CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Uitvoeringsprogramma sociaal domein 2026-2027 3.0 - DEF

Beeldvorming I 25 juni 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vluchtelingen- en Asielopvang en Kennismaking Sociaal Domein15.522 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Verordening WMO

Aanpassen verordening WMO naar de laatste wetgeving en de regionale inkoop Herzien nadere regels en financieel besluit

Bemoeizorg

41

Formaliseren en actualiseren afspraken rondom bemoeizorg

Status

Rol gemeente

Impact

Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen

Outcome

Meer oudere inwoners en inwoners met een beperking kunnen in hun vertrouwde omgeving blijven wonen

Output Projectplan / Activiteit

Inwoners en hun netwerk worden actiever betrokken bij het vinden van een passende oplossing Acties

Aanmeldteam

Inzetten op eigen kracht en netwerk door het Aanmeldteam, o.a. door inzet persoonlijk plan, triage en seniorenwijzer

Onafhankelijke Cliëntondersteuning

Vernieuwd inkopen en versterken onafhankelijke cliëntondersteuning

Impact

Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen

Outcome

Inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben, ervaren meer regie over hun leven

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners kunnen meedoen doordat we zorgen voor een beschikbaarheid van kortdurende, activerende ondersteuning Acties Status Rol gemeente

Regionale inkoop; algemeen

Aansluiten bij de regionale inkoop van de producten Wmo begeleiding, beschermd wonen, begeleid wonen in een safehouse en respijtverblijf van de regio Amersfoort

Uitvoeren Regiovisie Samen in de Wijk

Uitvoeren Regiovisie Samen in de Wijk door regionale afspraken lokaal door te voeren

Meer saamhorigheid creëren binnen wooncomplexen

Onderzoeken hoe saamhorigheid in wooncomplexen kan worden versterkt

Regionale inkoop; Beschermd Thuis en opvang

Inzetten van ambulante begeleiding via de regionaal ingekochte Beschermd Thuis-aanbieders

Regionale inkoop; begeleiding

Stoppen met de lokale inkoop van specialistische begeleiding en in plaats daarvan inzetten op het organiseren eigen- en praktische begeleiding binnen het Sociaal Team Volwassenen

42

Status

Rol gemeente

4.6 Thema 6: Voorkomen is beter dan genezen 4.6.1 Strategisch vertrekpunt De gemeente Nijkerk streeft naar een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving voor alle inwoners. Preventie is een sleutel tot het versterken van fysieke en mentale gezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van participatie. Door in te zetten op een gezonde leefstijl, mentale veerkracht en een uitnodigende leefomgeving, willen we voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grote zorgvragen. Preventie is geen aparte lijn, maar een integraal onderdeel van het sociaal domein. De Wet publieke gezondheid (Wpg) is de basis voor hoe we werken aan het beschermen en verbeteren van de gezondheid van de inwoners. Het richt zich op het voorkomen van gezondheidsproblemen, het vroegtijdig opsporen van ziekten en het bevorderen van welzijn (zoals vaccinaties, voorlichting en JGZ). Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor de lokale uitvoering van deze wet. Dat doen we samen met de GGD en andere partners. We zorgen voor goede preventieprogramma’s, volgen de gezondheid van onze inwoners en nemen maatregelen als de volksgezondheid in gevaar komt.

4.6.2 Samenhang De gemeente Nijkerk ziet preventie als een investering in welzijn, leefbaarheid en toekomstbestendige gemeenschappen. Gezondheid wordt gezien als het vermogen van inwoners om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan. We verbinden gezondheid aan andere domeinen zoals bestaanszekerheid, kansengelijkheid en een sterke sociale basis. Dit vraagt om vroegsignalering, domeinoverstijgende samenwerking en het versterken van beschermende factoren zoals mentale veerkracht, gezonde leefstijl, laagdrempelige ondersteuning en sterke sociale netwerken. Preventie is laagdrempelig en dichtbij georganiseerd. We creëren een omgeving die uitnodigt tot meedoen, waarin sport, cultuur en ontmoeting bijdragen aan gezondheid en sociale samenhang.

43

4.6.3 Rol gemeente De gemeente Nijkerk streeft naar een samenleving waarin gezond leven voor iedereen vanzelfsprekend is. Inwoners zijn primair verantwoordelijk voor hun eigen gezondheid, maar wanneer zij belemmeringen ervaren, neemt de gemeente – binnen haar mogelijkheden – drempels weg. De gemeente stuurt op een gezonde leefomgeving, faciliteert toegankelijke sport- en visimogelijkheden en geeft heldere informatie over gezond leven. Daarnaast zorgt zij voor een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en ontspannen, en biedt zij ondersteuning aan inwoners met gezondheidsproblemen. Dit alles gebeurt in nauwe samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners. 4.6.4 Activiteiten en interventies Met activiteiten en interventies wordt gestreefd de in de kadernotitie gestelde resultaten (output) te behalen. Hieronder is per resultaat (output) verwerkt welke interventies worden ingezet om het resultaat te bereiken. Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners voldoen aan de beweegnorm Acties

Aanpak overgewicht

Maken van ketenafspraken voor Kind naar Gezonder Gewicht Maken van ketenafspraken voor Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) Aanstellen JOGG-regisseur

Wijkgericht beweegaanbod

Organiseren wekelijks naschools sportaanbod voor jeugd in alle kernen Organiseren beweegaanbod in schoolvakanties Organiseren wekelijkse beweegpleinen voor volwassenen en senioren

44

Status

Rol gemee nte

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners maken gezondere keuzes in het dagelijks leven Acties

Gezonde leefstijl in de leefomgeving

Invoeren Gezonde Schoolaanpak

Status

Rol gemeente

Status

Rol gemeente

Uitvoeren DrinkWatercampagnes Ontwikkelen gezonde sportomgeving bij verenigingen Aanbieden van leefstijllessen in het basisonderwijs Leefstijlkeuzes ondersteunen via professionals

Doorverwijzen door huisartsen en fysiotherapeuten naar leefstijladvies en buurtsportcoaches Uitvoeren van intake en begeleiding naar passend sport-, beweeg-, of welzijnsaanbod

Gezonde-keuze-zones bij sportverenigingen, ontmoetingsplekken en evenementen

Onderzoeken op welke wijze dit meegenomen kan worden bij het verstrekken van subsidies

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners ervaren een betere fysieke gezondheid Acties

45

Valpreventie en Veilig bewegen

Aanbieden programma’s gericht op balans, mobiliteit en kracht Aanbieden valrisicotesten in samenwerking met fysiotherapeuten Aanbieden veilig en vitaal thuis voor ouderen

Passend aanbod senioren

Aanbieden van wekelijkse WandelFit Plus-groepen Aanbieden Nijkerkse Wandeluitdaging Aanbieden passend aanbod via verenigingsondersteuner

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners ervaren een betere mentale gezondheid Acties

Laagdrempelige inloopvoorziening

Subsidiëren organisatie van herstelactiviteiten bij psychische kwetsbaarheid en het realiseren van een laagdrempelige inloopvoorziening

Suïcidepreventie

Uitvoeren Wet Publieke Gezondheid

Mentaal gezondheidsnetwerk (onderdeel transformatieplan SSE)

Aanbieden van diverse activiteiten voor zowel inwoners als professionals

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

46

Status

Rol gemeente

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners nemen actief deel aan sport, bewegen, cultuur en buurtactiviteiten Acties

