplan ODRN 2023
Wonen en Stedelijke ontwikkeling
-530
-530
Leges bouwvergunningen
Wonen en stedelijke ontwikkeling
-1.400
3.600
Korting plan- en regelsoftware Omgevingswet
Wonen en Stedelijke ontwikkeling
-185
-185
Beheer vastgoed ivm verkoop panden
Wonen en Stedelijke ontwikkeling
Verkoop gemeentelijke panden
Wonen en Stedelijke ontwikkeling
Voordeel DVO DAR Aanvullende indexering werkplan ODRN 2023
Openbare ruimte Openbare ruimte
528 -900
-900
-210 -730 428 -226
980 -226
Verpakkingsafval en lagere legesopbrengsten huisafvalzakken Openbare ruimte
-980
Vrijval coronamiddelen
Cultuur en Cultureel Erfgoed
2.200
Beheer vastgoed, huurderving en energiekosten ivm leegstand Cultuur en Cultureel Erfgoed
-160
Lagere horecaomzet Triavium
Sport
-200
Vrijval middelen Buurtsportcoachregeling
Sport
Implementatie nieuw Financieel Informatiesysteem
Financiën
-902
-902
Indexering verzekeringen
Financiën
-100
-100
WOZ-bezwaren
Financiën
-550
-310
-3.225
2.758
745
Beheer, vastgoed, huurderving en energiekosten ivm leegstand Financiën Totaal
-170
De toelichtingen op de meldingen die in bovenstaande tabel ongewijzigd zijn ten opzichte van de 1e Voortgangsmonitor, zijn opgenomen in de bijlage 'Ongewijzigde programmameldingen'. De meldingen waarvoor geen bedrag meer is opgenomen in deze Voortgangsmonitor lichten wij niet toe omdat deze opgevangen worden binnen het programma of in 2023 niet meer van toepassing zijn. Melding, waarvoor we de begroting willen aanpassen Programma Openbare Ruimte / Financiën Reservering middelen Aardgasvrij De in de begroting 2023 aanwezige middelen voor het warmtefonds ad € 3 miljoen en de afgelopen jaren doorgeschoven post ad € 0,8 miljoen voor proeftuin aardgasvrije wijken Dukenburg worden niet uitgegeven in 2023. De ontwikkeling van warmte-infra of overige oplossingen voor de verduurzaming in de wijken is complex, vergt tijd en het vermogen om gelden in synergie bij elkaar te brengen. Om aan onze doelstellingen te voldoen, stellen we voor deze middelen toe te voegen aan de reserve Aardgasvrij zodat ze beschikbaar blijven voor de komende jaren. Overige Meldingen Stijging energiekosten De energieprijzen zijn in november 2022 voor het jaar 2023 volledig vastgezet en zijn fors hoger dan de prijzen die we tot 2023 betaalden. Ter indicatie is de gasprijs ruim 3x duurder geworden en de elektriciteitsprijs zelfs bijna 4x zo duur geworden.
Op basis van het huidige gas- en elektriciteitsverbruik van 2023, verwachten we een forse overschrijding van circa 6,9 miljoen euro op de budgetten in 2023. Het betreft de volgende onderdelen: • Gemeentelijke panden: 1,8 miljoen euro • (Wijk)accommodaties: 1,8 miljoen euro • Stadsbeheer, inclusief speeltuinen en kinderboerderijen: 3,4 miljoen euro
15
Aanpak energiecrisis Eind 2022 heeft uw raad besloten om 5 miljoen euro beschikbaar te stellen om het leed van onze inwoners en instellingen door de snelle stijging van de energieprijzen te verkleinen. De interventies golden voor de winterperiode 1-12-2022 t/m 31-3-2023. De reeds verstrekte subsidies aan maatschappelijke instellingen kunnen worden verantwoord onder de ontvangen provinciale Winterfondssubsidie (0,85 miljoen euro). Deze subsidie is ontvangen voor het verstrekken van tegemoetkomingen aan maatschappelijke voorzieningen of het MKB. Bij de 1e Voortgangsmonitor hebben we al aangegeven dat we achteraf een groot deel van de beschikbare middelen niet hoeven uit te geven, afgerond 4,1 miljoen euro. Programma Bestuur en organisatie Rechtsschending en rechtsherstel Joods vastgoed in en na WO2 De Radboud Universiteit heeft in opdracht van het college onderzoek verricht naar de onteigening van huizen van Joodse burgers in Nijmegen, het rechtsherstel en de rol van de gemeente hierin. Naar aanleiding daarvan maakt de gemeente verontschuldigingen. Met de Joodse gemeenschap is overeengekomen om een educatief programma te ontwikkelen. Daarnaast om een fonds in te richten dat zal bijdragen aan de herkenbaarheid van de positie van de Joodse gemeenschap in de huidige stad.
Vanuit dit fonds zullen initiatieven worden ondersteund die zorgen voor herkenbaarheid en verbinding met andere groepen. Ook kunnen bijdragen uit het fonds worden benut voor initiatieven die gericht zijn op het voorkomen van polarisatie. Stijging kosten verkiezingen We overschrijden dit jaar het budget op het product Verkiezingen met € 745.000. In de 1e Voortgangsmonitor meldden wij een overschrijding van € 195.000. Dit is het gevolg van de sterke kostenstijging van onder andere catering, energie- en huurkosten locaties en drukwerk en van hogere kosten voor de organisatie van de verkiezingen als gevolg van de wetswijziging. Het budget voor de verkiezingen moet worden herijkt. Afgelopen jaren hebben we kostenstijgingen kunnen opvangen met de extra, a-structurele uitkeringen uit het gemeentefonds (driedaagse verkiezingen vanwege corona). Naast deze overschrijding verwachten we dit jaar een extra overschrijding van € 550.000 in verband met de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen. Mogelijk leidt dit in 2025 tot minder kosten. Huisvesting registratie niet-ingezeten (RNI) Wij huren als gemeente een locatie van derden aan de Tweede Walstraat in Nijmegen. Deze locatie wordt gebruikt voor de dienstverlening omtrent Registratie niet-ingezetenen (RNI). De vergoeding die wij hiervoor krijgen van het rijk is niet kostendekkend en leidt tot een overschrijding van € 128.000.
