Mobiliteitsvisie Nijkerk (concept, december 2021).pdf
Tekst van het document
Mobiliteitsvisie Nijkerk versie: concept
Inhoudsopgave
2
1 Inleiding
3
2 Huidige situatie
4
2.1 Verkeer 2.2 Verkeersveiligheid: Hoeveel (slachtoffer)ongevallen zijn er geregistreerd?
5 13
3 Vigerend beleid
18
3.1 Nationale en regionale beleidskaders
19
3.1.5 Ontwikkelbeeld Amersfoort
25
3.2 Lokale beleids- en afsprakenkaders
31
4 Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
41
4.1 Groene trend 4.2 Blauwe trend 4.3 Grijze trend
42 44 46
5 Knelpunten
48
5.1 Fietsverkeer 5.2 Openbaar vervoer 5.3 Gemotoriseerd verkeer 5.4 Verkeersveiligheid
50 51 52 57
6 Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen
60
7 Wensbeelden verkeerstructuur
61
7.1 Voetgangers 7.2 Fietsers
62 63
7.2.1 Fietsnetwerk 7.2.2 Fietsparkeren
63 65
7.3 Openbaar vervoer 7.4 Gemotoriseerd verkeer 7.5 Flankerend beleid
66 67 72
8 Maatregelrichtingen
75
| concept
1 Inleiding Aanleiding De gemeente Nijkerk hecht veel belang aan een leefbare gemeente. Door het opstellen van een mobiliteitsvisie wordt de langetermijnvisie van de gemeente vastgelegd en een beeld geschetst van de gewenste infrastructuur met aandacht voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. Op basis van deze mobiliteitsvisie wordt vervolgens een globaal maatregelpakket opgesteld, dat de leidraad vormt voor investeringen in de komende jaren. Proces en aanpak • Er is gekozen voor een data gedreven aanpak. • Op deze manier zijn de resultaten reproduceerbaar zodat dit gemakkelijk is voor evaluatie en herziening van de mobiliteitsvisie. • Naast data zijn ook grenzen(kaders) nodig. Leeswijzer In dit document vindt u de Mobiliteitsvisie verdeeld in de volgende stappen: • • • • • •
Huidige situatie Vigerend beleid Trends en ontwikkelingen Knelpunten Wensbeelden verkeerstructuur Maatregelrichtingen
Inleiding
concept |
3
2 Huidige situatie In deze paragraaf beschrijven we de huidige situatie per modaliteit (verkeer) en de verkeersveiligheid conform de risicoanalyse (strategisch plan verkeersveiligheid).
4
| concept
Huidige situatie
2.1 Verkeer Hierin wordt onderscheid gemaakt in gemotoriseerd verkeer, fietsverkeer, en openbaar vervoer.
Huidige situatie
concept |
5
2.1.1 Voetgangers In de huidige situatie is er geen specifiek netwerk voor voetgangers voorzien. Voetgangers moeten overal kunnen komen en daarvoor voldoende voorzieningen hebben. Als voetganger kun je bijna overal lopen. De gemeente Nijkerk kenmerkt zich ook door de verschillende recreatieve wandelpaden. Naast de gewone wandelpaden zijn er ook de Klompenpaden, deze wandelroute bestaan gedeeltelijk uit onverharde paden en gaan over het boerenland. Toch zijn er plekken waar de voetganger meer aandacht en prioriteit verdient. Met name in verblijfsgebieden, schoolomgevingen en OV-haltes moet de inrichting voor de voetganger logisch en veilig zijn. De mobiliteitsvisie moet straks voorzien in de extra aandacht voor voetgangers.
Klompenpad voetgangers (Bron klompenpaden.nl)
Schoolgaande kinderen Voor schoolgaande kinderen is een goed netwerk te voet en te fiets belangrijk. Schoolkinderen moeten zich van én naar school en sportvoorzieningen veilig kunnen verplaatsen. Denk daarbij aan locaties zoals: • Scholen • Nijkerk: Koningin Emmaschool, Rehobothschool, Openbare basisschool Corlaer, Chr. Basisschool Holk, Het Baken, oranje Nassausingel, GBS De Open Kring, Maranathaschool, De Hoeksteen. • Nijkerkerveen: Basisschool de Horizon. • Basisschool de Appelgaard. • Hoevelaken: stichting Onderwijsgemeenschap De Hoeve, Schimmelpennick van der Oijeschool, Kindcentrum De Spreng, Willem Farelschool, ’t Blokhuus. • Kindcentrum: De Spreng (Hoevelaken), Oranje Nassausingel (Nijkerk), De Koningslinde, Prins Willem Alexander. • Voortgezet onderwijs. ◦ Aeres VMBO en MBO Nijkerk; ◦ Corlaer College VMBO; ◦ Corlaer College Nijkerk; ◦ Van Lodenstein College - Hoevelaken. Ouderen
6
| concept
Huidige situatie
Door vergrijzing wordt de toegankelijkheid van de gemeente steeds belangrijker. Doordat ouderen langer zelfstandig en in de stad blijven wonen, heeft vergrijzing een groot aandeel in het voetgangers verhaal. Ze zijn vaak slechter ter been en lopen daardoor met een rollator of zitten in een rolstoel. Daarom is het extra belangrijk dat de kwaliteit van het voetgangersnetwerk goed en veilig is nabij de belangrijkste locaties. Denk daarbij aan de zorglocaties/ instellingen zoals: • Gezondheidscentrum Corlaer (Nijkerk); • Gezondheidscentrum de Nije Veste (Nijkerk). Maar naast de zorglocaties zijn ook locaties van wooncomplexen zoals woonzorgcentrum De Pol en Huize Sint Jozef in Nijkerk en Stoutenborgh in Hoevelaken belangrijke locaties.
Locaties zorginstellingen en onderwijslocaties
Huidige situatie
concept |
7
2.1.2 Fietsverkeer Op dit moment is er nog geen vastgesteld fietsnetwerk voor de gemeente. Onderstaande figuren geven aan welke fietsroutes veel gebruikt worden en laten daarmee een hiërarchie in het huidige fietsnetwerk zien. Daarnaast laat het figuur de fietstellingen van de provincie Gelderland zien die in 2019 uitgevoerd zijn. Wat opvalt is het hoge aantal fietsverkeer op de N301 nabij de Amersfoortseweg. Bij de weergegeven intensiteiten dient als belangrijk aandachtspunt meegenomen te worden dat deze cijfers gemeten zijn tijdens de werkzaamheden aan de spoortunnel is bij de Amersfoortseweg. Hierdoor was er op dat moment een afwijkend beeld van de verkeersstormen van de fietsers.
Fietstellingen Provincie Gelderland en Fietstelweekroutes (spoortunnel Amersfoortseweg in aanbouw)
Het recreatieve fietsnetwerk in de gemeente wordt gekenmerkt door het fietsknooppuntennetwerk, zie onderstaande figuur.
8
| concept
Huidige situatie
Recreatieve fietsnetwerk
Huidige situatie
concept |
9
2.1.3 Openbaar vervoer Busvervoer De gemeente Nijkerk wordt ontsloten door verschillende buslijnen; 142, 101, 102 en 687: • • • •
lijn 142 rijdt van Harderwijk station naar Nijkerkstation; lijn 101 rijdt van Harderwijk station via Nijkerk naar Amersfoort station Vathorst; lijn 102 rijdt van Apeldoorn station naar Amersfoort- centraal station; lijn 687 is een schoolbus en rijdt van Barneveld naar Nijkerk. Deze bus rijdt in de ochtendspits 1 keer naar Nijkerk en 2x richting Barneveld. In de middag rijden er 3 ritten naar Nijkerk en twee naar Barneveld.
Daarnaast rijden er ook 2 buurtbussen; 503 en 509: • lijn 503 rijdt van Eemdijk naar Nijkerk station. Lijn 603 volgt dezelfde route maar rijdt vanaf station Nijkerk door naar Nijkerk Corlaer College; • lijn 509 is een buurtbus, deze vertrekt van station Nijkerk en Barneveld. De buurtbus rijdt via een vaste route langs: ◦ Het centrum van Nijkerk, Hoevelaken, Leusden, Achterveld; ◦ Bejaardencentra St. Jozef en Arkemheen; ◦ Station Nijkerk en Valleilijn. Trein Tot slot is er een treinstation aanwezig in Nijkerk op de spoorverbinding Amersfoort – Zwolle. De trein op deze verbinding rijdt 4x per uur in de spits. Daarnaast is er een treinstation in Hoevelaken op de spoorverbinding Amersfoort - Ede Wageningen (Valleilijn). De trein op deze verbinding rijdt de hele dag 4x per uur en in de avond 2x per uur.