Cultuurverbinder

Aanbieden laagdrempelige culturele activiteiten gericht op mentale veerkracht, ontspanning en sociale verbinding Aansluiten bij evenementen van Sportief & Gezond met cultuur- en ontmoetingsactiviteiten Stimuleren beweging door dans en andere creatieve vormen

Buurtsportcoaches

Maken van subsidieafspraken om een actieve en gezonde leefstijl te stimuleren middels sport en bewegen Beleggen van de rollen voor verenigingsondersteuner en JOGG-regisseur Aanbieden van Club Xtra

Verenigingsleven

Verstrekken van waarderingssubsidies aan sport-, cultuur- en jeugdverenigingen Stimuleren veilige, inclusieve en gezonde verenigingen (4 V’s)

Onderwijs

Versterken cultuureducatieprogramma’s voor alle basisscholen Verbinden lokale aanbieders cultuur en onderwijs Ondersteunen talentontwikkeling en cultuurparticipatie op basisscholen

Beter bereik van specifieke doelgroepen

Bereiken van nieuwe inwoners, statushouders, migranten en inwoners met beperkte mobiliteit

Cultuurevenementen

Organiseren Nijkerks Muziekfestival Organiseren Kunstweek Organiseren Poëzie route

47

Status

Rol gemeente

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners ervaren hun leefomgeving als gezond, uitnodigend en sociaal veilig Acties

Werken samen met het ruimtelijk domein op het thema gezondheid Meer beweegroutes in openbare ruimte

Aansluiten bij ruimtelijke ontwikkelingen. Denk aan: de omgevingsvisie, omgevingstafels en de LIOR.

Betere samenwerking tussen het ruimtelijk en sociaal domein

Voeren van structureel overleg

Impact

Onze inwoners groeien op in een kansrijke omgeving en zijn gezond

Outcome

Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond

Output Projectplan / Activiteit

Meer inwoners ervaren hun leefomgeving als gezond, uitnodigend en sociaal veilig Acties

GGD

Bieden van subsidie voor afspraken over toegankelijke basisvoorzieningen en gezondheidsmonitoring

AED

Subsidiëren voor dekkend aanbod van AED

48

Status

Rol gemeente

Status

Rol gemeente

Aanleggen van gecertificeerde/onderscheiden routes voor bewegen

5. Sociaal Team: motor van de beweging naar voren De gemeente Nijkerk heeft de wettelijke taak om inwoners goede, tijdige en toegankelijke ondersteuning te bieden. Dit vraagt om een sterke, herkenbare toegang en een lokaal team dat werkt vanuit de leefwereld van inwoners. Het Sociaal Team vervult hierin een centrale rol. Het team is zowel de ingang voor vragen over zorg, ondersteuning, veiligheid, inkomen en participatie als de plek waar basishulp en regie samenkomen. Deze opdracht volgt direct uit het Overkoepelend Beleidsplan, dat het Sociaal Team positioneert als integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend. De Kadernotitie benadrukt dat sterke lokale teams noodzakelijk zijn om de strategische bewegingen te realiseren: van zorg naar voorzorg, van fragmentatie naar samenhang en van systeemlogica naar de leefwereld. Het versterken van het Sociaal Team is daarmee een essentiële bouwsteen van de beweging naar voren. 5.1 Opdracht en positionering van het Sociaal Team Het Sociaal Team vervult de volgende opdracht: 1. Laagdrempelige toegang Het Sociaal Team is de herkenbare toegang voor informatie, advies en lichte ondersteuning. 2. Basishulp dichtbij Het team biedt basishulp waarmee veel vragen vroegtijdig worden opgelost — gericht op normaliseren, versterken van veerkracht en het benutten van het netwerk. 3.

Gerichte inzet van formele ondersteuning Consulenten bieden reguliere begeleiding en voeren regie bij complexe situaties. Lichte, praktische begeleiding wordt structureel in het team georganiseerd. 4. Samenwerken met de wijk Het Sociaal Team werkt nauw samen met de sociale basis, zodat formele zorg zo laat mogelijk nodig is. 49

5. Domeinoverstijgende samenwerking Het team werkt intensief samen met onderwijs, zorg, veiligheid, werk & inkomen, corporaties en het medisch domein. 6. Doelmatige inzet van zorg Het team draagt bij aan het afschalen en verkorten van geïndiceerde zorg door te normaliseren, vroeg te signaleren en consistent regie te voeren. Deze opdracht is onlosmakelijk verbonden met de zes thema’s uit het sociaal domein en vormt een belangrijke drijver van de strategische bewegingen. 5.2 De ontwikkelopgave van het Sociaal Team De komende jaren groeit het Sociaal Team door naar een sterker, herkenbaarder en beter toegerust team dat inwoners eerder, eenvoudiger en dichter bij huis kan ondersteunen. Deze ontwikkeling sluit aan bij de beweging naar voorzorg, het versterken van de sociale basis en het verminderen van (de druk op) geïndiceerde zorg. Een belangrijk onderdeel hiervan is het versterken van basishulp. Het Sociaal Team wordt nadrukkelijker de plek waar inwoners met lichte vragen terechtkunnen, waar normaliseren centraal staat en waar samen met inwoners wordt gekeken naar oplossingen in hun eigen netwerk. Praktische, kortdurende begeleiding krijgt een vaste plek binnen het team, terwijl consulenten zich richten op reguliere, methodische begeleiding en het voeren van regie in meer complexe situaties.

Daarnaast werkt het Sociaal Team aan een duidelijke en consistente triage, zodat altijd helder is welke ondersteuning passend is: van praktische hulp tot basishulp, van reguliere begeleiding tot specialistische zorg. Stress-sensitieve dienstverlening wordt hierin geïntegreerd, net als het uitgangspunt dat altijd eerst wordt gekeken naar wat inwoners zelf kunnen en wat hun netwerk of de sociale basis kan bieden. De samenwerking met partners wordt verder versterkt. Het Sociaal Team vormt samen met scholen, huisartsen, GGZ, veiligheidspartners, werk & inkomen en woningcorporaties een samenhangend netwerk rondom inwoners. Ook sluit het team aan bij regionale structuren zoals ondersteuning met noodzakelijk verblijf en Beschermd Thuis, waardoor vroegtijdige inzet en tijdige uitstroom beter worden geborgd. 50

Bij ondersteuning van inwoners die (weer) zelfstandig wonen, werkt het team met een vaste basis set aan ondersteuning. Regionale ambulante begeleiding wordt waar nodig aangevuld met lokale ondersteuning vanuit praktische begeleiding of basishulp. Afstemming met WSN over gereserveerde woningen en doorstroom vormt hierbij een belangrijk onderdeel. Tot slot ontwikkelt het Sociaal Team zich verder in professionaliteit en werkwijze. Werkprocessen, juridische kaders en mandaten worden geactualiseerd, en het team gaat steeds meer datagedreven werken door aan te sluiten op het gemeentelijke dashboard. Zo ontstaat een lerende organisatie die haar effecten zichtbaar maakt en gericht kan sturen op verbetering. 5.3 Bijdrage aan de strategische bewegingen Het Sociaal Team is de spil in de uitvoering van de vijf strategische bewegingen uit de Kadernotitie. In de dagelijkse praktijk vertaalt het team deze bewegingen naar concrete ondersteuning dichtbij de leefwereld van inwoners. Dit gebeurt via een samenhangende werkwijze die is gericht op preventie, regie en samenwerking. Hieronder wordt per strategische beweging beschreven hoe het Sociaal Team hieraan bijdraagt. 1. Langer zelfstandig wonen en bestaanszekerheid als fundament Het Sociaal Team draagt bij aan bestaanszekerheid en langer zelfstandig wonen door tijdig basishulp te bieden en problemen vroeg te signaleren. • • •

