2026-024 Bijlage 1 en 5 Definitieve Jaarstukken 2025 incl. controleverklaring
Tekst van het document
67
Jaarstukken 2025
6
7
8
aanzienlijke budgetoverschrijdingen binnen lopende en geplande investeringsprogramma’s. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en meerdere landelijke monitoren signaleren dat kosten voor gemeentelijke infrastructuur en water- en bodemopgaven stijgen door marktspanning, schaarste aan personeel en materiaal en complexe ruimtelijke opgaven. Dit leidt tot bredere financiële druk op gemeenten. Cybercriminaliteit Gemeenten worden steeds vaker getroffen door cybercriminaliteit. Dit levert een risico op voor onze bedrijfsvoering en dienstverlening. Planschade Naar aanleiding van vastgestelde bestemmingsplannen bestaat het risico dat planschadeclaims worden ingediend, o.a. bij de opvanglocaties voor Vluchtelingen. Hoewel op dit moment nog geen claims zijn ontvangen waarvoor uitbetaling noodzakelijk is, blijft het risico aanwezig. In de meeste bouwlocaties is dit risico contractueel belegd bij de ontwikkelaar, maar de gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor een juridisch correcte afhandeling én draagt risico wanneer afspraken onvoldoende waterdicht blijken. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet (1 januari 2024) heeft een grote organisatorische en financiële impact op gemeenten. Gemeenten rapporteren in begrotingen en landelijke monitors dat dit een complexe, meerjarige transitie is met
Error! No text of specified style in document.
Continue werken aan digitale bewustwording, leiderschap en vaardigheden. Toezien op gedrag vanuit de lijn. Continue werken aan adequate beveiliging. Opnemen als onderdeel anterieure overeenkomsten
Sturing en extra aandacht voor de beschikbare macroen gemeentebudgetten met betrekking tot de omgevingswet in relatie tot de daadwerkelijk noodzakelijke en verplichte uitgaven. Verzamelen van ervaringscijfers. En tijdig aantrekken in vaste of tijdelijke dienst van
Midden
1.000
500
i
Midden
1.000
500
i
Midden
1.000
500
i
68
Jaarstukken 2025
9
1 0
aanzienlijke risico’s voor uitvoering, financiën en dienstverlening. Gemeenten kampen structureel met capaciteitstekorten, vooral bij ruimtelijke ontwikkeling, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Vooral kleinere én middelgrote gemeenten lopen achterstanden op bij implementatie en doorontwikkeling van processen. De VNGmonitor toont dat vooral gemeenten moeite hebben met tijdige behandeling van vergunningen en met het omgevingsplan. Vluchtelingen: mogelijk aflopende rijksregelingen kan impact hebben op de gemeentelijke financiën De RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense vluchtelingen) en de Derdelandersregeling (DSL) lopen in 2027 landelijk af. Voor de periode ná RTB werkt het kabinet en de EU aan Raadsaanbevelingen en een stelsel van transitiedocumenten dat Oekraïners tijdelijk verblijf geeft, met sterk genormaliseerde voorzieningen. Wanneer RTB eindigt in maart 2027, kunnen alle Oekraïense ontheemden zonder transitiedocument terug de asielketen in. Dit kan een opwaartse druk hebben op lokale voorzieningen en bijbehorende kosten voor noodopvang, crisisopvang. Vluchtelingen: wijzigingen landelijke spreidingswet De Spreidingswet legt gemeenten een wettelijke taak op voor het realiseren van opvangplekken. Nietnaleving kan leiden tot sancties. Gemeenten investeren in locaties die later niet nodig kunnen
Error! No text of specified style in document.
voldoende gekwalificeerd personeel
De gemeente monitort actief de landelijke ontwikkelingen rond RTB/DSL, werkt financiële scenario’s uit voor 2027 en daarna, en bereidt zich voor op een mogelijke extra instroom in de asielketen.
De gemeente beperkt het risico van wijzigingen in de Spreidingswet door de landelijke politiek op de voet te volgen, de opvangstrategie jaarlijks te herijken, belangrijke besluiten juridisch en financieel te toetsen en tijdig voor te bereiden op nieuwe afspraken na 2032.
Midden
1.000
500
i
Midden
1.000
500
i
69
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
blijken. Dit kan mogelijke gevolgen hebben voor kapitaalvernietiging en contractuele verplichtingen (huur, exploitatie) bij wijziging van landelijk beleid en/of opvangopgaven voor gemeenten Totaal 10 grootste financiële risico’s
27.200
19.450
Volgens de nota risicomanagement is het onwaarschijnlijk dat alle risico's zich gelijktijdig zullen voordoen. Daarom wordt er met een afslag gewerkt van 80%. Deze afslag is al verwerkt bij de risico’s bouwgrondexploitatie. Dit betekent dat op de omvang van de risico’s (exclusief bouwgrondexploitatie) nog een correctie moet plaatsvinden. Bedragen x € 1.000
Totaal top 10 risico’s Totaal top 10 risico’s exclusief grondexploitatie
19.450 10.750
80% van top 10 risico’s exclusief grondexploitatie Gewogen risico’s grondexploitatie
8.600 8.700
Totaal risico omvang jaarstukken 2025
17.300
In 2025 heeft naar aanleiding van het opstellen van de geactualiseerde nota risicomanagement een uitgebreide inventarisatie van risico’s plaatsgevonden. Dat heeft geresulteerd in vier (risico 5, 8, 9, en 10) nieuwe onderkende risico’s, die zijn opgenomen in bovenstaande tabel.
2.5
Kengetallen
De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal Aanduiding Gecorrigeerde netto schuldquote Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Categorie A
Categorie B
Categorie C
< 90 % < 90 % >50 % >0% < 20 % < 95 %
90 - 130 % 90 - 130 % 20 – 50 % =0% 20 - 35 % 95 - 105 %
> 130 % > 130 % < 20% <0% > 35 % > 105%
Rekening 2025 55 %
Begroting 2025 98 %
Rekening 2024 52 %
60 %
102 %
57 %
Over het jaar 2025 laten de kengetallen zich als volgt weergeven: Kengetal Gecorrigeerde netto schuldquote Netto schuldquote
70
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Solvabiliteitsratio
35 %
25 %
41 %
Structurele exploitatieruimte
2,09 %
0,30 %
0,94 %
Grondexploitatie
29 %
37 %
29 %
Belastingcapaciteit
77 %
82 %
74 %
De netto schuldquote geeft een indicatie van de omvang van de som van de schulden en de geldelijke bezittingen in relatie tot de omvang van de baten. Bij de gecorrigeerde netto schuldquote vindt een correctie plaats van alle leningen. De netto schuldquote geeft aan of de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij zelf volledig aan de lat staat. De solvabiliteitsratio geeft een indicatie van de omvang van eigen vermogen in relatie tot het balanstotaal. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op langere termijn aan haar financiële verplichting kan voldoen. De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre er sprake is van een balans tussen de structurele baten en lasten. Dit kengetal is daarmee een indicatie van het duurzaam financieel evenwicht in de gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grondexploitaties) is ten opzichte van de totale baten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. • Beschouwing op de kengetallen Om het inzicht in de financiële positie van de gemeente te vergroten moeten gemeenten in hun jaarrekening voorgeschreven kengetallen opnemen.
