CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-062 Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: Programmabegroting 2027-203041.721 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Belangrijke stappen zijn gezet, zoals de actualisatie van de Algemene subsidieverordening (ASV), het vastleggen van het subsidieproces en het verbeteren van de financiële registratie. Tegelijkertijd is gebleken dat verdere professionalisering nodig is om grip, transparantie en rechtmatigheid structureel te borgen. Met name het eenduidig publiceren van verstrekte subsidies en de ondersteuning van het proces met een subsidievolgsysteem vragen nog afronding. In 2027 wordt overgegaan tot de aanschaf en ingebruikname van een subsidievolgsysteem, inclusief het beleggen van eigenaarschap binnen de organisatie. • Digitalisering Daarnaast zetten we door op digitalisering. Steeds meer producten worden digitaal beschikbaar en het nieuwe klantportaal gaat inwoners en ondernemers inzicht geven in de status van aanvragen en de mogelijkheid tot online contact. De jaarstukken laten zien dat dit een belangrijke stap is, maar dat er aanvullend werk nodig is om het technisch en organisatorisch te borgen. Ook de digitale veiligheid vraagt blijvende aandacht. Het overdrachtsdocument benadrukt dat informatieveiligheid, datamanagement en de inzet van AI in de komende jaren steeds belangrijker worden voor betrouwbare en efficiënte dienstverlening. • Wet open overheid De druk op de organisatie neemt toe.

Het aantal Woo-verzoeken, bezwaarschriften en klachten stijgt al enkele jaren en vraagt structurele versterking van capaciteit, proceskwaliteit en monitoring. In de komende periode moeten we zorgen dat wettelijke termijnen weer standaard worden gehaald en dat verbeteringen duurzaam worden geborgd. Dit geldt ook voor de invoering van actieve openbaarmaking, waarvan de tweede tranche naar verwachting vanaf 2027 extra eisen stelt. Op basis van de huidige inzichten kan deze opgave binnen de huidige inrichting worden gerealiseerd. B e g r o t i n g 2 0 2 7 49 • Participatie Ook op het gebied van participatie verandert veel. In 2026 wordt een participatieverordening vastgesteld, inclusief het uitdaagrecht. Vanaf 2027 is het zaak dat dit goed gaat werken in de praktijk: inwoners moeten op een begrijpelijke manier kunnen meedoen en het nieuwe participatieplatform helpt daarbij. • Tot slot De groei van Nijkerk om een organisatie die is ingericht op de toekomst. De opgaven rond woningbouw, mobiliteit, energietransitie en sociaal domein hebben direct effect op onze dienstverlening. De gemeente heeft meer strategische denkkracht en structurele capaciteit nodig heeft om de kwaliteit van onze dienstverlening op peil te houden. Vanaf 2027 staat de doorontwikkeling van onze dienstverlening centraal.

We verbeteren processen, investeren in mensen en techniek, versterken transparantie en zorgen dat inwoners en ondernemers kunnen vertrouwen op een toegankelijke, moderne en betrouwbare gemeente. B e g r o t i n g 2 0 2 7 50 4.2 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Maatschappelijke opgave 4.1. Hoe maken we het samen mogelijk? We kunnen als gemeente op heel veel terreinen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners helpen en faciliteren om dingen voor Nijkerk mogelijk te maken. Natuurlijk zijn er regels nodig en is niet alles mogelijk. Maar onze basishouding is om zo veel mogelijk in te zetten op wat wél mogelijk is. Dit betekent onder meer dat we meer vanuit resultaten en bedoeling kijken naar initiatieven en plannen en minder vanuit onze beleids- en systeemwerkelijkheid. Daarvoor moeten we flexibeler en integraler kunnen werken. Dat stelt (hogere) eisen aan onze eigen informatie- en sturingsinstrumentarium waarmee we overzicht kunnen houden en risico’s kunnen beheersen. Ook onze interne processen en interne dienstverlening (onder andere ICT) moeten we hierop doorontwikkelen. Het vraagt ook ondersteuning in houding en gedrag, van onze medewerkers en zeker ook van ons als bestuurders. Dit kan alleen werken als onze inwoners duidelijk weten waar ze aan toe zijn met ons en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten.

Rolbewustheid en -vastheid, betrouwbaarheid en openheid zijn kernwaarden die door heel ons gemeentelijk functioneren moeten doorklinken. Op basis van deze drie variabelen ontwikkelen we serviceformules die worden uitgewerkt in onder andere het project servicecentrum. Het dienstverleningsconcept heeft invulling gekregen door de werkwijze en inrichting bij de overgang naar ons nieuwe gemeentehuis. We werken daar met de nieuwe serviceformule en mensen kunnen ons op meerder manieren bereiken (het project Omnichannel). Dit willen we bereiken Dat inwoners van Nijkerk de gemeente ervaren als een dienstverlenende en betrouwbare partner in ontwikkelingen en initiatieven, die doet wat mogelijk is voor en met de inwoners binnen gestelde kaders en richtlijnen. B e g r o t i n g | 2 0 2 7 Dit gaan we doen in 2027 1. | We richten het Servicecentrum als volledig gemeente-brede frontoffice in, met uniforme processen, betere team-samenwerking en brede inzetbaarheid van medewerkers. Dit traject ronden we in 2027 af. 2. | We breiden het klantportaal uit, maken meer producten volledig digitaal en verbeteren de koppelingen tussen systemen voor snellere en gebruiksvriendelijke dienstverlening. 3. | We versterken digitale veiligheid, richten datamanagement structureel in en ontwikkelen de eerste AI‑toepassingen verantwoord door, passend bij de groei van digitale processen. 4.

| We verbeteren de werkprocessen, vergroten de capaciteit en richten structurele monitoring in, met specifieke aandacht voor de tijdige en zorgvuldige afhandeling van Woo verzoeken en bezwaarprocedures, zodat wettelijke termijnen worden gehaald. 5. | We bereiden de invoering van de tweede Woo‑tranche voor en zorgen voor de benodigde digitale en organisatorische ondersteuning. 6. | We voeren de participatieverordening met uitdaagrecht uit, zetten het online participatieplatform in en monitoren participatie structureel. 7. | We evalueren het in de bibliotheek gevestigde Service- en Informatiepunt Hoevelaken, verbinden het met de omnichannel‑benadering en richten één aanspreekpunt in voor monitoring van kwaliteit én klachten. Indicatoren • | Bereikbaarheid Wij willen de bereikbaarheid voor de inwoners, organisaties en ondernemers verbeteren. Indicatoren: o | Percentage terugbelverzoeken (KCC): Het percentage terugbelverzoeken geeft aan hoeveel gesprekken voor de backoffice niet direct kunnen worden afgehandeld omdat de medewerker niet bereikbaar is. Ruim 50% van de telefoontjes wordt door het Servicecentrum direct afgehandeld; de overige gesprekken worden doorverbonden of leiden tot een terugbelverzoek.

o | Percentage gemiste oproepen (KCC): Het percentage gemiste oproepen betreft telefoontjes die niet worden aangenomen doordat de beller voortijdig ophangt of niet wil wachten in de wachtrij. Wanneer alle beschikbare lijnen bezet zijn, krijgen bellers een keuzemenu aangeboden waarbij zij kunnen wachten tot een medewerker beschikbaar is of gebruik kunnen maken van een terugbelverzoek. De terugbeloptie is pas halverwege 2026 ingevoerd en had daarom geen invloed op de cijfers van 2025. o | Aantal terugbelverzoeken binnen twee werkdagen afgehandeld: Dit cijfer registreert het aantal terugbelverzoeken dat binnen twee dagen als afgehandeld is vastgelegd. Doelstelling | Beleidsindicator | Eenheid | 2023 | 2024 | 2025 Percentage terugbelverzoeken | Kwantitatief | Onbekend | 12% | 20% (Klantcontactcenter) Wij willen de bereikbaarheid | Percentage gemiste voor de inwoners, | oproepen | Kwantitatief | 12% | 11%** | 12%** organisaties en ondernemers | (Klantcontactcenter) verbeteren Aantal terugbelverzoeken binnen 2 werkdagen | Kwantitatief | Onbekend | 60%*** | 60%*** afgehandeld ** dit is inclusief de telefoontjes die voortijdig zijn beëindigd door de beller *** 60% van de terugbelverzoeken is als “binnen twee werkdagen afgehandeld” geregistreerd.