Basishulp en praktische ondersteuning gaan vóór inzet van specialistische zorg Vroegsignalering in de wijk (bijvoorbeeld bij schulden, overbelasting of woonproblematiek) Ondersteuning bij het behouden van regie over wonen, financiën en dagelijks functioneren

Door normaliseren waar mogelijk en tijdig bijschakelen waar nodig, wordt voorkomen dat problemen escaleren en zwaardere zorg noodzakelijk wordt. 2. Gezondheid en preventie als uitgangspunt Preventie is leidend in het handelen van het Sociaal Team. Gezondheid wordt hierbij breed benaderd: fysiek, mentaal en sociaal. • 51

Vroegsignalering van stress, overbelasting, mentale klachten en ongezonde leefpatronen

• •

Aansluiting bij de sociale basis, sport, welzijn en preventieve voorzieningen Stimuleren van gezonde keuzes en dagelijkse structuur

Het team werkt vanuit het principe van zorg naar voorzorg en draagt zo bij aan het voorkomen van zwaardere zorgvragen. 3. Inclusie en participatie bevorderen Het Sociaal Team werkt vanuit de leefwereld van inwoners en ondersteunt participatie naar vermogen. • • •

Ondersteuning afgestemd op wat inwoners aankunnen en belangrijk vinden Duidelijke, begrijpelijke en toegankelijke communicatie Actieve verbinding met onderwijs, werk & inkomen, welzijn en vrijwilligersnetwerken

Door barrières weg te nemen en ondersteuning laagdrempelig te organiseren, wordt participatie vergroot en uitsluiting voorkomen. 4. Versterken van dagelijkse veerkracht Dagelijkse veerkracht staat centraal in de ondersteuning door het Sociaal Team. • • •

Normaliseren van problemen waar dat kan Versterken van informele steun en sociale netwerken Eén gezin – één plan – één regisseur

Het team verschuift de focus van individuele oplossingen naar duurzame ondersteuning in de context van het dagelijks leven, met warme overdrachten waar nodig. 5. Integrale samenwerking als organiserend principe Het Sociaal Team werkt domeinoverstijgend en lerend, in nauwe samenwerking met partners. • • • 52

Samenwerking met onderwijs, zorg, veiligheid, woningcorporaties en werk & inkomen Datagedreven en lerend werken met indicatoren op impact, outcome en output Structurele monitoring en bijsturing via het dashboard

Zo wordt fragmentatie voorkomen en ontstaat samenhangende ondersteuning rondom inwoners en gezinnen. Samenvattend Het Sociaal Team vormt daarmee de concrete uitvoeringsschakel van de strategische bewegingen. Door de combinatie van preventief werken, werken vanuit de leefwereld, netwerkgericht ondersteunen en integraal samenwerken, maakt het team de beweging van beleid naar praktijk — en van zorg naar voorzorg — zichtbaar en toetsbaar. 5.4 Projectplan ‘Versterken Sociaal team’ Hoewel dit uitvoeringsprogramma de inhoudelijke opdracht voor het Sociaal Team beschrijft, is voor de daadwerkelijke uitvoering een nadere organisatorische uitwerking nodig. Daarom wordt een apart projectplan Versterken Sociaal Team opgesteld. Dit projectplan vormt de praktische vertaalslag van de beweging die in dit uitvoeringsprogramma wordt beschreven. In het projectplan wordt uitgewerkt hoe de rol van het Sociaal Team verder wordt aangescherpt, hoe mandaten en verantwoordelijkheden worden vormgegeven en hoe triage, toeleiding en werkprocessen worden ingericht. Ook worden hierin de juridische kaders voor Wmo, Jeugd en Participatiewet geborgd en wordt beschreven welke interne organisatieontwikkeling nodig is om deze werkwijze te ondersteunen.

Daarnaast maakt het projectplan inzichtelijk hoe de samenwerking met partners wordt georganiseerd en welke stappen en fasering nodig zijn voor een zorgvuldige implementatie. Waar dit uitvoeringsprogramma het wat en waarom van de versterking van het Sociaal Team beschrijft, legt het projectplan vast hoe deze beweging in de praktijk wordt gerealiseerd.

53

6. Financiële beweging De strategische koers zoals beschreven in de kadernotitie vraagt om een duidelijke beweging naar de voorkant van het sociaal domein. Dit betekent een verschuiving van een reactieve naar een proactieve aanpak: door te investeren in preventie, een sterke sociale basis en een goed functionerende toegang, voorkomen we dat inwoners later zwaardere en duurdere vormen van zorg nodig hebben. Deze beweging is noodzakelijk om zowel de kwaliteit van ondersteuning te verbeteren als de financiële houdbaarheid van het sociaal domein te waarborgen.

6.1 Verschuiving van middelen Om deze beweging mogelijk te maken, is in de kadernotitie vastgesteld dat middelen worden verschoven van geïndiceerde zorg naar gezondheid, toegang, preventie, sociale basis en het sociaal team. Voor de periode 2026 en 2030 gaat het om een totale verschuiving van circa € 1,2 miljoen vanuit de Wmo en Jeugd. De verschuiving binnen Jeugdhulp is in de kadernotitie grotendeels gebaseerd op de verwachte effecten van de Hervormingsagenda, terwijl de verschuiving binnen de Wmo grotendeels gebaseerd is op de verwachte effecten van het versterken van het sociaal team. Dit uitvoeringsprogramma geeft invulling aan de verschuivingen die in deze periode al concreet en zonder bezuinigingscomponent kunnen worden uitgewerkt en bevat daarnaast aanvullende interventies. In kadernotitie opgenomen verschuiving van geïndiceerde zorg naar Gezondheid, toegang, preventie en cultuur Onderdeel 2026 2027 2028 2029 2030 Verschuiving Jeugd 141.899 283.798 425.697 425.697 Verschuiving Wmo 100.000 192.450 384.900 577.350 769.800 Totaal 100.000 334.349 668.698 1.003.047 1.195.497 In dit uitvoeringsprogramma geven we invulling aan de verschuiving voor de eerste twee jaren (2026 en 2027). Voorafgaand aan dit uitvoeringsprogramma is de Hervormingsagenda opgesteld en een belangrijk onderdeel van de beweging al in gang gezet.

De financiële effecten die voortvloeien uit de Hervormingsagenda vallen buiten de scope van de financiële verschuiving die is opgenomen in de kadernotitie en waar invulling aan wordt gegeven in het uitvoeringsprogramma, omdat deze naast een inhoudelijke verschuiving ook een bezuinigingsopgave bevat. De Hervormingsagenda vormt daarmee een belangrijk, maar separaat uitgewerkt onderdeel van de totale verschuiving binnen Jeugd. 54

Dit uitvoeringsprogramma richt zich op 2026 en 2027, zodat focus gehouden wordt op de eerste, uitvoerbare stappen binnen de beweging. Hiermee ontstaat ruimte om in de periode daarna (2028 en verder) integrale afwegingen te maken. Dit sluit bovendien aan bij de bestuurlijke realiteit: met een nieuw college en een nieuwe raad is het zorgvuldig om ruimte te laten voor politieke weging en koersbepaling, voordat voor de latere jaren definitieve keuzes worden vastgelegd.

