CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-074 Bijlage 1 Programmabegroting 2026-2029

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Programmabegroting 2026-202930.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026-2029

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Inhoudsopgave Voorwoord ......................................................................................................................................... 2 Leeswijzer ......................................................................................................................................... 3 Bestuurlijke hoofdlijnen ..................................................................................................................... 5 Financiële hoofdlijnen ....................................................................................................................... 8 Programma’s ................................................................................................................................... 16 Paragrafen ...................................................................................................................................... 49 Financiële begroting ........................................................................................................................ 88 Bijlagen ........................................................................................................................................... 97

1

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Voorwoord Wij presenteren u de Programmabegroting 2026 van de gemeente Nijkerk. Hierin vindt u het voorgenomen en lopende beleid voor 2026 en verder en de financiële gevolgen die deze beleidsvoornemens hebben. De begroting bevat de hoofdlijnen en speerpunten van het voorgenomen beleid. De verdere uitwerking van dit beleid kunt u vinden in de beleidsnota’s. De begroting is ingedeeld in programma’s, die aansluiten bij de ambities van de gemeente. Een programma is een samenhangende set van activiteiten, doelen, en beleidsmaatregelen die door de gemeente worden uitgevoerd om specifieke maatschappelijke of organisatorische resultaten te bereiken. Met ingang van de begroting 2024 bestaan de programma’s van de begroting uit de vier perspectieven uit de Ontwikkelagenda 2023-2026 ‘Samen wonen, samen werken, samen leven’. Deze perspectieven zijn Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. Deze perspectieven zijn weer verder onderverdeeld in de maatschappelijke opgaven: • • • • • • • •

Een thuis voor iedereen We delen de ruimte eerlijk en optimaal Een bloeiende economie in een vitale samenleving Duurzaamheid is de sleutel naar onze toekomst Alle inwoners doen mee en horen erbij Mensen hebben een bodem in hun bestaan Een veilige samenleving maken we samen Hoe maken we het samen mogelijk?

Een verdere toelichting op de perspectieven en maatschappelijke opgaven kunt u vinden in het hoofdstuk ‘Programma’s’. Al enkele jaren zijn de financiële vooruitzichten voor de gemeenten niet positief en onzeker. Via de Vereniging van Gemeenten worden gesprekken gevoerd met het Rijk om te komen tot (structurele) oplossingen. De val van het kabinet in het 1e halfjaar van 2025 heeft een rem gezet op deze ontwikkeling. Aan de andere kant komen er wel veel (nieuwe) taken op gemeenten af en blijven we te maken hebben met loon- en prijsstijgingen die niet in dezelfde mate en gelijktijdig worden gecompenseerd in de uitkering van het Rijk die gemeenten ontvangen. Om de begroting in de komende jaren structureel sluitend te maken zijn bij de Kadernota 2025 door de gemeenteraad in samenspraak met de samenleving weloverwogen keuzes gemaakt. Met deze keuzes is de basis gelegd voor de Kadernota 2026. Eén van de keuzes bij de Kadernota 2025 was om voor de jaren 2026 en 2027 een onttrekking aan de algemene reserve te doen om te komen tot een sluitend saldo in deze jaren. Door de ontwikkeling van het Gemeentefonds is gebleken dat de onttrekking in deze jaren lager uitvalt dan verwacht. Dit voordeel is in deze begroting ingezet om ook de jaarschijf 2029 met een voordelig saldo af te sluiten. Hierdoor hebben we ook op de langere termijn een sluitende begroting.