Voor de overige 40% heeft de registratie niet binnen twee werkdagen plaatsgevonden waardoor niet kan worden vastgesteld of aan de norm is voldaan. 51 B e g r o t i n g | 2 0 2 7 • | Wij willen verbetering van de Dienstverlening op het gebied van Waterbeheer. Om de waterhuishouding effectief en preventief te beheren, zet de gemeente Nijkerk zich in voor een proactieve benadering van water- en rioleringsbeheer. Door inzicht te verkrijgen in veelvoorkomende problemen en meldingen, kunnen gerichte maatregelen worden genomen om verstoppingen en defecten te verminderen. Om deze dienstverlening te optimaliseren, hanteren we drie kernindicatoren: 1. | Aantal meldingen openbare ruimte m.b.t. water en riool Het aantal geregistreerde meldingen van water- en rioleringsproblemen wordt geanalyseerd om trends en knelpunten vroegtijdig te signaleren en op te lossen. 2. | Verstoppingen en defecten per kilometer riool of watergang We streven naar minder dan vijf verstoppingen per tien kilometer riool per jaar, waardoor de functionaliteit van het rioolstelsel gewaarborgd blijven. 3. | Percentage uitgevoerde inspecties t.o.v. planning Minimaal 90% van de geplande inspecties van watergangen en rioleringen wordt jaarlijks uitgevoerd om vroegtijdige gebreken te detecteren en efficiënt onderhoud te waarborgen.

Met deze aanpak verbeteren we de waterkwaliteit, verkleinen we de kans op overlast en verhogen we de betrouwbaarheid van onze infrastructuur. Zo blijft Nijkerk een leefbare en veilige gemeente voor haar inwoners. Doelstelling | Beleidsindicator | Eenheid | 2023 | 2024 | 2025 Aantal meldingen openbare ruimte | Kwantitatief | 42 | 28 | 81 met betrekking tot water en riool Verstoppingen en | 2,7 | 2,3 | 1,7 defecten per | (94 | (81 | (61 Wij willen verbetering van de | kilometer riool of | Kwantitatief | stuks op | stuks op | stuks op dienstverlening op het gebied | watergang | 350 km) | 350 km) | 350 km) van Waterbeheer | (streefwaarde <5) Percentage uitgevoerde inspecties ten opzichte van de | Kwantitatief | 98 | 91 | 100 planning (streefwaarde >90%) 52 B e g r o t i n g 2 0 2 7 53 • Participatie Als gemeente willen we inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners beter betrekken bij het maken en uitvoeren van beleid en projecten (inwonersparticipatie), en initiatieven uit de samenleving actiever ondersteunen (overheidsparticipatie).

Dat doen we in de voorbereiding, tijdens de uitvoering en bij de evaluatie van een project/beleid Indicatoren: • Aantal participatietrajecten • In welke fase worden mensen betrokken (vooraf, tijdens en/of bij de evaluatie) • Ingezette middelen ten behoeve van de participatie • Aantal aanvragen waarbij inwoners of maatschappelijke partners een beroep doen op het uitdaagrecht. Kanttekening: het uitdaagrecht wordt opgenomen in onze participatieverordening. Deze verordening wordt eind 2026 voorgelegd aan de raad. Het bijhouden van het aantal initiatieven zullen we doen vanaf het moment dat de verordening is vastgesteld en in werking treedt. De betreffende indicatoren zijn recent ontwikkeld en maken voor het eerst onderdeel uit van onze verantwoordingsstructuur. Deze indicatoren zullen voor het eerst worden gemeten en gerapporteerd in de jaarrekening 2026. Aangezien het om nieuwe indicatoren gaat, zijn er geen historische gegevens beschikbaar. In aanvulling op de programma’s geeft dit onderdeel een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen, zoals het gemeentefonds, worden niet als baten in de diverse programma’s opgenomen. Inzicht in de baten is echter essentieel voor de raad. Daarom maken de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ook onderdeel uit van dit perspectief.

De voorgaande programma’s omvatten alle baten en lasten die nodig zijn voor de realisering van die programma’s. Specifieke gemeentelijke heffingen zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing zijn opgenomen bij de baten van het betreffende programma. Hetzelfde gebeurt met de specifieke uitkeringen. Het BBV schrijft in artikel 8 voor dat in de begroting een bedrag wordt opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Het bedrag voor onvoorzien kan, volgens de voorschriften, worden geraamd voor de begroting in zijn geheel of per programma. Er is voor gekozen om de post onvoorzien voor de begroting in zijn geheel op te nemen. Overzicht algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste onderdelen van het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn voorgeschreven door het BBV. Het gaat daarbij om: a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn met name de OZB, de toeristenbelasting en de hondenbelasting, b. algemene uitkeringen (gemeentefonds), c. dividend, d. saldo van de financieringsfunctie, e. overige algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien B e g r o t i n g 2 0 2 7 54 Hieronder wordt in het kort het beleid ten aanzien van de onderwerpen uit de tabel toegelicht. Lokale heffingen Het beleid over de lokale heffingen wordt uitvoeriger beschreven in de paragraaf Lokale heffingen van deze begroting.

Gemeentefonds Het gemeentefonds kent drie soorten uitkeringen: 1. de algemene uitkering 2. decentralisatie- en 3. integratie-uitkeringen • De algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten met maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. De maatstaven kunnen voortdurend aan veranderingen onderhevig zijn. Daarnaast wordt de ontwikkeling van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Dit is de jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek. Het accres is beleids- en bestedingsvrij. De wijze waarop het wordt ingezet is aan de gemeente. De gekozen vorm van indexatie moet door de vormgeving op twee componenten de gewenste stabiliteit opleveren. Uitgangspunt is dat gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De volumeontwikkeling van het fonds wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt (volumedeel).

De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar, waardoor de fondsen reëel ‘op niveau’ blijven (prijsdeel). De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2026. Voor de publicatie en de behandeling van deze begroting ontvangt de gemeenteraad een raadsinformatiebrief over de uitkomst van de septembercirculaire 2026. De financiële effecten hiervan zijn nog niet verwerkt in deze begroting.

B e g r o t i n g 2 0 2 7 55 • Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Deze uitkeringen maken, net als de algemene uitkering, deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn net als de algemene uitkering vrij besteedbaar en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats, wat bij specifieke uitkeringen wel het geval is. Veel van de uitkeringen zijn verbonden met een zeker doel. Vanuit dat perspectief kan de bestedingsvrijheid formeel niet, maar materieel wel begrensd zijn. Dividend De gemeente Nijkerk heeft aandelen in Alliander, Vitens en BNG. Voor de aandelen van Alliander en de BNG gezamenlijk wordt een opbrengst geraamd van € 380.000 per jaar. Vanaf 2021 ontvangen we voorlopig geen dividend meer van Vitens. Voor de rente van de in 2021 verstrekte lening aan Alliander wordt gezien het beperkte risico (Alliander heeft de hoogste rating namelijk triple A) en de materialiteit van het bedrag geen reserve opgenomen. Saldo van de financieringsfunctie Het betreft hier het saldo van enerzijds de gecalculeerde rentelast en anderzijds de aan diverse programma’s doorberekende rentelast. De gecalculeerde netto rentelast voor 2027 is € 3,4 miljoen. Op basis van de door de raad vastgestelde financiële spelregels is € 3,6 miljoen doorbelast aan de diverse programma’s.