In samenhang met elkaar geven deze kengetallen een beeld over de financiële positie van de gemeente. Voor de kengetallen (gecorrigeerd) netto schuldquote, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit vallen wij in categorie A (minst risicovol). Dit betekent dat wij goed in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen uit hoofde van leningen te voldoen, er sprake is van een financieel evenwicht tussen structurele baten en lasten en wij kunnen onverwachte tegenvallers opvangen binnen onze begroting en nog ruimte voor nieuw beleid overhouden. Voor de solvabiliteit en de grondexploitatie geldt dat wij in categorie B vallen (risicovol). Hierbij wordt opgemerkt dat onze solvabiliteit eind 2025 35% bedraagt. Hoewel er geen (wettelijke) norm is, wordt in de algemene bedrijfseconomische literatuur een solvabiliteit van 30% als toereikend aangemerkt. Hier zitten wij dus onder. Over de grondexploitatie geldt dat onze grondpositie actief bewaakt wordt. Jaarlijks wordt het MPG geactualiseerd en de risico’s die hiermee samenhangen worden op deze wijze in de grip gehouden. Bovendien is onze reservepositie toereikend om deze risico’s op te vangen. Samengevat kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van de gemeente Nijkerk per 31 december 2025, op basis van de kengetallen, als goed wordt aangemerkt.
Op basis van deze positie zijn wij in staat geweest onze maatschappelijke doelen te realiseren en te blijven investeren in de samenleving.
71
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt teruggekeken op het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte in 2025. Het gaat onder andere om wegen, riolering, openbare verlichting, groenvoorzieningen en gebouwen. Deze kapitaalgoederen zijn belangrijk voor een veilige, bereikbare en aantrekkelijke leefomgeving in de gemeente Nijkerk. Het beheer en onderhoud vraagt om een zorgvuldige afweging tussen kwaliteit, risico’s en kosten. Het jaar 2025 was een overgangsjaar. Eind 2025 heeft de gemeenteraad de Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld. Daarmee zijn nieuwe kaders vastgesteld voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. In 2025 is gestart met het actualiseren van zes beheerplannen. Deze plannen worden in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden. De werkzaamheden in 2025 zijn uitgevoerd binnen de bestaande kaders, waarbij tegelijk is gewerkt aan de voorbereiding van de nieuwe werkwijze. De terugblik in deze paragraaf gaat in op de uitgevoerde werkzaamheden en de belangrijkste aandachtspunten in 2025. Waar nodig worden afwijkingen in planning of uitvoering toegelicht. Omdat kapitaalgoederen verschillen in functie en gebruik, ligt het accent per onderdeel op andere aspecten van het beheer en onderhoud.
Per kapitaalgoed wordt teruggekeken op de belangrijkste werkzaamheden en ontwikkelingen in 2025. Daarmee ontstaat een samenhangend beeld van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in dat jaar.
3.1.
De beheerplannen per categorie
Verkeer en vervoer Wegen In 2025 is uitvoering gegeven aan het beheer en onderhoud van het wegennet. Daarbij is zowel regulier onderhoud als groot onderhoud uitgevoerd, gericht op het veilig en goed functioneren van de infrastructuur. Het beheer en onderhoud zijn uitgevoerd binnen de kaders van het geldende beheerplan. In 2025 is gestart met de actualisatie van het Beheerplan Wegen. Dit geactualiseerde beheerplan wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden. Openbare verlichting In 2025 is gewerkt aan het beheer en onderhoud van de openbare verlichting. In de kern Hoevelaken zijn diverse straten voorzien van nieuwe ledverlichting. Waar nodig zijn ook lichtmasten vervangen. Daarnaast is in 2025 gestart met de actualisatie van het beheerplan openbare verlichting. Dit beheerplan wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden. Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen In 2025 is uitvoering gegeven aan het beheer van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen, zoals borden, palen, banken en afvalbakken. Binnen het areaal zijn vervangingen uitgevoerd om de kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte te behouden. In 2025 is gestart met de actualisatie van het beheerplan straatmeubilair en verkeersvoorzieningen. Dit beheerplan wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden.
Infrastructurele kunstwerken In 2025 is uitvoering gegeven aan het beheer en onderhoud van infrastructurele kunstwerken, zoals bruggen, tunnels en vlonders. Naast regulier onderhoud zijn voorbereidingen getroffen voor vervangingswerkzaamheden aan enkele kunstwerken.
72
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Door de groei van de gemeente zijn in 2025 nieuwe kunstwerken aangelegd in uitbreidingsgebieden. In 2025 is gestart met de actualisatie van het beheerplan infrastructurele kunstwerken, als onderdeel van de Nota IBOR. Dit beheerplan wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden.
Water Haven en sluis In 2025 is uitvoering gegeven aan het beheer en onderhoud van de haven en de sluis. Reguliere werkzaamheden zijn uitgevoerd volgens het geldende beheerplan. Daarnaast is in 2025 gestart met de voorbereiding van onderhoudswerkzaamheden aan onderdelen van de sluis. Ook is gewerkt aan een meerjarige onderhoudsplanning. Deze onderwerpen worden meegenomen in de actualisatie van het beheerplan. Sloten en bermen In 2025 is uitvoering gegeven aan het beheer en onderhoud van sloten, bermen en duikers. De werkzaamheden zijn uitgevoerd volgens het beheerplan en in samenhang met het wegbeheer. In 2025 is het monitoren van bermen en sloten voortgezet. Daarnaast is gestart met proeflocaties voor aangepaste maairegimes. De ervaringen uit 2025 worden betrokken bij de verdere uitwerking van het beheer. Riolering In overeenstemming met het Programma Water 2024-2028 worden er uitgebreide werkzaamheden uitgevoerd aan de riolering en wordt er invulling gegeven aan de wateropgave vanuit de zorgplicht voor hemelwater- en grondwaterbeheer. De werkzaamheden omvatten voornamelijk het vervangen van rioleringen, verbeteringen aan het rioleringssysteem, het afkoppelen van verharde oppervlakten, het aanpakken van locaties met wateroverlast, en maatregelen in het kader van klimaatadaptatie.
Openbare ruimte Groen In 2025 is gewerkt aan het beheer en onderhoud van het openbaar groen. Daarbij zijn groenrenovaties voorbereid en uitgevoerd. In meerdere wijken zijn deze werkzaamheden gecombineerd met groot onderhoud aan wegen en/of riolering, onder andere in de Vetkamp en de Campenbuurt. Bij de uitvoering is rekening gehouden met actuele opgaven, zoals klimaatadaptatie en een evenwichtige inrichting van de openbare ruimte. De werkzaamheden zijn uitgevoerd volgens het vastgestelde groenbeleid. In 2025 is gestart met de actualisatie van het Groenbeheerplan. Dit beheerplan volgt de kaders van de Nota IBOR en is gericht op samenhang met andere beheerplannen. Het geactualiseerde beheerplan wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden. Bewegen en spelen In 2025 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde beleidsplan Bewegen en spelen. In Corlaer en Nautena Zuid zijn werkzaamheden uitgevoerd die aansluiten bij wensen van inwoners, zoals aandacht voor natuurlijk spelen, ontmoeten, veiligheid en duurzaamheid. Daarnaast zijn in 2025 verouderde speeltoestellen vervangen en zijn verschillende speelplekken verbeterd.