Openbaarvervoer netwerk
10
| concept
Huidige situatie
2.1.4 Gemotoriseerd verkeer Binnen de gemeente Nijkerk wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten wegen: gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Daarnaast wordt de gemeente doorkruist door de A28. Onderstaande figuur toont het huidige autonetwerk. Daarbij zijn de rode lijnen de stroomwegen, oftewel de A28 en de A1. De blauwe lijnen laten de gebiedsontsluitingswegen zien.
Wegennetkaart voor gemeente Nijkerk
Huidige situatie
concept |
11
Beleidsmatige gewenste minimale rijsnelheid in de huidige situatie
Vrachtverkeer Door de aanwezigheid van veel agrarische- en loonbedrijven in en rondom de gemeente, rijdt er relatief veel vracht- en landbouwverkeer in de gemeente Nijkerk. Voor deze verplaatsingen kunnen agrariërs en loonwerkbedrijven gebruik maken van vrijwel alle wegen in het gebied. Behalve het landbouw- en goederenvervoer, dient er ook met de routering van gevaarlijke stoffen rekening gehouden te worden. Vanwege de potentiële veiligheidsproblemen voor de omgeving zijn wegbeheerders bij wet verplicht aan te geven welke wegen zonder vergunning gebruikt mogen worden voor het vervoeren van gevaarlijke stoffen over de weg. Voor Nijkerk geldt het basisnet voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit is het landelijk aangewezen netwerk voor gevaarlijke stoffen. Alle rijks- en provinciale wegen zijn aangewezen als routes, zo ook de A28, A1, N301, N303 en de N798, die door de gemeente Nijkerk lopen.
12
| concept
Huidige situatie
2.2 Verkeersveiligheid: Hoeveel (slachtoffer)ongevallen zijn er geregistreerd? Bij verkeersveiligheidsbeleid wordt er een verschuiving zichtbaar van beleid op basis van ongevalscijfers (reactief) naar een risicogestuurd verkeersveiligheidsbeleid (proactief). Proactief werken aan verkeersveiligheid helpt wegbeheerders om vroegtijdig risico’s in het verkeerssysteem te detecteren en gericht effectieve maatregelen te nemen om de risico’s te verkleinen of weg te nemen, waardoor er uiteindelijk ook minder slachtoffers zullen vallen. Dit alles onder het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’.
Ongevalcijfers Gebaseerd op de database van VIA hebben er in de periode 2014-2019 in de gehele gemeente Nijkerk 1527 ongevallen plaatsgevonden. In deze zes jaar waren er: • • • •
5 dodelijke ongevallen (0,33%; 0,833/jaar); 184 letselongevallen (12,0%; 30,667/jaar); 1338 ongevallen met Uitsluitend Materiële Schade (UMS)(87,6%; 223/jaar); 201 slachtoffers (33,5/jaar), waarvan 5 dodelijk gewonden (0,833/jaar).
Hierbij dient wel rekening gehouden te worden met de onderregistratie van ongevallen. Niet elk ongeval wordt op een correcte manier gedocumenteerd en er zijn vele ongevallen welke nooit gemeld worden. Met name de ongevallen onder de kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers) kennen een hoge mate van onderregistratie. Dit is al jaren een bekend probleem. Onlangs kopte de Telegraaf dat de werkelijke cijfers over fietsongevallen soms wel een factor 8 hoger kunnen uitvallen. Deze aanvullende gegevens waren bij het opstellen van deze notitie niet voorhanden. Het kan zeer waardevol zijn om deze gegevens alsnog te vergaren. Onderstaande figuur toont waar alle ongevallen hebben plaatsgevonden, de grootte van de cirkels geeft het aantal ongevallen weer. De afbeelding daaronder toont dezelfde informatie, maar dan alleen de ongevallen waarbij er sprake was van slachtoffers (dus zonder de UMS-ongevallen). Op basis van deze kaarten is duidelijk af te leiden dat het merendeel van de ongevallen in de kernen en op doorgaande routes plaatsvinden. Met name de UMS-ongevallen vinden in kernen plaats, ongevallen met slachtoffers vinden vooral plaats langs doorgaande routes en kruispunten, zowel binnen als buiten de bebouwde kom.
Huidige situatie
concept |
13
Locaties van ongevallen 2010 - 2019
Locaties ongevallen 2010 - 2019 (uitgezonderd UMS)
14
| concept
Huidige situatie
Onderstaande grafiek toont het aantal verkeersslachtoffers uitgesplitst naar kwartalen. Hier valt niet direct een duidelijke trend uit op te maken qua seizoen, maar wel dat het gemiddelde aantal slachtoffers al meerdere jaren op rij redelijk gestagneerd is. In de grafiek daaronder staan de slachtoffers weergegeven, uitgesplitst naar leeftijd. Deze grafiek suggereert dat met name de jongeren en 40-plussers vaker in de statistieken voorkomen, maar de absolute aantallen blijven relatief laag om daar al te harde uitspraken over te kunnen doen. De laatste grafiek toont dat de gemeente Nijkerk er goed aan zou doen om zich met name te richten op de verkeersveiligheid van de kwetsbare modaliteiten, aangezien deze er uitspringen qua aandeel in de slachtofferaantallen. Opvallend is ook het relatief hoge aantal slachtoffers op de motor en in de auto, maar bij deze grafiek dient vermeld te worden dat hierbij ook de cijfers van het provinciale en Rijkswegennet zitten.
Verkeersslachtoffers in gemeente Nijkerk, 2014-2019 (VIA, 2021).
Verkeersslachtoffers naar leeftijd, 2014-2019 (VIA, 2021).
Huidige situatie
concept |
15
Verkeersslachtoffers naar modaliteit, 2014-2019 (VIA, 2021).
Op basis van de ongevalsaantallen van de wegbeheerder blijkt dat 72% van de geregistreerde slachtoffers op gemeentelijke wegen vallen, waarbij er 53 (van de 143) op 50 km/u wegen vallen en 34 (van de 143) op 30 km/u wegen. Op basis van de ongevalsaantallen naar snelheidsregime (Tabel 5) blijkt ook vrij duidelijk dat 50 km/u wegen de meeste ongevallen kennen in Nijkerk. Ook het aantal ongevallen waarvan niet bekend is welk snelheidsregime er van toepassing was, heeft een redelijk aandeel in de totaalcijfers. Het is waardevol om de diverse kenmerken van ongevallen beter in kaart te brengen, zodat hier proactiever op gestuurd kan worden. Tabel 5: Ongevallen naar snelheidsregime en modi, 2014-2019 (VIA, 2020).
Snelheids-regime
Voetganger
Fiets
E-bike
Bromfiets Snorfiets
Motor
Pers.-auto
Overig
Totaal %
15
0
0
0
0
1
0
0
0
0%
30
2
14
5
9
2
1
1
2
18%
50
2
31
4
4
4
5
7
8
33%
60
0
9
2
4
1
0
13
7
19%
70
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
80
1
1
0
4
1
4
8
2
11%
90
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
100
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
120
0
0
0
0
0
2
10
0
7%
130
0
0
0
0
0
0
1
0
0%
Niet ingevuld
0
9
1
5
1
0
0
4
10%
Totaal #
5
64
12
26
10
12
40
23
100%
Totaal %
2%
32%
6%
13%
5%
6%
20%
11%
(De bovenstaande tabel geeft niet alle modaliteiten weer, i.v.m. de leesbaarheid)
Daarnaast blijkt uit Tabel 6 dat iets meer dan de helft van de slachtoffers op wegen binnen de bebouwde kom vallen, en dat dit met name de kwetsbare verkeersdeelnemers betreffen. De nadruk ligt hierbij iets meer op ongevallen op wegvakniveau in plaats van op kruispuntniveau. De ongevallen buiten de bebouwde kom concentreren zich voornamelijk op wegvakniveau. Tabel 6: Slachtoffers naar ongevalslocatie en modaliteit, 2014-2019 (VIA, 2020).