Hierdoor ontstaat een rekenkundig voordeel van afgerond € 0,2 miljoen. Dit is een gevolg van enerzijds de toerekening van de rente aan voorzieningen in overeenstemming met de vernieuwde BBV en anderzijds de doorbelasting van rente op basis van de voorcalculatorische omslagrente in plaats van de werkelijke omslagrente. Het is geen echt budgettair voordeel. Onvoorzien De verslaggevingsvoorschriften schrijven voor dat er een post onvoorzien wordt opgenomen in de begroting. Deze post is bedoeld voor uitgaven die onvoorzien, onontkoombaar en onuitstelbaar zijn. De omvang van deze post is niet voorgeschreven. De gemeente bepaalt zelf wat een ‘redelijk’ bedrag is. Uitgangspunt van de begroting is dat er realistisch geraamd wordt. De financiële positie van de gemeente is voldoende en de interne beheersing adequaat. Wij hebben een gedegen systeem van risicomanagement. De omvang van de post onvoorzien sluit hierop aan. EMU-saldo Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren.

Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. Voor het EMU-saldo verwijzen we u naar de paragraaf Financiering. B e g r o t i n g | 2 0 2 7 4.3 Financiële middelen Bedragen x 1.000, -/- = nadeel 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten 4.1 | Hoe maken we het samen mogelijk? | 3.325 | 3.140 | 2.869 | 2.746 4.2 | Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien | 107.350 | 105.163 | 104.333 | 106.201 Totaal baten | 110.675 | 108.302 | 107.201 | 108.946 Lasten 4.1 | Hoe maken we het samen mogelijk? | 26.360 | 26.635 | 26.573 | 26.582 4.2 | Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien | 1.024 | 1.328 | 1.287 | 2.463 Totaal lasten | 27.384 | 27.962 | 27.860 | 29.045 Saldo baten en lasten | 83.291 | 80.340 | 79.341 | 79.901 Mutaties reserves Onttrekkingen (baten) | 1.423 | 514 | 584 | 710 Toevoegingen (lasten) | 140 | 145 | 143 | 142 Saldo toevoegingen en onttrekkingen | 1.283 | 369 | 441 | 852 Resultaat perspectief Dienstverlening | 84.574 | 80.709 | 79.782 | 80.753 56 B e g r o t i n g 2 0 2 7 57 Paragrafen De paragrafen: zeven dwarsdoorsneden Naast de vier programma’s en het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien bestaat de begroting uit een zevental (verplichte) paragrafen.

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is om inzicht te geven in aspecten die op meerdere programma’s betrekking hebben. Via de paragrafen kan de raad ook beleidsuitgangspunten vaststellen voor beheersmatige aspecten. Het gaat met name om de beleidslijnen van het beheersproces waarbij sprake kan zijn van grote financiële impact, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de programma’s. Doel van de paragrafen is de raad een instrument te geven om de beleidskaders van deze diverse onderdelen vast te stellen en om de uitvoering te kunnen controleren. Thema’s van de paragrafen De volgende paragrafen zijn opgenomen: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid B e g r o t i n g | 2 0 2 7 1. Lokale heffingen Voorgeschreven is dat de paragraaf lokale heffingen ten minste bevat: • | De geraamde inkomsten; • | Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • | Een overzicht op hoofdlijnen van kostendekkendheid van de diverse heffingen en de bijbehorende beleidsuitgangspunten; • | Een aanduiding van de lokale lastendruk; • | Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (specifieke heffingen), als op de heffingen waarvan de besteding ongebonden is (algemene dekkingsmiddelen). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. Uitgangspunt in de regelgeving is dat tarieven voor een rechtstreekse dienstverlening niet meer mogen opbrengen dan zij aan werk kosten. Er is geen winstdoelstelling voor deze tarieven. Deze uitgangspunten hebben vooral gevolgen voor het tarievenbeleid van retributies in het algemeen en de tarieven van de afvalstoffenheffing en van het rioolrecht. Bij het onderdeel tarievenbeleid retributies komen wij hierop terug. 1.1 Geraamde inkomsten De inkomsten uit lokale heffingen worden in 2027 geraamd op € 28,6 miljoen.

De opbouw is als volgt: bedragen x € 1.000 2027 | 2026 | 2025 Belastingen OZB-woningen | 7.464 | 7.162 | 6.962 OZB-niet woningen | 5.205 | 5.043 | 4.945 Parkeerbelastingen | 971 | 685 | 290 Rioolheffing | 4.124 | 3.668 | 3.067 Afvalstoffenheffing | 5.401 | 5.070 | 4.580 Overige *) | 796 | 947 | 575 Totaal belastingen | 23.961 | 22.375 | 20.419 Retributies en leges Leges | 3.339 | 3.029 | 2.679 Lijkbezorgingsrechten | 971 | 863 | 684 Overige **) | 347 | 324 | 276 Totaal retributies en leges | 4.658 | 4.215 | 3.639 Totaal lokale heffingen | 28.618 | 26.590 | 24.058 58 B e g r o t i n g 2 0 2 7 59 1.2 Beleid lokale heffingen Algemeen tarievenbeleid belastingen In december 2022 heeft de gemeenteraad het uitgangspunt voor de legesheffing vastgesteld op 100% kostendekkendheid tenzij door de gemeenteraad anders wordt besloten. Voor 2027 is in de kadernota 2027 een inflatiecorrectie berekend op de gemeentelijke belastingen en heffingen van 3,2% (was in 2026 2,1%). Het betreft een gewogen gemiddelde van de generieke prijsstijging en de stijging voor loonkosten. De ombuigingen uit de Kadernota 2025, zijn in de begroting 2026 geïmplementeerd. Voor de leges en belastingen betekent dit naast de reguliere inflatiecorrectie een aanvullende lastenstijging. Meerjarige effecten of ingroeivarianten te komen tot 100% kostendelling worden hierna expliciet toegelicht.

Onroerend zaakbelasting Naast de reguliere inflatiecorrectie geldt voor de OZB een extra tariefverhoging van 2,6% vanwege het dekkingsplan uit de Kadernota 2025. De voorgestelde OZB-verhoging voor 2027 wordt hierdoor 5,8%. Rioolheffing De rioolheffing kent een gesloten financiering, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekkendheid is. De tarieven voor het rioolrecht worden vanwege het in 2024 vastgestelde waterplan met 15,1% extra verhoogd. De verhoging van het riooltarief wordt daardoor 18,3% Hiermee wordt een 100% kostendekkendheid in 2027 voorzien. Havengelden De kostendekkendheid van deze bedrijfseconomische activiteit is voor 2027 berekend op 78%. Dit omdat het tarief in 2026 als gevolg van een verhoging van € 48.000 uit de ombuiging uit de kadernota 2025 met 25% is verhoogd. In 2027 wordt een reguliere stijging van 3,2% toegepast. Een 100% kostendekkendheid lijkt een te forse verzwaring voor de doelgroep. Lijkbezorging In 2026 zijn begraaftarieven met 19% verhoogd, aangevuld met het toengeldende inflatiepercentage van 2,1%, dit om de ombuigingen uit de kadernota 2025 van € 130.000 te realiseren. Hiermee stijgt de kostendekkendheid naar 85% in 2026. Voor 2027 wordt een stijging van 4% voorgesteld om in te groeien naar een betere kostendekking.