Programma Veiligheid VGRZ-FLO betalingen Bij het overgaan van de brandweer van de gemeente naar de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) per 1 januari 2013, zijn de budgetten voor het Functioneel Leeftijdsontslag (FLO- een soort vroegpensioen voor functies die lichamelijk en psychisch te zwaar zijn om tot de pensioengerechtigde leeftijd vol te houden) van het voormalige gemeentelijke brandweerpersoneel achtergebleven bij de gemeente. Jaarlijks vindt er een afrekening plaats. De berekeningen hiervoor worden gemaakt door de VRGZ, vergezeld van een accountantsrapport met bevindingen. De kosten fluctueren door de tijd heen. Door landelijke wijzigingen bleken de berekeningen van VRGZ te laag. Voor 2023 heeft VRZG een nieuwe prognose gemaakt, die leidt tot hogere kosten van € 268.000. VRGZ-bijdrage De bijdrage die de gemeente Nijmegen moet betalen aan de VRGZ is hoger dan het budget in onze begroting. Dit heeft deels te maken met inflatie (zoals brandstof en onderhoudskosten), een toenemend aantal vrijwilligersvergoedingen, hogere opleidingskosten maar ook door een loonsomstijging als gevolg van een verhoging van de thuiswerkvergoeding, de invoering van een reiskostenregeling voor woon-werkverkeer en overige arbeidsvoorwaarden. Hierdoor ontstaat een tekort van € 231.000.
16
Programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg Wmo huishoudelijke hulp Op de Hulp bij het Huishouden verwachten we een voordeel dat ligt tussen 0,6 en 1,1 miljoen euro. Bij de 1e Voortgangsmonitor was de verwachting dat het resultaat tussen de 0,7 en 1,7 miljoen euro zou liggen. We verwachten nu dat het resultaat iets lager zal zijn. In 2022 en 2023 zijn er achterstanden ontstaan bij het verwerken van de aanvragen Wmo als gevolg van onderbezetting bij de Wmo consulenten. De wachtlijst was vóór de zomervakantie een heel eind ingekort maar door de zomervakantie, wisselingen van personeel en het inwerken van nieuw personeel, is er inmiddels weer een wachtlijst ontstaan. Ook bij de leveranciers van huishoudelijke hulp zijn de wachttijden weer opgelopen. Dit alles kan ervoor zorgen dat de realisatie op huishoudelijke hulp uiteindelijk lager uitvalt. Wmo hulpmiddelen Het resultaat op Wmo hulpmiddelen zal vermoedelijk tussen 0 en 0,5 miljoen euro voordeel uitkomen. De verwachting is dat we meer aan eigen bijdragen ontvangen dan begroot. Op de lasten verwachten we een klein tekort dat ruimschoots wordt gecompenseerd door de eigen bijdragen. Daarnaast hebben we te maken met wachttijden aan de gemeentelijke toegangspoort en ook aan de kant van de hulpmiddelenleverancier Welzorg. Personeel en de beschikbaarheid van onderdelen en hulpmiddelen blijft een aandachtspunt.
Het afgelopen jaar is er veel werk verzet en is het gelukt om de wachttijden in te lopen. We zien echter na de zomer bij de gemeentelijke toegang weer een iets oplopende wachttijd. Dit is van veel factoren afhankelijk en laat zich moeilijk voorspellen. Dit kan ervoor zorgen dat de realisatie op de hulpmiddelen anders uitvalt dan verwacht. Wmo begeleiding en dagbesteding Op het onderdeel Wmo-nieuw (onder andere Wmo begeleiding en dagbesteding) verwachten we een nadeel dat ligt tussen 1,1 en 2,1 miljoen euro. In de 1e Voortgangsmonitor meldden we een tekort van 1,4 miljoen euro terwijl we nu verwachten op een tekort van 1,6 miljoen uit te komen. De buurtteams Volwassenen zijn goed op weg, wat er voor zorgde dat het aantal cliënten met geïndiceerde begeleiding in september 2023 gedaald is met 49% ten opzichte van 2021. In de begroting 2023 wordt echter al rekening gehouden met een daling van 80%. Dit leidt tot een tekort op het onderdeel begeleiding. Naast buurtteams Volwassenen zijn er twee andere verwijzers die verwijzen naar begeleiding: Regieteam en Buurtteam Jeugd & Gezin. Deze twee verwijzers hebben een aandeel van 25% in het totaal begeleiding cliënten en kosten. We blijven actief sturen op inzet van groei van de basishulp via de beide Buurtteams organisaties in plaats van inzet van geïndiceerde hulp.
