2026-031 Bijlage 1 Onderzoekskader Windenergie
Tekst van het document
Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 30 30 3.10 Cultuurhistorie en archeologie De realisatie van een windturbinepark heeft mogelijke effecten op de cultuur- historische en archeologische waarden. In deze paragraaf zijn de methode en beoordelingscriteria voor de milieuaspecten cultuurhistorie en archeologie na- der toegelicht. 3.10.1 Wettelijk kader Het in 1992 door Nederland ondertekende Verdrag van Malta regelt archeolo- gisch erfgoed op Europees niveau, met als belangrijkste doel het behoud van dit erfgoed in situ. Voorheen werd dit op nationaal niveau geregeld door de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz) en de Monumentenwet (1998). Hierdoor werd geregeld hoe met (mogelijke) archeologische waarden moet worden omgegaan en in welke gevallen onderzoek en/of behoud nodig is. Met de Komst van de Erfgoedwet in 2016 en de Omgevingswet (2024) zijn deze wetten komen te vervallen. De Erfgoedwet (2016) vervangt hierbij 6 wetten en regelingen op het gebied van cultureel erfgoed, waaronder delen van de Monu- mentenwet. In de Erfgoedwet zit o.a. de uitwerking van archeologische rijksmo- numenten en het archeologisch bestel. Het deel van de Monumentenwet en de Wamz dat betrekking heeft op de besluitvorming in de fysieke leefomgeving is overgegaan naar de Omgevingswet.
Bij een activiteit dient rekening te worden gehouden met de mogelijke aanwe- zigheid van archeologische waarden. Deze mogelijke aanwezigheid is opgeno- men in de provinciale’ Archeologische verwachtingenkaart’ en in beleid van de gemeente (onder andere in een archeologische waardenkaart en het facetbe- stemmingsplan). Ook staat hierin opgenomen in welke gevallen onderzoek en/of behoud noodzakelijk is. 3.10.2 Methode De effecten op archeologische waarden dienen kwalitatief beschreven te wor- den. Hierbij wordt gekeken naar de ligging van gebieden met archeologische waarden ten opzichte van de onderzochte alternatieven. Om de ligging van de archeologische waarden te bepalen, wordt gebruik gemaakt van de gemeente- lijke ‘Archeologische beleidskaart’ (Figuur 8). Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 31 31 Figuur 8 Archeologische beleidskaart gemeente Nijkerk Naast de archeologische waardenkaart dienen ook de effecten op cultuurhis- torische gebieden en objecten in de omgeving te worden onderzocht. Hiervoor dient gebruik gemaakt te worden van de gemeentelijke cultuurhistorische kaartlagen16. In de gehele gemeente Nijkerk zijn cultuurhistorische waarden aanwezig. Waaronder in het noorden van de gemeente het polderlandschap Ar- kemheen, dat een zeer hoge cultuurhistorische landschapswaardering kent.
In en rond het zuidelijke zoekgebied is ook sprake van een hoge cultuurhistori- sche waarde. 16 https://omgevingsvisie.scherpenzeel.nl/waarden/cultuurhistorie-en-landschap/detail
Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 32 32 Onderstaande tabel toont de beoordelingscriteria waarop de alternatieven die- nen te worden beoordeeld op het milieuthema cultuurhistorie en archeologie. Tabel 12 Beoordelingscriteria Cultuurhistorie en archeologie Thema Beoordelingscriterium Methode Archeologie Ligging t.o.v. van gebieden met archeologische waar- den Kwalitatief Cultuurhistorie Ligging t.o.v. cultuurhistorische gebieden en objecten Kwalitatief 3.11 Bodem en water De realisatie van een windturbinepark heeft mogelijke effecten op de bodem- kwaliteit en waterhuishouding. In deze paragraaf zijn de methode en beoorde- lingscriteria voor de milieuaspecten bodem en water nader toegelicht. 3.11.1 Wettelijk kader De realisatie van windturbines heeft mogelijke effecten op de bodemkwaliteit en waterhuishouding. Bodem Bij de aanleg van windturbines vinden bodemwerkzaamheden plaats. De ver- ankering van de windturbines vindt plaats met een betonnen voet (het funda - ment). Daardoor dient grond ontgraven te worden. Op grond van de Omge- vingswet dient, in verband met de uitvoerbaarheid van een plan of project, re- kening te worden gehouden met de bodemgesteldheid. Hiervoor zijn regels op- genomen in de omgevingswet. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen verschil- lende milieubelastende activiteiten (Bal Art. 3.2.21 & 3.2.22).