Deze is voor 2027 berekend op 99% Eind 2026 wordt een nieuw beheerplan vastgesteld, waarna de kostendekkendheid opnieuw wordt berekend. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing kent een gesloten financiering, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekkendheid is. Om dit te bereiken werd in de kadernota 2025 een ombuiging van € 336.000 opgenomen. Dit betekende een tariefstijging van 4,3%. Deze is in de begroting 2026 verwerkt. Gezien de onzekerheden rond de toekomstige kosten van afvalverwerking en het feit dat hiervoor een beheerplan wordt opgesteld, wordt voorgesteld om de afvalstoffenheffing met 5,5% te verhogen, dit om te komen tot een 100% kostendekking in 2027. Dit percentage geldt zowel voor het tarief afvalstoffenheffing als voor de diftar. B e g r o t i n g 2 0 2 7 60 Inzicht in lasten en baten afvalbeheer Het financiële beheer van afval en grondstoffen is de afgelopen jaren steeds complexer geworden door een combinatie van externe factoren, beleidswijzigingen en marktontwikkelingen. Dit heeft geleid tot een situatie waarin kosten en baten moeilijk voorspelbaar zijn en sterk kunnen fluctueren. De PMD- vergoedingen bijvoorbeeld staan onder druk door vernieuwde afspraken tussen de VNG en Verpact. Hierin worden de vergoedingen die wij ontvangen voor de verwerking van het PMD afhankelijk gemaakt van de ingezamelde kwaliteit van de PMD.

De opbrengsten uit papierinzameling zijn sterk afhankelijk van de markt en variëren maandelijks aanzienlijk. Wat betreft restafval is het totaalbeeld zorgwekkend. De kosten voor verwerking stijgen door overheidsheffingen, waaronder een verdubbeling van de (rijks)afvalstoffenbelasting op afval en een invoering van een CO₂-heffing. Toeristenbelasting Vanuit de Kadernota is in de begroting 2026 een inkomstenverhogende maatregel opgenomen van € 150.000 structureel. Het tarief voor campings en hotels is in 2026 gelijk getrokken naar 1 bedrag. In de begroting 2027 is dit bedrag geïndexeerd met 3,2%. Forensenbelasting Vanuit de kadernota is in de begroting 2026 een inkomstenverhogende maatregel opgenomen van € 60.000 structureel. Ingaande 2026 zal een gedifferentieerd tarief worden ingevoerd voor de forensenbelasting. De verordening is hierop aangepast. In de begroting 2027 wordt dit tarief geïndexeerd met 3,2%. Parkeren Voor 2026 is er € 200.000 aan extra inkomsten ingeboekt vanuit het toewerken naar een kostendekkend tarief. Het uurtarief voor 2026 is € 1,10 (was in 2025 ook € 1,10). In combinatie met een tariefstelling per half uur en uitbreiding van de betaald parkeertijden wordt de verwachte inkomst met dit tarief gerealiseerd. De komende jaren wordt stapsgewijs verder toegewerkt naar een kostendekkend parkeerproduct in 2029.

Heffing bijdrage Bedrijfsinvesteringszone Na een zorgvuldige voorbereiding en nauwe samenwerking met de Ondernemersvereniging Hartje Hoevelaken is met ingang van 2017 besloten tot invoering van een BIZ voor het centrum van Hoevelaken. De door de gemeente, via dienstverlening door GBLT, te heffen bijdragen worden via een subsidie uitgekeerd aan de Stichting Centrum Hoevelaken. Eind 2021 is, in goed overleg met het Stichtingsbestuur, wederom gestemd en bepaalde de uitslag van de stemming dat de looptijd wederom met 5 jaar wordt verlengd, ingaande 2022 t/m 2026. In de loop van 2026 zal u een nieuwe verordening worden aangeboden. Hondenbelasting In april 2023 heeft uw raad het nieuwe honden-uitlaatbeleid vastgesteld. Hierin is expliciet besloten, de kosten en de inkomsten in overeenstemming met elkaar te brengen. Voor 2027 wordt het reguliere indexpercentage van 3,2% toegepast. B e g r o t i n g 2 0 2 7 61 Tarievenbeleid retributies Voor de inkomsten uit retributies wordt met kostprijsdekkende tarieven gerekend. In artikel 212 van de Gemeentewet is voorgeschreven dat de gemeenteraad via de financiële verordening regels stelt voor de wijze van kostprijsbepaling van de gemeentelijke diensten en producten. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het Besluit Begroting en Verantwoording.

De systematiek van toerekenen van kosten wordt uitgevoerd in overeenstemming met de Financiële Verordening en de belastingverordeningen. Bij de bepaling van de kostprijs worden de bijdragen aan en van reserves overigens meegenomen. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB) Hoe komt de legesberekening Omgevingswet tot stand? Totstandkoming raming legesopbrengsten omgevingsvergunningen De legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen worden geraamd op basis van de in de Legesverordening vastgestelde tarieven en de verwachte vergunningverlening in het begrotingsjaar. Voor bouwactiviteiten vormt de geraamde bouwsom de belangrijkste grondslag voor de legesheffing. De bouwkosten worden bepaald aan de hand van de door Casadata gepubliceerde kengetallen. Deze kengetallen worden periodiek geactualiseerd en geïndexeerd. Een stijging van de gehanteerde bouwkosten leidt, bij ongewijzigde legestarieven en een gelijkblijvend aantal aanvragen, tot hogere legesopbrengsten. De legestarieven worden jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld via de Legesverordening. Uitgangspunt daarbij is dat de tarieven voldoen aan de eisen van kostendekkendheid.

De kostenonderbouwing is gebaseerd op de directe en indirecte uitvoeringskosten van de gemeente, waaronder personeelskosten, alsmede de kosten van dienstverlening door verbonden partijen en gemeenschappelijke regelingen, zoals de Omgevingsdienst. De tarieven worden jaarlijks geactualiseerd en voor 2027 geïndexeerd met 4,2% voor Nijkerk, 2,9% voor ODDV. Daarnaast is in de begroting rekening gehouden met € 250.000 aan structureel hogere legesopbrengsten. Op basis van een inventarisatie van de bouwinitiatieven waarvan de start in 2026 wordt verwacht, wordt uitgegaan van een hoog volume aan vergunningaanvragen. Hierdoor worden voor 2027 hoge legesopbrengsten verwacht. De daadwerkelijke opbrengst blijft echter afhankelijk van de omvang, aard en het moment van indiening van vergunningaanvragen. Effecten Omgevingswet en Wkb De financiële effecten van de Omgevingswet op de legesopbrengsten zijn tot op heden beperkt zichtbaar. Een mogelijke daling van de opbrengsten kan zich voordoen indien gebruik wordt gemaakt van de onder de Omgevingswet beschikbare beleidsruimte om activiteiten te dereguleren of vergunningvrij te maken. De mate waarin hiervan sprake zal zijn, is op dit moment nog beperkt te kwantificeren. Ook de verwachte effecten van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen zijn vooralsnog beperkt zichtbaar in de gerealiseerde legesopbrengsten.

Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het huidige beperkte aandeel bouwprojecten waarvoor de technische bouwtoets en het toezicht door een private kwaliteitsborger worden uitgevoerd. Voor deze activiteiten vervallen gemeentelijke werkzaamheden en worden overeenkomstig de Legesverordening geen leges voor deze onderdelen in rekening gebracht. De mogelijkheid om onder de Omgevingswet leges te heffen voor bepaalde milieuactiviteiten heeft tot op heden slechts in beperkte mate geleid tot aanvullende opbrengsten. De ontwikkeling van deze inkomsten blijft mede afhankelijk van het aantal en de aard van vergunningaanvragen en de externe ontwikkelingen binnen het stikstofdossier. Risico's en onzekerheden De geraamde legesopbrengsten blijven in belangrijke mate afhankelijk van externe factoren die buiten de directe invloedssfeer van de gemeente liggen. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan economische ontwikkelingen, rentestanden, ontwikkelingen op de woning- en bouwmarkt, vertragingen in vergunningprocedures, stikstofbeperkingen en netcongestie. Met name beperkingen in de beschikbare elektriciteitscapaciteit kunnen leiden tot uitstel van bouwinitiatieven en daarmee tot vertraging in de realisatie van de geraamde legesopbrengsten.