Door de gemaakte keuzes kunnen we onze ambities voor de komende jaren realiseren. Nijkerk wordt daardoor een nog fijnere plek om te leven. Als gemeente zijn we trots op de vele initiatieven die in onze samenleving ontplooid worden. De gemeente Nijkerk werkt samen met bedrijven en inwoners aan maatschappelijke vooruitgang, met participatie en omgevingsbewustzijn als kern. Onze dienstverlening is persoonlijk, duidelijk en toegankelijk. In 2026 wordt verder gebouwd aan een opgavegerichte, integrale en impactvolle organisatie. In deze begroting leest u wat we als gemeente willen bereiken, wat we daarvoor doen, hoeveel geld we daaraan uitgeven en waar het geld vandaan komt. Onze gemeente bruist en is volop in beweging. De hoofdpunten daarvan vindt u verderop in deze begroting.

2

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Leeswijzer In deze begroting staat wat we als gemeente willen bereiken, wat we daarvoor doen, hoeveel geld we waaraan uitgeven en waar het geld vandaan komt. • Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen In het eerste hoofdstuk gaan we in op de bestuurlijke en financiële hoofdlijnen. We beschrijven de belangrijkste actuele uitdagingen en opgaven en gaan in op een aantal kernpunten vanuit de Ontwikkelagenda 2023-2026. Vervolgens belichten we in de financiële hoofdlijnen de financiële ontwikkelingen die van belang zijn voor de financiën van onze gemeente. Ook laten we op hoofdlijnen de herkomst en bestemming van de inkomsten en uitgaven zien. Tot slot lichten we enkele grote financiële ontwikkelingen toe. • Programma’s De begroting 2026 bestaat uit 4 programma’s. Deze sluiten aan bij de perspectieven die de basis vormen voor de ontwikkelagenda en de kadernota, te weten Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. Per programma geven we de volgende informatie weer: • • •

Actuele ontwikkelingen, die invloed hebben op het gemeentelijk beleid binnen het programma. Een overzicht van wat we willen bereiken en wat we daarvoor willen doen, gekoppeld aan de verschillende maatschappelijke opgaven binnen het programma. Inzicht in de baten en lasten per maatschappelijke opgave en voor het gehele programma. Ook het saldo geven we weer, net als de onttrekkingen uit en toevoegingen aan reserves. Dit leidt tot een saldo inclusief en exclusief reserves.

• Paragrafen De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen. Deze programma overstijgende onderwerpen worden beschreven in de paragrafen. Deze paragrafen zijn verplicht vanuit het Besluit begroting en verantwoording (BBV) (art. 9 lid 2 BBV): • • • • • • •

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid

• Financiële begroting De financiële begroting bevat een totaaloverzicht van baten en lasten, per programma en totaal. Ook worden de gehanteerde uitgangspunten voor de raming toegelicht. De financiële begroting bevat daarnaast ook een aantal verplichte elementen op basis van het BBV: • • • • •

Overzicht van incidentele baten en lasten Geprognotiseerde balans Overzicht van ontwikkeling reserves en voorzieningen Overzicht van investeringskredieten Overzicht van arbeidsgerelateerde verplichtingen

3

B e g r o t i n g

2 0 2 6

• Bijlagen Tot slot zijn verschillende bijlagen opgenomen. Bijlage 1:

is de raming op taakveldniveau opgenomen, waarbij ook de verbinding is gemaakt per taakveld naar de programma’s.

Bijlage 2:

zijn de samenwerkingsverbanden, met daarbij een korte weergave van de doelstelling van het samenwerkingsverband. Hierbij is weergegeven aan welke maatschappelijke opgaven dit samenwerkingsverband een bijdrage levert.

Bijlage 3:

biedt een overzicht van alle beleidskaders.

Bijlage 4:

zijn de (op basis van het BBV) verplichte beleidsindicatoren opgenomen.

Bijlage 5:

geeft een overzicht van aan de gemeenteraad voor te leggen nota’s naar jaar van opleveren.

Bijlage 6:

bevat een overzicht van de reserves en voorzieningen en de ontwikkeling daarvan.