6.2 Benodigde keuzes en financiële afwegingen De beweging naar de voorkant vraagt om gerichte keuzes binnen een context van financiële schaarste. Niet alle initiatieven leiden op korte termijn tot minder zware zorg, maar kunnen wel noodzakelijk zijn om de beweging structureel mogelijk te maken. Daarom hanteren wij onderstaande typen interventies, projecten en werkwijzen als leidraad voor de selectie van initiatieven die bijdragen aan de verschuiving van middelen van de achterkant naar de voorkant. De eerste twee categorieën dragen direct bij aan de beweging, de derde categorie is nodig om middelen vrij te spelen en de beweging duurzaam te ondersteunen. 1. Initiatieven aan de voorkant die (zwaardere) zorg voorkomen door vroegtijdige ondersteuning en preventie te bieden en de zelfredzaamheid en het eigen netwerk te versterken. 2. Initiatieven gericht op substitutie, waarbij ondersteuning wordt verschoven van zwaardere naar lichtere vormen én waar mogelijk van individuele naar collectieve voorzieningen, zodat normaliseren en passende ondersteuning centraal komen te staan. 3. Afbouwen, aanscherpen of stoppen van interventies of werkwijzen die onvoldoende effect opleveren, niet bijdragen aan de strategische beweging of die niet doelmatig zijn, zodat middelen worden vrijgemaakt voor de voorkant.

6.3 Selectie van initiatieven Binnen de organisatie zijn diverse initiatieven geïnventariseerd, waarvoor vervolgens projectplannen zijn ingediend. Om zorgvuldig en transparant te bepalen welke initiatieven worden meegenomen binnen de beweging naar voren, is het afwegingskader uit bijlage 3 toegepast. Dit afwegingskader bestaat uit vier opeenvolgende stappen: 1. Direct afwijzen 2. Voorlopig afwijzen 3. Direct toewijzen 55

4. Prioritering op basis van puntenscore Onderstaand overzicht toont de projecten die in 2026 en 2027 worden uitgevoerd, inclusief de benodigde investering en/of verwachte besparing. De opgenomen projecten voldeden allemaal onder de voorwaarden voor directe toewijzing. Voor deze projecten is daarom geen puntenscore toegepast. Initiatieven kregen direct voorrang wanneer zij direct leiden tot een besparing die gelijk of groter is dan de investering; gebaseerd zijn op bestuurlijke toezeggingen of; een fundament vormen voor andere interventies voor de beweging naar de voorkant. In bijlage 4 wordt een korte toelichting gegeven op de interventies en de verschuiving van middelen over de taakvelden heen.

Typen interventies en projecten

2026 (€ x1000) Benodigde Verwachte investering besparing

Taakveld WMO

Initiatieven

6.712 Begeleiding WMO (besparing)

Doelmatiger indiceren Wmo begeleiding (versterken sociaal team) Zelf lichte en reguliere begeleiding bieden Wmo (versterken sociaal team) Stimuleringsregeling starten

3. Aanscherpen, afbouwen of stoppen

0

100

-100

0

150

-150

2. Interventies gericht op substitutie

60

0

60

200

100

1. Voorkantinterventies

40

Lange termijn

40

40

100 (rest lange termijn) Lange termijn

Onderwijs tussenvoorziening starten

2. Interventies gericht op substitutie

50

100

-50

Inzet bibliotheek op onderwijsachterstanden Cultuureducatie

1. Voorkantinterventies

25

25

1. Voorkantinterventies

15

Lange termijn Lange termijn

6.712 Begeleiding WMO (besparing en investering) 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (investering) Jeugd 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal (besparing) 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (investering) 2.6 Media (investering) 5.3 Cultuurparticipatie (investering)

56

Saldo

2027 (€ x1000) Benodigde Verwachte investering besparing

Saldo

40

15

Algemeen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (investering) Totaal

Doet en ontmoet bestendigen

1. Voorkantinterventies

100

100

0

20

Lange termijn

20

350

350

0

De genoemde benodigde investeringen en verwachte besparingen zijn op dit moment indicatief. In sommige gevallen moeten effecten nog verder worden doorgerekend of is aanvullende onderbouwing nodig. Ook zijn er projectplannen of interventies die nog verder uitgewerkt of vastgesteld moeten worden, zoals de stimuleringsregeling. De financiële effecten worden in de komende periode verder geconcretiseerd en waar nodig bijgesteld.

7. Borging 7.1 Van richting tot realisatie

57

Om de ambities en doelen uit het uitvoeringsprogramma duurzaam te realiseren, is borging essentieel. Borging betekent dat de gemaakte keuzes, wijze van werken en beoogde effecten niet tijdelijk of projectmatig van aard zijn, maar structureel worden verankerd in de sturing, organisatie en uitvoering van het sociaal domein. De borging van het uitvoeringsprogramma rust op drie samenhangende pijlers die gezamenlijk zorgen voor continuïteit en samenhang tussen strategie en praktijk: Richting en inzicht: het uitvoeringsprogramma 2026–2027 biedt duidelijke doelen, keuzes en prioriteiten. Met opvolgende uitvoeringsprogramma’s wordt deze koers verder verdiept en aangescherpt, op basis van voortgang en opbrengsten. Organisatie en werkwijze: door passende processen, systemen en overlegstructuren wordt sturing en uitvoering mogelijk gemaakt. Opgavegericht samenwerken, organisatie gestuurd werken en de ontwikkeling van dashboards spelen hierin een belangrijke rol. Uitvoering en projectrealisatie: via concrete projecten en interventies krijgt het uitvoeringsprogramma vorm in de praktijk. Onder andere met het projectplan Versterken Sociaal Team en aanpalende projecten wordt gewerkt aan de gewenste beweging zoals verwoord in het uitvoeringsprogramma.

In de volgende paragrafen wordt toegelicht hoe deze drie pijlers zijn uitgewerkt en geborgd in doelstellingen, organisatie, sturing en monitoring.

7.2 Richting en inzicht 7.2.1 Doel en uitgangspunten De borging van het uitvoeringsprogramma is essentieel om de strategische bewegingen binnen het sociaal domein duurzaam te verankeren in de gemeentelijke organisatie en in de samenwerking met maatschappelijke partners. Borging betekent dat het uitvoeringsprogramma en de voortvloeiende inzet structureel onderdeel wordt van beleid, uitvoering en monitoring. Uitgangspunten voor borging zijn: 58

•

Integraliteit: Het uitvoeringsprogramma is verweven met alle relevante beleidsvelden en processen.

•

Continuïteit: De uitvoering en monitoring zijn geborgd in de reguliere P&C-cyclus.

•

Transparantie: Voortgang en resultaten zijn inzichtelijk voor bestuur, organisatie en samenleving.

•

Lerende aanpak: Inzet is flexibel en kan worden bijgestuurd op basis van data en evaluatie.

7.2.2. Monitoring en evaluatie •

Indicatoren: Voor elk thema zijn indicatoren vastgesteld die geëvalueerd worden.

•

Evaluatie: Jaarlijkse evaluatie van interventies op effectiviteit en doelmatigheid.