Begraafplaatsen In 2025 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde beleid voor de gemeentelijke begraafplaatsen. Het beheer en onderhoud zijn uitgevoerd binnen de geldende kaders. 73
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
De uitbreiding van de begraafplaats in Nijkerkerveen is in 2025 gestart. De werkzaamheden zijn in uitvoering en maken onderdeel uit van het meerjarige beheer en onderhoud. Daarnaast is in 2025 gestart met de actualisatie van het beheerplan voor de begraafplaatsen. Dit beheerplan wordt eind 2026 ter vaststelling aan het College voorgelegd.
Gemeentelijke gebouwen In 2025 is gewerkt met bestaande onderhoudsplanningen en inspectiegegevens voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke gebouwen. In 2025 is gestart met de voorbereiding van een nieuw beheerplan gemeentelijk vastgoed. Dit beheerplan wordt begin 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden en sluit aan bij de uitgangspunten van de Nota IBOR.
3.2.
Beleidskader
Het onderhoud van bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt aan de hand van beheerplannen. Een beheerplan wordt elke vijf jaar herzien. In deze paragraaf wordt verder een overzicht gegeven van de bestaande en geplande beheerplannen en de financiële consequenties inclusief de vertaling daarvan in de begroting (meerjarig). Elk beheerplan bevat het uitgewerkte beleidskader voor het betreffende onderwerp en een gedetailleerde planning van de kostendekking. In het vervolg van deze paragraaf worden de hoofdlijnen daarvan samengevat.
Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie
Beheerplan
Wegen
Water Groen Programma water Gebouwen
3.3.
Wegen Infrastructurele kunstwerken Openbare verlichting Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair Havens Sloten en bermen Groen Speelvoorzieningen Begraafplaatsen Programma water Gemeentelijk vastgoed
Huidige planperiode 2026 t/m 2030 2026 t/m 2030 2026 t/m 2030 2026 t/m 2030
Jaar herziening 2030 2030 2030 2030
2021 t/m 2025 2022 t/m 2026 2026 t/m 2030 2024 t/m 2029 2021 t/m 2025 2024 t/m 2028 2026 t/m 2030
2026 2026 2030 2029 2026 2028 2030
Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen
In onderstaand overzicht staan zowel de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (de dotaties aan de voorzieningen) in 2025 als de vrijval van de voorzieningen (de onttrekkingen aan de voorzieningen). Daarnaast toont het overzicht de stand van de voorzieningen per 31 december 2024 en per 31 december 2025. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorzieningen toereikend is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Als dit niet het geval is, vindt – waar nodig – een aanvulling plaats ten laste van de exploitatie.
74
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Bedragen x € 1.000
Omschrijving Wegen Kunstwerken Openbare gebouwen Groot onderhoud riolering Groen Spelen Begraafplaatsen Haven Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Roerende zaken Stadhuis
Totaal
Saldo 31-dec-24 3.506 272 1.276 452 785 107 118 384
Dotaties
Onttrekkingen incl. vrijval
Saldo 31-dec-25
3.011 227 434 215 447 108 32 60 97
3.143 190 386 120 280 277 24 48 17
3.374 310 1.324 95 619 616 115 130 464
63
17
0
80
6.963
4.648
4.484
7.128
75
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Paragraaf 4. Financiering 4.1.
Wettelijk kader
De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Artikel 17 van de Financiële verordening bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich heeft te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit artikel is nader uitgewerkt in het Financieringsstatuut, vastgesteld door het college. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.
4.2.
Financieringspositie
De financieringspositie per 31 december over de afgelopen jaren bedraagt:
Financieringstekort
2025
2024
Bedragen x € 1.000 2023
21.000
11.700
16.400
In 2025 is er een toename van het financieringstekort van € 7,8 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Bedragen x € 1.000
Rekening 2025 -22.300 -600 9.200 -500 -9.400 1.800 -6.000 20.000
Investeringen in vaste activa Investeringen in immateriële vaste activa Afschrijvingen en desinvesteringen Afname van de financiële vaste activa Toename van de boekwaarde van de bouwgronden Toename reserves en voorzieningen Afname door aflossingen geldleningen Toename door het aantrekken van een lening Totaal toename financieringstekort
-7.800
Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt: Bedragen x € 1.000
Gewogen gemiddelde rentepercentage
4.3.
2025
2024
2023
2,16%
1,6%
2,1%
Liquiditeitspositie
Door een goed beheer van de dagelijkse saldi wordt gestreefd naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat de gemeente aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Ter ondersteuning van één en ander worden maandelijks liquiditeitsprognoses opgesteld. In het algemeen wordt geprobeerd het financieringstekort op te lossen door het aantrekken van kort geld. Dit is niet altijd mogelijk in verband met de zogenaamde kasgeldlimiet. Deze door het Rijk vastgestelde kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van de begroting en komt voor 2025 uit op 15,2 miljoen. Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Gemeenten mogen hun financieringsbehoeften slechts voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) financieren. In de exploitatiebegroting is rekening gehouden met de rentelasten van het financieringstekort. Daarbij wordt een financieringstekort tot de kasgeldlimiet tegen de rente kort geld (2,5%) meegenomen, de eventuele rest wordt meegenomen tegen de rente lang geld. Voor 2025 hebben wij de rente voor lang geld ingeschat op 2.5%. 76
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
De renteontwikkeling wordt kritisch in de gaten gehouden en indien nodig zullen, mede anticiperend op aflopende leningen op middellange termijn, één of meer nieuwe langlopende geldleningen worden aangetrokken. Medio 2025 heeft de gemeente 16 opgenomen langlopende leningen in portefeuille. Dit voor een bedrag van 79 miljoen euro na aflossing in 2025. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden voor het aantrekken van geld als gevolg van de liquiditeitspositie meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt. De gemeenten zijn verplicht om hun banksaldi aan te houden bij de rijksoverheid; het zogenaamde schatkistbankieren. Hierdoor hoeven wij geen specifiek beleid te hebben voor het uitzetten van overtollige kasgelden.
4.4.
Risicobeheer
De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer te handelen in overeenstemming met de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). • Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende lening portefeuille te komen, zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Bedragen x € 1.000
Rekening 2025 Renteherziening op vaste schuld Aflossingen Renterisico Renterisiconorm
0 5.861 5.861 38.980
Ruimte op de renterisiconorm
33.119
• Relatiebeheer De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is huisbankier van de gemeente Nijkerk.
4.5.
Schatkistbankieren
Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk was in 2025 € 3.579.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2025 niet overschreden.
Bedragen x € 1.000
77
Jaarstukken 2025
1.
Error! No text of specified style in document.
Drempelbedrag *)
2. 3a. 3b.
Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag (1 > 2) Overschrijding van het drempelbedrag (1 < 2)
3.578 Kwartaal 1 444
Kwartaal 2 733
Kwartaal 3 812
Kwartaal 4 409
3.135 -
2.846 -
2.767 -
3.170 -
Berekening drempelbedrag 4a. Begrotingstotaal verslagjaar 178.927 4b. Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen 178.927 4c. Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Drempelbedrag: 3.579 1=4b*0,02 + 4c*0,002 met een minimum van € 1 miljoen als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen. Als het begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is, is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Berekening kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen 5a. Som van de per dag buiten ’s Rijks schatkist 39.949 66.709 74.700 aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) 5b. Dagen in het kwartaal 90 91 92 2. Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist 444 733 812 aangehouden middelen (5a / 5b)
4.6.