16
| concept
Huidige situatie
Komgrens Modi
Binnen de kom
Buiten de kom
Niet ingevuld
Wegvak
Kruispunt
Wegvak
Kruispunt
Wegvak
Kruispunt
Voetganger
4
0
0
1
0
0
Fiets
23
24
11
5
1
0
E-bike
3
7
0
2
0
0
Snorfiets
3
5
0
2
0
0
Bromfiets
10
3
6
6
1
0
Motor
3
2
7
0
0
0
Personenauto
7
4
21
8
0
0
Bestelauto
0
0
5
0
0
0
Vrachtauto
1
0
2
0
0
0
Landbouwvoertuig
0
0
0
0
0
0
Scootmobiel
1
0
0
0
0
0
Brommobiel
0
0
0
0
0
0
Overig
12
1
5
4
1
0
Totaal
67
46
57
28
3
0
59%
41%
67%
33%
100%
0%
113
85
3
56%
42%
1%
201
Risicoanalyse In de risicoanalyse zijn de zes stappen zoals deze zijn opgesteld door het Kennisnetwerk SPV gevolgd. Het Kennisnetwerk SPV heeft een stappenplan opgesteld waarmee een begin gemaakt kan worden met de gemeentelijke risicoanalyse. Dit stappenplan is een goede manier om een risicoanalyse geleidelijk op te bouwen.
Het bevat de volgende zes stappen: Stap 1: Begin bij de basis, hoe is de bevolking samengesteld? Stap 2: Hoe ziet de infrastructuur van fietspaden en wegen eruit? Stap 3: Hoe gedragen verkeersdeelnemers zich in de gemeente? Stap 4: Hoeveel bestuurders rijden onder invloed? Stap 5: Hoeveel (slachtoffer)ongevallen zijn er geregistreerd in de gemeente? Stap 6: Welke risico’s hebben prioriteit? In bijlage 3 is de volledige verkeersveiligheidsanalyse toegevoegd
Huidige situatie
concept |
17
3 Vigerend beleid In het kader van beleid en ontwikkelingen in en rondom de gemeente Nijkerk zijn de vigerende beleidsplannen doorgenomen. Uit deze plannen zijn de relevante stukken opgenomen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in het nationale beleid en er wordt vervolgens ingezoomd op regionale en lokale beleidskaders en ontwikkelingen.
18
| concept
Vigerend beleid
3.1 Nationale en regionale beleidskaders
Vigerend beleid
concept |
19
3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (2020) In september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR, opgesteld door Ministerie van Infrastructuur en Milieu op 13 maart 2012) gaat op in de NOVI. De nationale omgevingsvisie geeft een beeld van hoe IenW wensen dat de leefomgeving in Nederland er over 30 jaar uit kan zien. De horizon van de NOVI ligt op 2050, de horizon van de SVIR lag op 2040. In de NOVI zijn vier prioriteiten meegegeven die ook voor Nijkerk relevant zijn: 1. 2. 3. 4.
ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio’s; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. afwentelen wordt voorkomen.
20
| concept
Vigerend beleid
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Vigerend beleid
concept |
21
3.1.2 Nieuwe omgevingswet De omgevingswet heeft enige gevolgen voor het huidige en toekomstige beleid van de gemeente. De gemeente kan de omgevingswet gebruiken om onder andere burgers te laten participeren in verscheidene besluiten. Het is dan van belang dat de burger aan de voorkant wordt meegenomen bij de besluitvorming. De nieuwe omgevingswet is toe te passen op onder andere de mogelijke toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de herinrichting van wegen en de inbreiding van woningbouw. De maatregelen omtrent de omgevingswet gelden voor alle geplande maatregelen na het ingaan van de omgevingswet januari 2022 (de invoering van de wet is recent uitgesteld), maar ook daarvoor kan de gemeente ervoor kiezen om de burger meer te laten participeren in projecten.
22
| concept
Vigerend beleid
3.1.3 Gaaf Gelderland - Provinciale omgevingsvisie (POVI) De omgevingsvisie Gaaf Gelderland is door de Provincie Gelderland op 19 december 2018 vastgesteld. De provincie zet in op een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Op het gebied van bereikbaarheid zijn de volgende ambities benoemd: • In 2050 is de groei van de mobiliteit op een slimme manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal. Snel en veilig internet fungeert daarbij als alternatief voor fysieke verplaatsingen. • In 2050 is het netwerk voor goederenvervoer in Gelderland toegankelijk, duurzaam en klimaatneutraal. • In 2030 is al ons busvervoer zonder uitstoot en is 35% van het totaal aantal verplaatsingen met de fiets. Om dit te bereiken is de volgende aanpak voorzien: • We blijven een veilig en toegankelijk Gelders netwerk verbeteren en pakken knel- knooppunten en ontbrekende schakels aan. Onze aandacht richt zich daarbij vooral en in eerste instantie op de Gelderse steden. We zoeken slimme alternatieve vormen van vervoer voor landelijk gebied. • We stimuleren duurzame en alternatieve vormen van vervoer. • We investeren in nieuwe duurzame vormen of onderzoek.
Omgevingsvisie Gaaf Gelderland
Vigerend beleid
concept |
23
3.1.4 Provinciale omgevingsvisie Utrecht (POVI) De provincie Utrecht werkt aan de Omgevingsvisie en -verordening. In maart 2020 hebben Gedeputeerde Staten de Ontwerp Omgevingsvisie, de Ontwerp Omgevingsverordening en het bijbehorende milieueffectrapport (planMER) vastgesteld. Met de omgevingsvisie wil de provincie dat Utrecht het groene, gezonde en slimme middelpunt van Nederland blijft, ook in 2050. Daarbij staan we voor een flinke uitdaging: het aantal inwoners, woningen, banen en verplaatsingen groeit fors. Het grondgebied is te klein om al deze ruimtevragers los van elkaar een plek te bieden. Onze grootste opgave is daarmee de vraag hoe wij de verschillende functies ruimtelijk met elkaar kunnen combineren. Ook zal het nodig zijn om prioriteiten te stellen en keuzes te maken. Op het gebied van duurzaam, gezond en veilig bereikbaar zijn de volgende ambities opgenomen: • Een goed bereikbare provincie. • Ontwikkeling bij knooppunten. • Optimalisatie van netwerken wegen, OV en fiets.
24
| concept
Vigerend beleid
3.1.5 Ontwikkelbeeld Amersfoort Negen gemeenten in Regio Amersfoort hebben samen met Provincie Utrecht gewerkt aan het Ontwikkelbeeld 2030-2040. De colleges van Burgemeester & Wethouders, en het college van Gedeputeerde Staten hebben in september _Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort_ vastgesteld. In deze regionale verstedelijkingsstrategie geeft Regio Amersfoort een antwoord op de vraag hoe de groei van wonen en werken op te vangen én hoe tegelijk de bereikbaarheid, leefbaarheid en groene kwaliteiten van de regio behouden en versterkt kunnen worden. De regionale verstedelijkingsstrategie is gericht op het benutten van de nabijheid van wonen en werken op centraal gelegen OV-locaties: Metropoolpoort Amersfoort CS-Amersfoort Schothorst en regiopoorten Nijkerk en Barneveld. Goed bereikbaar met fiets, (Hoogwaardig) Openbaar Vervoer en auto in alle windrichtingen is de inzet.
Ontwikkelbeeld Amersfoort
Vigerend beleid
concept |
25
3.1.6 Bereikbaarheidsagenda FoodValley In de ‘Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022; slim, duurzaam en gezond’ staan de ambities en opgaven voor de samenwerking op mobiliteit. De Bereikbaarheidsagenda laat zien dat het bij het werken aan oplossingen vooral gaat om slimmer, duurzamer en gezonder vervoer. De regio speelt in op trends en regionale kansen voor slimme en duurzame mobiliteit. • De externe bereikbaarheid is goed op orde vanuit alle richtingen. • De toegangspoorten zijn optimaal ingericht met een multimodaal aanbod voor de verdere toegankelijkheid in de regio. • De hotspots (centra, bedrijventerreinen, ziekenhuizen en kernen) zijn in 2030 optimaal bereikbaar voor fiets, collectief vervoer, spoor en auto. • Binnen de regio is fiets en OV vertragingsvrij en auto acceptabele vertragingen. • Gemeenten geven het goede voorbeeld door gezonde en duurzame mobiliteit te stimuleren via mobiliteitsmanagement in de eigen organisatie. In het programma zijn lijnen uitgezet: 1. 2. 3. 4.
(inter)nationaal bereikbaar; intern optimaal en comfortabel bereikbaar; duurzaam en gezond bereikbaar; smart, innovatief en veilig bereikbaar.
Regio FoodValley is in 2030 (inter)nationaal bereikbaar en regionaal toegankelijk Vanuit alle richtingen is de regio goed bereikbaar met verschillende modaliteiten. Binnen de regio zijn de toegangspoorten optimaal ingericht met een multimodaal aanbod voor de verdere toegankelijkheid in de regio. Voor de (inter)nationale bereikbaarheid beschikt Regio FoodValley in 2030 over een herkenbaar netwerk van corridors, verbindingen en poorten. Dit netwerk waarborgt een hoogwaardige instroom en uitstroom van en naar de regio FoodValley vanuit Utrecht, Arnhem, Amersfoort, Apeldoorn/Deventer, het zuiden van Nederland en internationaal.
