CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Consultatie herziening Woonvisie 2020+ - Bijlage 4 Woonconcepten Goedkope Koop (rapport Springco)

Commissie II 23 mei 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Herziening Woonvisie 2020+11.903 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Geïndexeerde maximale woningprijzen in de differentiatie uit de Woonvisie 2020-2025, februari 2023

• Zelfbewoningsplicht: zodat goedkope woningen niet verdwijnen uit de doelgroep. Met innovatieve bouwmethoden worden de bouwkosten gereduceerd, ten opzichte van traditionele manieren van bouwen. Deze bouwmethoden zijn zo ver doorontwikkeld dat de woningen er ook aantrekkelijk uit zien. Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) wordt gezien als een goede manier om in te spelen op de lokale behoefte, de kosten van een nieuwbouwwoning te reduceren, terwijl er tegelijkertijd veel ruimte is voor individuele woonwensen.

34 34

Bijlage 2 Inventarisatie van maatregelen

Woonconcepten goedkope koop 1. Regulering nieuwbouw De doelgroepenverordening is opgebouwd uit drie elementen: de maximale koop- en huurprijs, de inkomensdoelgroep en de instandhoudingstermijn van de woningen. Deze drie elementen grijpen als het ware in elkaar en mogen niet in een bestemmingsplan worden geregeld. Een ontwikkelaar is aan de regels van de verordening gebonden en de uitwerking wordt vastgelegd in de anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar. De Wro biedt gemeenten de mogelijkheid om in bestemmingsplannen (omgevingsplannen) te eisen dat een bepaald percentage van financieringscategorieën van woningen wordt gerealiseerd. Dit kan voor de categorieën: sociale huur, middeldure huur, sociale koop en particulier opdrachtgeverschap. De doelgroepenverordening richt zich op het beschikbaar maken en houden van woningen voor woningzoekenden met een laag en midden inkomen. Voordelen: - Een maatregel voor het betaalbaar en beschikbaar houden van alle nieuwbouw woningbouwcategorieën voor de doelgroep. - Snel winst maken met doorverkopen of aanhouden van het bezit met het oog op een gunstig verkoopmoment(speculatie) wordt belemmerd, - Geen investeringen van de gemeente vereist.

- Een solide wettelijke basis voor het realiseren van het woningbouwbeleid in een bestemmingsplan/omgevingsplan Nadelen: - Na de eindtermijn kan de woning conform de marktwaarde worden verkocht en is niet gegarandeerd dat deze in het betaalbare segment blijft. - Doorstroming kan worden beperkt gedurende de instandhoudingstermijn. - Bij een snel stijgende koopmarkt profiteert de koper beperkt van de waardeontwikkeling bij verkoop binnen de instandhoudingstermijn. - De handhaving op de naleving van de regelgeving kan een zwak punt zijn. De boetehoogte van de gemeente is beperkt tot de tweede categorie (4.500 euro).

Regulering nieuwbouw Doelgroepenverordening: De doelgroepenverordening richt zich op het beschikbaar maken en houden van woningen voor woningzoekenden met een laag en midden inkomen. De ontwikkelaar is gebonden aan de regels die vastgesteld zijn met betrekking tot de maximale koop- en huurprijs, de inkomensdoelgroep en de instandhoudingstermijn van de woningen. Doelgroep Lage en midden inkomens

+ + + -

Nieuwbouw woningen worden betaalbaar en beschikbaar gehouden voor doelgroep Snel winst maken met doorverkopen wordt belemmerd Geen investeringen van de gemeente vereist Na eindtermijn geen garantie dat woning in betaalbare segment blijft

Doorstroming kan worden belemmerd Koper profiteert beperkt van waardeontwikkeling Handhaving lastig en lage boetes

Voorbeeldprojecten Toepasbaarheid Nijkerk & Putten

Kansrijk

36

Woonconcepten goedkope koop 2. Nieuwbouw binnen segment In Putten en Nijkerk kan binnen het segment nieuwgebouwd worden. Dat wordt verder bevorderd door rationalisatie van het bouwproces. Dit is op dit moment sterk in ontwikkeling. Maar de traditionele bouwers geven aan dat ze ook dit kostenniveau halen. Als voorbeeld beschrijven we hieronder Startblock. • • • • • • • • •