Bijlage 7:

stand van zaken lopende woningbouwprojecten in de gemeente Nijkerk

4

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Bestuurlijke hoofdlijnen Samen wonen, samen werken en samen leven in Nijkerk. Zo willen wij er met elkaar voor zorgen dat Nijkerk een fijne plek is en blijft. In ons coalitieakkoord en later de Ontwikkelagenda hebben we hiervoor de basis geschetst. In deze Begroting 2026 laten we aan u zien hoe we dit voor 2026 en de jaren erna voor ogen hebben. We omschrijven wat we willen bereiken en hoeveel geld we hieraan uitgeven. • Balans tussen ambities, financiële realiteit en maatschappelijke opgaven. In 2026 sluit de Ontwikkelagenda 2023–2026 af, terwijl ontwikkelingen zoals het ravijnjaar en de herziening van het Gemeentefonds aandacht blijven vragen. Bij de Kadernota 2025 zijn er door de gemeenteraad in samenspraak met de samenleving weloverwogen keuzes gemaakt. Met deze keuzes is de basis gelegd voor de Kadernota 2026. Eén van de keuzes bij de Kadernota 2025 was om voor de jaren 2026 en 2027 een onttrekking aan de algemene reserve te doen om te komen tot een sluitend saldo in deze jaren. Door de ontwikkeling van het Gemeentefonds is gebleken dat de onttrekking in deze jaren lager uitvalt dan verwacht. Dit voordeel is in deze begroting ingezet om ook de jaarschijf 2029 met een voordelig saldo af te sluiten. Hierdoor hebben we ook op de langere termijn een sluitende begroting. Omdat de inzet van de algemene reserve incidenteel is, is er geen ruimte voor nieuwe structurele uitgaven.

Door de gemaakte keuzes kunnen we onze ambities voor de komende jaren realiseren. Nijkerk wordt daardoor een nog fijnere plek om te leven. • Ontwikkelen met ambitie en daadkracht We zijn trots op onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen én onze medewerkers, die samen bijdragen aan de vooruitgang die we boeken. Tegelijkertijd staan we voor complexe uitdagingen, zoals de stikstofproblematiek en de financiële onzekerheden rondom het Gemeentefonds en het ravijnjaar. Deze externe factoren vragen soms om een pas op de plaats, maar weerhouden ons er niet van om belangrijke stappen te zetten. De uitkomsten van de meicirculaire 2025 zijn verwerkt in deze begroting. De gesprekken tussen VNG en het Rijk over het Gemeentefonds kunnen nog invloed hebben op onze financiële positie. Waar nodig zullen we onze ambities bijstellen, risicovoller ramen of de lokale lastendruk aanpassen. Tegelijkertijd benutten we kansen en zetten we weer stappen om onze gemeente leefbaar, sociaal en toekomstbestendig te houden, deze stappen beschrijven we hieronder in grote lijnen.

Perspectief Ruimte • Een thuis voor iedereen Nijkerk zet zich actief in voor het bouwen van passende woningen op de juiste locaties, met speciale aandacht voor doelgroepen zoals ouderen, starters en aandachtsgroepen. Er worden concrete stappen gezet, zoals het herzien van de Starterslening, het realiseren van opvanglocaties voor asielzoekers en Oekraïners, en het combineren van deze opvang met jongerenhuisvesting. De gemeente voert haar woningbouwambitie uit via regionale woondeals en verstedelijkingsstrategieën, en investeert in mobiliteit om gebiedsontwikkelingen zoals Stadshaven en Klaarwater te faciliteren. De groeiambitie is geen doel op zich, maar een middel om de kwaliteit van wonen en leven te verbeteren. • We delen de ruimte eerlijk en sociaal De groei van het aantal woningen vraagt om gerichte investeringen in voorzieningen zoals onderwijs, zorg, mobiliteit, duurzaamheid en economie, waarvoor een Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) is opgesteld. Ook het buitengebied staat voor grote transitieopgaven, waaronder stikstofreductie en duurzame landbouw. Nijkerk streeft naar een goede balans tussen wonen, werken en recreëren, met actieve regionale samenwerking en prioriteit voor gebiedsontwikkelingen zoals Slichtenhorst, Stationsgebied en Oostelijk Nijkerk.