Toeganspoorten Foodvalley
26
| concept
Vigerend beleid
Economische hotspots zijn in 2030 optimaal bereikbaar en comfortabel ontsloten Binnen de regio reist men per OV en fiets vertragingsvrij, en per auto met acceptabele vertragingen. Er is een regio breed netwerk van OV/ MaaS waarbij iedere inwoner vervoer binnen bereik (30 min) heeft. Fiets, OV en auto zijn aan elkaar verknoopt met fysieke en digitale netwerken en mobipunten. Dun OV-netwerk behoudt kwaliteit of biedt vergelijkbare dienstverlening via nieuwe concepten als flexnet MaaS etc. Daarnaast is er een comfortabel interlokaal fietsnetwerk met minimale snelheid 15 km/u.
Hotspots Foodvalley
Vigerend beleid
concept |
27
Fietsroutes Foodvalley
28
| concept
Vigerend beleid
In 2022 is een netwerk van regionale mobipunten binnen de regio gereed. Deze overstappunten zorgen er voor dat gemakkelijker overgestapt kan worden tussen auto, OV en fiets/ ebike. Regio FoodValley in 2030 gezond en duurzaam bereikbaar: • De gemeenten geven het goede voorbeeld via het mobiliteitsmanagement in de eigen organisatie. • Stijging in het aantal kilometers dat in de regio per fiets wordt afgelegd. • Reductie CO2. In 2030 is de regio slim, innovatief en veilig bereikbaar: • Het aantal verkeersslachtoffers en sluipverkeer is tot een minimum beperkt door innovatieve techniek in combinatie met een veilig basisnetwerk dat fysiek op orde is. • Een goede basisinformatie over het gebruik van het bestaande netwerk.
Vigerend beleid
concept |
29
3.1.7 Mobiliteitsvisies buurgemeenten Ook door de buurgemeenten van Nijkerk zijn mobiliteitsplannen opgesteld. Amersfoort Zo heeft de gemeente Amersfoort een verkeer en vervoerplan (2013) hierin zijn enkele fietsmaatregelen opgenomen, maar ook maatregelen zoals het realiseren van P+R Nijkerk – Corlaer of Harderwijk. De hoofdstructuur op het gebied van openbaar vervoer richting Nijkerk is de treinverbinding in dit plan. Naast het verkeer en vervoerplan ligt er ook een fietsplan (2016). Hierin is bijvoorbeeld rekening gehouden met de opkomst van de E-bike waardoor Amersfoort meer binnen fietsafstand valt. Tussen Nijkerk en Amersfoort ligt dan ook al een snelle fietsroute. De opgave die er ligt is om deze route ook in te richten als een snelfietsroute. • Amersfoort verkeer en vervoerplan (2013) • Amersfoort Fietsplan (2016) Barneveld In 2017 is het document 'Veilig op weg naar de toekomst' door de gemeente Barneveld opgesteld. In dit document zijn 3 kernopgaves geformuleerd: 1. Externe bereikbaarheid, 2. Interne bereikbaarheid, 3. Wensen uit dorpen en wijken. In het maatregelenprogramma is opgenomen om de basismobiliteit verder uit te werken waaronder het behouden van de flex-buurtbus 509 (Nijkerk – Leusden – Barneveld) en een nieuwe flex-buurtbus van Barneveld via Terschuur, Zwartebroek naar Hoevelaken en Nijkerk.
• Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan Barneveld (2017) Bunschoten In 2020 heeft de gemeente Bunschoten het mobiliteitsplan vastgesteld. Hierin is een visie voor het hoofdnetwerk, woongebieden en werkgebieden, centrumgebied en buitengebied opgesteld. In het uitvoeringsprogramma zijn vervolgens een aantal maatregelen opgenomen. De belangrijkste maatregelen die invloed hebben voor Nijkerk is de snelheid op de Nijkerkerweg. • Mobiliteitsplan Bunschoten (2020) Putten De mobiliteitsvisie van Putten is in ontwikkeling. In de toekomstvisie Putten (2014) staat voor mobiliteit wel opgenomen als doel het verfijnen van de bestaande structuren, het ontvlechten van verkeersstromen en het door maatwerk oplossen van (verkeers-)knelpunten. In de Structuurvisie 2030 staat dat de bestaande wegenstructuur leidend is voor de afwikkeling van het toekomstige verkeer. Ingezet wordt op het verbeteren van de verkeersveiligheid op de bestaande wegen, met name op de doorgaande wegen in het dorp en in het landelijk gebied. Zeewolde De gemeente Zeewolde is bezig met het opstellen van een nieuw gemeentelijk verkeers- en vervoerplan van 2021 - 2030. In dit plan wordt de huidige situatie, de trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, de visie (verkeersveiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid), de doelstellingen en de maatregelen die daarbij horen geschetst.
30
| concept
Vigerend beleid
3.2 Lokale beleids- en afsprakenkaders
Vigerend beleid
concept |
31
3.2.1 Coalitieakkoord – Verbinden met Ambitie 2018-2022 Het collegeprogramma 2018 – 2022 ‘verbinden met Ambitie’ is een uitwerking van het coalitieakkoord van ChristenUnie/ SGP, PRO21 en de VVD. De grootste uitdagingen die de coalitie ziet voor deze periode zijn: Inclusief, Energiek, Duurzaam, Ruimte, Ondernemend, Veilig. Gerelateerd aan verkeer wil het college het volgende bereiken: • • • •
Gemeente Nijkerk moet goed bereikbaar en aantrekkelijk zijn om te wonen, werken en te verblijven. Stimuleren van openbaar vervoer en fietsverkeer. Rekening houden met sneller fietsverkeer. We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. We houden daarbij specifiek rekening met de ontwikkeling van sneller en veiliger fietsverkeer. • Extra aandacht voor het gebruik van duurzame vervoersmiddelen. Dat vereist de komende jaren aanvullende investeringen in de infrastructuur. We zetten ons in voor een hogere frequentie van treinen in Nijkerk.
32
| concept
Vigerend beleid
Coalitieakkoord 2018-2022
Vigerend beleid
concept |
33
3.2.2 Koersdocument omgevingsvisie Nijkerk 2040 De gemeente Nijkerk is bezig met het opstellen van de omgevingsvisie voor het gehele grondgebied van Nijkerk en bevat keuzes voor de periode tot 2030 met een doorkijk tot 2040. De visie moet aangeven: 1. waar bestaande kwaliteiten liggen en waar ruimte ligt voor nieuwe ontwikkelingen (behoud bestaande kernwaarden en –kwaliteiten en versterken identiteit); 2. op welke wijze het gemeentebestuur als partner, bij wil en bij kan dragen aan plannen en wensen van inwoners en ondernemers, passend bij de visie. Met de Omgevingsvisie wordt tegelijkertijd een Milieueffectrapport opgesteld. In de koersnota voor de omgevingsvisie zijn de volgende aandachtspunten voor mobiliteit opgenomen: • De nieuwe mobiliteitsvisie is een belangrijk beleidskader voor de vast te stellen Omgevingsvisie. Belangrijke aandachtspunten voor deze visie zijn het terugdringen en voorkomen van onnodige mobiliteit, in het bijzonder het weren van doorgaand (auto)verkeer in de woonwijken en het verder verbeteren van de verkeersveiligheid. • In de heroverweging hoofdwegenstructuur nemen we de situatie voor en na de reconstructie van knooppunt Hoevelaken alsmede de aansluiting A30/A1 mee. • Wij onderzoeken de mogelijkheden voor uitbreiding en optimalisatie van OV-verbindingen tot hoogwaardige verbindingen.
In onze planvorming behouden wij de fysiek gereserveerde ruimte voor een station ter hoogte van Corlaer. • Wij zetten in op de transitie naar duurzame mobiliteit met gebruik van schone brandstoffen en schone vervoersmiddelen. Wij stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer, fietsen en lopen.
Koerskaart Omgevingsvisie gemeente Nijkerk 2040
34
| concept
Vigerend beleid
3.2.3 Visie - Aantrekkelijk Nijkerk De visie Aantrekkelijk Nijkerk is in 2016 door werkgroepen opgesteld. In deze visie zijn een aantal speerpunten opgenomen: • • • • • • •
Nijkerk als sterk merk profileren. Creëren van een aantrekkelijke, authentieke binnenstad. De historische, monumentale waarde van Nijkerk behouden en herstellen. Het creëren van een aantrekkelijk Kerkplein. Ontwikkelen van het gebied rond de Havenkom. Het terugdringen van verkeer op de binnen- stadsring. Parkeren bij eenvoudig bereikbare bronpunten.