Startblock realiseert kleine, modulaire woningen voor een standaard prijs van € 130.000 (excl. grond en excl. btw). Deze drielaagse woningen hebben een oppervlak van 51 m2 gbo. Een alternatief product is een gezinswoning van 78 m2 gbo (97 m2 bvo) voor € 180.000 (excl. grond en excl. btw). Deze grondgebonden woningen liggen zij-aan-zij en rug-aan-rug. Omdat de Startblock woningen gebouwd worden in de fabriek is sprake van een snelle manier van bouwen, een korte financieringsperiode, weinig overlast tijdens de bouw en geen stikstof probleem op de bouwlocatie zelf. De doelgroep voor deze kleine woningen is ook vaak een doelgroep die openstaat voor andere vormen van mobiliteit. Dat kan ook kostenbesparing meebrengen vanuit een lagere parkeerbehoefte. De woningen zijn biobased, met veel hout en hebben een beperkt gewicht. Startblock werkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; ook al omdat ze in de fabriek eigenlijk geen vakmensen nodig hebben. Bouwen met houten woningen slaat veel CO2 op, terwijl traditioneel bouwen CO2 kost. De woningen kunnen snel worden gebouwd.

Nieuwbouw binnen segment Prefabricage: Bij prefabricage worden de materialen van de woning vooraf in een fabriek gemaakt. De woning komt in delen op het bouwterrein aan en op de uiteindelijke standplaats wordt de woning gebouwd. Dit gaat een stuk sneller dan reguliere bouw doordat er op de bouwplaats niets gebouwd hoeft te worden. Dit zorgt voor lage kosten en minder overlast voor de omgeving. Lage en midden inkomens Doelgroep

+ + + +

Snel geautomatiseerd bouwprocess

+ + -

Kan marktconform worden gerealiseerd Woningen blijven in betaalbaar segment

Voorbeeldprojecten Toepasbaarheid Nijkerk & Putten

Startblock

Opmerkingen

Duurzame manier van bouwen Veel controle over het bouwproces Weersonafhankelijk

Beperkte ontwerpvrijheid

Kansrijk Traditionele bouwers geven aan dat ze ook dit kostenniveau halen

37

Woonconcepten goedkope koop 3. Kostprijsverlaging •

• • • •

• •

•

•

Steenvlinder INC maakt zelfbouw mogelijk voor mensen die (nog) geen toegang hebben tot de koopwoningenmarkt. Bijvoorbeeld starters die letterlijk moeten opstarten, of zzp-ers. Maar ook statushouders die met een eigen kluswoning een zetje in onze maatschappij kunnen krijgen. Bij INC huren bewoners in eerste instantie een kluswoning. Voor de verbouwing stelt INC een klusbudget beschikbaar en daarmee gaat de bewoner aan de slag. Op termijn kan de bewoner de woning kopen. INC geeft de bewoners een klusbudget van € 30.000 om materialen mee te kopen of specialisten in te huren, waarnaast er vanuit INC begeleiding is. De koper krijgt dan maximaal 12 maanden om de klus af te maken. Na 1 jaar klussen wordt de woning gehuurd van INC voor minimaal 2 jaar. De maandelijkse huur ligt tussen € 610 en € 1.050 per maand. Na 2 jaar huren heeft de bewoner 5 jaar lang het recht om de woning te kopen van INC. De prijs van de woning is al afgesproken bij de start van het traject. Het klussen heeft de marktwaarde waarschijnlijk verhoogd. Het verschil tussen de koopprijs en marktwaarde valt toe aan de koper.. Elk jaar betaalt de koper 2% indexering op basis van de eerder bepaalde kosten van de woning (niet op basis van de waarde). INC is bedacht vanuit de zelfbouw en kluswoning. In Almere is de helft van de woningen in WikiHouse De Stripmaker gerealiseerd als nieuwbouw met een INCconstructie.