37.586 92 409
Renterisicoprofiel
• Rentevisie We zien op dit moment dat zowel de korte rente als de lange rente het afgelopen jaar een stijgende tendens hebben gehad. De toenemende onzekerheid ten aanzien van de ontwikkelingen van wereldeconomie, geopolitieke factoren en de economische ontwikkelingen (o.a. de stijgende inflatie) wordt gevolgd om de eventuele gevolgen voor de risico-opslag op eventueel aan te trekken kort en/of lang geld zo goed mogelijk in te schatten. • Risicoprofiel We gaan de komende jaren meer investeren, vanwege de ambities die we hebben in de openbare ruimte, zoals vastgelegd in het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) en de omgevingsvisie. Een hoog investeringsvolume leidt tot meer behoefte aan vreemd vermogen en de planning van de investeringen heeft grote invloed op de daarmee samenhangende rentelasten. Een uitstel of een versnelling in deze investeringen zien we dus rechtstreeks terug in onze rentelasten. We zullen de planning van de investeringen dus goed in de gaten moeten houden, zodat we de renterisico’s zo veel mogelijk kunnen beperken. De ontwikkelingen binnen de bouwgrondexploitatie zijn van groot belang voor het renteresultaat. Op basis van de boekwaarden worden financieringskosten doorberekend aan de bouwgrondexploitatie.
Vertraging of versnelling van de uitvoering (de boekwaarde verandert hierdoor) hebben gevolgen voor ons netto renteresultaat en voor daadwerkelijke geldstromen.
78
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Berekening renteresultaat taakveld treasury: Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Rekening 2025 2.285 -188 -738 435 1.794 1.415
Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering die moet worden doorberekend Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (waardering op contante waarde), 2,0% Aan taakvelden toe re rekenen renten De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat taakveld treasury
379
Voor de doorbelasting van de rentelasten aan de taakvelden is een percentage van 1% gehanteerd.
4.7.
Garantstellingen geldleningen
De gemeente Nijkerk staat garant voor geldleningen die door diverse stichtingen en verenigingen zijn aangetrokken. Op 1 januari 2025 is dit een bedrag van € 1.654.000.
4.8.
EMU-saldo
Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een negatieve kasstroom. Bedragen x € 1.000
Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen Uitzettingen Vlottende activa Liquide middelen Overlopende activa Vaste passiva Vaste schuld Vlottende Vlottende schuld passiva Overlopende passiva Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa Financiële vaste activa
Balansstand 31-dec-2024 8.599
Balansstand 31-dec-2025 9.058
mutaties 2025 459
14.922 37 4.407 74.850 10.098 20.977
20.198 48 9.006 88.889 21.047 29.089
5.276 11 4.599 14.039 10.949 8.111
Bedragen x € 1.000
Som mutatie vaste en vlottende activa Som mutatie vaste en vlottende passiva EMU saldo
Rekening 2025 10.344 33.099 -22.755
79
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Paragraaf 5. Bedrijfsvoering 5.1.
Inleiding
In deze paragraaf leggen we verantwoording af over de bedrijfsvoering van de gemeente Nijkerk in 2025. We kijken terug op wat we hebben bereikt ten opzichte van de doelen die in de begroting 2025 zijn vastgesteld. Daarbij beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen binnen onze organisatie en wat deze betekenden voor onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. 2025 was een jaar waarin we verder werkten aan een toekomstbestendige en wendbare organisatie. De arbeidsmarkt bleef krap, de digitalisering nam verder toe en er kwamen nieuwe maatschappelijke en wettelijke opgaven op ons af. Dit vroeg om duidelijke keuzes, meer samenwerking binnen de organisatie en het verbeteren van processen en informatiestromen. In dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste thema’s binnen de bedrijfsvoering: doorontwikkeling van de organisatie, personeel en formatie, digitalisering en informatieveiligheid, bestuurlijke besluitvorming, planning en control, dienstverlening, huisvesting en de eerste stappen in het toepassen van Artificial Intelligence. Ook beschrijven we waar we uitdagingen tegenkwamen en welke acties zijn ingezet om deze aan te pakken. Ons doel blijft om een organisatie te zijn die betrouwbaar, dienstverlenend en professioneel werkt voor en met de inwoners van Nijkerk.
5.2.
Doorontwikkeling van de organisatie
In 2025 hebben we verder gewerkt aan de doorontwikkeling van onze organisatie. Deze ontwikkeling is nodig om beter aan te sluiten op de maatschappelijke opgaven waar we als gemeente voor staan. De ambities hiervoor zijn eerder vastgelegd in de Ontwikkelagenda. Deze agenda geeft richting aan hoe we als organisatie samenwerken, besluiten voorbereiden en inwoners beter betrekken bij plannen en projecten. Een belangrijk uitgangspunt in 2025 was dat we meer integraal samenwerken. Dat betekent dat we niet alleen binnen teams werken, maar steeds meer rondom opgaven zoals het sociaal domein, de fysieke leefomgeving en dienstverlening. Deze manier van werken vraagt dat medewerkers en leidinggevenden rollen anders invullen en dat teams elkaar makkelijker weten te vinden. In 2025 zijn hiervoor verschillende acties uitgevoerd, zoals het versterken van samenwerking tussen taakvelden en het verbeteren van de sturing op organisatiebrede opgaven. Ook is in 2025 verder gewerkt aan het programma Opgavegericht Samenwerken en Organiseren. Doel hiervan is dat medewerkers meer ruimte en duidelijkheid krijgen om samen te werken aan complexe opgaven en dat de organisatie wendbaarder wordt. Het traject dat in 2023 is gestart met directie en teamleiders is in 2025 doorgezet. Daarbij lag de nadruk op het ontwikkelen van leiderschap, betere onderlinge samenwerking en het vernieuwen van werkwijzen.
Dit traject loopt door tot in 2026. Daarnaast hebben we in 2025 stappen gezet in het verbeteren van dienstverlening, communicatie en participatie. Deze onderdelen zijn belangrijk om beter aan te sluiten bij de wensen van inwoners. Binnen de organisatie is gewerkt aan bewustwording, het versterken van communicatieprocessen en het opzetten van een ondersteunend team voor participatie. Ook zijn voorbereidingen getroffen voor het structureel monitoren van participatieprocessen. Tot slot heeft de doorontwikkeling in 2025 ook betrekking gehad op de bestuurlijke besluitvorming. Vanuit de raad was een duidelijke wens om de kwaliteit van besluitvormingsstukken en processen te verbeteren. In 2025 zijn hiervoor knelpunten in kaart gebracht, is advies opgesteld en zijn de eerste 80
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
verbeteracties uitgevoerd. Dit traject loopt door in 2026, waarin de werking van processen verder wordt geborgd. Met deze stappen hebben we in 2025 een stevige basis gelegd voor een organisatie die beter samenwerkt, duidelijker communiceert en meer in staat is om nieuwe opgaven op te pakken. De doorontwikkeling blijft een meerjarig traject, maar de resultaten van 2025 laten zien dat we op de goede weg zijn.
5.3.