Jeugd De jeugdhulp is verdeeld over vier producten: Samenkracht en burgerparticipatie (preventieve jeugdhulp), Wijkteams (Buurtteams Jeugd & Gezin), Maatwerkdienstverlening 18- (ambulante jeugdhulp en specialistische jeugdhulp met verblijf) en Geëscaleerde zorg 18- (jeugdbescherming en jeugdreclassering). Ten opzichte van de melding in de 1e Voortgangsmonitor zien we een negatieve ontwikkeling van het te verwachten resultaat. We hanteren een bandbreedte voor de prognose van het resultaat tussen de 9 en 11 miljoen euro negatief. Deze bandbreedte is gebaseerd op de realisatiecijfers tot en met juni 2023, waarin de grootste stijging van kosten wordt veroorzaakt door de ambulante jeugdhulp, de jeugd-ggz zonder verblijf en de jeugdzorg met verblijf. Een beeld dat hierbij voor iedere productcategorie geldt, is dat het cliëntenaantal zeer minimaal stijgt of zelfs gelijk blijft c.q. daalt maar dat kosten wel stijgen (gemiddeld met 20%). Voor deze kostenstijging zijn meerdere oorzaken te benoemen, maar de belangrijkste zijn: een toename in trajectomvang, de verschuiving uit de Jeugdzorg Plus naar andere zorgsoorten en een top 20 van duurste cliënten met zeer complexe casuïstiek. Voor de aankomende jaren is het beeld dat wordt gevormd op basis van klassieke maar ook modelmatige prognose methodieken dat de kosten van de jeugdzorg blijven stijgen.
In welke mate dit tot tekorten leidt, is afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt. Daarbij geldt dat de beïnvloedbaarheid van deze kosten beperkt is, onder andere door de positie van wettelijke verwijzers als huisartsen, rechters en gecertificeerde instellingen. Deze keuzes dienen te worden gemaakt voor zowel de beschikbare budgetten (begrotingscomponent) als de zorg (realisatiecomponent). Een belangrijk onderdeel van de keuzes voor de zorg is het Regioprogramma + lokaal plan Jeugd. In dit programma 17
wordt richting gegeven aan de vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 en is op 10 oktober in het college behandeld. Buurtteam Jeugd & Gezin We verwachten een positief resultaat bij buurtteam Jeugd & Gezin van ongeveer 0,6 miljoen euro. Dit heeft te maken met twee terugbetalingen van buurtteam Jeugd & Gezin aan de gemeente Nijmegen. • Buurtteam Jeugd & Gezin had een overschot (€ 461.784) over 2022 onder andere veroorzaakt door langzamere groei van formatie dan begroot. Dit overschot is terugbetaald aan de gemeente Nijmegen. • Buurtteam Jeugd & Gezin heeft voor de opstartfase een ontwikkelbudget gekregen. Met de eindafrekening van het ontwikkelbudget ontvangt de gemeente het overgebleven restant ontwikkelbudget terug (€ 118.211). Het budget van buurtteam Jeugd & Gezin is verbonden met het begeleidingsbudget bij Jeugd. Op programmaniveau heeft dit voordeel een dempend effect op het tekort bij Jeugd. Buurtteam Volwassenen We verwachten een positief resultaat bij buurtteams Volwassenen van ongeveer 0,1 miljoen euro. De eigen financiële inbreng van buurtteams Volwassenen in de lumpsum 2023 is iets hoger dan begroot. Hierdoor hoeft de gemeente Nijmegen minder bij te dragen. Het budget van buurtteam Volwassenen is verbonden met het budget op Wmo-begeleiding. Op programmaniveau heeft dit voordeel een dempend effect op het tekort bij Wmo-begeleiding.
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Tot dit taakveld behoren de beleidsonderdelen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en huiselijk geweld, noodopvang uitgeprocedeerden en Wmo beschermd wonen. Met uitzondering van de noodopvang uitgeprocedeerden gaat het hier om regionale taken waarvoor Nijmegen nog centrumgemeente is. We verwachten een fors positief resultaat binnen een bandbreedte van 11,9 en 13,9 miljoen euro. Dit positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door onder andere het onderdeel Wmo beschermd wonen waar we al meerdere jaren voordelige resultaten behalen door interventiemaatregelen verwoord in het beleidsplan ‘samen dichtbij’. Hiernaast is in de stadsbegroting 2023 ook al rekening gehouden met een voordeel van 7,5 miljoen euro op dit onderdeel. Die middelen zijn toegevoegd aan de algemene middelen. Het verwacht resultaat valt binnen de eerder aangegeven bandbreedte in de 1e Voortgangsmonitor. Dit resultaat wordt onder andere veroorzaakt doordat de gecontracteerde Beschermd Wonen-aanbieders de budgetplafonds 2023 niet volledig lijken te gaan benutten. Aan de andere kant nemen de kosten voor maatschappelijke opvang echter steeds meer toe, vanwege groei aanmeldingen, lastigere doorstroom door huisvestingsproblemen en een steeds complexere doelgroep, waardoor we nu en de komende jaren op dit onderdeel binnen het taakveld hogere uitgaven hebben dan begroot.