Dit WikiHouse is een betaalbaar, duurzaam en digitaal geproduceerd houtskelet bouwpakket waarmee bewoners zelf hun huizen kunnen ontwerpen en bouwen. Het principe van kluswoningen draagt bij aan de betrokkenheid tussen bewoners. Buren zijn samen aan de slag - als opdrachtgever of als klusser - en maken met elkaar wat moois van hun woning en gebouw. Dat schept een band. Daaraan gekoppeld wordt ruimte voor collectiviteit en ontmoeting gerealiseerd.

Kostprijs verlagende maatregelen Zelfbouw: Bij zelfbouw kunnen mensen in eerste instantie een kluswoning huren. Zij krijgen een klusbudget om materialen mee te kopen of specialisten mee in te huren. Nadat zij deze woning 2 jaar voor een laag bedrag huren krijgen de bewoners de kans om de woning te kopen tegen een prijs die aan het begin van het traject is afgesproken. Niet alleen hebben bewoners dan een goedkope koopwoning maar ook hebben zij de regie over hun woning en woonomgeving. Doelgroep Starters, ZZP'ers, statushouders

+ + +

Klussen op eigen tempo

+ -

Mogelijkheid om woning goedkoop te kopen

Regie over desgin woning

Startkapitaal voor klussen Complex Leningen & indexaties

Voorbeeldprojecten

Onvoorspelbare planning Kluswoningen bij Steenvlinder INC

Toepasbaarheid Nijkerk & Putten

Kansrijk voor specifieke groepen (special)

38

Woonconcepten goedkope koop 4. Scheiden grond/opstal Betaalbaar bouwen wordt steeds moeilijker, mede door de wet- en regelgeving mbt installaties, gasloos bouwen, duurzaamheidsambities. Een koopwoning met gedeeld eigendom zou iets kunnen doen aan het profiteren van de prijsstijgingen. Bijvoorbeeld de corporatie of de gemeente is eigenaar van een derde van de woning. Prijsstijgingen komen dan ook deels ten goede aan de maatschappij. Gedeeld eigendom gaat uiteraard ook gepaard met beperkingen. Bijvoorbeeld ten aanzien van verbouwingen.Eea is vast te leggen in een bestemmingsplan. De doelgroep zou ruwweg de doelgroep moeten zijn die tot NHG kan betalen. Timmer heeft recent een project gerealiseerd waarbij de kopers de tuin niet hoefden te kopen. Dat scheelde € 60.000 bij aankoop van de woning. Deze grondgebonden woningen hadden wel een kleine buitenruimte van 2 strekkende meters. Via taxatie is aangetoond dat de woning zonder tuin nog wel een passende waarde heeft. Voor woningen met een prijsplafond is die waarde er eigenlijk altijd wel. De kosten voor de tuin waren geen onderdeel van de hypotheek. Kopers kunnen deze tuin eventueel later aan hun hypotheek kunnen toevoegen, omdat daarmee de waarde van het huis (plus tuin) verhoogd wordt. Verder gold: • De tuin blijft gedurende minimaal vijf jaar eigendom van Timmer. • De kopers konden de tuin vijf jaar lang om niet gebruiken.

• Na die periode kunnen de kopers de tuin alsnog kopen, of gaan huren. • Interessant grondgebonden woningtype om kostenstijgingen te beperken is een rugaan-rugwoning. Die is eigenlijk niet uit te breiden. En blijft dus net wat vaker beschikbaar voor de doelgroep.

Scheiden grond/opstal Gedeeltelijke verkoop: Bij gedeeltelijke koop hoeft de koper een deel van de woning/ grond niet te kopen waardoor de prijs van de woning daalt. Een corporatie of gemeente zou eigenaar kunnen zijn van een deel van de woning/ grond, bijvoorbeeld de tuin. De bewoner kan dit deel van de woning voor een periode niet gebruiken maar krijgt later alsnog de kans om dit deel van de woning erbij te kopen of huren. Doelgroep