•

Bijsturing: Op basis van data en feedback wordt uitvoering van het uitvoeringsprogramma waar nodig aangepast.

7.3 Organisatie en werkwijze 7.3.1 Organisatorische verankering Binnen de pijler ‘organisatie en werkwijze’ wordt het uitvoeringsprogramma structureel verankerd in de bestaande organisatie- en overlegstructuren. •

Projectstructuur: De rollen van bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever, projectleiders, kartrekkers en werkgroepen blijven gedurende de looptijd van het uitvoeringsprogramma duidelijk belegd.

•

Managementteam: Het managementteam en de strategisch beleidsadviseurs bewaken de integraliteit en koppeling met andere domeinen.

•

Thematische werkgroepen: De werkgroepen blijven verantwoordelijk voor de uitwerking en uitvoering van interventies binnen hun thema, inclusief monitoring van indicatoren.

59

•

Opgavegericht samenwerken: Opgavegericht samenwerken vormt een belangrijk uitgangspunt binnen de organisatorische verankering. Dit betekent dat maatschappelijke opgaven leidend zijn in plaats van de organisatie- of domeingrenzen. Medewerkers uit verschillende disciplines en domeinen werken vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid samen aan concrete opgaven, met ruimte voor maatwerk en gezamenlijke afwegingen. Opgavegericht Samenwerken helpt om meer integraal en resultaatgericht te werken aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Er is hiermee duidelijkheid over opdrachtgeverschap en er wordt projectmatig gewerkt. Vastgestelde bestuursopdrachten worden opgenomen in de database opgavegericht samenwerken: Een keer per kwartaal wordt de database met bestuursopdrachten geüpdatet, ter monitoring en evaluatie.

•

Participatie samenwerkingspartners: Partners zijn onlosmakelijk verbonden aan het uitvoeringsprogramma. Ook tijdens de uitvoering wordt de samenwerking met partners structureel voortgezet. De gemeente stimuleert dat partners elkaar vinden. Zo faciliteert de gemeente bijeenkomsten en netwerken met partners. Dit biedt mogelijkheden tot evaluatie en aanscherping van het uitvoeringsprogramma. Het vergroot de draagkracht in de samenleving en borgt continue aansluiting op de leefwereld. Hiermee blijft het uitvoeringsprogramma een gezamenlijke opgave van gemeente, inwoners en maatschappelijke partners en wordt eigenaarschap breder belegd dan alleen bij de gemeente.

7.3.2 Koppeling aan P&C-cyclus Het uitvoeringsprogramma wordt onderdeel van de reguliere planning- en controlcyclus: •

Jaarlijkse rapportage: Voortgang op impact-, outcome- en outputniveau wordt opgenomen in de programmabegroting en jaarrekening.

60

•

Dashboard: Real-time monitoring van indicatoren via een digitaal dashboard.

•

Beeldvormende momenten: Jaarlijkse terugkoppeling aan de gemeenteraad en maatschappelijke partners.

7.4 Uitvoering en realisatie 7.4.1 Projectplan Sociaal Team en overige projecten Het uitvoeringsprogramma beschrijft wat we willen bereiken en waarom deze beweging in het sociaal domein noodzakelijk is. Voor een zorgvuldige en samenhangende uitvoering is daarnaast een nadere uitwerking nodig van hoe deze ambities in de praktijk worden gerealiseerd. Dit gebeurt via afzonderlijke projectplannen en de uitvoering van overige projecten die bijdragen aan de doelen van het uitvoeringsprogramma. Een belangrijk onderdeel hiervan is het projectplan Versterken Sociaal Team. Dit projectplan werkt de ontwikkelopgave van het Sociaal Team verder uit, waaronder de positionering van het team, de werkwijze, triage, mandaten en samenwerking met partners. Het Sociaal Team fungeert daarmee als motor van de beweging naar voren en als verbindende schakel tussen preventie, basishulp, specialistische ondersteuning en de sociale basis. Naast het projectplan voor het Sociaal Team worden binnen de looptijd van het uitvoeringsprogramma ook andere projecten uitgevoerd. Deze projecten zijn gericht op het realiseren, versterken of implementeren van interventies die bijdragen aan de strategische bewegingen, de themadoelen en de gewenste effecten voor inwoners. Samen vormen zij de concrete vertaling van beleid naar uitvoering.

In de volgende paragraaf wordt beschreven hoe we omgaan met de beoordeling, prioritering en borging van deze projecten, en op welke wijze ruimte wordt geboden aan nieuwe initiatieven die tijdens de uitvoeringsperiode ontstaan.

7.4.2 Toevoegen en aanpassen van projecten Tijdens de looptijd van het uitvoeringsprogramma kunnen nieuwe projecten, interventies of acties worden toegevoegd. Dit is nodig om ruimte te houden voor ontwikkelingen in de samenleving, nieuwe wettelijke verplichtingen, inzichten uit monitoring of kansen die ontstaan in samenwerking met partners. Tegelijkertijd is helderheid belangrijk: niet elk idee wordt automatisch een project binnen het uitvoeringsprogramma. Projecten kunnen ook worden afgeschaald, beëindigd of vervangen wanneer monitoring laat zien dat ze onvoldoende bijdragen aan de gewenste resultaten.

61

Bijlage: 1. Uitleg Verandertheorie (uit kadernotitie) 2. Lijst met activiteiten en indicatoren (naar nummering dashboard). 3. Afwegingskader voor selectie initiatieven 4. Toelichting op geselecteerde initiatieven 5. Begrippenlijst

62

Bijlage 1: Verandertheorie (Theory of Change)

De Verandertheorie is een methodiek waarmee we inzichtelijk maken welke stappen nodig zijn om van strategische doelen naar concrete resultaten te komen. Het is een denkkader en visualisatietool waarmee je systematisch beschrijft hoe en waarom een gewenste verandering tot stand komt. Het legt de logische verbanden bloot tussen: • • • •

Strategische doelen (waar willen we naartoe?) Interventies/activiteiten (wat gaan we doen?) Output en effecten (wat levert het op?) Aannames en context (waarom denken we dat dit werkt?)

Het helpt ons dus om doelen, activiteiten en effecten logisch met elkaar te verbinden en onderbouwd keuzes te maken. Het creëert helderheid en focus en het zorgt voor samenhang, immers verbindt het beleid, uitvoering en impact. Ook helpt het in de verantwoording, het maakt keuzes transparant en onderbouwd. Tevens biedt het een basis voor monitoring en bijsturen. Om bovenstaande redenen hebben we in het kaderstellende stuk dan ook de Verandertheorie gebruikt om de concretiseringsslag te maken.