Gezien de verwevenheid van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang (in doelgroep, voorzieningen en regioafspraken) is het van belang om deze ook samen te bezien en te begroten. Tevens een winstwaarschuwing in verband met het voortdurend uitstellen van de doordecentralisatie door het Rijk. Vanuit de regio wordt er druk uitgeoefend om zo spoedig mogelijk de (overschotten op de) centrummiddelen met de regio te delen. Terugbetaling subsidies Welzijn De definitieve vaststellingen van subsidies 2021 en 2022 hebben tot nu toe geleid tot terug te betalen subsidies van in totaal 1 miljoen euro. Een groot deel van dit bedrag wordt veroorzaakt doordat er door corona minder activiteiten en dus minder kosten zijn geweest. Dit is vooral bij de dagbesteding ouderen zichtbaar. Ook hebben de Eurogames met een positief saldo afgesloten wat terugbetaald is aan de gemeente. Inzet GALA-middelen Vanuit het Rijk ontvangen we vanaf 2023 voor het eerst de SPUK middelen voor Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) ontvangen. Omdat de verdeling van deze middelen pas later in 2023 van start kon gaan, was er ruimte binnen dit budget. Bestaande uitgaven van de gemeente zijn passend binnen het GALA beleid, en daarom zijn deze eenmalig ten laste van deze GALA middelen gebracht. Hierdoor zijn gemeentelijke budgetten niet benut. Het 18
hiermee behaalde voordeel is € 290.000. De voordelen doen zich voor op de terreinen Welzijn en Gezondheid. Het is in 2023 toegestaan 20% van de SPUK-GALA middelen door te schuiven naar 2024. Hier maken we naar verwachting voor ruim 3 ton gebruik van. Indexering subsidies 1,6% De indexering van subsidies werd in verband met extra energiekosten in 2023 eenmalig verhoogd met 1,6%. Deze middelen zijn alleen ingezet daar waar nodig waardoor een voordeel van € 100.000 ontstaat. Lagere huuropbrengsten de Ster en de Klif We huisvesten basisscholen in wijkcentra de Ster en de Klif. Op basis van het aantal leerlingen ontvangen wij een vergoeding hiervoor. Er is al jaren een krimp in het aantal leerlingen op deze basisscholen. Hierdoor ontvangen wij structureel minder inkomsten. Lagere horecaomzet (wijk)accommodaties Door de sterk gestegen inkoopprijzen is de marge op horeca gedaald. De verkoopprijzen zijn verhoogd, maar niet zo hoog als nodig om de geraamde inkomsten te realiseren. Met als reden om de horeca betaalbaar te houden voor bezoekers. Daarnaast zien we een sterke terugloop in de afname van horeca. Wij vermoeden dat dit komt doordat bezoekers minder te besteden hebben, in verband met de financieel onzekere tijd. Lagere uitgaven OZB voor (wijk)accommodaties Er zijn dit jaar lagere OZB-aanslagen opgelegd voor onze wijkaccommodaties.
Dit is een eenmalige compensatie voor de impact van corona. Opvang ontheemden uit Oekraïne Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne hanteren we als uitgangspunt dat we een kostendekkende vergoeding ontvangen van het rijk. Deze vergoeding is gebaseerd op een normbedrag per gerealiseerd bed per dag. Voor het realiseren van de benodigde plekken, hebben wij voor de gehele businesscase rekening gehouden met de te ontvangen bijdragen van het rijk in 2022 en 2023. Een kleine vertraging in het geschikt maken van het pand Prins Hendriksingel 7 levert per saldo een nadeel op van circa € 600.000. Door het later gereed komen, hebben we lagere opbrengsten en hogere kosten door onder andere het voldoen aan wettelijke en duurzaamheidseisen. Daarnaast is sprake van hogere kosten van € 155.000 door toenemende dienstverlening aan Oekraïners. Dit is nodig voor het registreren van de doelgroep en voor het faciliteren van overige diensten waar Oekraïners relatief veel gebruik van maken. De overschrijding van circa € 750.000 die hiermee in 2023 ontstaat, verwachten wij in 2024 te kunnen inlopen met een overschot, doordat we dan nog steeds de rijksbijdrage ontvangen voor de gerealiseerde plekken, maar geen aanloopkosten meer hebben. Programma Werk en Inkomen Op het programma Werk en Inkomen verwachten we in 2023 een voordelig resultaat te behalen.
Op basis van de huidige inschattingen zal het voordelige resultaat ca. 3,7 miljoen euro bedragen. Vanwege de open eind regelingen en enkele onzekere ontwikkelingen, zoals de financiële impact van de mutatie voorziening debiteuren, verwachten we dat het uiteindelijke resultaat zich zal begeven tussen een bandbreedte van 2,7 miljoen euro en 4,7 miljoen euro. Onderstaand een toelichting op de taakvelden van het programma. Inkomensregelingen inclusief energietoeslag Onder dit taakveld wordt onder andere Armoedebestrijding, BUIG en Bbz Bedrijfskapitaal verantwoord. Op basis van de huidige inzichten verwachten we een voordelig resultaat van 0,3 miljoen euro. Binnen Armoedebestrijding wordt de landelijke maatregel energietoeslag uitgevoerd. In 2023 stelt het Rijk wederom een energietoeslag van € 1.300 beschikbaar om inwoners met een laag inkomen te compenseren voor de aanhoudende hoge energieprijzen. Nijmegen heeft van de mogelijkheid gebruik gemaakt om vooruitlopend op de Wet Energietoeslag 2023 € 500 als vooruitbetaling uit te keren. Over de overheveling van de middelen hiervoor van
19
het gemeentefonds naar het programma Werk en Inkomen heeft uw raad op 30 november 2023 besloten, zodat we de energietoeslag vanaf december 2023 kunnen uitkeren. Voor 2023 hebben we 11 miljoen euro nodig om de toelage te betalen. In totaal is hiervoor 7,7 miljoen euro beschikbaar in 2023 vanuit de Rijksmiddelen. Deze middelen zijn toegevoegd aan Armoedebestrijding. Het nadeel van 3,3 miljoen euro zal ten laste van het programma Werk en Inkomen worden gebracht. Het totaal verwachte resultaat op Armoedebestrijding bedraagt 3,1 miljoen euro nadelig. Op het onderdeel BUIG en Bbz Bedrijfskapitaal, WLKS en Individuele studietoeslag, verwachten we een voordelig resultaat van circa 3,4 miljoen euro. Op 1 april 2022 is de individuele studietoeslag op onderdelen aangepast. Zo is onder andere de leeftijdsgrens aangepast (van 18 jaar of ouder naar 15 jaar of ouder) en is het maandbedrag van de studietoeslag verhoogd. Dit heeft geleid tot een significante toename van de uitgaven voor de individuele studietoeslag. Er wordt in 2023 naar verwachting 2x het beschikbare budget uitgegeven (budget 0,7 miljoen euro; prognose 1,4 miljoen euro). Begeleide participatie Onder dit taakveld valt hoofdzakelijk de Wet sociale werkvoorziening (WSW). De Sociale werkvoorziening (SW) wordt uitgevoerd door de MGR/Werkbedrijf. Op het taakveld Begeleide participatie wordt een voordelig resultaat verwacht van ca.