Formatie
In 2025 bleef de arbeidsmarkt zeer krap. Dit gold voor bijna alle functies en opleidingsniveaus, maar vooral voor functies in het ruimtelijke domein, sociaal domein en veiligheid. Het invullen van vacatures kostte daardoor veel tijd en moeite. De openstaande vacatures zorgden ervoor dat teams regelmatig moesten bijsturen en prioriteiten moesten stellen. De formatie stond hierdoor onder druk. Het aantal vacatures bleef hoog en het was een uitdaging om nieuwe medewerkers te werven en ervaren collega’s te behouden. Dit vroeg om gerichte aandacht voor aantrekkelijk werkgeverschap. Daarom is in 2025 stevig ingezet op het verbeteren van ontwikkelmogelijkheden, het stimuleren van interne mobiliteit en het benutten van talenten van medewerkers. Daarmee houden we het werk uitdagend en vergroten we de kans dat medewerkers bij de organisatie willen blijven. Leidinggevenden en HR werkten intensief samen om medewerkers te ondersteunen en te zorgen voor duurzame inzetbaarheid. Dit betekende onder andere aandacht voor loopbaanontwikkeling, het vinden van betere aansluiting tussen taken en talenten en het slimmer organiseren van werkzaamheden binnen en tussen teams. De verwachting is dat de druk op de arbeidsmarkt de komende jaren verder toeneemt. Door vergrijzing neemt het aanbod van personeel af, terwijl de maatschappelijke opgaven voor gemeenten blijven groeien.
Daarom blijft het belangrijk om goed af te wegen welke werkzaamheden passen binnen de beschikbare capaciteit en welke extra inzet of keuzes nodig zijn. Het in balans brengen van ambities, middelen en personele inzet blijft een belangrijke opgave voor de organisatie. De formatie per 31 december 2025 (exclusief de griffie) laat zich als volgt weergeven: Rekening 2025 Vastgesteld in formatieplan Waarvan tijdelijk Waarvan structureel Aantal openstaande vacatures
5.4.
429 2 427 11
Intergemeenschappelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP)
In 2025 is er een belangrijke verandering geweest in de samenwerking binnen BLNP (Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten). Deze samenwerking richtte zich op onderdelen van de bedrijfsvoering, zoals financiën, ICT, juridische zaken en HRM. In de afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat de bestaande samenwerkingsvorm niet meer goed aansloot bij de verschillende behoeften van de vier gemeenten. Daarom is besloten om de samenwerking te beëindigen. De afbouw van de samenwerking vond plaats in 2025. Hierbij zijn de werkzaamheden zorgvuldig overgedragen, zodat de continuïteit van de bedrijfsvoering binnen de gemeente Nijkerk gewaarborgd bleef. Teams zijn voorbereid op de overgang en medewerkers zijn tijdens het proces betrokken en geïnformeerd. Door het beëindigen van de samenwerking krijgen gemeenten meer ruimte om hun bedrijfsvoering op een manier te organiseren die beter past bij de lokale situatie. 81
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Voor onderdelen waar dit nuttig is, blijft samenwerking mogelijk op projectbasis. Zo kunnen gemeenten blijven profiteren van gezamenlijke kennis en inkoopvoordelen, zonder gebonden te zijn aan een vaste samenwerkingsstructuur. Voor sommige bedrijfsvoeringstaken, zoals delen van HR en financiën, gelden nog tijdelijke afspraken die op basis van bestaande verplichtingen worden uitgevoerd. Met het beëindigen van de BLNP‑samenwerking heeft de gemeente Nijkerk in 2025 een duidelijke stap gezet richting een bedrijfsvoering die beter aansluit op de eigen behoeften, organisatieontwikkeling en ambities voor de komende jaren.
5.5.
Communicatieplan en participatievisie
In 2025 hebben we verdere stappen gezet in de professionalisering van communicatie en participatie. Beide onderwerpen zijn belangrijk om goed contact te houden met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Een sterke communicatie en een goede aanpak van participatie helpen de gemeente om opgaven beter uit te voeren en om vertrouwen in de overheid te versterken. Het strategisch communicatieplan was begin 2024 vastgesteld, en in 2025 is dit plan verder uitgevoerd. Teams werkten aan het verbeteren van interne werkprocessen, het versterken van de adviserende rol en het beter aansluiten bij de informatiebehoefte van inwoners. Ook zijn vacatures ingevuld en is geïnvesteerd in opleidingen en samenwerking met andere teams. Deze ontwikkelingen helpen om communicatie effectiever en professioneler te maken. Op het gebied van participatie is in 2025 gewerkt aan het verder opbouwen van een organisatie die inwoners tijdig en goed betrekt bij plannen en projecten. Een nieuw team is ingericht om collega’s te ondersteunen bij participatieprocessen. Dit team helpt onder meer bij het vormgeven van participatietrajecten, het vergroten van vaardigheden binnen de organisatie en het ontwikkelen van hulpmiddelen zoals handreikingen en keuzehulpen. Daarnaast is verder gewerkt aan beleid en instrumenten die participatie een vaste plek geven in het dagelijks werk van de gemeente.
In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de voorbereiding van een participatieverordening, waarin ook het uitdaagrecht een plek krijgt. De verordening moet participatie duidelijker en toegankelijker maken voor inwoners en organisaties en vastleggen hoe participatie wordt georganiseerd. Tot slot is in 2025 een aanbesteding gestart voor een participatietool. Deze tool wordt momenteel geïmplementeerd. Daarna geeft dit ons de mogelijkheid om het proces van participatie te monitoren.
5.6.
Kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming
In 2025 is hard gewerkt aan het verbeteren van de bestuurlijke besluitvorming. De kwaliteit van college- en raadsvoorstellen moest omhoog en het besluitvormingsproces moest duidelijker, voorspelbaarder en beter ondersteund worden. Daarom startte een organisatiebreed traject om deze verbeteringen door te voeren. Een belangrijk onderdeel hiervan was het uitvoeren van een breed onderzoek naar knelpunten in het besluitvormingsproces. In interviews met medewerkers, bestuurders en raadsleden zijn aandachtspunten verzameld, zoals het ontbreken van centrale regie, onvoldoende samenhang tussen betrokken teams en de wens voor duidelijkere formats en betere leesbaarheid van stukken. Op basis hiervan zijn adviezen opgesteld om het proces te versterken en de kwaliteit van bestuurlijke stukken te verbeteren. De eerste verbeteringen zijn in 2025 al ingevoerd. Zo is een kwaliteitsgroep ingesteld die bestuurlijke stukken vooraf beoordeelt op structuur, leesbaarheid en integraliteit. Deze groep bestaat uit medewerkers uit verschillende disciplines en vormt een extra kwaliteitscontrole voordat stukken naar college of raad gaan. Ook is de functie van bestuursadviseur ingevuld om het proces beter te ondersteunen en te zorgen voor consistentie in bestuurlijke advisering. 82
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Daarnaast zijn formats voor college- en raadsvoorstellen vernieuwd, zodat voorstellen overzichtelijker zijn en beter aansluiten op de behoeften van bestuurders en de raad. Dit helpt om beslisinformatie duidelijker te ordenen en om het besluitvormingsproces voorspelbaarder te maken. Ook is gestart met trainingen voor medewerkers die bestuurlijke stukken opstellen. Deze trainingen richten zich op het schrijven van heldere voorstellen, het werken met het zaaksysteem, bestuurlijke sensitiviteit en de juiste toepassing van processen en werkwijzen. Het doel hiervan is om medewerkers meer handvatten te geven om kwalitatief goede stukken te maken. In 2025 is bovendien gewerkt aan een nieuwe werkwijze waarbij voor complexe onderwerpen eerst een procesvoorstel wordt opgesteld. Hierin staat wie betrokken moet worden, welke stappen worden doorlopen en op welke momenten de raad wordt meegenomen. Deze werkwijze wordt begin 2026 ingevoerd en draagt bij aan een beter georganiseerd en transparanter besluitvormingsproces. In 2025 is ook duidelijk geworden dat de juridische kennis en kwaliteitsborging binnen verschillende operationele teams nog niet overal voldoende is geborgd. Om ervoor te zorgen dat besluitvormingsstukken en adviezen toch aan de benodigde kwaliteitseisen voldeden, is in belangrijke mate gesteund op de inzet van de juridische vakspecialisten.