B e g r o t i n g | 2 0 2 7 De gemeente monitort deze ontwikkelingen gedurende het begrotingsjaar en verwerkt substantiële afwijkingen, voor zover deze voldoende concreet en betrouwbaar zijn vast te stellen, in de periodieke planning- en controlproducten. 1.3 Overzicht diverse heffingen De verordeningen met daarin de diverse tarieven worden jaarlijks bij afzonderlijk raadsbesluit gewijzigd dan wel opnieuw vastgesteld. De raadsbesluiten worden integraal bekendgemaakt in het elektronisch gemeenteblad, door plaatsing op de website www.officielebekendmakingen.nl. De actuele en vorige versies van de verordeningen zijn te vinden op www.overheid.nl/lokale wet- en regelgeving. 1.4 Lokale lastendruk Voor de bepaling van de lastendruk wordt gekeken naar de lastendruk huishouding en per woningtype. Hierin worden de OZB voor woningen, de afvalstoffenheffing inclusief de opbrengsten vanwege afvoer van het afval en de rioolheffing betrokken. Wij sluiten hierbij aan bij de definitie die door het COELO wordt gebruikt. Zie hiervoor ook de bijlage met beleidsindicatoren. De mutaties voor een meerpersoonshuishouden eigenaar woning in onderstaande tabel worden veroorzaakt door een stijging van de OZB met 5,8%, een stijging van het rioolrecht met 18,3% en een stijging van de afvalstoffenheffing met 5,5%.

Vergelijkingstabel lokale lastendruk 2026 | 2027 | % stijging Meerpersoonshuishouden eigenaar woning | 849 | 918 | 8,1% Eenpersoonshuishouden eigenaar woning | 828 | 896 | 8,2% Meerpersoonshuishouden huurder | 259 | 274 | 5,5% Eenpersoonshuishouden huurder | 238 | 251 | 5,5% Bron: COELO: Atlas van de lokale lasten 2026 plus gevolgen belastingplan 2027 1.5 Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Nijkerk bestaat de mogelijkheid om geheel of gedeeltelijk kwijtschelding te krijgen van de aanslag voor de afvalstoffenheffing (gedeeltelijk), de ozb en de rioolheffing (gedeeltelijk). Om daarvoor in aanmerking te komen, mag het inkomen niet hoger zijn dan 100% van het bijstandsniveau en vindt er een vermogenstoets plaats. Ook wordt bij de toetsing rekening gehouden met de netto kosten van kinderopvang. Aan mensen die een bijstandsuitkering ontvangen wordt de kwijtschelding, na toetsing van de voorwaarden, automatisch toegekend. De heffing en invordering van de meeste belastingen wordt uitgevoerd door GBLT (zie hierna). Dit belastingkantoor heeft een koppeling met het Landelijke Inlichtingenbureau. Dit bureau beheert een landelijke database waarin de inkomensgegevens van alle belastingplichtigen zijn opgeslagen. Door gebruik te maken van deze gegevens wordt het toekennen van automatische kwijtschelding verder vergemakkelijkt voor de belastingplichtige.

We houden er rekening mee dat in 2027 circa € 100.000 wordt kwijtgescholden. Dit bedrag wordt verantwoord op de begrotingspost gemeentelijke armoedebeleid. 62 B e g r o t i n g 2 0 2 7 63 1.6 Uitvoering Belastingverordeningen door GBLT Het college heeft de uitvoering van de heffing en de invordering van een aantal gemeentelijke belastingen overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn te Zwolle (verder: GBLT). GBLT is een samenwerkingsverband van vijf waterschappen en tien gemeenten (naast Nijkerk zijn dat Bunschoten, Dalfsen, Ommen, Dronten, Leusden en Zwolle, Veenendaal, Woudenberg en Renswoude). GBLT verzorgt voor de gemeente de volgende belastingen: • Onroerendezaakbelastingen; • Hondenbelasting; • Afvalstoffenheffing; • Forensenbelasting; • Rioolheffing; • Toeristenbelasting; • heffing BIZ-bijdrage centrum Hoevelaken. De belastingplichtigen van Nijkerk ontvangen van GBLT een gecombineerde aanslag, waarop zowel de gemeentelijke heffingen als de waterschapheffingen zijn vermeld. GBLT draagt er zorg voor dat de informatie op de website van GBLT en de telefonische bereikbaarheid op orde zijn, om de vragen van de burgers te kunnen beantwoorden. De afhandeling van bezwaar- en beroepschriften tegen de gemeentelijke heffingen die door GBLT worden uitgevoerd, gebeurt door GBLT.

Als basis voor de geharmoniseerde verordeningen van de gemeentelijke GBLT partners wordt de VNG modelverordening gehanteerd, per belastingsoort. B e g r o t i n g 2 0 2 7 64 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De gemeente moet voorbereid zijn op onverwachte tegenvallers, zoals extra kosten of minder inkomsten. Daarvoor heeft de gemeente geld en mogelijkheden achter de hand. Dit noemen we de weerstandscapaciteit. Voorbeelden van dit geld zijn: • De algemene reserve (spaargeld van de gemeente); • De reserve voor grondprojecten; • De mogelijkheid om belastingen te verhogen als dat nodig is. 2.1 Beleid capaciteit en risico’s Het beleid is vastgelegd in de Nota Risicomanagement 2024. In oktober 2024 is deze geactualiseerde nota risicomanagement vastgesteld door de raad. Via het vaststellen van de nota risicomanagement streeft de gemeente Nijkerk de volgende doelstellingen na: 1. Het risicobewustzijn van de organisatie stimuleren en vergroten; 2. Zorgdragen dat het optreden van (ongewenste) risico’s zo weinig mogelijk effect heeft op gemeentelijke doelstellingen door systematisch beheer van risico’s; 3. Het minimaliseren van de (ongewenste) financiële en niet-financiële risico’s; 4. Het inzichtelijk maken van de risico’s die de gemeente loopt; 5. Het inzichtelijke maken van beheersmaatregelen bij de risico’s; 6. Het verbeteren van de sturing op risico’s; 7.

Het maken van verantwoorde keuzes in het al dan niet aanvaarden van risico’s; 8. Het op een systematische wijze beoordelen en wegen van risico's bij bestuurlijke besluitvorming; 9. Het voldoen aan wet- en regelgeving (Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de lokale financiële verordening). 10. Het weerstandsvermogen gelijk of boven de vastgestelde norm van 1,0 te houden. 2.2 Weerstandsvermogen De gemeente kijkt naar hoe sterk haar begroting is. Dat betekent: kan de gemeente onverwachte financiële tegenvallers opvangen, zonder dat ze plannen hoeft aan te passen of moet bezuinigen? Dit noemen we het weerstandsvermogen. Het laat zien hoe goed de gemeente voorbereid is op risico’s die geld kunnen kosten. Om dit te meten, gebruikt de gemeente een verhoudingscijfer (ratio). Dit cijfer laat zien of er genoeg geld is om grote, onverwachte kosten te betalen. Denk hierbij aan geld uit de reserves van de gemeente. Deze ratio wordt uitgedrukt in een formule: weerstandscapaciteit ratio weerstandsvermogen = risico’s De gemeente Nijkerk kijkt welke risico’s er zijn die veel geld kunnen kosten. Daarna wordt gekeken hoeveel geld en andere mogelijkheden de gemeente heeft om deze kosten op te vangen. Dit noemen we de weerstandscapaciteit.