1,4 miljoen euro. De SW is een 'sterfhuisconstructie'; er is vanaf 2015 geen instroom, enkel uitstroom van SW-medewerkers. De uitstroom van SW-medewerkers in het eerste halfjaar ligt hoger dan verwacht. Arbeidsparticipatie Onder dit taakveld valt de participatie (begeleiding en toeleiding naar werk). De arbeidsparticipatie wordt uitgevoerd door de MGR/Werkbedrijf. Op het taakveld Arbeidsparticipatie wordt een voordelig resultaat verwacht van ca. 2,0 miljoen euro. Dit heeft enerzijds te maken met de opbouw van het rijksbudget vanuit het verleden. Daarnaast verwachten we lagere uitgaven op onder andere de maatwerkbanen en het project jeugdwerkloosheid. Suites voor Sociaal Domein De komende twee jaren vindt de aanbesteding plaats van het programma dat voorziet in de dienstverlening van het Sociaal Domein. Deze aanbesteding is essentieel, complex en veelomvattend. Er is een voorzichtige raming gemaakt van de benodigde menskracht. In die raming was € 600.000 opgenomen voor inzet in het lopende jaar. Hoewel een deel van de projectorganisatie al stond vóór de zomer en er ook al aan het project werd gewerkt, vond de brede kick-off van het project pas plaats in september van dit jaar.
De verwachting is nu dat de totale kosten voor dit jaar niet boven de € 200.000 uitkomen én wellicht zelfs daar onder uitkomen; dat is afhankelijk van een aantal werving- en selectietrajecten dat nu loopt. De impact van de vertraagde start gaat mogelijk zichtbaar worden in 2024 of 2025. Programma Onderwijs Onderwijshuisvesting: indexering Doordecentralisatie-vergoeding (DDC) Bij de DDC-overeenkomsten wordt, conform afspraak, geïndexeerd op basis van de CBS afgeleide jaarmutatie peildatum 1 oktober. Die was in oktober 2022 16,9%. De begroting van de gemeente Nijmegen op de DDC is geïndexeerd met 5,3% structureel en incidenteel met 1,6% voor 2023. De prognose voor 2023 is een tekort op DDC van 1,6 miljoen euro. Dit tekort is incidenteel van aard en voor 2024 lopen we het indexeringsverschil (grotendeels) dicht. Daarnaast hebben we 0,1 miljoen extra lasten voor onderwijshuisvesting aan Oekraïners. Daar tegenover verwachten we 0,4 miljoen euro minder lasten op de nietDDC onderdelen van onderwijshuisvesting. Correctie indexering subsidiebudgetten In 2023 zijn enkele subsidies van het rijk voor loon-en prijscompensatie door het rijk geïndexeerd. Daarnaast werd ook de gemeentelijke indexering toegepast. Door de dubbele indexering ontstaat een voordeel van 0,5 miljoen euro.
20
Peuterwerk Het beleidsterrein Peuterwerk komt in 2023 uit op een voordeel van 0,5 miljoen euro. Deze subsidie wordt jaarlijks door het Rijk voor loon- en prijscompensatie opgehoogd. De uitgaven voor Peuterwerk zijn echter niet in dezelfde mate toegenomen waardoor er financiële ruimte ontstaat in de begroting. Wij verwachten dat dit vooralsnog een a-structureel voordeel is. Programma Bereikbaarheid Hogere reclame-inkomsten We verwachten dat we meer reclame-opbrengsten realiseren dan in de begroting is opgenomen. Dit wordt veroorzaakt door de uitwerking van een aanbesteding die voordeliger is uitgevallen. Lagere opbrengsten havengelden We constateren dat de begrote baten niet worden gerealiseerd. Dat heeft ermee te maken dat we minder overslaggelden realiseren dan begroot. We verwachten hier een (structureel) tekort van circa € 130.000. Lagere kosten reiniging DVO DAR 2023 We verwachten een bedrag van € 375. 000 over te houden op de kosten van reiniging. Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt doordat we in 2023 een hoge indexering hebben toegepast op de begrote lasten voor het jaar 2023, die niet volledig benut gaat worden. Hogere opbrengsten zwerfafval Tot en met 2022 ontvingen we van Nedvang een vast bedrag voor Zwerfafval op basis van het aantal inwoners. Met ingang van 2023 is dit gewijzigd.
Er is nu sprake van een drietal vergoedingen: één vanuit het afvalfonds en twee vanuit het ministerie. Eén financiële stroom vanuit het Ministerie is eenmalig. Het accent van de kosten en opbrengsten hiervan gaat plaatsvinden in 2024. We komen hier in de 1e voortgangsmelding 2024 op terug. Het beeld voor 2023 is dat we in totaliteit een voordeel verwachten van € 528.000. Programma Wonen en Stedelijke ontwikkeling Leges bouwvergunningen Onlangs hebben wij uw raad geïnformeerd over een fout bij het innen van leges voor omgevingsvergunningen in de periode 2021-2023. In tegenstelling tot de afgegeven melding van een tekort van 1,4 miljoen euro in de 1e Voortgangsmonitor gaan we er nu vanuit dat de leges bij de jaarrekening 2023 tot een positief resultaat leiden van indicatief 3,6 miljoen euro. Beheer vastgoed, aframen exploitatiebegroting in verband met verkoop panden Dit heeft betrekking op panden die vallen onder het taakveld Wonen en bouwen. In de voorgaande jaren zijn panden verkocht waarvan de exploitatiebegroting nog niet is afgeraamd. Verkoop gemeentelijke panden Voor de periode 2018-2024 staat een verkoopopgave van gemeentelijke panden van 12 miljoen euro. Voor 2023 stond een opbrengst van 1 miljoen euro begroot. De verwachting is dat we dit jaar slechts € 270.000 ophalen, waardoor we uitkomen op een lagere opbrengt van € 730.000.