Via de Omgevingswet en Omgevingsvisie 2.0 wordt gewerkt aan integrale planvorming, waarbij participatie en omgevingskwaliteit belangrijk zijn.

5

B e g r o t i n g

2 0 2 6

• Een bloeiende economie in een vitale samenleving Nijkerk zet in op een gezond en toekomstbestendig vestigingsklimaat, met aandacht voor ondernemerschap, bedrijvigheid en toerisme binnen een duurzame economische structuur. De gemeente werkt regionaal samen aan programma’s voor werkgelegenheid, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie, en versterkt de innovatiekracht van de lokale maakindustrie door koppeling met onderwijs en bedrijfsleven. Er wordt geïnvesteerd in centrumgebieden, nieuwe en bestaande bedrijventerreinen, en mobiliteitsknooppunten, met concrete plannen zoals het aanpakken van netcongestie en het realiseren van bruto 20 hectare nieuw terrein voor bedrijven. De uitvoering van deze ambities gebeurt via het beleidskader Detailhandel, het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) en de economische visie als onderdeel van de omgevingsvisie. • Duurzaam is de sleutel naar onze toekomst Nijkerk werkt aan een voor iedereen betaalbaar, beschikbaar en betrouwbaar energiesysteem. Dat betekent dat we inzetten op een duurzame toekomst, klimaatbestendigheid, waterrobuustheid, energiebesparing en lokale opwekking van duurzame energie. Bedrijven ondersteunen we bij verduurzaming en netbewust energiegebruik van hun bedrijfsvoering, onder andere via Smart Energyhubs en de Nijkerkse Energie Alliantie.

Er zijn concrete maatregelen genomen zoals het Lokale Isolatieprogramma, het Warmteprogramma, aansluiting bij EnergieWEB en het versterken van het elektriciteitsnet met een nieuw onderstation en middenspanningsruimtes. Ook wordt gewerkt aan circulaire economie via het VANG-programma en het Living Lab Regio Foodvalley Circulair, en aan klimaatadaptatie door het voorkomen van wateroverlast en hittestress. Voor verkeer en vervoer wordt in samenhang met de Omgevingsvisie 2.0 een Visie op Mobiliteit ontwikkeld waarmee en duurzaam en actieve mobiliteit willen stimuleren.

Perspectief Sociaal • Alle inwoners doen mee en horen erbij In 2025 is het Overkoepelend Beleidsplan Sociaal Domein vastgesteld, dat in het najaar van 2025 wordt uitgewerkt in uitvoeringsprogramma’s. Voordat er uitvoeringsprogramma’s komen is er besloten dat er een kaderstellende tussenstap komt. De gemeente zet in op inclusieve opvang en onderwijs voor kinderen, houdt rekening met toekomstige behoeften aan schoolgebouwen en voert de Lokale Inclusie Agenda 2025–2027 uit. Daarnaast worden lokale acties voor de Hervormingsagenda Jeugd en Wmo uitgevoerd, inclusief een nieuwe inkoopstrategie en handhavingsbeleid. Er wordt geïnvesteerd in sportvoorzieningen, nieuwbouw van De Baggelaar, en gewerkt met methoden zoals de Doorbraakmethode om complexe hulpvragen effectief aan te pakken. • Mensen hebben een bodem in hun bestaan De gemeente Nijkerk zet zich in om zoveel mogelijk inwoners zo lokaal mogelijk actief te laten deelnemen aan de samenleving. Samenwerking met de arbeidsmarktregio Amersfoort helpt om de dienstverlening te verbeteren. Er wordt gewerkt aan betere communicatie over hulp bij armoede, zodat inwoners beter geïnformeerd zijn over beschikbare ondersteuning. De gemeente wil duidelijk en toegankelijk communiceren, zodat alle inwoners zich welkom en begrepen voelen.