Voor de mobiliteitsvisie van Nijkerk betekent dit: • • • • •
Logische aanrijdroutes centrum Nijkerk. Sterker gebruik radialen als toegangswegen. Goede bewegwijzering en duidelijke indeling. Voldoende goed toegankelijke herkenbare en veilige parkeermogelijkheden. Een netwerk van logische herkenbare fietsroutes.
Vigerend beleid
concept |
35
36
| concept
Vigerend beleid
3.2.4 Woonvisie Nijkerk De Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+ is op 25 juni 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. In de woonvisie staat welk type woningen er de komende jaren in Nijkerk nodig zijn. De gemeente vindt het belangrijk dat er kansen zijn voor alle inwoners. Daarom ligt de focus op het realiseren van betaalbare woningen. En willen we daarnaast dat er woningen gerealiseerd worden die passen bij de behoefte van onze inwoners.
Vigerend beleid
concept |
37
3.2.5 Routekaart energieneutraal Nijkerk 2050 Nijkerk werkt toe naar een energieneutrale toekomst. Met de energietransitie komt er veel op Nijkerk af qua informatie en verplichtingen. De routekaart is een manier om zelf de touwtjes in handen te houden. De opgave die geformuleerd is: Het lange termijn doel is om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat er zo veel mogelijk energie bespaard wordt en dat al het energieverbruik in Nijkerk op dat moment duurzaam is opgewekt binnen de eigen gemeentegrenzen. Een kwart van de energievraag komt van mobiliteit. Denk hierbij aan alle voeren voertuigen die zich binnen Nijkerk verplaatsen. Bijna alle motorvoertuigen in de gemeente rijden op benzine, diesel en andere fossiele brandstoffen. De opgave is om deze brandstoffen te vervangen door hernieuwbare alternatieven. De transitie naar elektrisch rijden is inmiddels ingezet.
38
| concept
Vigerend beleid
Vigerend beleid
concept |
39
3.2.6 Parkeervisie Nijkerk In het parkeerbeleidsplan 2019 – 2024 staat het vigerend parkeerbeleid beschreven. Hierin is ook een visie voor het parkeren in opgenomen. Hierin gelden 2 uitgangspunten voor de oplossingsrichtingen: • Maatwerk per gebied. • Parkeren binnenstad Nijkerk: concentreren in grote parkeervoorzieningen. De doelstelling van het parkeerbeleid is: • • • • • • •
40
Optimale benutting bestaande parkeercapaciteit. Parkeerregulering centrum Nijkerk. Regulering schil centrum Nijkerk. Faciliteren gebruik elektrische voertuigen. Fietsparkeren. Digitalisering. Parkeernormen: flexibiliteit en duidelijkheid.
| concept
Vigerend beleid
4 Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer Er ligt een uitdaging voor de mobiliteit in de gemeente Nijkerk. De mobiliteitsvisie biedt een kijk op de toekomstige situatie en geeft hiervoor kaders. Tegelijkertijd weet niemand hoe de toekomst eruit gaat zien. Het is daarom van belang om inzicht te krijgen in de trends en ontwikkelingen die zich (gaan) voordoen en die van invloed zijn op de mobiliteit. Denk daarbij aan de veranderde bevolkingssamenstelling, de groeiende aandacht voor het klimaat en energie, en de technologische ontwikkelingen die razendsnel gaan. Deze ontwikkelingen zijn in te delen in drie trends: de Groene, Blauwe en de Grijze trend.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
41
4.1 Groene trend Energietransitie Door de energietransitie neemt het gebruik van alternatieven voor de motor op fossiele brandstof toe. Het aantal elektrische en aardgasvoertuigen stijgt, ook in de gemeente Nijkerk, en het aantal elektrische laadpalen in de openbare ruimte neemt toe. De verwachting is dat deze trend zich doorzet waardoor de komende jaren de elektrische auto steeds nadrukkelijker aanwezig zal zijn. Ook is het een trend dat mensen steeds meer bereid zijn om duurzamere keuzes te maken (bv. de keuze om niet te vliegen i.v.m. vliegschaamte). Deze trend kan er toe leiden dat de aanvragen voor de oplaadpunten in sterke mate zullen toenemen in de gemeente Nijkerk. Hoe worden deze voorzieningen in de gemeente vormgegeven? Een centrale plek of verspreid?
De deelmobiliteit Het bezit van auto’s neemt af, men kiest voor de meest efficiënte verplaatsing en het belang van het bezit van een voertuig wordt van ondergeschikt belang. Ook vinden mensen de verplaatsing belangrijker dan de vervoerswijzekeuze (o.a. MaaS richt zich hierop). Deze ontwikkeling speelt zich momenteel vaak af bij jongeren (ook bij bijvoorbeeld de SWAP-fietsen met het blauwe voorwiel). Vaak kiezen mensen met kinderen toch vrij snel weer voor een auto in eigen eigendom. De vraag is of deze trend zich doorzet én hoe deze trend zich ontwikkeld binnen de gemeente Nijkerk. Het aanbod van deelmobiliteit is afhankelijk van het aanbod en de vraag.
Duurzaamheid Het gebruik van duurzame voertuigen neemt toe. Voorbeelden hiervan zijn elektrische voertuigen (auto’s, fietsen, steps, maar ook de scootmobiel). De fiets als vervoerswijze wordt ook steeds belangrijker, zoals bij de bezorging van pakketjes. Ook kiezen steeds meer grotere gemeenten ervoor bepaalde type vervuilende voertuigen niet meer toe te staan in het centrum (o.a. Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kennen een milieuzone). Daarnaast ontstaat ook door de huidige discussie rondom de stikstofwetgeving (PAS) steeds vaker een discussie over de keuze tussen milieu en duurzaamheid en het toestaan van ontwikkelingen.
42
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
Ook in de gemeente Nijkerk wordt de fiets een steeds belangrijkere vervoerswijze, dit blijkt uit een toename van het bezit van een e-bike. Het is de vraag of andere elektrische voertuigen, zoals de elektrische step, eenzelfde soort opkomst gaan hebben, waardoor eventuele aanpassingen aan de infrastructuur wenselijk worden.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
43
4.2 Blauwe trend Data en digitalisering Door het verzamelen van data en toepassingsgericht gebruik hiervan wordt ook het gedrag van mobiliteit gestuurd. De samenleving laat meer eigenaarschap zien en vraagt ruimte voor nieuwe initiatieven, bijvoorbeeld door nieuwe mobiliteitsdiensten aan te bieden. Voorbeeld hiervan is de taxidienst Uber. Door betere technologie in voertuigen en meer data kunnen we met behulp van nieuwe informatie op een nog betere en slimmere manier reizen. Voor de gemeente Nijkerk betekent dit vooralsnog niet dat er directe actie nodig is. Wel is het belangrijk om in het beleidsplan rekening te houden met mogelijke toekomstige mobiliteitsdiensten.
Nieuwe voertuigen Het aantal verschillende voertuigen op met name de (brom)fietspaden is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onder andere door de komst van de speed pedelec, de e-bike en de toename van het gebruik van o.a. de bakfiets neemt de diversiteit in massa, snelheid en breedte op de fietspaden toe. Daarnaast komen er steeds meer verschillende type voertuigen op de markt. De RDW heeft in de zomer van 2019 reeds een zevental nieuwe voertuigen goedkeurt, waaronder een elektrische step en een overdekte elektrische driewieler. Ook binnen de gemeente Nijkerk zijn deze verschillende voertuigen aanwezig. De wegen en fietsinfrastructuur binnen de gemeente moet geschikt zijn om deze diverse soorten voertuigen veilig een plaats te bieden.
Coöperatieve voertuigen Voertuigen worden steeds geavanceerder en kunnen nu al met elkaar én ook met de verkeerslichten communiceren. Deze mogelijkheden zullen zich in de toekomst uitbreiden (o.a. middels de i-VRI). Ook op gemeentelijke wegen en kruispunten zal dit in de toekomst effect hebben. In Nijkerk zijn de meeste huidige kruispunten tussen grotere verkeersstromen ingericht met rotondes, waardoor de komst van de i-VRI weinig effect zal hebben. Op de provinciale wegen zijn wel VRI's aanwezig. De gemeente is met de provincie in gesprek om de doorstroming op deze kruispunten te optimaliseren. Echter de toekomst is ook dat o.a. bruggen ‘slimmer’ worden en brugopeningen beter afgestemd kunnen worden op verkeersstormen op zowel de weg als het water.