Programma Openbare ruimte Voordeel DVO DAR Bij de 1e Voortgangsmonitor meldden we een voordeel van € 428.000 als gevolg van de eindafrekening DVO DAR over het jaar 2022. De definitieve eindafrekening is uiteindelijk op een voordeel van € 356.000 uitgekomen door onder andere een hogere vergoeding als gevolg van gestegen papier- en metaalprijzen. Het restant van het voordelig resultaat is ontstaan doordat de begroting van de gemeente Nijmegen in 2023 fors is geïndexeerd. In de praktijk blijkt dat deze indexering niet volledig benut gaat worden. Dat levert naar verwachting een voordelig 21
resultaat op van ruim € 600.000. In totaliteit verwachten we een voordeel van zo'n € 980.000. De nog te verwachten nota van de DAR ten aanzien van de indexering over de jaren 2022/2023 is hierin verwerkt. Het voordeel is a-structureel van aard. Verpakkingsafval en lagere legesopbrengsten huisafvalzakken We verwachten op deze onderdelen een nadeel van in totaal € 980.000. Ten eerste wordt dit veroorzaakt doordat er minder plastic is ingezameld. Dit leidt tot een nadeel van zo'n € 370.000. Ten tweede zien we dat er onder andere minder restafvalzakken worden verkocht met een nadeel van € 300.000. Diverse overige afwijkingen zoals minder leges milieustraat en minder grofvuil-ophaalbeurten zullen naar verwachting leiden tot een nadeel van € 310.000. Programma Cultuur en Cultureel erfgoed Vrijval coronamiddelen Vanaf het ontstaan van de corona-crisis in 2020 hebben wij het culturele veld op basis van rijks- en gemeentelijke middelen financieel ondersteund voor de nadelige effecten van de crisis en de daarmee samenhangende maatregelen. In 2023 hebben we een laatste financiële ondersteuning gegeven om de exploitatiegevolgen van de beperkende maatregelen die nog in het 1e kwartaal van 2022 golden, te compenseren. In 2023 golden er geen beperkende maatregelen meer voor de culturele sector. Daarom laten we de niet bestede middelen voor 2023 vrijvallen.
We zien in 2023 dat het herstel intreedt in de sector. Bezoekersaantallen trekken aan, maar zijn nog niet bij alle culturele organisaties op het oude niveau. Daarnaast heeft de sector, net als andere sectoren, te maken met personele krapte en sterk gestegen kosten. Beheer vastgoed, huurderving en bijhorende kosten (energie) in verband met leegstand Een aantal panden binnen het taakveld Cultureel Erfgoed wordt op dit moment niet verhuurd. Daardoor hebben we minder huuropbrengsten en hebben we wel extra uitgaven voor energie. Programma Sport Lagere verwachte omzet Triavium (horeca + entree) Bij de stadsbegroting 2020 zijn de baten voor het Triavium structureel verhoogd met € 150.000. Dit bedrag kan onvoldoende opgevangen worden met hogere entreeprijzen. Daarnaast is de marge op horeca gedaald door de sterk gestegen inkoopprijzen. Met als reden om de horeca betaalbaar te houden voor bezoekers. Daarnaast wordt er ook minder horeca afgenomen. Wij vermoeden dat dit komt doordat bezoekers minder te besteden hebben. Vrijval middelen Buurtsportcoachregeling (conform stadsbegroting 2024-2027) Er valt in totaal € 745.000 vrij vanwege een dubbele financiering van de Buurtsportcoachregeling (BCR) in onze begroting. We ontvangen hier nu een specifieke uitkering (SPUK) voor. Met deze middelen kunnen we de kosten dekken, waardoor de bestaande budgetten vrij vallen.
Programma Financiën Woz bezwaren Bij de 1e Voortgangsmonitor hebben we aangegeven dat we een forse toename zagen van het aantal bezwaarschriften (verwachte toename van 2,5 keer zoveel bezwaarschriften zoals gemeld in een brief aan de raad van 12 juli jl.) tegen de WOZ-beschikking 2023. Dit als gevolg van de grote waardestijgingen in de WOZ waarden en de uitgebreide campagnes van de zogenaamde WOZ-bureaus. De verwachting was dat de kosten voor het afhandelen van bezwaarschriften (inhuur en uitbesteding) circa € 250.000 meer zouden bedragen dan begroot en de proceskostenvergoeding circa € 300.000 meer dan begroot. Op dit moment hebben we 48% van de bezwaren afgewikkeld en verwachten we met deze ervaringen dat de meerkosten voor het afhandelen van bezwaarschriften (inhuur en uitbesteding) circa € 150.000 meer zullen bedragen en de proceskosten circa € 160.000 meer zullen bedragen voor 2023 dan begroot.
22
Beheer vastgoed, huurderving en bijhorende kosten (energie) in verband met leegstand Een aantal panden wordt op dit moment niet verhuurd. Daardoor hebben we minder huuropbrengsten. We hebben voor deze panden wel uitgaven voor energie.