Doelgroep die tot NHG kan betalen

+ + -

Vergemakkelijkt de eerste verkooptransactie

Voorbeeldprojecten

Haalbaarheid? Deels geen eigen grond Veel administratie Geen profijt van waardeontwikkeling niet gekochte deel van woning Verbouwingen lastig Timmer

Toepasbaarheid Nijkerk & Putten Beperkt toepasbaar/ kansrijk

De waarde van deze maatregel doet zich vooral voor bij een plotselinge omslag in de markt, waarbij ontwikkelende partijen een deel van het afzetrisico naar zich toe halen om de woning toch af te kunnen zetten. In bijzondere omstandigheden is dit een interessante maatregel

39

Woonconcepten goedkope koop 5. Combinatie huur/koop Huurkoop is een vorm van geld lenen met aflossingen en rente, waarbij als de laatste termijn is betaald, eigendom wordt verkregen. Voor starters die te veel verdienen om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning, maar te weinig om een hypotheek te krijgen voor een koophuis kan huurkoop interessant zijn. Huurkoop is een instrument om de toegang tot de markt voor bepaalde doelgroepen te verbeteren. Voordelen • Het stelt huishoudens in staat om een huis te kopen die dat anders niet hadden gekund; • Hypotheeklasten zijn aftrekbaar, waar huurlasten niet aftrekbaar zijn van de inkomstenbelasting; • Een deel van de betaalde huur wordt gebruikt om af te lossen op de woning, waardoor er op het moment van kopen een lagere hypotheek kan worden afgesloten; • Het is een vorm van beleggen: doorgaans neemt de waarde van een woning toe naar verloop van tijd. Wanneer je eigenaar wordt kun je hiervan profiteren. Nadelen • Er is vaak onduidelijkheid over onderhoud; wie is waar voor verantwoordelijk; • De huurkoper is geen juridisch eigenaar, maar deelt wel mee in eventuele verliezen bij prijsdalingen; • De eigenaar moet wel bereid zijn om in deze huurkoop-constructie aan te bieden en zelf middelen beschikbaar hebben om deze constructie voor langere termijn te financieren; • Shared ownership regelingen kunnen complex en verwarrend zijn.

Eigenaren en huurkopers begrijpen niet altijd welke verplichtingen erbij komen kijken. Het uitgelichte voorbeeld hiernaast – Cokopen - is in ontwikkeling maar nog niet op de markt gebracht. Het is eigenlijk geen koopconcept. We hebben deze hier opgenomen, omdat deze vorm kopen na een bepaalde periode mogelijk maakt, omdat een spaarsaldo wordt opgebouwd die als inleg in een koopwoning kan worden gebruikt.

Combinatie huur/koop Co-Kopen: Bij CoKopen is het mogelijk om zonder eigen inleg of hypotheek vermogen op te bouwen terwijl je huurt. Je betaalt een maandelijkse huur, die lager is dan vrije sector huur (max 25% van het inkomen) en aan het einde van de huurperiode krijg je een bedrag uitgekeerd die gebruikt kan worden als kapitaal voor een koopwoning. Doelgroep

Starters

+ + + + + + -

Geen financieringslast en eigen inbreng Opbouw spaarsaldo Gevoel van eigenaarschap Administratief eenvoudig Markt conform Woningen blijven in betaalbare segment

Waardeontwikkeling blijft bij eigenaar

Voorbeeldprojecten Toepasbaarheid Nijkerk & Putten Groot Voor kopers in spe is dit een opstap op de woningmarkt

40

Woonconcepten goedkope koop 6. Verkoop corporatiebezit Deze maatregel maakt voor de corporatie middelen vrij om te investeren in nieuwbouwwoningen of duurzaamheid. De maatregel is interessant, omdat het bijdraagt aan het vergroten van het aandeel goedkope woningen en tegelijkertijd zorgt voor vernieuwing van het woningbezit van de corporatie. Bij een wijzigende samenstelling van de bevolking (meer ouderen, meer 1-en 2-persoonshuishoudens) zal de behoefte aan kleine levensloopbestendige woningen groeien en die van eengezinswoningen dalen. De verkoop van 1 woning levert al de middelen op voor de bouw van 2 nieuwe sociale huurwoningen. Door combinatie van deze maatregel met een hoger aandeel van corporatiewoningen in de nieuwbouwproductie snijdt het mes aan twee kanten.