Perspectief Veilig • Een veilige samenleving maken we samen De gemeente Nijkerk zet in op een veilige en leefbare samenleving. Dit doet de gemeente door onder andere ondermijning actief aan te pakken met integrale controles, BIBOB-beleid, bewustwording en samenwerking tegen zorgfraude en drugscriminaliteit. In het sociaal domein wordt gewerkt aan vroegtijdige signalering van personen met onbegrepen gedrag en het voorkomen van jeugdcriminaliteit, onder andere via straatcoaches en het project Drugsondermijning Nijkerk (DON). Voor crisisbeheersing wordt een vakbekwame interne organisatie opgebouwd, inclusief scenario’s en bewonersvoorlichting. Handhaving en vergunningverlening worden strategisch aangepakt met integrale samenwerking en vroegtijdig overleg met organisatoren.

6

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Perspectief Dienstverlening • Hoe maken we het samen mogelijk? De gemeente Nijkerk werkt aan het versterken van communicatie, participatie en bestuurlijke besluitvorming door deze kwaliteiten organisatorisch te verankeren. Dienstverlening wordt vormgegeven vanuit samenwerking en persoonlijk contact, met als doel inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties eenvoudig toegang te bieden tot gemeentelijke diensten. In 2026 moet integraal en opgavegericht werken een leidend principe zijn binnen de organisatie. Goede bereikbaarheid via diverse kanalen is essentieel om het contact met de gemeente laagdrempelig en toegankelijk te houden. • Samen werken aan een toekomstbestendig Nijkerk In alles wat we doen, staat samenwerken centraal. Nijkerk is een gemeente die actief deelneemt aan regionale en maatschappelijke netwerken. Door de krachten te bundelen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en bestuurlijke partners, realiseren we vooruitgang op het gebied van wonen, werken, duurzaamheid, veiligheid en sociale samenhang. Participatie en omgevingsbewust werken zijn vaste onderdelen van onze werkwijze, waarbij we steeds de balans zoeken tussen wat we bieden en wat we vragen. Onze inwoners staan altijd centraal. We werken met én voor hen, vanuit persoonlijk contact, duidelijke communicatie en toegankelijke dienstverlening.

We maken het eenvoudig om met de gemeente in contact te komen en zaken te regelen, via meerdere kanalen en met oog voor inclusie en begrijpelijkheid. In 2026 bouwen we verder aan een organisatie die opgavegericht, integraal en dienstverlenend werkt, met aandacht voor kwaliteit in besluitvorming en maatschappelijke impact.

7

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Financiële hoofdlijnen Inleiding In dit hoofdstuk geven we op hoofdlijnen weer welke financiële ontwikkelingen we zien die invloed hebben op de begroting 2026 en verder. Dit doen wij aan de hand van de drie financiële pijlers: saldo van baten en lasten, leningenportefeuille en algemene reserve. We presenteren in dit hoofdstuk het (incidentele) begrotingssaldo, wat een resultaat is van de baten en lasten in de begroting. Bij een positief saldo vindt er een storting in de algemene reserve plaats en bij een negatief saldo moet er worden onttrokken uit de algemene reserve. Het geeft ook weer welke financiële ruimte er is in de begroting om nieuwe plannen te kunnen financieren of om prijsstijgingen of financiële tegenvallers op te vangen. We presenteren ook het structurele begrotingssaldo. Dit geeft de verhouding weer tussen de structurele lasten en de structurele baten en zegt wat over de financiële gezondheid van de gemeente. Bij het opstellen van de begroting is als uitgangspunt genomen de financiële stand van zaken na de financiële mutaties uit de 1e Bestuursrapportage 2025.