23
Meldingen in de begroting te verwerken We vertalen meldingen alleen in begrotingswijzigingen voor zover dat noodzakelijk is. We maken daarbij onderscheid in meldingen die leiden tot een bijstelling van de begroting (deze hebben we hiervoor meegenomen bij de programmameldingen) en (nieuwe) specifieke mutaties in het gemeentefonds. Overigens wordt ook een aantal budget neutrale, meer technische begrotingswijzigingen voorgesteld. Deze vindt u in het deel Verzamelvoorstel.
Meldingen Er is in deze voortgangsmonitor een programmamelding, naast de gemeentefondseffecten, die we in de begroting willen laten verwerken. Het betreft een melding van het programma Openbare ruimte (zie ook de programmameldingen). Onderstaande begrotingsafwijking is eerder toegelicht bij de programmameldingen. We stellen voor deze afwijking in de begroting van 2023 te verwerken. Bedragen * € 1.000
programma
2023
Reservering middelen Aardgasvrij
Openbare ruimte
3.800
Financiën
-3.800
Totaal
0
Specifieke mutaties gemeentefonds Onder dit kopje vallen specifieke mutaties in het gemeentefonds waarover nog niet eerder door uw raad een besluit is genomen. Met specifieke mutaties worden zogeheten taakmutaties (veranderingen in de algemene uitkering), decentralisatie-uitkeringen (DU) en integratie-uitkeringen (IU) bedoeld. Bijstellingen op mutaties waarover uw raad eerder een besluit heeft genomen, zijn opgenomen in het Verzamelvoorstel. Het betreft hier een budgettair effect van het gemeentefonds op de algemene middelen en specifieke taakmutaties uit de mei- en septembercirculaire 2023. We stellen voor de specifieke taakmutaties toe te kennen aan het programma. Deze mutaties hebben geen effect op het begrotingssaldo: het betreft een verschuiving tussen het programma 'Financiën' en inhoudelijke programma's. Bedragen * €1.000 Algemene middelen, budgettair effect gemeentefonds Meicirculaire '23 Septembercirculaire '23 Ontwikkeling algemene middelen Voorgesteld besluit: vrijval ten gunste van algemene middelen Meicirculaire '23 Vrijval Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Vrijval Begeleiding jongeren naar werk Vrijval overige middelen Septembercirculaire '23 Vrijval overige middelen Bestemmingsreserve Decembercirculaire '22 Vrijval bijzondere bijstand Ontwikkeling algemene middelen
Programma
Baten
Lasten
Saldo
Financiën Financiën Financiën
12.544 1.704 14.248
-13.410 -788 14.198
-866 916 50
Financiën Financiën
-242 -166 -9
242 166 9
Financiën
-19
19
Financiën Financiën
-547 -983
547 983
24
Voorgesteld besluit: verrekenen/toevoegen aan programma Meicirculaire '23 Armoedebestrijding en schuldhulpverlening Nationaal Actieplan Dakloosheid (DU) Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Werkdrukverlaging jeugdbescherming Septembercirculaire '23 Regionale doelgroepen specifieke aanpak (DU) Centrale post gemeentefondsmiddelen
Werk en Inkomen WWZ Onderwijs WWZ
-1.200 -1.456 -144 134
1.200 1.456 144 -134
Werk en Inkomen Financiën
-68 -2.734
68 2.734
Algemene middelen, budgettair effect gemeentefonds Zoals toegelicht bij de financiële effecten onder de ontwikkeling algemene middelen, vallen deze middelen vrij. We stellen voor om deze vrijval administratief te verwerken en de begroting 2023 daarvoor te wijzigen. Voorgesteld besluit: vrijval ten gunste van algemene middelen Armoedebestrijding en schuldhulpverlening Het rijk heeft in de meicirculaire 2023 circa € 1,4 miljoen toegekend. Van dit bedrag stellen we voor € 242.000 vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen. Begeleiding jongeren naar werk Het rijk heeft in de meicirculaire 2023 € 166.000 toegekend voor begeleiding jongeren naar werk. We stellen voor dit te laten vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Overige middelen Gezien de kleine omvang stellen we voor deze middelen te verrekenen met de algemene middelen. Bestemmingsreserve Decembercirculaire - bijzondere bijstand Het rijk heeft in de Decembercirculaire 2022 € 547.000 toegekend. We stellen voor dit te laten vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Voorgesteld besluit: verrekenen/toevoegen aan programma Dit betreft middelen uit het gemeentefonds die we voor specifieke beleidsterreinen in wil zetten. Het betreft een overheveling van het programma Financiën naar de andere programma's (budget neutraal).
Armoedebestrijding en schuldhulpverlening Het Rijk heeft in de meicirculaire 2023 middelen toegekend voor de bestrijding van armoede en schulden. In totaal willen we van de toegekende middelen van € 1,4 miljoen circa € 1,2 miljoen inzetten voor: uitbreiding van de Financieel Expert in de Wijk (€250.000), individuele bijzondere bijstand energiekosten (€ 300.000), outreachende aanpak in de wijk (€ 400.000), bestaanszekerheid kwetsbare zwangeren bevorderen (€ 150.000) en ondersteunen kleine ondernemers op het gebied van geldzorgen (€ 100.000). Na positieve besluitvorming door uw raad stellen we voor deze middelen over te hevelen naar 2024. Nationaal Actieplan Dakloosheid (DU) De grootste mutatie betreft de decentralisatie-uitkering Nationaal Actieplan Dakloosheid. Hiermee zet het kabinet in op het voorkomen van dakloosheid en het realiseren van woonplekken met passende ondersteuning voor (dreigend) dakloze jongeren en volwassenen. Voor Nijmegen is dit een bedrag van € 1,4 miljoen in 2023. Taal voor ontheemden Oekraïne (DU) De gemeenten ontvangen in 2023 € 15 miljoen om het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassenen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voor Nijmegen is dit een bedrag van € 144.000 in 2023.