Zij hebben zowel geadviseerd als correctiewerk verricht om de juridische kwaliteit te waarborgen. Tegelijkertijd is begonnen met de ontwikkeling van een juridisch kwaliteitsplan, waarin wordt gewerkt aan het structureel versterken van juridische deskundigheid, het verduidelijken van werkwijzen en het beter borgen van juridische kaders in de primaire processen. Met deze stappen wordt een basis gelegd voor een meer voorspelbaar en kwalitatief sterk besluitvormingsproces in de komende jaren. De verbetering van de bestuurlijke besluitvorming is een meerjarig proces. De stappen die in 2025 zijn gezet, leggen een duidelijke basis voor verdere professionalisering. De verwachting is dat in 2026 de laatste adviezen worden uitgevoerd, waarna het traject volledig kan worden afgerond.
5.7.
Planning & Control
De planning‑ en controlcyclus helpt de gemeente om plannen te maken, de uitvoering te volgen en achteraf verantwoording af te leggen. In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van deze cyclus, zodat we beter kunnen sturen op resultaten, middelen en risico’s. De cyclus bestaat uit vaste momenten in het jaar waarop de raad en het college afspraken maken en evalueren. De planning & control-cyclus van de gemeente ziet er samengevat als volgt uit:
Jaarrekening
Kadernota
Planning Control
2e Bestuursrapportage
Begroting
1e Bestuursrapportage
83
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
De gemeenteraad stelt aan het begin van het jaar kaders vast in de kadernota. Op basis hiervan wordt de begroting opgesteld en vastgesteld. Tijdens het jaar wordt in de bestuursrapportages gerapporteerd over de voortgang van beleid, projecten en financiën. Aan het einde van het jaar legt het college verantwoording af in de jaarrekening. Zo blijft de raad goed geïnformeerd en kan zij haar sturende en controlerende rol vervullen. In 2025 is opnieuw geïnvesteerd in het verbeteren van de administratieve organisatie en interne beheersing. Deze basis is nodig om betrouwbare informatie te kunnen leveren, om een goedkeurende accountantsverklaring te kunnen krijgen en om de rechtmatigheidsverantwoording zorgvuldig op te stellen. De accountant beoordeelt jaarlijks hoe deze processen werken en geeft aanbevelingen. In 2025 zijn deze aanbevelingen vertaald naar een actielijst die in de organisatie wordt opgepakt. Een belangrijk aandachtspunt in 2025 was het verder verbeteren van de uniformiteit en kwaliteit van P&C‑documenten. Door formats te verduidelijken, teksten begrijpelijker te maken en informatie beter te ordenen, worden documenten toegankelijker voor raad, inwoners en medewerkers. Daarbij is gewerkt aan een betere aansluiting van begroting en jaarrekening op de ontwikkelagenda, zodat beleidsdoelen en financiële keuzes duidelijker met elkaar verbonden zijn.
Daarnaast is gewerkt aan het verder ontwikkelen van monitoring. Voor de planning‑ en controlcyclus is het belangrijk dat informatie over voortgang, risico’s en effecten op tijd beschikbaar is. In 2025 is gewerkt aan het verbeteren van enkele monitorinstrumenten, zoals de monitor Sociaal Domein. Er zijn voorbereidingen getroffen voor een monitor Fysiek Domein, zodat ook daar beter inzicht ontstaat in ontwikkelingen, prestaties en knelpunten. Tot slot is in 2025 aandacht besteed aan het verbeteren van het inkoopproces en de naleving van wet‑ en regelgeving op het gebied van informatieveiligheid en privacy. Door deze onderdelen beter te borgen binnen de planning‑ en controlcyclus kan de gemeente betrouwbaarder en transparanter werken. Dit helpt om risico’s vroeg te signaleren en tijdig bij te sturen.
5.8.
Huisvesting
In 2025 is verder gewerkt aan het optimaliseren van de huisvesting van de organisatie. In augustus 2024 was het nieuwe gemeentehuis aan de Van ’t Hoffstraat in gebruik genomen. Sindsdien werken medewerkers in een modern en toekomstbestendig gebouw dat beter aansluit bij de manier waarop we samenwerken en onze dienstverlening organiseren. Naast het nieuwe gemeentehuis werd ook extra ruimte gebruikt in het deel van het gebouw dat eerder door de Rabobank werd gebruikt. Deze extra werkplekken boden in 2025 de benodigde flexibiliteit voor teams en projecten. Tegelijkertijd is aandacht besteed aan het evalueren van het gebruik van deze extra ruimten. Dit onderzoek loopt door en moet duidelijk maken of deze aanvullende ruimte structureel nodig blijft voor een goed functionerende organisatie. De ervaringen in 2025 laten zien dat het nieuwe gemeentehuis een belangrijke bijdrage levert aan samenwerking, efficiënt werken en het faciliteren van digitale en hybride werkvormen. De komende periode wordt op basis van de evaluatie bepaald welke huisvestingscapaciteit structureel nodig is en hoe de beschikbare ruimte het beste kan worden ingezet.
5.9.
Dienstverlening
In 2025 is verder gewerkt aan het verbeteren van onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en organisaties. De inwoner staat centraal: we willen vriendelijk, duidelijk, bereikbaar en efficiënt zijn. Dienstverlening is een taak van alle medewerkers, ongeacht de plek in de organisatie. Een belangrijk project in 2025 was de ontwikkeling van het Servicecentrum. Dit Servicecentrum wordt ingericht als het centrale aanspreekpunt voor eenvoudige en snel af te handelen producten en diensten. We werken hierbij vanuit de Omnichannel‑gedachte: inwoners kunnen zelf kiezen hoe zij contact opnemen – via telefoon, balie of e‑mail – terwijl de dienstverlening over deze kanalen heen 84
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
gelijk en herkenbaar is. Waar mogelijk handelen we vragen direct af in één contactmoment. Dit zorgt voor duidelijkheid voor inwoners en meer efficiëntie binnen de organisatie. Daarnaast is gewerkt aan het verbeteren van digitale dienstverlening. Zo zijn webformulieren verder ontwikkeld en is gewerkt aan een klantportaal waarin inwoners de status van hun aanvragen kunnen volgen, berichten kunnen ontvangen en veilig informatie kunnen aanleveren. Dit draagt bij aan proactieve dienstverlening: inwoners krijgen automatisch updates over hun aanvraag of melding, waardoor zij minder afhankelijk zijn van contactmomenten met medewerkers. De website wordt steeds belangrijker als kanaal. In 2025 is daarom ingezet op betere vindbaarheid en actueel houden van informatie. Ook wordt het aanbod van digitale producten en diensten verder uitgebreid, zodat inwoners steeds meer zaken zelf online kunnen regelen op een moment dat hen goed uitkomt. In 2025 is bovendien gestart met het actief vragen van feedback op de dienstverlening. Na een bezoek aan de balie of het doen van een melding openbare ruimte kunnen inwoners hun ervaring delen. Ook op de website kan feedback worden achtergelaten. Deze signalen gebruiken we om de dienstverlening voortdurend te verbeteren. Het afgelopen jaar is ook gewerkt aan de verdere voorbereiding van de dienstverlening in Hoevelaken.