Financiële context De begroting 2026 wordt gemaakt in een tijd van (financiële) onzekerheid. Vanaf 2026 krijgen gemeenten minder geld uit het gemeentefonds. Dit komt door een nieuwe manier van rekenen, waarbij het geld meegroeit met de economie (het bruto binnenlands product) en niet meer met de uitgaven van het Rijk. Voor veel gemeenten, waaronder Nijkerk, heeft dit een nadelig effect op de inkomsten vanuit het Rijk. Het kabinet is gevallen en er is nog geen duidelijk besluit genomen over extra geld of een nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Er zijn wel plannen om het tekort in 2026 iets te verzachten, maar het is nog niet zeker hoeveel geld er echt komt. In de Meicirculaire Gemeentefonds 2025 is extra geld beschikbaar gekomen voor de jeugdzorg. De bezuinigingsopgave is echter blijven staan vanaf 2028 en zelfs toegenomen. Dit betekent dat het jaar 2028 sluit met een nadelig saldo van baten en lasten. Het Rijk ziet voor gemeente vanaf 2028 meer besparingspotentieel. De extra middelen die we in 2026 en 2027 ontvangen zijn naar verwachting (deels) nodig om te anticiperen op de bezuinigingsopgave en een ingroeipad vanaf 2028.

Saldo begroting 2026-2029 Hieronder vindt u een overzicht van het saldo bij de Kadernota 2026 en het saldo van de Begroting 2026-2029 en de belangrijkste verschillen. Hierbij wordt opgemerkt dat positieve getallen een voordelig saldo of effect betekenen en negatieve getallen een nadelig saldo of effect. Verder wordt nog opgemerkt dat er geen nieuw beleid is verwerkt Het saldo van de Begroting 2026-2029 laat zich als volgt weergeven:

8

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Ten opzichte van het saldo dat bij de Kadernota 2026 is gepresenteerd is een voordelig effect zichtbaar in 2027 en 2029 en een nadelig effect in 2026 en 2029. Dit laat zich als volgt weergeven en verklaren:

Structureel begrotingssaldo Een structureel begrotingssaldo is het verschil tussen de structurele (terugkerende) inkomsten en uitgaven van een gemeente. Dit is van belang voor een gezond financieel huishoudboekje van de gemeente. Een positief structureel begrotingssaldo betekent dat de gemeente haar lopende uitgaven consistent kan dekken met haar reguliere inkomsten, zonder afhankelijk te zijn van incidentele meevallers of eenmalige inkomsten. Dit draagt bij aan financiële stabiliteit en zorgt ervoor dat de gemeente op lange termijn in staat blijft om haar taken te vervullen en investeringen te doen zonder in financiële problemen te komen.

9

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Het structureel begrotingssaldo 2026-2029 laat zich als volgt weergeven:

Ten opzichte van het saldo dat bij de Kadernota 2026 is gepresenteerd is een voordelig effect zichtbaar in de eerste jaren en het laatste jaar. Het positief saldo in het laatste jaar is met name het gevolg van de herallocatie van de inzet van de algemene reserve. Gemeenten mogen vanaf 2024 een deel van hun reserve en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. In de Kadernota 2025 is hiermee rekening gehouden voor 2026 (€ 1,3 miljoen) en 2027 (€ 623.000). Door de ontwikkeling van het Gemeentefonds is er voor deze jaren in totaal € 700.000 minder nodig om te komen tot een sluitende begroting. Dit bedrag is in deze begroting ingezet om ook het jaar 2029 met een voordelig saldo af te sluiten. Benadrukt wordt dat deze maatregel een incidenteel karakter heeft en dat dit bij uitzondering is toegestaan. Het voordelig structureel saldo van 2026, 2027 en 2029 biedt daarom géén ruimte voor nieuwe structurele uitgaven. Het verschil ten opzichte van het structureel saldo ten opzichte van de Kadernota 2026 laat zich als volgt weergeven en verklaren:

Een toelichting op de (structurele) mutaties in deze begroting 2026 ten opzichte van de Kadernota 2026 leest u in het hoofdstuk Financiële begroting.