25
Werkdrukverlaging jeugdbescherming Gezien de acute situatie - met de hoge werkdruk en wachtlijsten - in de jeugdbescherming is er in overleg met de VNG besloten om voor het jaar 2023, eenmalig, € 10 miljoen aan het gemeentefonds te onttrekken ten behoeve van de daling van de werkdruk. De middelen worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en daar toegevoegd aan het budget voor de subsidieregeling verlagen werkdruk. Voor Nijmegen betreft deze uitname € 134.000. Regionale doelgroepen specifieke aanpak (DU) Het plan van aanpak ‘Statushouders aan het werk’ en de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur van het ministerie van SZW beogen de doelgroep statushouders en andere kwetsbare doelgroepen extra te ondersteunen om kansen die de arbeidsmarkt biedt te benutten. Doelstelling van de decentralisatie-uitkering is om de doelgroep statushouders te ondersteunen met de aanstelling van regionale verbinders in elke arbeidsmarktregio. Voor Nijmegen is dit een bedrag van € 68.000 in 2023.
Stand begroting na wijzigingen In onderstaande tabel is het verloop van het saldo van de begroting opgenomen vanaf de Stadsbegroting 2023 tot en met deze 2e Voortgangsmonitor. Zoals gebruikelijk passen we de begroting niet aan op de programmameldingen, zoals die zijn opgenomen in het hoofdstuk Meldingen. Een groot deel van de begrotingsaanpassingen die in deze 2e Voortgangsmonitor worden voorgesteld is budget neutraal. Deze zijn opgenomen in het Verzamelvoorstel. De voorgestelde wijzigingen leiden tot een positief begrotingssaldo. bedragen * € 1.000
2023
Beginstand Stadsbegroting 2023 1e Voortgangsmonitor
0 18
Stand stadsbegroting voor 2e Voortgangsmonitor
18
2e Voortgangsmonitor 2023 Ontwikkeling algemene middelen (1) Gemeentefonds - budgettair effect mei- en septembercirculaire 2023
50
- vrijval taakmutaties
983
Stelpost kapitaallasten
63
Stelpost uitvoeringskosten WWB
255
Specifieke mutaties gemeentefonds (2)
0
Meldingen noodzakelijk in de begroting te verwerken (3) Reservering middelen Aardgasvrij (Openbare ruimte)
3.800
Toevoeging middelen aan bestemmingsreserve Aardgasvrij (Financiën)
-3.800
Stand begroting 2023 na 2e Voortgangsmonitor (1): zie 'Financiële effecten', paragraaf 'Ontwikkeling algemene middelen' (2): zoals in de vorige paragraaf toegelicht, is dit effect budget neutraal (3): zie paragraaf Melding die noodzakelijk is om in de begroting te verwerken
1.369
26
Investeringen In deze monitor geven we een toelichting op relevante afwijkingen in de besteding van de investeringsbudgetten. Voorgestelde verdeling mobiliteitsmaatregelen nemen we mee in begrotingswijziging BW-01898. Programma Bereikbaarheid In de Stadsbegroting 2024 is voorgesteld het beschikbare bedrag voor Mobiliteitstransitie te verlagen tot 16,3 miljoen euro (zie paragraaf investering van de Stadsbegroting 2024). Wij stellen voor dit bedrag als volgt in te gaan zetten. Bedragen x € 1.000 Lopen en toegankelijkheid (K000404) Fietsinfrastructuur en fietsparkeren (K000405) Hoofdinfra (s-wegen) (K000406) Verblijfsvriendelijke binnenstad realiseren (K000407) Meer wegen van 50 naar 30 km/u en verkeersveiligheid (K000408) Transferia,Stadsrandhubs en OV (suppletie K000376) Deelmobiliteit stimuleren en het tegengaan van overlast door hubs (K000409) Totaal
totaal 700 8.000 2.000 1.000
2023
2.000
125
2.100
50
325
500 16.300
500
2024 200 2.000 875
2025 300 3.000 800 200
2026 200 3.000
675
700
500
800
750
500
250
250
4.800
6.000
800
5.000
Lopen en toegankelijkheid We willen meer lopen stimuleren, en kleine aanpassingen in de openbare ruimte kunnen looproutes verbeteren. Ook zijn we bezig met een onderzoek naar de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Uitkomst daarvan is een lijst met aanpassingen om toegankelijkheid van de openbare ruimte te vergroten. Fietsinfrastructuur en fietsparkeren We stellen voor een bedrag van 8 miljoen euro te reserveren voor aanpassingen in de fietsinfrastructuur (5 miljoen euro) en fietsparkeren (3 miljoen euro). Dit bedrag zetten we dan onder andere in voor diverse fietsopgaven op de bruggen over de Waal, een bijdrage aan het Veluwe-Waalpad en het verbeteren van fietsparkeren in de binnenstad (o.a. een nieuwe stalling aan de westzijde van het centrum). Hoofdinfra (s-wegen) Goede doorstroming op hoofdwegen (met name S100) is randvoorwaardelijk voor de bereikbaarheid van onze stad. Vooral op het zuidwestelijke deel van de S100 (Neerbosscheweg t/m Scheidingsweg) zijn optimalisaties mogelijk. Hier vinden de komende jaren de werkzaamheden (Winkelsteeg) plaats en willen we werk met werk maken. Wij onderzoeken of het mogelijk is om een fietstunnel te maken onder de S100 ten hoogte van de Rosa de Limastraat. Verblijfsvriendelijke binnenstad De verblijfsvriendelijke binnenstad, waarin de binnenstad autoluw wordt gemaakt, is onderdeel van de ‘Koers voor de binnenstad’.