Welke regels er gelden hangt af van de impact van de milieubelastende activiteit en de inter- ventiewaarde bodemkwaliteit. Wanneer grond wordt ontgraven of wordt aangevoerd naar of vanaf een project- locatie, is sprake van roering van de bodem. In het kader van de omgevingsver- gunning moet in sommige gevallen (indien de omstandigheden daar aanleiding toe geven) inzicht worden gegeven in de bodemkwaliteit. In die gevallen moet worden bepaald of s prake is van een kans op ernstige verontreinigingen en/of de kwaliteit van de bodem geschikt is voor de beoogde functie. Daarnaast wor- den vanuit het Bal eisen gesteld aan de kwaliteit en to tale bodemvolume van de aan- en af te voeren bodem. Water Op grond van de Omgevingswet moet bij een ruimtelijke ontwikkeling inzicht worden gegeven in de gevolgen voor de waterhuishouding. In de Omgevingswet is ook de waterhuishouding, het beheer van oppervlaktewater en grondwater geregeld. In het beleid zijn regels over waterkwaliteit en kwantiteit opgenomen. Waterschap Vallei en Veluwe draagt in de gemeente Nijkerk zorg voor het Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 33 33 functioneren van het watersysteem .
In de waterschapsverordening staan de regels voor het beheer van de oppervlaktewateren, waterkeringen, bergingsge- bieden, beregeningsregelingen oppervlaktewater en grondwater en ondersteu- nende waterstaatkundige kunstwerken. Wanneer dit oppervlaktewaterlichaam wordt beïnvloed, kan hier mogelijk een waterwetvergunning voor nodig zijn. 3.11.2 Methode In het onderzoek wordt beoordeeld en hoe de varianten zich verhouden tot ver- schillende water(beschermings)gebieden op basis van de waterschapsveror- dening Valei en Veluwe en de Omgevingsverordening van de provincie Gelder- land. Hierbij wordt gekeken naar de regels voor het beheer van de oppervlakte- wateren, bergingsgebieden en grondwater. Beheer van waterkeringen, berege- ningsregelingen, ondersteunende waterstaatkundige kunstwerken en peilbe- sluiten zijn niet relevant voor de beoordeling van de opstellingsalternatieven. Voor het aspect bodem dient inzichtelijk te worden gemaakt wat de huidige bo- demkwaliteit is binnen het projectgebied op basis van de Bodemkwaliteits- kaart en dienen de effecten van de ontwikkeling van de windturbines kwalitatief beoordeeld te worden. Tabel 13 Beoordelingscriteria bodem & water 3.12 Ruimtegebruik Voor het thema ruimtegebruik dienen de effecten op huidige gebruiksfuncties te worden onderzocht.
Hierin dienen onder andere te zijn genomen: effecten op straalpaden17, radarinstallaties en luchtvaart18. Daarnaast worden effecten op het huidige bodemgebruik meegenomen en dienen de te verwachten effec- ten op deze huidige functies en mate waarop deze samen kunnen gaan met windenergie kwalitatief te worden beschreven. Uit de onderzoeken dient daarmee een duidelijk beeld te worden geschetst van de te verwachtten effecten op het huidige ruimtegebruik, dat volstaat om mee te kunnen nemen in de weging van verschillende alternatieven. Tabel 14 Beoordelingscriteria ruimtegebruik Thema Beoordelingscriterium Methode 17 Waar staan straalverbindingen? | Antennekaart.nl 18 Luchtvaartbeperkingenkaart Thema Beoordelingscriterium Methode Bodem Water Milieukwaliteit bodem Kwalitatief Ligging t.o.v. oppervlaktewaterlichamen Kwantitatief Ligging t.o.v. bergingsgebieden Kwantitatief Effecten op grondwater Kwalitatief Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 34 34 Ruimtegebruik - Huidige functies (landbouw, recreatie, bedrijven) - Straalpaden - Vliegverkeer en radar kwalitatief 3.13 Financiële haalbaarheid Van de te onderzoeken alternatieven moet de financiële haalbaarheid worden onderzocht. Dit houdt in dat er een business -case-berekening op hoofdlijnen wordt uitgevoerd, waaruit blijkt in hoeverre de investering in windturbines ren- dabel is.