Door dit goed in beeld te brengen, zorgen we ervoor dat de gemeente ook in moeilijke tijden haar werk kan blijven doen, zonder dat belangrijke plannen in gevaar komen. B e g r o t i n g | 2 0 2 7 Volgens de afspraken in het beleid over risico’s (de Nota risicomanagement) kijkt de gemeente naar een cijfer om te bepalen of er genoeg geld is om onverwachte tegenvallers op te vangen. Dit cijfer heet de weerstandsratio. De gemeente Nijkerk wil dat dit cijfer minstens 1,0 is. Dat betekent dat er genoeg geld moet zijn om 100% van de gewogen risico’s te kunnen betalen. Bij de laatste berekening (in de jaarstukken van 2025) was de ratio hoger dan nu. Toch is het cijfer nog steeds ruim boven de norm van 1,0, dus dat is positief. Bedragen € 1.000, -/- is nadelig Begroting | Rekening | Begroting 2026 | 2025 | 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit | 40.208 | 59.078 | 44.215 Gewogen risico’s | 14.640 | 17.300 | 16.800 Weerstandsvermogen | 25.568 | 41.778 | 27.415 Ratio weerstandsvermogen *) | 2,7 | 3,4 | 2,6 *) Beschikbare weerstandscapaciteit / gewogen risico’s 2.3 Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit zijn de middelen en mogelijkheden waarover Nijkerk beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en de uitvoering van het door de raad bepaalde beleid in gevaar komen.

Kort door de bocht gaat het hier om de reserves van de gemeente. In onderstaande tabel staan de middelen en mogelijkheden die onze gemeente heeft om de risico’s op korte termijn af te dekken. Bedragen € 1.000, -/- is nadelig Begroting | Rekening | Begroting 2026 | 2025 | 2027 Algemene reserve | 20.907 | 28.550 | 21.471 Reserve bouwgrondexploitatie | 11.295 | 11.095 | 10.916 Vrij besteedbare bestemmingsreserve | 8.573 | 13.976 | 12.083 Post onvoorzien | 24 | 24 | 24 Saldo begroting of jaarrekening | - | 591 | 5.433 | -279 Beschikbare weerstandscapaciteit | 40.208 | 59.079 | 44.215 Naast geld voor risico’s op de korte termijn, heeft de gemeente ook een mogelijkheid om risico’s op de lange termijn op te vangen. Dit heet de onbenutte belastingcapaciteit. Dat betekent: hoeveel extra belasting de gemeente nog zou mogen vragen volgens de regels van de overheid. Dit kan bijvoorbeeld via de onroerendezaakbelasting (OZB), rioolheffing en afvalstoffenheffing. Voor riool- en afvalstoffenheffing geldt dat de gemeente probeert precies de kosten te dekken, niet meer en niet minder. Voor de OZB wordt elk jaar bekeken of er ruimte is om het tarief te verhogen. Daarbij wordt gekeken naar de landelijke normen (de zogenoemde artikel-12 norm) die in een officiële brief van het Rijk staan.

Voor 2027 is berekend dat de gemeente Nijkerk nog € 5,4 miljoen extra zou kunnen ophalen als ze de belastingen maximaal zou verhogen volgens deze regels. 65 B e g r o t i n g 2 0 2 7 66 Het gebruiken van deze extra belastingruimte kost tijd. Daarom telt dit bedrag niet mee als directe financiële buffer (weerstandscapaciteit) voor onverwachte situaties. Voor snelle actie is dit dus minder geschikt. 2.4 Risico-inventarisatie De gemeente kijkt elk jaar naar mogelijke risico’s die geld kunnen kosten. Dit noemen we een risico- inventarisatie. Alle gebeurtenissen die een financieel risico kunnen vormen, worden bekeken. Maar niet elk klein risico komt in het overzicht. Alleen risico’s die meer dan € 50.000 kunnen kosten, worden meegenomen. Ook risico’s zonder duidelijk geldbedrag worden niet opgenomen. In de tabel hieronder staan maximaal 10 risico’s. Dat is afgesproken, zodat we ons richten op de belangrijkste risico’s en niet op te veel details. Voor elk risico wordt gekeken naar: • Hoeveel geld het kan kosten als het gebeurt; • Hoe groot de kans is dat het echt gebeurt. Met deze informatie maakt de gemeente een overzicht van de tien grootste financiële risico’s. Omdat het heel onwaarschijnlijk is dat alle risico’s tegelijk gebeuren, rekent de gemeente met een zekerheid van 80%.

Dat betekent dat we ervan uitgaan dat we genoeg geld hebben om 80% van de in beeld gebrachte risico’s op te vangen. Het risico dat wij lopen wordt als volgt berekend: risico = kans van optreden X maximaal financieel gevolg Bij de inschatting van de kans worden drie categorieën gebruikt: 1. Kleine kans • het is niet zo waarschijnlijk dat het risico zich daadwerkelijk voor zal doen (wegingsfactor 25%). 2. Middelgrote kans • de risico’s kunnen nog beide kanten op. Het kan zijn dat ze zich voordoen, het kan ook zijn van niet: het kan vriezen en het kan dooien (wegingsfactor 50%). 3. Grote kans • de kans van optreden is groot (wegingsfactor 75%) B e g r o t i n g | 2 0 2 7 In onderstaande tabel hebben wij de top 10 van de risico’s in beeld gebracht. Bedragen € 1.000 Overzicht geïnventariseerde | Kans | Maximaal | Omvang | Incidenteel risico’s | Beheersmaatregel | van | financieel | risico | / structureel optreden | gevolg Gewogen risico’s | Zie hiervoor de grondexploitatie | paragraaf 1 | Per Grex wordt in het MPG | grondbeleid | Mix | 8.200 | 8.200 | I de risico’s bepaald en bij elkaar opgeteld. Netcongestie elektriciteit | De gemeente Nijkerk Netcongestie vormt een | bereidt zich actief urgent en complex | voor op de totstand- vraagstuk met aanzienlijke | koming van een maatschappelijke en | concreet ACM economische impact.

De | (Autoriteit Consument huidige en toekomstige | & Markt) prioriteits- ruimte op het | kader. De huidige elektriciteitsnet staat onder | governance tussen druk, terwijl de exacte rol | betrokken partijen, en verantwoordelijkheid | inclusief de van de gemeente hierin | gemeentelijke rol en nog onvoldoende zijn | verantwoordelijkheids uitgekristalliseerd. Als van | verdeling, is hierbij de gemeente wordt | nog niet eenduidig verwacht dat zij actief gaat | vastgesteld. Zodra investeren in fysieke | mandaten, 2 | netwerkinfrastructuur | verantwoordelijk- | Groot | 5.000 | 3.750 | S (‘hardware’), brengt dit | heden en kaders substantieel financiële | definitief zijn belegd, risico’s met zich mee. Het | zetten wij gericht in gaat om potentieel zeer | op implementatie. hoge investeringsvolumes, | Deze uitgangspunten terwijl de juridische kaders | worden opgenomen en mogelijke kosten- | in de beleids- verhaalsmechanismen op | ontwikkeling voor dit moment nog beperkt | 2026 en verder, met uitgewerkt zijn. | als doel te komen tot een bestuurlijk vastgesteld en juridisch robuust kader dat de uitvoering en besluitvorming duurzaam ondersteunt. Sociaal domein | Monitoring van de Het open-eind-karakter van | uitgaven, de diverse regelingen, | kostenbewustzijn van waaronder met name de | medewerkers uitgaven Jeugdhulp en | uitvoering stimuleren. Wmo, staan onder druk.