63

Bijlage 2: Indicatoren per output Ondergenoemde genummerde indicatoren corresponderen met de indicatoren in het dashboard. Output per thema Thema 1: Bestaanszekerheid

Indicatoren

Relatief meer inwoners stromen succesvol uit schuldhulpverlening

1.6; 1.8; 1.9

Aandeel aanvragen minimaregelingen neemt in verhouding tot rechthebbenden toe Regelingen worden toegankelijker en zijn beter bij inwoners bekend

1.7 1.10.1; 1.10.2

Thema 2: Kansrijk Opgroeien Minder gezinnen krijgen een dwang/ drangmaatregel opgelegd Als er hulp wordt ingezet, is deze zo licht mogelijk, zo zwaar als nodig is

2.8; 2.9; 2.10

Ontwikkelrisico’s bij jonge kinderen worden eerder gesignaleerd en begeleid Gezinnen en hun netwerk worden actief betrokken bij hun hulptraject

2.7

De natuurlijke leefomgeving kan het probleem beter opvangen

2.4; 2.11; 2.12

De pedagogische context van kinderen wordt versterkt

2.4; 2.11; 2.12

Kinderen volgen zo nabij mogelijk passend onderwijs

2.5; 2.6

2.3

2.4

Thema 3: Sociale Basis Inwoners ervaren meer sociale steun

3.1

Meer inwoners zijn bekend met en maken gebruik van de activiteiten van de sociale basis Meer inwoners doen vrijwilligerswerk en zetten hun talenten en kennis in voor elkaar Meer inwoners met een hulpvraag maken gebruik van de voorzieningen in de sociale basis

3.3; 3.4

64

3.5; 3.6 3.4

De gemeente erkent, waardeert en ondersteunt vrijwilligers en mantelzorgers Er is een stevige verbinding tussen het sociaal- en medisch domein

3.7 3.8

Thema 4: Antidiscriminatie, diversiteit en inclusie Inwoners en organisaties ervaren anti-discriminatie als norm

4.2; 4.4; 4.5

Inwoners ervaren het effect van inclusie

4.1; 4.2

Inwoners ontvangen en begrijpen de juiste informatie

4.7; 4.10

Inwoners ervaren dat de publieke ruimte toegankelijk is

4.6; 4.7; 4.8

Inwoners dragen bij aan beleid

4.7; 4.9

Thema 5: (Langer) zelfstandig kunnen wonen Voor mantelzorgers zetten we in op beschikbaarheid en inzet van respijtvoorzieningen Ondersteuning voor inwoners wordt meer lokaal georganiseerd

5.5; 5.6

Inwoners en hun netwerk worden actiever betrokken bij het vinden van een passende oplossing Meer inwoners kunnen meedoen doordat we zorgen voor een beschikbaarheid van kortdurende, activerende ondersteuning

5.7; 5.8.1; 5.8.2; 5.9

5.6

5.6; 5.7; 5.8.1; 5.8.2

Thema 6: Voorkomen is beter dan genezen Meer inwoners voldoen aan de beweegnorm

6.1; 6.6.1

Meer inwoners maken gezondere keuzes in het dagelijks leven

6.2

Meer inwoners ervaren een betere fysieke gezondheid

6.2; 6.3

Meer inwoners ervaren een betere mentale gezondheid

6.4; 6.5

Meer inwoners nemen actief deel aan sport, bewegen, cultuur en buurtactiviteiten Meer inwoners ervaren hun leefomgeving als gezond, uitnodigend en sociaal veilig Basisdienstverlening op het gebied van publieke gezondheid is toegankelijk en effectief

6.6.2; 6.7

65

6.7 6.8; 6.9; 6.10

Bijlage 3. Afwegingskader voor selectie initiatieven Om zorgvuldig en transparant te bepalen welke initiatieven worden meegenomen binnen de beweging naar voren, hanteren we een afwegingskader dat bestaat uit vier opeenvolgende stappen. Stap 1. Direct afwijzen In deze eerste toets wordt beoordeeld of een initiatief überhaupt in aanmerking komt. Wanneer één van onderstaande vragen met nee wordt beantwoord, wordt het initiatief direct afgewezen. 1. Sluit het initiatief aan bij één van de drie categorieën van de beweging naar voren en draagt het daarmee bij aan het voorkomen van (zwaardere) zorg, substitutie of het vrijspelen van middelen door doelmatiger of efficiënter te werken? 2. Sluit het initiatief aan bij de doelstellingen uit de kadernotitie? 3. Is op basis van een eerste inschatting te verwachten dat het initiatief zowel doeltreffend als doelmatig genoeg is om de beoogde doelen te ondersteunen? Stap 2. Voorlopig afwijzen Wanneer een initiatief inhoudelijk kansrijk lijkt, maar nog niet voldoende is uitgewerkt om te kunnen beoordelen, wordt het voorlopig afgewezen. Wanneer onderstaande vraag met nee wordt beantwoord, wordt het initiatief voorlopig afgewezen. 4. Is het projectplan voldoende uitgewerkt om te kunnen beoordelen? Stap 3.

Direct toewijzen Sommige initiatieven kunnen direct worden toegewezen wanneer zij aantoonbaar bijdragen aan de financiële of bestuurlijke randvoorwaarden van de beweging. Wanneer één van onderstaande vragen met ja wordt beantwoord, komt het initiatief direct in aanmerking voor toewijzing, volgens de prioriteitsvolgorde zoals hieronder weergegeven. 5. Zijn de verwachte financiële baten direct en aantoonbaar groter dan de financiële kosten? 66

6. Komt voort uit reeds vastgesteld beleid en genomen besluiten (i.v.m. overgangsfase)? 7. Betreft het een initiatief dat behoort tot de basisstructuur of het fundament van de beweging? Deze krijgen automatisch prioriteit boven andere typen. Stap 4. Prioriteren op basis van puntenscore Wanneer een initiatief niet direct wordt afgewezen of toegewezen, wordt het beoordeeld en gerangschikt op basis van een puntenscore. Hierbij wordt gekeken naar onderstaande factoren. 1. Kosten–baten • • • • •

Financiële baten Maatschappelijke baten Preventieve werking Onderbouwing en bewezen effectiviteit Realistische aannames

2. Doeltreffendheid • • •

Verwachte impact op doelen uit de kadernotitie Verwachte impact op de doelgroep Korte én lange termijn effecten

3. Uitvoerbaarheid • • • •

Realistische planning Haalbaarheid binnen beschikbare capaciteit Risico’s en afhankelijkheden beheersbaar Betrokken partners en randvoorwaarden

4. Integraliteit/ bijdrage aan meerdere doelen 67

• •

Mate waarin het project meerdere doelen raakt Mate waarin het bijdraagt aan de beweging naar voren (preventie, vroegsignalering, lichte ondersteuning)

5. Duurzaamheid • • •

Langetermijnwaarde Structurele borging Continuïteit na projectperiode

6. Mate van uitwerking • • •

68

Is het plan concreet, volledig en onderbouwd? Zijn interventielogica en aannames helder? Zijn alternatieven overwogen?

Bijlage 4. Toelichting op geselecteerde initiatieven Initiatieven Doelmatiger indiceren Wmo (versterken sociaal team)

Typen interventies en projecten 3. Aanscherpen, afbouwen of stoppen

Zelf lichte en reguliere begeleiding bieden Wmo (versterken sociaal team)

2. Interventies gericht op substitutie

69

Toelichting Met deze interventie wordt binnen Wmo scherper en zorgvuldiger geïndiceerd, met als uitgangspunt wat een inwoner daadwerkelijk helpt en op de lange termijn duurzaam is. Door het versterken van het Sociaal Team en het toepassen van de doorbraakmethode wordt integraal gekeken naar de situatie van inwoners, waarbij eerst wordt onderzocht welke lichte ondersteuning, basishulp of inzet van het netwerk passend is, voordat zwaardere zorg wordt ingezet. Dit draagt bij aan de beweging naar voren doordat onnodige inzet en langdurig gebruik van zware zorg wordt voorkomen en ondersteuning dichter bij de leefwereld van inwoners wordt georganiseerd. De interventie vraagt geen aanvullende investering, maar leidt op termijn wel tot besparingen door beperking van instroom en duur van zware Jeugd- en Wmo-zorg. Met deze interventie gaat de gemeente, in samenwerking met maatschappelijke partners, zelf lichte en reguliere begeleiding bieden die voorheen via geïndiceerde zorg werd ingekocht. Door deze begeleiding dichter bij het Sociaal Team te organiseren, kan sneller worden opgeschaald wanneer nodig en juist worden afgeschaald wanneer ondersteuning kan worden overgedragen aan de sociale basis. Dit versterkt de beweging naar voren doordat inwoners eerder passende, praktische ondersteuning krijgen en het gebruik van zware en langdurige zorg wordt verminderd.