Verkoop corporatiebezit Corporaties kunnen (gedateerde) sociale huurwoningen verkopen die voor hen minder rendabel zijn. Met de opbrengst kunnen zij investeren in nieuwbouw huurwoningen. Dit zorgt ervoor dat er goedkope woningen in de markt komen en dat de kwaliteit van de sociale huurwoningen omhoog gaat. Doelgroep

Starters, lage inkomens

+ + + -

Goedkope koopwoningen worden beschikbaar gesteld Corporaties kunnen investeren in nieuwbouw Bevordering doorstroming Vraag naar sociale huurwoningen groot Geen financiële druk om huurwoningen te verkopen

Voorbeeldprojecten Verkoop door WS Nijkerk Toepasbaarheid Nijkerk & Putten

Groot

41

Woonconcepten goedkope koop 7. Woningen splitsen Woningen splitsen is door de gemeenten en corporaties als maatregel genoemd met wel als toevoeging dat het vaak ingewikkeld is om dit door te voeren. De eisen ten aanzien van de kwaliteit van een zelfstandige woning en de parkeernorm maken het splitsen lastig. Bij consumenten zien we in den lande wel interesse. Het zorgt ervoor dat ouderen langer in hun eigen (kleinere) huis kunnen wonen en daarnaast middelen hebben om te besteden aan comfort en zorg. In plaats van splitsen kan ook gedacht worden aan het realiseren van toevoegingen aan de woning. Deze maatregel is als generieke maatregel niet kansrijk. Een welwillende houding naar eigenaren die willen splitsen ligt in de rede, gezien het tekort aan goedkope woningen voor starters.

Woningen splitsen Splitsen van woningen is aantrekkelijk omdat van 1 grotere duurdere woning 2 kleinere goedkopere woningen kunnen worden gemaakt. In de huursector hebben we als enigszins vergelijkbare maatregel de friends-woning. Doelgroep

Lage en midden inkomens

+ + + -

1 woning helpt meerdere huishoudens Betere benutting van het vastgoed

Soms sneller dan nieuwbouw Fysiek ingewikkeld (woningscheiding) Planologisch ingewikkeld (parkeerruimte)

Voorbeeldprojecten Toepasbaarheid Nijkerk & Putten

Als generieke maatregel niet kansrijk. Realisatie is afhankelijk van de individuele eigenaar en de specifieke situatie.

42

Woonconcepten goedkope koop 8. Doorstroming Bouwen voor ouderen die een grote woning achterlaten slaat 2 vliegen in 1 klap. De ouderen worden zelf beter in hun woonvraag bediend (en kunnen bij een toenemende zorgvraag vaker langer zelfstandig wonen) en gewilde woningen komen vrij in de woningmarkt. Het effect hiervan is groot. We berekenden in een eerder onderzoek naar doorstroming in Nederland dat als we alle seniore huishoudens in ruime eengezinswoningen in Putten in hun vraag kunnen voorzien, er jaarlijks circa 160 woningen extra beschikbaar kunnen komen, verdeeld over de volgende segmenten:35 sociale huurwoningen, 10 (middel)dure huurwoningen en 115 koopwoningen. Voor Nijkerk komen er dan jaarlijks 295 woningen extra vrij, waaronder 40 sociale huurwoningen, 25 (middel)dure huurwoningen en 230 koopwoningen. Het bevorderen van doorstroming is als maatregel kansrijk. We verwachten dat subsidiering van huishoudens om te verhuizen hieraan kan bijdragen.

Doorstroming Door woningen te bouwen voor huishoudens die zelf een woning achterlaten ontstaat een verhuisketen. Deze keten is vooral interessant als er wordt gebouwd voor huishoudens die zelf een gewilde woning (onder meer in het sociale en betaalbare koopsegment) achterlaten. Doelgroep

Alle doelgroepen

+ + +

Maakt woningen voor alle doelgroepen vrij

-

-

Betere benutting van de woningvoorraad Betere samenstelling van de woningvoorraad Ouderen ondervinden belemmeringen om door te stromen (aanbod, prijs, locatie, ongemak) Nieuwe woning heeft vaak hogere prijs

Toepasbaarheid Kansrijk. Vereist focus op het bouwen van woningen Nijkerk & Putten voor doorstromers.