3 | Daarnaast zorgt de | Midden | 2.500 | 1.250 | S toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. 67 B e g r o t i n g 2 0 2 7 68 Bedragen € 1.000 Overzicht geïnventariseerde risico’s Beheersmaatregel Kans van optreden Maximaal financieel gevolg Omvang risico Incidenteel / structureel 4 Drinkwater schaarste Drinkwaterschaarste is in Nederland niet langer hypothetisch: zowel de ILT, Rijksoverheid als provincies waarschuwen dat drinkwaterbronnen schaarser worden, vergunningen stokken en de leveringszekerheid onder druk komt te staan. Dit vertaalt zich rechtstreeks in bestuurlijke en financiële risico’s voor gemeenten. De ingezette beheersmaatregelen zijn geordend langs drie strategische sporen: het reduceren van de watervraag, het vergroten van het beschikbare aanbod en het versterken van governance en uitvoering. Een concreet voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van waterbewust bouwen, waaronder de toepassing van de waterrotonde, waar recent een bestuurlijk besluit over is genomen in Nijkerk. Daarnaast draagt de gemeente via de Omgevingsvisie en regionale water- programma’s actief bij aan de realisatie van een robuust grond- en oppervlakte- watersysteem.

Deze inzet richt zich op het borgen van zoetwaterbeschikbaa rheid en het versnellen van klimaat adaptieve maatregelen, zoals compartimentering, wateropvang en de inrichting van natte natuur. Midden 5.000 2.500 S B e g r o t i n g | 2 0 2 7 Bedragen € 1.000 Overzicht geïnventariseerde | Kans | Maximaal | Omvang | Incidenteel risico’s | Beheersmaatregel | van | financieel | risico | / structureel optreden | gevolg Risico’s rondom nieuwe | Marktverkenningen, “verplichte” | strakke aanbestedingen | aanbestedings- Door sterk gestegen | procedure prijzen in de markt bestaat het risico dat nieuwe aanbestedingen substantieel hoger uitvallen dan eerder begroot. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanzienlijke budget- overschrijdingen binnen lopende en geplande 5 | investeringsprogramma’s. | Groot | 1.000 | 750 | I De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en meerdere landelijke monitoren signaleren dat kosten voor gemeentelijke infrastructuur en water- en bodemopgaven stijgen door marktspanning, schaarste aan personeel en materiaal en complexe ruimtelijke opgaven. Dit leidt tot bredere financiële druk op gemeenten. Cybercriminaliteit | Continue werken aan Gemeenten worden steeds | digitale vaker getroffen door | bewustwording, cybercriminaliteit. Dit levert | leiderschap en 6 | een risico op voor onze | vaardigheden.

| Midden | 1.000 | 500 | I bedrijfsvoering en | Toezien op gedrag dienstverlening | vanuit de lijn. Continue werken aan adequate beveiliging. Planschade | Opnemen als Naar aanleiding van | onderdeel anterieure vastgestelde | overeenkomsten bestemmingsplannen bestaat het risico dat planschadeclaims worden ingediend, o.a. bij de opvanglocaties voor Vluchtelingen. Hoewel op dit moment nog geen claims zijn ontvangen waarvoor uitbetaling 7 | noodzakelijk is, blijft het | Midden | 1.000 | 500 | I risico aanwezig. In de meeste bouwlocaties is dit risico contractueel belegd bij de ontwikkelaar, maar de gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor een juridisch correcte afhandeling én draagt risico wanneer afspraken onvoldoende waterdicht blijken. 69 B e g r o t i n g 2 0 2 7 70 Overzicht geïnventariseerde risico’s Beheersmaatregel Kans van optreden Maximaal financieel gevolg Omvang risico Incidenteel / structureel 8 Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet (1 januari 2024) heeft een grote organisatorische en financiële impact op gemeenten. Gemeenten rapporteren in begrotingen en landelijke monitors dat dit een complexe, meerjarige transitie is met aanzienlijke risico’s voor uitvoering, financiën en dienstverlening. Gemeenten kampen structureel met capaciteitstekorten, vooral bij ruimtelijke ontwikkeling, vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Vooral kleinere én middelgrote gemeenten lopen achterstanden op bij implementatie en doorontwikkeling van processen. De VNG- monitor toont dat vooral gemeenten moeite hebben met tijdige behandeling van vergunningen en met het omgevingsplan. Sturing en extra aandacht voor de beschikbare macro- en gemeentebudgetten met betrekking tot de omgevingswet in relatie tot de daadwerkelijk noodzakelijke en verplichte uitgaven. Verzamelen van ervaringscijfers. En tijdig aantrekken in vaste of tijdelijke dienst van voldoende gekwalificeerd personeel Midden 1.000 500 I B e g r o t i n g | 2 0 2 7 Overzicht geïnventariseerde | Kans | Maximaal | Omvang | Incidenteel risico’s | Beheersmaatregel | van | financieel | risico | / structureel optreden | gevolg Vluchtelingen | De gemeente (aflopende | monitort actief de rijksregelingen) | landelijke Mogelijk aflopende | ontwikkelingen rond rijksregelingen kunnem | RTB/DSL, werkt impact hebben op de | financiële scenario’s gemeentelijke financiën | uit voor 2027 en De RTB (Richtlijn | daarna, en bereidt Tijdelijke Bescherming | zich voor op een voor Oekraïense | mogelijke extra vluchtelingen) en de | instroom in de Derdelandersregeling | asielketen. (DSL) lopen in 2027 landelijk af.

Voor de periode ná RTB werkt het kabinet en de EU aan 9 | Raadsaanbevelingen en | Midden | 1.000 | 500 | I een stelsel van transitiedocumenten dat Oekraïners tijdelijk verblijf geeft, met sterk genormaliseerde voorzieningen. Wanneer RTB eindigt in maart 2027, kunnen alle Oekraïense ontheemden zonder transitiedocument terug de asielketen in. Dit kan een opwaartse druk hebben op lokale voorzieningen en bijbehorende kosten voor noodopvang, crisisopvang. Vluchtelingen (wijziging | De gemeente beperkt Spreidingswet) | het risico van De Spreidingswet legt | wijzigingen in de gemeenten een wettelijke | Spreidingswet door taak op voor het | de landelijke politiek realiseren van | op de voet te volgen, opvangplekken. Niet- | de opvangstrategie naleving kan leiden tot | jaarlijks te herijken, sancties. Gemeenten | belangrijke besluiten 10 | investeren in locaties die | juridisch en financieel | Midden | 1.000 | 500 | I later niet nodig kunnen | te toetsen en tijdig blijken.

Dit kan mogelijke | voor te bereiden op gevolgen hebben voor | nieuwe afspraken na kapitaalvernietiging en | 2032 contractuele verplichtingen (huur, exploitatie) bij wijziging van landelijk beleid en/of opvang- opgaven voor gemeenten Totaal 10 grootste financiële risico’s | 26.700 | 18.950 71 B e g r o t i n g | 2 0 2 7 Volgens de nota risicomanagement is het onwaarschijnlijk dat alle risico's zich gelijktijdig zullen voordoen. Daarom wordt er met een afslag gewerkt van 80%. Deze afslag is al verwerkt bij de risico’s bouwgrondexploitatie. Dit betekent dat op de omvang van de risico’s (exclusief bouwgrondexploitatie) nog een correctie moet plaatsvinden. Bedragen x € 1.000 Totaal top 10 risico’s | 18.950 Totaal top 10 risico’s exclusief grondexploitatie | 10.750 80% van top 10 risico’s exclusief grondexploitatie | 8.600 Gewogen risico’s grondexploitatie | 8.200 Totaal risico omvang jaarstukken 2025 | 16.800 2.5 Kengetallen De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

Kengetal | Categorie A | Categorie B | Categorie C Aanduiding Gecorrigeerde netto schuldquote | < 90 % | 90 - 130 % | > 130 % Netto schuldquote | < 90 % | 90 - 130 % | > 130 % Solvabiliteitsratio | >50 % | 20 – 50 % | < 20% Structurele exploitatieruimte | > 0 % | = 0 % | < 0 % Grondexploitatie | < 20 % | 20 - 35 % | > 35 % Belastingcapaciteit | < 95 % | 95 - 105 % | > 105% De ontwikkeling van de kengetallen van de gemeente Nijkerk laten zich als volgt weergeven Kengetal | Jr.rek. | Begr. | Begr. | Meerjarenbegr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gecorrigeerde netto schuldquote | 55% | 96% | 124% | 122% | 110% | 108% Netto schuldquote | 60% | 101% | 119% | 117% | 105% | 103% Solvabiliteitsratio | 35% | 26% | 24% | 22% | 23% | 23% Structurele exploitatieruimte | 2,09% | 0,10% | 0,62% | -1,38% | -1,15% | -0,95% Grondexploitatie | 29% | 29% | 25% | 15% | 2% | 2% Belastingcapaciteit | 77% | 81% | 84% | 84% | 84% | 84% 72 B e g r o t i n g 2 0 2 7 73 De netto schuldquote geeft een indicatie van de omvang van de som van de schulden en de geldelijke bezittingen in relatie tot de omvang van de baten. Bij de gecorrigeerde netto schuldquote vindt een correctie plaats van alle leningen. De netto schuldquote geeft aan of de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij zelf volledig aan de lat staat.