10

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Begrotingsoverzicht per programma In de tabel op de volgende pagina is het saldo van baten en lasten per programma te zien en het saldo van de toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves. Dit geeft op hoofdlijnen weer hoe het saldo van de begroting verdeeld is naar de perspectieven. Wat opvalt is dat de baten in het perspectief dienstverlening veel hoger zijn dan de lasten en bij de andere perspectieven andersom. Dit komt doordat de algemene dekkingsmiddelen zijn opgenomen in het perspectief dienstverlening.

Leningenportefeuille Onze leningenportefeuille is het totaal van alle uitstaande leningen. De leningenportefeuille kan van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente. Een goed beheerde leningenportefeuille zorgt ervoor dat de gemeente haar schuldenlast kan dragen zonder de begroting onnodig te belasten. Het stelt ons in staat om essentiële projecten te financieren zonder de huidige inkomsten direct te belasten, maar brengt ook risico's met zich mee, zoals rentestijgingen of herfinancieringsrisico's. Daarom is een strategisch beheer van de leningenportefeuille essentieel om financiële stabiliteit en duurzaamheid op lange termijn te waarborgen. De leningenportefeuille wordt bewaakt met behulp van een meerjarenliquiditeitsprognose. Op basis van deze prognose en de Programmabegroting 2026-2029 laat de (verwachte) ontwikkeling van de leningenportefeuille zich als volgt weergeven:

11

B e g r o t i n g

2 0 2 6

De leningenportefeuille bedraagt ten tijde van het opmaken van de begroting ongeveer € 75 miljoen. Door grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte loopt de leningenportefeuille op. Deze trend was in de begrotingen van de afgelopen jaren al voorzien. Op basis van de huidige inzichten loopt de leningenportefeuille tot eind 2029 op tot een bedrag van circa € 110 miljoen. Overigens benadrukken wij dat de langlopende leningen binnen de norm blijven voor een financieel gezonde gemeente. Per 31 december 2024 blijft de nettoschuldquote met 51% ruim onder de grenswaarde van 90% om als ‘minst risicovol’ te worden aangemerkt (op basis van de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten). Naar rato van de balanspositie per 31 december 2024 blijft de netto schuldquote eind 2029 nog steeds onder de 90%. Daarmee blijft deze als ‘minst risicovol’ aangemerkt.

Algemene reserve De algemene reserve is een financiële buffer die de gemeente aanhoudt om onverwachte uitgaven of tegenvallers op te vangen zonder direct de begroting te hoeven aanpassen. Deze reserve wordt opgebouwd uit overschotten die in eerdere jaren zijn ontstaan, bijvoorbeeld wanneer het saldo van baten en lasten positief is. Het belang van de algemene reserve voor een gemeente is dat het financiële stabiliteit biedt. Het stelt de gemeente in staat om flexibel te reageren op onvoorziene gebeurtenissen, zoals economische tegenvallers, calamiteiten of extra kosten voor projecten, zonder dat dit meteen leidt tot verhoging van belastingen of bezuinigingen. Bovendien draagt een gezonde algemene reserve bij aan het vertrouwen van inwoners en externe partijen, zoals kredietverstrekkers, in de financiële huishouding van de gemeente. Om tot een structureel sluitende begroting te komen zijn in de Kadernota 2025 ombuigingsmaatregelen verwerkt waarbij ook de algemene reserve is ingezet. Gemeenten mogen een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Voor de gemeente Nijkerk is dat (op basis van de huidige stand van de algemene reserve) maximaal € 1,3 miljoen per jaar. Voor deze begroting is gebruikgemaakt van deze mogelijkheid voor de jaren 2026 (€ 0,9 miljoen); 2027 (afgerond € 0,3 miljoen) en 2029 (€ 0,7 miljoen).