In april 2025 besloot de raad dat het lokale loket wordt voortgezet vanuit de bibliotheek, met ruimere openingstijden en bredere ondersteuning. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2025 gestart, zodat de dienstverlening vanaf 1 januari 2026 vanuit deze nieuwe locatie kan worden voortgezet. Met deze stappen heeft de gemeente in 2025 verdere vooruitgang geboekt in het aanbieden van toegankelijke, herkenbare en moderne dienstverlening, passend bij de groei van de gemeente en de verwachtingen van inwoners.
5.10. Artificial Intelligence In 2025 heeft de gemeente verdere stappen gezet in het gebruik van Artificial Intelligence (AI). Tot nu toe werd AI vooral op kleine schaal gebruikt, bijvoorbeeld voor het bewerken of samenvatten van teksten en als informatiebron. Om dit verantwoord te doen, zijn medewerkers eerder richtlijnen meegegeven over privacy en informatieveiligheid. Deze zijn in 2024 geactualiseerd en in 2025 toegepast in de dagelijkse praktijk. In 2025 is binnen de organisatie gewerkt aan het vergroten van kennis over AI en het verkennen van nieuwe toepassingen. Een werkgroep heeft onderzocht hoe AI kan bijdragen aan het verbeteren van werkprocessen, de dienstverlening en de deskundigheid van medewerkers. Hiervoor zijn beschermde accounts gebruikt zodat medewerkers veilig konden experimenteren en ervaring konden opdoen met AI‑toepassingen. Ook ziet de gemeente dat steeds meer softwareleveranciers AI‑functionaliteiten inbouwen in hun systemen. Dit maakt het belangrijk om duidelijk te bepalen hoe deze toepassingen op een veilige en verantwoorde manier kunnen worden ingezet. Het gaat bijvoorbeeld om AI die kan helpen bij beleidsontwikkeling, het analyseren van informatie of het ondersteunen van operationele processen. In 2025 is hiermee een basis gelegd voor het breder toepassen van AI binnen de organisatie.
De komende jaren wil de gemeente deze mogelijkheden verder benutten, met aandacht voor veiligheid, transparantie en de rol van medewerkers bij het zorgvuldig toepassen van nieuwe technologie
5.11. Wet Open Overheid In 2025 heeft de gemeente verder gewerkt aan de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Deze wet verplicht overheden om transparanter te werken, informatie beter toegankelijk te maken en actief openbaar te publiceren. De Woo vraagt niet alleen om technische aanpassingen, maar ook om veranderingen in werkprocessen, organisatiecultuur en bewustwording bij medewerkers. 85
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Een belangrijk onderdeel van de wet is de actieve openbaarmakingsplicht. Voor verschillende categorieën informatie moeten gemeenten deze uit eigen beweging publiceren, zonder dat inwoners hierom hoeven te vragen. Vanaf november 2024 geldt dit voor onder andere regelgeving, algemene besluiten, informatie over de organisatie, bereikbaarheid en openbare vergaderstukken. In 2025 heeft de gemeente stappen gezet om deze verplichtingen goed in te richten en verder uit te bouwen. Daarnaast is gewerkt aan het verbeteren van de informatiemanagementprocessen. Documenten moeten duurzaam toegankelijk zijn en vindbaar blijven, zodat ze op een correcte en tijdige wijze openbaar kunnen worden gemaakt. Dit vraagt om goede archivering, heldere werkinstructies en duidelijke rolverdeling binnen de organisatie. De Woo zorgde in 2025 opnieuw voor een toename van het aantal informatieverzoeken. De afhandeling hiervan is vaak arbeidsintensief en legt druk op andere werkprocessen. Het vergroten van de capaciteit, het verbeteren van processen en het vergroten van bewustzijn bij medewerkers waren daarom belangrijke aandachtspunten. Door hier actief op te sturen, werken we toe naar een meer gestructureerde en efficiënte uitvoering van de Woo‑verplichtingen. Met deze stappen is in 2025 verdere vooruitgang geboekt in het versterken van transparantie en het toegankelijk maken van informatie voor inwoners.
De komende jaren blijft dit een belangrijk thema, omdat zowel wettelijke verplichtingen als maatschappelijke verwachtingen blijven groeien. Woo-verzoeken in gemeente Nijkerk in cijfers In 2025 zijn in totaal 57 Woo-verzoeken ingediend. Hiervan zijn 41 geheel of gedeeltelijk toegewezen in overeenstemming met de wettelijke bepalingen. Daarnaast zijn 9 verzoeken door de verzoeker ingetrokken. 7 verzoeken zijn afgewezen. Dit betrof situaties waarin de gevraagde informatie niet beschikbaar was of waarin andere afwijzingsgronden uit de Woo van toepassing waren. In sommige gevallen is bijvoorbeeld geen nadere precisering ontvangen nadat hierom was verzocht. Van de 41 afgehandelde verzoeken is 70 % binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Voor de behandeling van Woo-verzoeken gelden wettelijke termijnen. Indien nodig worden nadere afspraken gemaakt of wordt de beslistermijn, binnen de wettelijke mogelijkheden, verlengd. Een aantal verzoeken is op dit moment nog in behandeling. Dit betreft onder meer verzoeken waarbij in overleg met de verzoeker wordt gezocht naar een passende afbakening van het verzoek, of verzoeken die vanwege hun omvang meer tijd vragen voor zorgvuldige afhandeling.
5.12. Archiefbeheer In 2025 is een i-Visie 2026-2029 vastgesteld. De registratie van door burgers op de gemeentelijke website ingevulde webformulieren in het zaaksysteem/DMS Djuma is geautomatiseerd. Er is gestart met een inhaalslag wat betreft vernietiging van afgehandelde zaken waarvan de bewaartermijn is verlopen in het zaaksysteem/DMS Djuma en de vakapplicaties. Zie verder bijlage 11 (Toezichtinformatie informatie- en archiefbeheer 2025 t.b.v. interbestuurlijk toezicht provincie).
5.13. Doelmatigheid en doeltreffendheid In 2025 is gewerkt aan het voorbereiden van een structurele aanpak voor onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid. Deze onderzoeken helpen de organisatie om te leren, te verbeteren en beter inzicht te krijgen in de manier waarop beleid en uitvoering bijdragen aan de gemeentelijke doelen. Met het vaststellen van een nieuwe verordening eind 2024 is vastgelegd dat jaarlijks minimaal één onderzoek wordt uitgevoerd. In 2025 lag de nadruk op het opbouwen van een goede basis voor deze onderzoeken. Dat betekent dat gewerkt is aan het voorbereiden van methoden, het verzamelen van relevante informatie en het 86
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
inrichten van een werkwijze waarbinnen onderzoeken op een zorgvuldige en vergelijkbare manier kunnen worden uitgevoerd. Ook is gekeken welke thema’s zich het beste lenen voor de eerste onderzoeken. Voor 2026 is gekozen voor een onderzoek naar de doeltreffendheid van de isolatiecampagne. De voorbereidingen hiervoor vonden in 2025 plaats. Het onderzoek richt zich op de impact van de campagne in 2025: hoeveel woningen zijn geïsoleerd, welke maatregelen zijn uitgevoerd, welke energiebesparing en CO₂‑reductie dit heeft opgeleverd en in welke mate de juiste doelgroepen zijn bereikt. Het onderzoek bestaat uit documentanalyse, een enquête onder deelnemende inwoners en gesprekken met medewerkers en samenwerkingspartners. Door in 2025 al tijd te investeren in een goede voorbereiding, kan het onderzoek in 2026 zorgvuldig en volledig worden uitgevoerd. Deze aanpak vormt de basis voor een meerjarige cyclus van onderzoeken die de kwaliteit van beleid, uitvoering en organisatie verder versterken. • Rekenkameronderzoeken De Rekenkamer Vallei en Veluwerand onderzoekt of de gemeente haar beleid doeltreffend, doelmatig en rechtmatig uitvoert. Dat betekent dat de rekenkamer kijkt of de gemeente werkt zoals de bedoeling is, hier zo min mogelijk geld of uren aan besteedt en of het wordt gedaan volgens de regels en wetten die gelden.