43

Woonconcepten goedkope koop 9. Fonds/ MGE Er bestaan diverse MGE constructies: Koopgarant, Koopstart, Duo koop, enz. Bij een MGE constructie verkoopt de verkopende partij (bijvoorbeeld de gemeente, een corporatie of een fonds) de (erfpacht van een) woning met korting op de marktwaarde. In ruil voor de korting en eventuele terugkoopgarantie ontvangt de verkoper een deel van de toegenomen waarde van het huis. Voordelen: • De betaalbaarheid voor middeninkomens wordt door deze maatregel positief beïnvloed. Het afsluiten van een hypotheek is makkelijker omdat het leenbedrag lager is. • Geen eindtermijn aan de constructie. Woningen kunnen opnieuw worden verkocht in MGE, of desgewenst weer op de vrije markt. • Gemeente houdt zeggenschap door eigendom grond, bij een ontwikkelaar of corporatie als eigenaar geldt dit voordeel niet. • De koper bouwt vermogen op door deel van de waardeontwikkeling te mogen houden. Nadelen: • De constructie drukt op de financiële capaciteit omdat er altijd op de balans voldoende middelen moet staan om de woningen terug te kopen. Dat geldt voor een gemeente, de corporatie of het fonds. • De transactiewaarde bij aan- en verkoop is gebaseerd op een taxatierapport en niet op basis van vrije markt. Dit kan onenigheid geven bij de bepaling van de waardeontwikkeling.

• De oprichting van een gemeentelijk investeringsfonds vraagt ambtelijke capaciteit en drukt op de investeringscapaciteit van een gemeente. • Ontwikkelaars en corporaties geven doorgaans geen woningen meer uit in MGE vanwege de grote druk op de investeringscapaciteit.

Fonds/ MGE Koopgarant: Koopgarant is een constructie om koopwoningen betaalbaar te maken door een korting op de marktwaarde te geven. De koper wordt volledig eigenaar en de lening wordt met rente terugbetaald. De waardeontwikkeling van de woning wordt bij verkoop op de vrije markt volgens een van tevoren afgesproken formule gedeeld met de corporatie. Met een terugkoopregeling komt de woning opnieuw in bezit van de corporatie. Deze kan de woning opnieuw voor de volgende koper betaalbaar houden. Doelgroep

Lage- en middeninkomensgroepen

+ + + + -

Bevordering doorstroming woningmarkt

Voorbeeldprojecten

WS Nijkerk

Bevordering eigen woning bezit Woning blijft betaalbaar

Strategisch middel voor corporaties en ontwikkelaars Waardeontwikkeling moet worden gedeeld

Toepasbaarheid Nijkerk & Putten Niet kansrijk, vanwege lage interesse aanbieders

44

Bijlage 3 Doorstroming

Doorstroming In Nederland In 2022 voerden we in alle gemeenten in Nederland een studie uit naar de doorstromingspotentie. We analyseerden de verhuisgeneigdheid en woonvoorkeuren van ouderen boven 55 jaar, die op dit moment alleen of samen in een eengezinswoning wonen. Een deel van hen is verhuisgeneigd. Wanneer er voor hen geschikt aanbod is, is er een gerede kans dat zij gaan verhuizen. Voor de gemeenten Putten en Nijkerk staan de resultaten op de volgende pagina’s. Deze resultaten kunnen verder worden geconcretiseerd in de bouwprogramma’s van Putten en Nijkerk.

46

Doorstroming Putten

47

Doorstroming Nijkerk

48

Gert Jan Hagen Hagen@spring-co.nl +316 51592368

Contactgegevens

Springco Urban Analytics Goudesingel 102 3011KD Rotterdam

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=09ea163b-c818-4587-8d47-615744014083