44
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
Autonome voertuigen De technologie in auto’s neemt toe. We gaan steeds meer richting autonome voertuigen en coöperatieve voertuigen. Deze ontwikkeling zal op het gebied van de auto allereerst een groot effect hebben op de stroomwegen. Op deze wegen zal de herkenbaarheid van belijning en bebording steeds belangrijker worden. Er zijn al gemeenten die hoog op deze ontwikkeling inzetten en kiezen voor zelfsturende voertuigen als alternatief voor openbaar vervoer. Voor de wegen in de gemeente Nijkerk is het belangrijk om deze technologieën in de gaten te houden en te zorgen voor een goede kwaliteit van de infrastructuur. Denk hierbij aan duidelijke bebording en belijningen op de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
45
4.3 Grijze trend Vergrijzing Het aantal ouderen neemt toe (vergijzing) en deze ouderen worden ook mobieler (per oudere neemt het aantal verplaatsingen toe). Met name het aantal fietsbewegingen onder ouderen stijgt, waardoor het bijvoorbeeld belangrijk is dat er voldoende breedte is op de fietspaden. Voor de gemeente Nijkerk betekent dit dat de fietspaden vergevingsgezind aangelegd moeten worden, dit houdt in dat er ruimte is voor foutcorrectie en dat obstakels verwijderd of afgeschermd worden.
Bevolkingsgroei en verstedelijking Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kende de gemeente Nijkerk in 2019 in totaal 42.943 inwoners. Zie ook “huidige situatie - verkeersveiligheid – stap 1”
46
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
De verwachting van het CBS is dat de gemeente komende jaren zal blijven groeien en doorgaat zetten richting de 45,2 inwoners in 2030 en 47,7 inwoners in 2050. De toename is vooral te zien onder de ouderen (> 65 jaar), maar ook onder de jongeren (<20 jaar). Voor de mobiliteit in de gemeente Nijkerk betekent dit dat de verkeersmobiliteit in de gemeente door de toename van het aantal inwoners zal toenemen. Daarnaast betekent de toename van het aantal ouderen dat er ook rekening gehouden moet worden met de infrastructuur voor de kwetsbare verkeersdeelnemers (ouderen en scholieren).
Regionale prognose bevolking (Nijkerk)
2030
2040
2050
0 – 20 jaar
10,1
10,3
10,3
20 – 65 jaar
24,9
24,3
24,8
>65 jaar
10,1
12,1
12,6
Totaal
45,5
46,7
47,7
* bron: Regionale prognose 2020-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2018
Mondigheid Vanuit o.a. de Omgevingswet krijgen burgers steeds meer invloed toebedeeld in het proces om te komen tot besluitvorming. Dit heeft vooral effect bij de totstandkoming van mogelijke verkeersmaatregelen. Belangrijk hierbij is dat een gemeente vooraf een duidelijke structuur heeft voor de inbreng van bewoners en in dit proces ook duidelijk is wat de positie is van de mening van de burgers in een specifieke situatie (participatieladder).
Diversiteit in de maatschappij De diversiteit in de huidige bevolking is groot en de verwachting is dat deze in de toekomst ook groot zal blijven. Mensen zijn verschillend, maken verschillende mobiliteitskeuzes en zijn ook gevoelig voor verschillende soorten prikkels (om gedrag aan te passen). Dit zijn belangrijke factoren om rekening mee te houden.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
47
5 Knelpunten Van de huidige situatie is in beeld gebracht welke locaties niet aan de doelstellingen voldoen. Hierbij is rekening gehouden met de trends en ontwikkelingen. Concreet is er een verkeersveiligheidsanalyse uitgevoerd en zijn er modelberekeningen uitgevoerd om te onderzoeken waar het toekomstige verkeer gaat rijden.
Totale knelpuntenkaart
Per modaliteit worden de knelpunten beschreven: • • • •
Fietsverkeer Openbaar vervoer Gemotoriseerd verkeer Verkeersveiligheid
Fietsverkeer: Om de knelpunten in het fietsnetwerk in beeld te krijgen is gekeken naar de bestaande fietsinfrastructuur en het wensbeeld voor het fietsverkeer. De belangrijkste knelpunten zijn: • locaties waar het fietsnetwerk het gebiedsontsluitingsnetwerk van het gemotoriseerde verkeer kruist; • ontbrekende fietsinfra of het opwaarderen van de fietsinfra op Vrouwenweg Nijkerkerveen en Nieuwe Voorthuizerweg; • diverse kruispunten N301 vanwege veel overstekend fietsverkeer, lange wachttijden en/of weinig opstelruimte bij verkeerslichten (o.a. met Watergoorweg, Holkerweg, Frieswijkstraat/Amersfoortseweg); • missing link op bedrijventerrein De Flier richting Amersfoort; • fietsroutes door nieuwbouwwijk Doornsteeg (nog niet gereed); • de centra en stations van Nijkerk en Hoevelaken (fietsparkeren).
48
| concept
Knelpunten
Openbaarvervoer: In het kader van de inclusieve samenleving is het van belang dat het openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk en bereikbaar is. Minimaal inzetten op goed openbaar vervoer, behoud van openbaar vervoer in de kernen. De opgave is de locaties waar op dit moment nog geen halte dekking is, oftewel de minder bereikbare delen. Gemotoriseerd verkeer: Voor knelpunten voor het gemotoriseerd verkeer is onderscheid gemaakt in 2 type knelpunten; doorstromingsknelpunten (waar het netwerk te weinig capaciteit heeft het verkeer af te wikkelen) en functieknelpunten (waar de weg niet de juiste functie heeft in het netwerk). Van belang is een incidentele stroom verkeer tussen de aansluiting van de N301 (A1) en de aansluiting Hoevelaken (A1) die geen herkomst/bestemming hebben in de kern Hoevelaken. In het geval dat de A1 vaststaat kan deze route soms sneller zijn dan het gebruik van de A1 zelf (omdat deze route parallel ligt aan de A1). Verkeersveiligheid: Verkeersveiligheid overstijgt de verschillende vervoerswijzen. Vanuit de risicomethodiek (conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid, SPV) is een analyse uitgevoerd, dit heeft geleid tot de volgende knelpunten: • • • • •
Oversteken tussen het fietsverkeer en de gebiedsontsluitingswegen in Nijkerk. Het centrum van Nijkerk. De ring rondom het centrum van Nijkerk. De route door centrum van Hoevelaken. Schoolzones en ouderencentra.
Knelpunten
concept |
49
5.1 Fietsverkeer Om de knelpunten in het fietsnetwerk in beeld te krijgen is gekeken naar de bestaande fietsinfrastructuur en het wensbeeld voor het fietsnetwerk. Knelpunten zijn locaties waar (nog) geen fietsinfrastructuur ligt terwijl er wel een belangrijke fietsroute loopt. Ook is er gekeken naar waar de fietsers lang moeten wachten bij verkeerslichten. Aanvullend is, op basis van de verkeersveiligheidsanalyse, in beeld gebracht waar de risicolocaties voor fietsongevallen zijn. Dit zijn locaties waar grote fietsstromen drukke autowegen kruisen. Tot slot is er geconstateerd dat de fietsparkeersituaties in de centra van Hoevelaken en Nijkerk, en bij de twee treinstations in de gemeente, nog te wensen overlaat en dus ook als knelpunt te definiëren zijn. Een nadere analyse van de kwaliteit van de fietsinfra, bijvoorbeeld op het gebied van breedte, comfort en kwaliteit, heeft niet plaatsgevonden. Dit zou onderdeel moeten zijn van een nadere uitwerking voor fiets (Fietsvisie) of een (breed) uitvoeringprogramma dat na goedkeuring van de Mobiliteitsvisie wordt ontwikkeld. In onderstaande figuur zijn de knelpunten op de kaart aangegeven. Groen is het fietsnetwerk en rood zijn de knelpunten.
De belangrijkste knelpunten zijn: • ontbrekende fietsinfra op Vrouwenweg Nijkerkerveen en Nieuwe Voorthuizerweg; • opwaarderen fietsvoorziening langs de N303; • diverse kruispunten N301 vanwege veel overstekend fietsverkeer, lange wachttijden en/of weinig opstelruimte bij verkeerslichten (o.a. met Watergoorweg, Holkerweg, Frieswijkstraat/Amersfoortseweg); • missing link op bedrijventerrein De Flier richting Amersfoort; • fietsroutes door nieuwbouwwijk Doornsteeg (nog niet gereed); • de centra en stations van Nijkerk en Hoevelaken (fietsparkeren); • verkeersveiligheid op rotonde Veltkamp en de oversteek N303 – Woudweg/Prinsenweg.