De interventie vraagt een investering in personeel en capaciteit voor het bieden van eigen begeleiding, maar leidt op termijn tot besparingen doordat minder specialistische en dure zorg hoeft te worden ingezet

Onderwijs tussenvoorziening starten

2. Interventies gericht op substitutie

Stimuleringsregeling starten

1. Voorkantinterventies

Inzet bibliotheek op onderwijsachterstanden

1. Voorkantinterventies

70

en de duur van zorgtrajecten afneemt. Tegelijkertijd ontwikkelt het Sociaal Team zich van voornamelijk indicerend naar meer ondersteunend en hulpverlenend werken. De tussenvoorziening betreft een extra onderwijsgroep voor 4-jarige kinderen die nog niet schoolklaar zijn en waarvoor geen passende plek beschikbaar is. De groep biedt ontwikkelingsgerichte ondersteuning in de onderwijssetting van het speciaal basisonderwijs, in nauwe samenwerking met een reguliere basisschool, met als doel uitstroom naar regulier onderwijs. Dit voorkomt inzet van zwaardere zorg zoals dagbehandeling of KDV+, die aanzienlijk kostbaarder zijn. Daardoor verdient de voorziening zichzelf al snel terug. Tegelijk vermindert dit het aantal thuiszitters en versterkt het de samenwerking tussen onderwijs, opvang en jeugdhulp, wat bijdraagt aan een ononderbroken ontwikkeling en minder zorg op latere leeftijd. De stimuleringsregeling ondersteunt inwonersinitiatieven die vanuit de samenleving zelf ontstaan en bijdragen aan een sterke, sociale en veerkrachtige gemeenschap. Door inwoners ruimte te geven om activiteiten in hun eigen leefomgeving te organiseren, sluiten we aan bij de energie, betrokkenheid en talenten die lokaal al aanwezig zijn. Deze initiatieven versterken samenredzaamheid en sociale netwerken, stimuleren ontmoeting en gezondheid.

De bibliotheek breidt haar preventieve basisfuncties uit met extra aandacht voor taalontwikkeling, digitale zelfredzaamheid, ontmoeting en ruimere openingstijden. Daarmee wordt de bibliotheek een laagdrempelige plek waar inwoners ondersteuning vinden bij lezen, leren, digitale vragen en sociale contacten. Dit versterkt de sociale basis, vergroot de zelfredzaamheid en vermindert het beroep op formele zorg en ondersteuning. Door vroegtijdig in te zetten op taal, digitale vaardigheden en ontmoeting

Doet en ontmoet bestendigen

1. Voorkantinterventies

Cultuureducatie

1. Voorkantinterventies

71

worden zwaardere en duurdere vormen van ondersteuning voorkomen of uitgesteld, terwijl inwoners langer zelfstandig kunnen blijven functioneren in hun eigen omgeving. Doet & Ontmoet bundelt alle lokale activiteiten op het gebied van bewegen, cultuur en ontmoeting in één centraal platform en vormt daarmee een fundament onder de sociale basis. Het maakt het aanbod zichtbaar en toegankelijk, waardoor inwoners zelfstandig passende activiteiten kunnen vinden zonder directe inzet van professionele ondersteuning. Dit versterkt sociale netwerken, vermindert eenzaamheid en stimuleert participatie, waardoor lichte vragen in de leefomgeving worden opgevangen en zwaardere ondersteuning wordt voorkomen of uitgesteld. Door versnippering op te heffen en bestaande voorzieningen beter te benutten, levert het platform meer rendement op uit het huidige aanbod en draagt het bij aan een gezonde, verbonden en veerkrachtige gemeenschap. De extra investering in cultuureducatie zorgt ervoor dat de huidige aanpak kan worden verdiept en uitgebreid. De focus ligt op het verbreden van cultuureducatie richting het voortgezet onderwijs, het versterken van doorlopende leerlijnen en het borgen van kwaliteit. Cultuureducatie draagt bij aan de brede ontwikkeling van kinderen en jongeren. Door actief bezig te zijn met kunst, cultuur en erfgoed ontwikkelen zij hun creativiteit, zelfvertrouwen en expressievermogen.

Zij leren zich uiten, samenwerken en met een open blik naar zichzelf en hun omgeving te kijken. Met deze inzet bereiken we alle basisschoolleerlingen in de gemeente Nijkerk en zorgen we dat ieder kind, ongeacht achtergrond, in aanraking komt met cultuureducatie. Dit draagt niet alleen bij aan persoonlijke ontwikkeling, maar ook aan sociale vaardigheden, weerbaarheid en betrokkenheid bij de samenleving. Door hier vroegtijdig en structureel op in te zetten, draagt cultuureducatie bij aan de

beweging naar de voorkant en het voorkomen van zwaardere hulpvragen op latere leeftijd. Tegelijkertijd sluit deze investering aan bij de gezamenlijke ambitie uit het convenant om alle leerlingen in de gemeente Nijkerk toegang te geven tot kwalitatief goede cultuureducatie. De gemeentelijke bijdrage fungeert daarbij als hefboom: scholen investeren zelf mee, waardoor cultuureducatie duurzaam kan worden verankerd in het onderwijs en toegankelijk en van goede kwaliteit blijft.

Bijlage 5. Begrippen- en definitielijst Algemeen •

72

Sociaal domein Alle gemeentelijke beleidsterreinen gericht op welzijn, zorg, jeugd, participatie, bestaanszekerheid, inclusie en preventie.

•

Uitvoeringsprogramma Het document waarin de strategische doelen uit het Overkoepelend Beleidsplan Sociaal Domein en de Kadernotitie worden vertaald naar concrete resultaten en activiteiten voor de periode 2026–2027.

•

Overkoepelend Beleidsplan Sociaal Domein (OBSD) Het langetermijnbeleidskader (2025–2040) waarin de visie, ambities en maatschappelijke opgaven van het sociaal domein in Nijkerk zijn vastgelegd.

•

Kadernotitie Sociaal Domein Door de gemeenteraad vastgesteld document met strategische doelen en uitgangspunten dat richting geeft aan het uitvoeringsprogramma.

•

Verandertheorie (Theory of Change) Denkkader waarin de samenhang tussen maatschappelijke opgaven, strategische doelen, interventies en beoogde effecten inzichtelijk wordt gemaakt en gebruikt wordt voor monitoring en bijsturing.