De solvabiliteitsratio geeft een indicatie van de omvang van eigen vermogen in relatie tot het balanstotaal. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op langere termijn aan haar financiële verplichting kan voldoen. De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre er sprake is van een balans tussen de structurele baten en lasten. Dit kengetal is daarmee een indicatie van het duurzaam financieel evenwicht in de gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grondexploitaties) is ten opzichte van de totale baten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Beschouwing op de kengetallen De financiële positie in 2027 ten opzichte van 2026 is redelijk stabiel en kan nog steeds als ‘voldoende’ worden beoordeeld. Naar verwachting zal als gevolg van inkomende gelden vanuit de bouwgrond de financiële positie verbeteren. Bij de ontwikkeling van de belastingcapaciteit hebben wij rekening gehouden met de ontwikkeling van de lokale lastendruk tussen 2026 en 2027. B e g r o t i n g 2 0 2 7 74 3. Onderhoud kapitaalgoederen De openbare ruimte is van grote maatschappelijke waarde. Het is de plek waar inwoners zich verplaatsen, verblijven, ontmoeten en recreëren.

De kwaliteit van deze ruimte heeft direct invloed op de leefbaarheid, veiligheid, gezondheid en beleving van inwoners en draagt bij aan opgaven zoals verkeersveiligheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en een inclusieve leefomgeving. Ook ondersteunt zij de bereikbaarheid en het gebruik van voorzieningen, maatschappelijke functies en economische activiteiten. Deze opgaven vragen om een integrale en toekomstgerichte sturing op de openbare ruimte. Het beheer richt zich daarbij niet alleen op instandhouding, maar ook op het realiseren van maatschappelijke effecten en het behouden van een passend kwaliteitsniveau, met groeiende aandacht voor de beleving van inwoners. Met de Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR 2026–2035) heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld voor het beheer van de openbare ruimte. Deze kaders zijn vertaald naar beheerprincipes en uitvoeringskaders, die zijn uitgewerkt in beheerplannen. Deze beheerplannen worden periodiek geactualiseerd op basis van monitoring, inspecties en nieuwe ontwikkelingen en vormen daarmee een dynamische basis voor de programmering en uitvoering. Kenmerkend is de integrale aanpak, waarbij onderhoud, vervanging en investeringen op elkaar worden afgestemd. Steeds vaker wordt daarbij gewerkt vanuit het principe van ontwikkelbeheer, waarbij momenten in de openbare ruimte worden benut om gelijktijdig andere opgaven mee te nemen.

Hiermee worden functies gecombineerd en middelen doelmatig ingezet. De beheeropgave neemt toe in omvang én complexiteit. Het areaal groeit, de vervangingsopgave neemt toe doordat delen van de openbare ruimte het einde van de levensduur bereiken en de eisen vanuit duurzaamheid, klimaatadaptatie en regelgeving worden steeds hoger. Tegelijk vraagt de stap naar integraler en meer ontwikkelgericht beheer om verdere professionalisering van programmering, samenwerking en uitvoering. Een vergelijkbare ontwikkeling is zichtbaar binnen het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Ook hier staan instandhouding, verduurzaming en toekomstbestendig gebruik centraal. Via instrumenten zoals meerjarenonderhoudsplannen en het Integraal Huisvestingsplan wordt gestuurd op een doelmatig en duurzaam beheer van gebouwen en voorzieningen. Net als in de openbare ruimte leiden stijgende kosten, strengere eisen en een toenemende vervangingsopgave tot een groeiende investeringsbehoefte. Wij zorgen, binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders, voor de uitvoering en programmering van beheer, onderhoud en investeringen. Om de kwaliteit en functionaliteit van de kapitaalgoederen op peil te houden en gelijktijdig in te spelen op nieuwe opgaven, is structurele en toereikende financiering noodzakelijk.

3.1 De beheerplannen per categorie De gemeente Nijkerk werkt planmatig en integraal aan het beheer van de openbare ruimte, met de Nota IBOR en de Nota Vastgoed als overkoepelend kader. Hierin zijn maatschappelijke doelstellingen vertaald naar gewenste kwaliteitsniveaus (zoals beeldkwaliteit en technische staat). De vastgestelde beheerplannen beschrijven per discipline hoe deze kwaliteitsniveaus worden gerealiseerd en in stand gehouden, via dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging. De gemeenteraad stelt de kaders en kwaliteitsniveaus vast, terwijl het college verantwoordelijk is voor de uitvoering. Deze werkwijze zorgt voor transparante keuzes en een duidelijke sturing op maatschappelijke effecten. B e g r o t i n g 2 0 2 7 75 Beheerplan Wegen Het beheer van wegen in Nijkerk is gericht op het realiseren van een veilig, bereikbaar en duurzaam functionerend wegennet dat bijdraagt aan het maatschappelijke en economische functioneren van de gemeente. Binnen dit beheer wordt gestuurd op de in het beheerplan vastgestelde kwaliteitsambities: een technisch kwaliteitsniveau Basis (B) als ondergrens en een beeldkwaliteitsniveau Hoog (A) als streefwaarde, conform de CROW-systematiek. Deze kwaliteitsniveaus zijn geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke effecten zoals verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid te waarborgen.

Het beheer richt zich daarbij op het duurzaam in stand houden van het areaal, het voorkomen van kapitaalvernietiging en het beheersen van onderhoudsachterstanden. Daarnaast wordt nadrukkelijk gestuurd op een integrale benadering, waarbij het beheer bijdraagt aan opgaven zoals klimaatadaptatie, energietransitie en mobiliteit. Beheerplan Openbare Verlichting Het beheer van de openbare verlichting in Nijkerk richt zich op het realiseren van een veilig, duurzaam en toekomstbestendig verlichtingsareaal, dat bijdraagt aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid. De kwaliteitsambities zijn vastgelegd in zowel technische als visuele kwaliteitsniveaus, waarbij wordt gewerkt met beeldkwaliteit Hoog (A) en een technische ondergrens op niveau B. Het beheer is effectgericht en ondersteunt maatschappelijke doelen, waarbij verlichting wordt ingezet als middel om veiligheid, toegankelijkheid en comfort in de openbare ruimte te verbeteren. Tegelijkertijd speelt verduurzaming een belangrijke rol, met aandacht voor energiegebruik, circulariteit en beperking van milieubelasting. Beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het beheer van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen is gericht op een veilige, toegankelijke en overzichtelijke openbare ruimte, waarin functionaliteit en gebruikswaarde centraal staan.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nijkerk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d0c196ac-938b-4ced-8cb9-26c381d99df0?agendaItemId=a3c35ced-51ea-4d88-8ce2-d634e36f8a35