Knelpunten fietsverkeer
50
| concept
Knelpunten
5.2 Openbaar vervoer In het kader van de inclusieve samenleving is het van belang dat het openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk en bereikbaar is. Minimaal inzetten op goed openbaar vervoer, behoud van openbaar vervoer in de kernen. De opgave ligt dan ook bij de locaties waar op dit moment nog geen halte dekking is, oftewel de minder bereikbare delen. Onderstaand figuur toont waar binnen de bebouwde kom geen halte binnen 500 m (hemelsbreed) is. Daarnaast is de opgave om de veiligheid bij spoorwegovergangen te vergroten. Dit is met name van toepassing bij Spoorstraat/Bloemendaalseweg en de overgang Meskampersteeg in Putten.
Ontbrekende dekking OV-halte
Knelpunten
concept |
51
5.3 Gemotoriseerd verkeer Voor knelpunten voor het gemotoriseerd verkeer is onderscheid gemaakt in 2 type knelpunten namelijk doorstromingsknelpunten en functieknelpunten: • Doorstromingsknelpunt: Waar rijdt het verkeer langzamer dan beleidsmatig gewenst is (huidige situatie en verwachting 2030); • Functie knelpunten: Waar rijdt meer verkeer dan beleidsmatig gewenst (gebruik in strijd met functie van de weg). Onderstaande figuur toont de knelpunten voor gemotoriseerd verkeer. In de bijlage staat een uitgebreidere beschrijven hoe tot deze knelpunten is gekomen.
Conclusie knelpunten voor gemotoriseerd verkeer
Sluipverkeer Het aanwezige sluipverkeer is een combinatie van functieknelpunten en doorstromingsknelpunten. Onder sluipverkeer wordt de verkeersstroom verstaan die een route kiest die daar niet voor bedoeld of geschikt voor is. De grootste stroom sluipverkeer in de gemeente Nijkerk is het verkeer tussen de A1 en A28. De N301 en de binnenring van het centrum van Nijkerk (Hoefslag / Oranjelaan) wordt gebruikt als doorgaande route terwijl de route door het centrum een verblijfsfunctie heeft. In de afbeeldingen hiernaast is weergeven wanneer het sluipverkeer plaatsvindt: • In het blauw is de gewenste route via de A1 en de A28 weergegeven; • In het rood is de route door Nijkerk heen via de Hoefslag / Oranjelaan (onderdeel binnenring centrum); • In het groen de provinciale weg N301.
52
| concept
Knelpunten
In de grafieken is weergegeven hoeveel verkeer gebruik maakt van deze route gedurende dag. Hieruit kun je concluderen dat: • er een duidelijk spitsverloop zichtbaar is op de route via de snelweg (blauwe route); • ook op de N301 en de route binnen de stad een spitsverloop zichtbaar is maar dat de totale hoeveelheid verkeer meer constant is.
Knelpunten
concept |
53
Naast het sluipverkeer op de N301, is er ook sprake van een groeiende verkeersdruk op de N798 (Nijkerkerstraat). Verkeer vanuit Putten rijdt via Nijkerk naar de A28. Dit komt omdat er vanuit Putten geen directe goede verbinding is met de A28 (Regionale en provinciale afstemming is hier vereist).
54
| concept
Knelpunten
Route gemotoriseerd verkeer vanuit Putten (van/naar A28)
Hoevelaken In Hoevelaken is er een toenemende druk op de aansluiting A1 en rotonde Westerdorpsstraat/ Koninginneweg. Mede als gevolg van de extra woningbouwontwikkelingen in en rondom Hoevelaken. Daarnaast incidenteel doorgaand verkeer Hoevelaken vanaf aansluiting N301/A1 naar A1/Hoevelaken en vice versa door capaciteitsproblemen op de A1. De aanpak knooppunt Hoevelaken is naar verwachting in 2028 - 2030 gereed, maar deze aanpak lost niet het knelpunt op in de kern Hoevelaken (richt zich voornamelijk op de stroomwegen). Zonder extra infra maatregelen is er nauwelijks extra ontwikkelruimte mogelijk in Hoevelaken. Terwijl de extra woningbouwontwikkeling wel gewenst is, zie ook het ontwikkelbeeld regio Amersfoort. De mogelijke toekomstige woningbouwontwikkelingen in de kern Hoevenlaken vergroten de druk op de aansluiting Hoevelaken, waardoor de reeds aanwezige doorstromingsknelpunten versterkt worden.
Nijkerk De geplande ontwikkelingen leiden tot meer druk op de al bestaande knelpunten en op de rotondes Arkemheenweg en kruispunt Frieswijkstraat/Amersfoortseweg/N301. In de toekomst ontstaat op de A28 een bottleneck bij Nijkerk vanuit het zuiden. Wanneer deze knelpunten worden aangepakt leidt dit tot meer verkeer en knelpunt verplaatsing richting de kern van Nijkerk. • Zonder maatregelen geen ontwikkelruimte Nijkerk. • Daarom netwerk anders aanpakken. De beoogde ruimtelijke ontwikkelingen zorgen voor een toename van het verkeer en vergroot daarmee de druk op een aantal knelpunten: • • • •
meer druk op knelpunt rotonde Vetkamp (N798) als gevolg van ontwikkeling 1.000 woningen Zuidzijde Putten; toenemend verkeer in de kern Nijkerk door verdichting; druk op kruispunt Amersfoortseweg/N301 neemt toe; de verdichting van 1250 woningen zorgt voor een toenemende druk op knelpunt Ambachtstraat en op rotonde Arkemheenweg.
Knelpunten
concept |
55
Stroomwegen - A28/A1 De capaciteit van het knooppunt Hoevelaken wordt in de toekomst sterk vergroot. Hierdoor zal het knooppunt zelf beter doorstromen (dit is op netwerkniveau een knelpunt). Bij het vergroten van de capaciteit op het knooppunt wordt ook de capaciteit van de hoofdrijbaan van de A28 vergroot. De hoofdrijbaan het knooppunt tot de afrit 9a (Vathorst/Nijkerk Zuid) wordt verbreed naar 2x4 rijstroken en het daaropvolgende wegvak tot afrit 8 (Nijkerk) wordt verbreed naar 2x3 rijstroken. De rest van de A28 richting het noorden blijft ongewijzigd (2x2 rijstroken). De bottle-neck ter hoogte van het knooppunt wordt hierdoor opgelost, maar verplaatst zich deels richting het noorden, richting Nijkerk. Er is vooralsnog op landelijk/ regionaal niveau besloten voorlopig geen extra verbredingen te maken van de A28. Doordat de capaciteit juist ter hoogte van Nijkerk beperkt wordt zullen hier zich ook knelpunten voordoen op het gebied van doorstroming. Bij congestie zal een deel van het verkeer een route zoeken via beide afritten, afrit 9a (Vathorst/Nijkerk Zuid) en afrit 8 (Nijkerk). Hierdoor nemen de reeds aanwezige doorstromingknelpunten op de wegen naar/van de afritten toe (Berencamperweg en Arkenheemweg).
Aanpak knooppunt Hoevelaken
56
| concept
Knelpunten
5.4 Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een breed begrip en voor alle modaliteiten van toepassing. Denk daarbij aan: • • • •
Het verbeteren van voorzieningen voor de fiets en voetganger. De toegankelijkheid van routes voor kwetsbare doelgroepen (kinderen, ouderen en minder validen). De oversteekbaarheid van wegen waar voetgangers en fietsers gebiedsontsluitingswegen oversteken. Het inrichten van veilige schoolzones.
In de huidige situatie komen op meerdere fronten wegen in beeld in de risicoscan. Door de verschillende ruimtelijke ontwikkelingen is er potentieel meer risico op deze wegen. De verkeersonveilige locaties zijn de doorgaandeweg door Hoevelaken Westerdorpstraat/Oosterdorpstraat, waarbij de focus ligt op de verblijfskwaliteit in het centrum, en de centrumring in Nijkerk (Callenbachstraat, Torenstraat, Vrijheidslaan, Oranjelaan, Hoefslag). Er wordt steeds meer gefietst, waardoor het belang van veilige routes groter wordt. Dit houdt in dat het belangrijker wordt om met name de voetgangers en fietsoversteken bij de gebiedsontsluitingswegen veilig te faciliteren. Naast deze oversteeklocaties zijn ook de locaties van belang nabij scholen en ouderenlocaties. Maar alleen veilige infrastructuur is niet voldoende. Ook educatie en voorlichting is een belangrijk aandachtspunt.