Strategische richting •

Strategische bewegingen Vijf samenhangende richtingen die leidend zijn in het sociaal domein: 1. Langer zelfstandig wonen en bestaanszekerheid als fundament 2. Gezondheid en preventie als uitgangspunt 3. Inclusie en participatie bevorderen 4. Versterken van dagelijkse veerkracht 5. Integrale samenwerking als organiserend principe

73

•

Beweging naar de voorkant De verschuiving van zwaardere, geïndiceerde zorg naar preventie, vroegsignalering, lichte ondersteuning en de sociale basis.

•

Satéprikkers Overstijgende thema’s die als rode draad door alle onderwerpen lopen: veiligheid, participatie, inclusie en het versterken van basisvaardigheden (waaronder laaggeletterdheid).

•

Levensloopbestendige aanpak Een samenhangende aanpak waarin ondersteuning aansluit op verschillende levensfasen en gericht is op voorkomen, versterken van regie en samenhang tussen domeinen.

Samenwerking en uitvoering •

Opgavegericht samenwerken Werkwijze waarbij gemeente, inwoners en maatschappelijke partners gezamenlijk werken aan maatschappelijke opgaven, met duidelijke rollen, doelen en resultaten.

•

Integrale samenwerking / domeinoverstijgend werken Samenwerking over beleids- en organisatiegrenzen heen (bijvoorbeeld zorg, wonen, onderwijs, werk en veiligheid) vanuit de leefwereld van inwoners.

•

Regionale samenwerking Samenwerking met andere gemeenten en partners binnen onder meer de Jeugdhulpregio JeugdFV, Regio Amersfoort, Regio Noord-Veluwe en VGGM voor specialistische taken en gezamenlijke inkoop.

•

Sociaal Team Het lokale, integrale team dat fungeert als herkenbare toegang tot het sociaal domein en basishulp, regie en samenhangende ondersteuning organiseert.

Begrippen rond resultaten en sturing 74

•

Impact De beoogde maatschappelijke verandering op de lange termijn, bijvoorbeeld een gezonde, veilige en veerkrachtige samenleving.

•

Outcome Het beoogde effect op inwoners of doelgroepen als gevolg van beleid en interventies.

•

Output Concreet, meetbaar resultaat van uitgevoerde activiteiten of interventies.

•

Indicatoren Meetbare criteria waarmee de voortgang en effecten op impact, outcome en output worden gevolgd.

•

Monitoring Het systematisch volgen, analyseren en rapporteren van voortgang en resultaten, onder meer via dashboards en de P&C-cyclus.

•

Borging Het structureel verankeren van werkwijzen, samenwerking en resultaten in organisatie, beleid en uitvoering.

Kernbegrippen binnen thema’s

75

•

Sociale basis Het geheel van informele en formele netwerken, voorzieningen en activiteiten in de wijk die bijdragen aan ontmoeting, ondersteuning en veerkracht.

•

Preventie Inzet gericht op het voorkomen of verkleinen van problemen door vroegsignalering, leefstijlbevordering en lichte ondersteuning.

•

Bestaanszekerheid De mate waarin inwoners beschikken over inkomen, werk, wonen en basisvaardigheden om mee te kunnen doen aan de samenleving.

•

Inclusie Het uitgangspunt dat iedereen kan meedoen en zich welkom en veilig voelt, ongeacht achtergrond, beperking of persoonlijke omstandigheden.

•

Antidiscriminatie Actief tegengaan van discriminatie en bevorderen van gelijke kansen en gelijke behandeling.

•

Mantelzorg Onbetaalde zorg en ondersteuning die inwoners verlenen aan naasten; de gemeente heeft een ondersteunende en waarderende rol.

•

Respijtvoorziening Tijdelijke overname van zorgtaken om mantelzorgers te ontlasten.

•

Substitutie Het verschuiven van ondersteuning van zwaardere naar lichtere en/of collectieve vormen, met nadruk op normaliseren en eigen kracht.

Financiële en programmatische begrippen

76

•

Achterkant (geïndiceerde zorg) Zwaardere, vaak duurdere vormen van zorg die worden ingezet na indicatie.

•

Afwegingskader Het beslismodel dat wordt gebruikt om initiatieven te selecteren en prioriteren binnen het uitvoeringsprogramma.

•

Hervormingsagenda Jeugd Landelijk en regionaal traject gericht op vernieuwing van de jeugdhulp, met inhoudelijke én financiële componenten, deels buiten scope van dit uitvoeringsprogramma.

•

P&C Cyclus De jaarlijkse bestuurlijke cyclus waarin de gemeenteraad en het college plannen vaststellen, de uitvoering volgen en verantwoording afleggen. De P&Ccyclus bestaat onder andere uit de begroting, tussentijdse rapportages en de jaarrekening en wordt gebruikt om de voortgang, resultaten en financiële effecten van het uitvoeringsprogramma te monitoren en waar nodig bij te sturen.

Programma’s, aanpakken en methodieken

77

•

OKO – Opgroeien in een Kansrijke Omgeving Een integrale, preventieve aanpak waarbij school, gezin, vrijetijdsomgeving en professionals samenwerken om jongeren gezond en veilig te laten opgroeien en problematiek te voorkomen.

•

Kansrijke Start Een landelijke preventieve aanpak gericht op de eerste 1.000 dagen van een kind, met extra ondersteuning voor (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie.

•

Preventie Interventie Team (PIT) Een multidisciplinair team dat laagdrempelige, preventieve ondersteuning biedt om zwaardere zorg te voorkomen.

•

Doorbraakmethode Een werkwijze waarbij vastgelopen situaties bij gezinnen of inwoners met meervoudige problematiek integraal en onconventioneel worden aangepakt om snel resultaat te bereiken.

•

Welzijn op Recept Een aanpak waarbij zorgprofessionals inwoners met psychosociale klachten doorverwijzen naar welzijns- of ontmoetingsactiviteiten in plaats van medische zorg.

•

Kind naar Gezonder Gewicht Een langdurige, integrale aanpak voor kinderen met overgewicht, waarin gezin, zorg, onderwijs en wijk samenwerken aan een gezonde leefstijl.

•

Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) Een erkend programma waarin inwoners met overgewicht begeleid worden bij het verbeteren van voeding, bewegen en leefstijl.

•

Geweld en geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIAR) Vormen van geweld waarbij sprake is van een afhankelijkheidsrelatie tussen betrokkenen, zoals partnergeweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en stalking. Binnen dit uitvoeringsprogramma is GIAR geen afzonderlijk thema, maar een integraal aandachtspunt binnen meerdere thema’s, met nadruk op veiligheid, vroegsignalering, preventie en samenhangende ondersteuning.

Beleidsmatige kernbegrippen

78

•

Basishulp Laagdrempelige, kortdurende ondersteuning dichtbij huis, gericht op normaliseren, versterken van veerkracht en benutten van het eigen netwerk.

•

Beweging naar de voorkant De beleidsmatige verschuiving van zwaardere zorg naar preventie, vroegsignalering, lichte ondersteuning en inzet van de sociale basis.

•

Voorkantinterventies Activiteiten en projecten die preventief werken en bijdragen aan het voorkomen of verminderen van zwaardere zorg en ondersteuning.

•

Normaliseren Het benaderen van problemen als onderdeel van het gewone leven, waarbij eerst wordt gekeken naar oplossingen binnen het dagelijks bestaan en het eigen netwerk.

•

Dagelijkse veerkracht Het vermogen van inwoners om met stress, tegenslagen en veranderingen om te gaan in het dagelijks leven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=37899c3f-9879-4bbd-8672-2436d6022ea6