Deze financiële analyse wordt per alternatief uitgewerkt. In de analyse worden de investeringskosten (CAPEX) en operationele kosten (OPEX) afgezet tegen de opbrengsten. Hierbij kan worden uitgegaan van gang- bare uitgangspunten conform het advies basisbedragen SDE ++ 2026 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In de resultaten dient het rendement op het totale project en de investering van de potentiële initiatiefnemer te worden berekend. De berekening dient ter indi- catie van de financiële haalbaarheid en is niet bedoeld als financieel advies. Tabel 15 Beoordelingscriteria financiële haalbaarheid Thema Beoordelingscriterium Methode Financiële haalbaarheid - Globale business-case-berekening Kwantitatief 3.14 Samenvattingstabel De hierboven individueel behandelde aspecten dienen allen onderzocht te worden. onderstaand zijn de te onderzoeken aspecten nogmaals opgenomen in een samenvattende tabel. Tabel 16 Samenvattingstabel te onderzoeken aspecten Thema Beoordelingscriterium Methode Energieop- brengst en vermeden emissies - Energieopbrengst (incl.
mitigatieverliezen) - CO2 -emissiereductie - SO2-emissiereductie - NOx-emissiereductie - PM10 (fijnstof) Kwantitatief Geluid - Aantal geluidsgebouwen en locaties binnen 47,45 en 42 dB Lden geluidscontouren: absoluut - Aantal geluidsgebouwen en locaties binnen 47,45 en 42 dB Lden geluidscontouren: relatief - Aantal geluidsgevoelige objecten waar de laagfre- quente geluidsbelasting binnenshuis de Vercammen- curve overschrijdt Kwantitatief/ Kwalitatief Herzien onderzoekskader windenergie Gemeente Nijkerk Onderzoekskader 35 35 Thema Beoordelingscriterium Methode - Invloed van de windturbinevarianten op de indeling van geluidsgevoelige objecten in de Miedema-klas- sen Gezondheid - Toename aantal en percentage ernstig gehinderden a.g.v. windturbinegeluid: absoluut en relatief - Toename aantal ernstig gehinderden a.g.v. cumula- tief geluidsniveau: absoluut en relatief Kwantitatief Slagschaduw - Aantal gebouwen en locaties binnen de 0-uur en 6- uur slagschaduwcontouren (uren schaduw per jaar): absoluut en relatief - Percentage stilstand om te voldoen aan grenswaar- den (0- en 6-uur): absoluut en relatief Kwantitatief Externe veilig- heid - Ligging (beperkt) kwetsbare objecten binnen de PR 10-6 en PR 10-5 - Ligging t.o.v. hoogspanningsinfrastructuur - Ligging t.o.v. buisleidingen - Liggen t.o.v.
wegen, spoorwegen en waterwegen - Aantal risicovolle objecten binnen de werpafstand Kwantitatief Ecologie - Effecten op beschermde gebieden: aanleg- en exploi- tatiefase - Effecten op beschermde soorten: aanleg- en exploi- tatiefase Kwalitatief Landschap - Effect op landschappelijke (kern)waarden - Effect op landschappelijke structuren - Herkenbaarheid van de opstelling - Visuele interferentie met andere windturbines/hoog- spanningstracés - Obstakelverlichting Kwalitatief Cultuurhistorie en archeologie - Ligging t.o.v. gebieden met archeologische waarden - Ligging t.o.v. cultuurhistorische gebieden en objec- ten kwalitatief Bodem en Water - Bodemkwaliteit - Effecten op oppervlaktewater - Effecten op bergingsgebieden - Effecten op grondwater kwalitatief Ruimtegebruik - Huidige functies - Straalpaden - Vliegverkeer en radar - Mogelijke invloed op nabijgelegen bedrijfspanden Kwalitatief Financiële haal- baarheid - Globale business-case-berekening Kwantitatief