Knelpunten verkeersveiligheid
Knelpunten
concept |
57
Locaties scholen en oudereninstellingen
Hoofdrisico's - risicoanalyse Op basis van de verzamelde data in stap 1 t/m 5 komen de volgende risico’s binnen de gemeente Nijkerk naar voren met betrekking tot de verkeersveiligheid: 1. Bevolkingsgroep ▪ Senioren, zowel op de korte als lange termijn. 2. Weg/infra ▪ Risicocijfers: ▪ Hoogste risicocijfer geconstateerd op 30 km/u wegen. Met name de 30 km/u wegen in Hoevelaken en Nijkerkerveen/Holkerveen springen er in negatieve zin uit. ▪ De gemeente Nijkerk als geheel kent ook een hoger risicogetal op de 30 km/u wegen dan het provinciaal gemiddelde, maar een lager risicogetal dan de rest van de provincie op de 50 en 60 km/u wegen. ▪ Weginrichting & omgeving: ▪ Meerdere opvallende 30 km/u en 50 km/u wegen lopen langs of nabij schoollocaties. ▪ Belangrijke routes over lange, rechte en brede 50 km/u wegen met gemengd verkeer, langsparkeren, en weinig snelheidsremmende maatregelen. ▪ Knelpuntlocaties: ▪ Oversteken tussen het fietsverkeer en de gebiedsontsluitingswegen in Nijkerk. ▪ De binnenring rondom het centrum van Nijkerk, met name het gedeelte Oranjelaan/Hoefslag (dat nog niet heringericht is). ▪ De route door centrum van Hoevelaken. 3. Verkeersgedrag ▪ Vooral op langere rechtstanden wordt te snel gereden, zowel op 30 km/u als op 50 km/u wegen. ▪ Er is weinig informatie over handhavingsinzet, handhaving op snelheid is zeer wisselend.
Hierdoor beperkt zicht op effect van huidige handhavingsinspanningen. ▪ Op dit moment zet de gemeente Nijkerk in op de volgende educatieprogramma’s: Jongleren, Theoretisch en praktijk verkeersexamen, Streetwise, Dode hoek lessen, Verkeerslokaal, Senioren rit (rijvaardigheidsrit), Scootmobielcursus, Verkeersouders. 4. Alcohol & drugs in het verkeer
58
| concept
Knelpunten
▪ Gebrekkige registratie over ongevalsbetrokkenheid in relatie tot alcohol en drugs. ▪ Er is beperkt inzicht in de lokale omvang van rijden onder invloed van verdovende middelen. 5. Ongevallen ▪ Modaliteit: bij alle modaliteiten zijn slachtoffers gevallen, nadruk vooral op kwetsbare groep. ▪ Snelheidsregime: 50 km/u wegen. ▪ Tijdstip: verspreid over het jaar, stagnerende trend. ▪ Leeftijdscategorie: verspreid, kleine piek jongeren en 40-plussers. ▪ UMS-ongevallen: in de kern. ▪ Slachtofferongevallen: doorgaande routes & kruispunten
Prioritering risico's In een expert sessie zijn de geconstateerde risico’s besproken en is er een selectie van de belangrijkste risico’s gemaakt. 1. Ontwikkeling Nijkerk Potentieel meer risico op reeds gesignaleerde wegen In de huidige situatie komen op meerdere fronten wegen als de oversteeklocaties bij de gebiedsontsluitingswegen, de ring van Nijkerk, de doorgaande route in Hoevelaken in beeld in de risicoscan. Als gevolg van de lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen zal de verkeerscirculatie wijzigen. De genoemde wegen, en met name de N301 en de Westdorpstraat, zullen een belangrijkere rol gaan vormen in de ontsluiting van deze ontwikkelingen. Deze wegen worden naar verwachting drukker, terwijl er al veiligheidsrisico’s gesignaleerd worden. Dit behoeft aandacht. De gemeenteraad heeft dit potentiële risico eerder al gesignaleerd. 2. Meer fietsers in (nabije) toekomst Meer belang voor veilige routes Er wordt steeds meer gefietst, zeker ook als straks het inwoneraantal uitgebreid wordt met de nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente Nijkerk. Enkele belangrijke routes vanuit de wijken richting het centrum, de scholen of de sportvelden zijn al gesignaleerd als potentieel risicovol (bijv. de N301). Er zijn bovendien steeds meer verschillende type fietsers, zoals elektrische fietsers en racefietsers, met verschillende snelheden op de fietspaden.
Ook demografische ontwikkelingen (meer ouderen, die ook langer blijven fietsen, en meer kinderen die moeten leren fietsen) maakt dat brede, veilige fietsroutes aandacht behoeven. 3. Verkeerseducatie & voorlichting De locaties waar relatief veel verplaatsingen zijn van kwetsbare verkeersdeelnemers, rondom de scholen en ouderenvoorzieningen verdienen vanuit het verkeersveiligheidsrisico de aandacht. De gemeente geeft reeds prioriteit aan schoolzones, echter nog niet alle scholen zijn voorzien van een schoolzone. Educatie en voorlichting is hierbij ook van belang. De gemeente heeft hier reeds oog voor. Ook de locaties waar ouderenvoorzieningen zijn gesitueerd nabij gebiedsontsluitingswegen of drukke erftoegangswegen verdiend de aandacht. Hier zijn relatief veel kwetsbare verkeersdeelnemers te voet of op de fiets
Knelpunten
concept |
59
6 Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen De huidige situatie van Nijkerk, het vigerend beleid, de trends in mobiliteit en de ervaren knelpunten is beschreven. Maar wat zijn de ambities en doelstellingen voor de mobiliteitsvisie? Deze zijn vertaald naar wensbeelden. De hoofddoelstelling van de mobiliteitsvisie is te komen tot optimaal verkeersveilige en leefbare woongebieden welke net als de andere gebieden in de gemeente bereikbaar zijn op een duurzame wijze. Per thema worden een aantal doelstellingen gekoppeld. Leefbaarheid • Binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk focus op leefbaarheid door lage snelheden en autoluwe buurten te faciliteren. • Het gemotoriseerd verkeer zoveel mogelijk naar buiten brengen waarbij de bufferruimte/wachtrijen aan de randen zijn. • Betrekken van omwonenden en stakeholders bij verkeersmaatregelen in straten en buurten, met name op het gebied van verkeersveiligheid als onderdeel van een wijkgerichte aanpak. • Verbeteren van de luchtkwaliteit en terugdringen van de uitstoot van fijnstof en NO2 door stimuleren van elektrisch vervoer en fiets. Verkeersveiligheid • Wegen buiten het aangewezen hoofdwegennet krijgen een verblijfsfunctie. Veiligheid en leefbaarheid krijgt hier absolute prioriteit. Doorstroming is hier van ondergeschikt belang. • Nabij basisscholen en in de centra zijn veilige wandelvoorzieningen.
• Inzetten op fietsverbindingen tussen de kernen. De fietsverbindingen zijn zoveel mogelijk conflictvrij. • Speciale aandacht voor verkeersveiligheid bij scholen en zorginstellingen. Duurzaamheid • Inzetten op fietsverbindingen tussen de kernen, naar recreatieve doeleinden zowel binnen als buiten de kernen. • Het centrum van Nijkerk en Hoevelaken primair inrichten voor langzaam verkeer (voetganger en fiets). • Comfortabele en veilige routes voor langzaam verkeer, zodat inwoners binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk gebruik gaan maken van de fiets of te voet gaan. • Inzetten op duurzame vervoersmiddelen en het gebruik stimuleren van duurzamere vormen van automobiliteit. Bereikbaarheid • Het bereikbaar houden van de gemeente Nijkerk met alle vervoerswijzen. • Voor openbaar vervoer door (H)OV knopen goed bereikbaar te maken onder andere door optimalisering fietsverbindingen. • Vanuit gemotoriseerd verkeer door het optimaliseren van de locaties waar het wegennet aansluit op de stroomwegen (aansluiting A1 en A28). • Goede bereikbaarheid voor hulpdiensten.
60
| concept
Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen
7 Wensbeelden verkeerstructuur Op basis van de huidige situatie, de knelpunten en de wensen zijn de toekomstige netwerkkaarten vormgegeven. In onderstaande paragrafen worden de netwerken voor de verschillende modaliteiten toegelicht. De focus ligt op de verblijfsgebieden: • Goede verkeersveiligheid; • Goede leefbaarheid; • Goed netwerk (wandel en fietsvoorzieningen). Vanuit veiligheid en leefbaarheid is het cruciaal dat het gemotoriseerd verkeer geconcentreerd wordt op de hoofdwegen. Van binnen naar buiten dus. Hierdoor neemt het aantal conflicten tussen langzaam- en snelverkeer af. Per modaliteit worden de wensbeelden beschreven: • • • • •