De rekenkamer wil hiermee de gemeenteraad helpen met het controleren van de gemeente. Onze gemeente is aangesloten bij Rekenkamer Vallei en Veluwerand. Deze rekenkamer doet onderzoek voor meer gemeenten. In onderstaande tabel informeren wij, in lijn met artikel 185a van de Gemeentewet, over de opvolgingen van de aanbevelingen uit onderzoeken door de Rekenkamer. Titel onderzoek 2025 Doorwerking onderzoek naar dienstverlening op het gebied van bouwen en wonen
2024 Aanpak van Ondermijning
Publicatiedatum
Aanbeveling aan college
Standpunt college
Ondernomen acties
Mei-25
De organisatie is voortvarend aan de slag gegaan met de aanbevelingen, veel aanbevelingen zijn opgevolgd, maar er is nog ruimte voor verbetering.
Het verbeteren van de dienstverlening is ingezet, ook naar aanleiding van de 10 aanbevelingen. Dit is een continu proces wat ook aandacht krijgt binnen de organisatieontwikkeling.
Is onderdeel van continuproces verbeteren dienstverlening
Feb-24
Zie rapport Rekenkamer “Nieuwe ronde, nieuwe kansen”
Het college erkent dat er uitdagingen liggen voor de gehele organisatie om ondermijning aan te pakken, maar heeft vertrouwen dat de komende 4 jaar de juiste stappen gemaakt gaan worden om deze vorm van criminaliteit het hoofd te bieden. Om de raad mee te nemen in de voortgang van het IVP en ontwikkelingen op het gebied van
• IVP en UVP in 2024 door raad vastgesteld met daarin concrete doelstellingen. • Lokaal meldpunt voor medewerkers en bewustwordingstrainingen. • Campagne Meld Misdaad Anoniem campagne • Raad wordt jaarlijks geïnformeerd, in 2025 door RIB Uitvoeringsplan Veiligheid 2026.
Status
Onderhanden
87
Jaarstukken 2025
Titel onderzoek
Landelijk DoeMeeonderzoek naar de energiebesparingsplicht 2023 Nijkerkse Inclusie agenda
Error! No text of specified style in document.
Publicatiedatum
Aanbeveling aan college
Aug-24
n.v.t.
Nov-23
Zie rapport “Rekenkameronderzoek naar de Nijkerkse Inclusie Agenda”
Standpunt college ondermijning wordt, voor de nieuwe IVP periode, ieder jaar een RIB gedeeld waarin cijfers en behaalde doelstellingen worden beschreven. (zie hoofdstuk 6.1 van het rapport). n.v.t.
Ondernomen acties • Team veiligheid is uitgebreid
Status
n.v.t.
Gereed
Het college herkent zich in de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamer. Het college onderschrijft de gedane aanbevelingen en neemt deze over. (zie Hoofdstuk 4.2 van het rapport).
• Bestuurlijke en ambtelijke aanjager voor inclusie • Doelgroep betrekken bij nieuwe beleid Inclusie Agenda geherijkt
5.14. Informatieveiligheid In 2025 heeft de gemeente opnieuw veel aandacht besteed aan informatieveiligheid. De digitale dreigingen nemen toe en veranderen snel. Denk aan phishing, malware en meer geavanceerde cyberaanvallen. Deze dreigingen kunnen gevolgen hebben voor de bescherming van persoonsgegevens en voor de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening. Daarom blijft het versterken van onze digitale weerbaarheid een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering. De gemeente werkt volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Dit betekent dat informatieveiligheid risico gestuurd wordt ingericht en dat risico’s periodiek worden geanalyseerd en gewogen. Op basis hiervan worden passende technische, organisatorische en procedurele maatregelen getroffen, met specifieke aandacht voor kritieke processen en ketenafhankelijkheden. Ook is verder gewerkt aan het implementeren van een Information Security Management System (ISMS). Dit systeem helpt bij het monitoren van beveiligingsmaatregelen en ondersteunt de CISO en Privacy Officers bij hun werkzaamheden. In 2025 zijn beleidskaders verder aangescherpt en is het verwerkingsregister geactualiseerd. Het vergroten van de bewustwording onder medewerkers blijft een belangrijk aandachtspunt. In 2025 hebben medewerkers verplichte e‑learningmodules gevolgd over informatieveiligheid en privacy.
Daarnaast zijn interne campagnes gevoerd en zijn phishingtesten uitgevoerd om het bewustzijn en het veilig handelen van medewerkers te versterken. [ Ook de technische beveiliging is verder verbeterd. Net als voorgaande jaren zijn penetratietests uitgevoerd om kwetsbaarheden op te sporen en te verhelpen. Daarnaast is gewerkt aan het voorbereiden op nieuwe wetgeving, zoals de Cyberbeveiligingswet (CBW), die extra eisen stelt aan beveiliging, bedrijfscontinuïteit en samenwerking met leveranciers. Jaarlijks leggen gemeenten verantwoording af over informatieveiligheid via de ENSIA‑systematiek. Deze verantwoording gaat onder meer over DigiD en Suwinet en over standaarden rond basisregistraties. Ook in 2025 is deze verantwoording uitgevoerd. Op basis van de zelfevaluatie zijn aandachtspunten in beeld gebracht en waar nodig opgepakt. 88
Jaarstukken 2025
Error! No text of specified style in document.
Tot slot zijn in 2025 beveiligingsincidenten en datalekken geregistreerd en afgehandeld in overeenstemming met de geldende wettelijke verplichtingen. Elk incident wordt beoordeeld en waar nodig gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens, met als doel herhaling te voorkomen en processen te verbeteren. In 2025 zijn in totaal 41 beveiligingsincidenten geregistreerd. Hiervan vielen 5 incidenten onder de verantwoordelijkheid van leveranciers of ketenpartners en 36 incidenten onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Nijkerk. De 36 interne incidenten betroffen: • 22 datalekken in de zin van de AVG, waarvan 4 datalekken zijn gemeld aan de AP; • 1 datalek in de zin van de WPG waarvoor geen meldplicht bij de AP gold; • 13 overige beveiligingsincidenten (zonder kwalificatie als datalek). • Alle incidenten zijn geregistreerd, beoordeeld en (waar nodig) opgevolgd in overeenstemming met de geldende interne procedures en wettelijke verplichtingen.