Op basis van de programmabegroting 2026-2029 laat de (verwachte) ontwikkeling van de algemene reserve zich als volgt weergeven:

De geprognotiseerde algemene reserve bedraagt ten tijde van het opmaken van de begroting per 1 januari 2026 ruim € 23 miljoen. Daarmee is de omvang van de algemene reserve toereikend. 12

B e g r o t i n g

2 0 2 6

In de begrotingsperiode 2026-2029 neemt deze algemene reserve door het saldo van de (begrote) dotaties en onttrekkingen af tot circa € 20 miljoen op 1 januari 2030. In absolute zin is dit een afname van afgerond € 3 miljoen. In de onttrekking aan de algemene reserve is rekening gehouden met de inzet voor het begrotingssaldo van 2026, 2027 en 2029. De afgelopen jaren is de onttrekking aan de algemene reserve altijd lager geweest dan verwacht. Zo worden bijvoorbeeld projecten later uitgevoerd dan gepland en worden niet alle ambities direct gerealiseerd. Ook zijn er de afgelopen jaren altijd incidentele meevallers geweest die aan de algemene reserve worden toegevoegd. De ratio weerstandsvermogen daalt als gevolg van de daling van algemene reserve van 3,6 in de Jaarstukken 2024 naar 2,7 in 2026 op basis van deze begroting. Het weerstandsvermogen is dus nog steeds toereikend om financiële risico’s op korte termijn zonder aanvullende maatregelen te kunnen opvangen.

13

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Begroting in één oogopslag

14

B e g r o t i n g

2 0 2 6

15

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Programma’s De begroting 2026 bestaat uit 4 programma’s. Deze sluiten aan bij de perspectieven die de basis vormen voor de Ontwikkelagenda en de Kadernota. Deze perspectieven zijn weer onderverdeel in de maatschappelijke opgaven van de gemeente Nijkerk. Dit laat zich als volgt weergeven:

In de begroting wordt per perspectief de volgende informatie weergegeven: • • •

Actuele ontwikkelingen, die invloed hebben op het gemeentelijk beleid binnen het programma. Een overzicht van wat we willen bereiken en wat we daarvoor willen doen, gekoppeld aan de verschillende maatschappelijke opgaven binnen het programma. Inzicht in de baten en lasten per maatschappelijke opgave en voor het gehele programma. Ook het saldo geven we weer, net als de onttrekkingen uit en toevoegingen aan reserves. Dit leidt tot een saldo inclusief en exclusief reserves.

Sinds 2024 hanteren we een vast format waarin alle beleidsteksten zijn gegoten. Dit zorgt voor een betere leesbaarheid en meer herkenning. Een overzicht van de verdeling van de taakvelden naar de verschillende perspectieven leest u in de bijlage. In deze begroting hebben we bij alle maatschappelijke opgaven ook doelstellingen en beleidsindicatoren geformuleerd.

16

B e g r o t i n g

2 0 2 6

1. Perspectief Ruimte 1.1 Actuele ontwikkelingen • Naar de omgevingsvisie 2.0 met perspectief tot 2045 De gemeente Nijkerk heeft een stabiele groeivisie. We werken aan een nieuwe Omgevingsvisie 2.0, waarvan het proces in 2025 is gestart. De ontwikkelingen rondom Oostelijk Nijkerk krijgen hierin een plek, net als een nieuwe visie op mobiliteit, ruimtegebruik voor duurzaamheid en het toevoegen van 20 ha nieuw bedrijfsterrein. Ook de gevolgen voor onze voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, gezondheid, leefbaarheid, veiligheid, recreatie en cultuur komen daarbij aan de orde, evenals de effecten daarvan op het buitengebied. Participatie speelt een belangrijke rol in alle fasen van dit proces. We besteden expliciet aandacht aan het betrekken van moeilijk bereikbare doelgroepen, het helder maken van de invloed die deelnemers hebben, en het zorgvuldig terugkoppelen van resultaten. Zo zorgen we voor een transparant en inclusief proces waarin inwoners en belanghebbenden daadwerkelijk kunnen meedenken en meedoen. Naast de Omgevingsvisie is een start gemaakt met het omgevingsplan, dat uiterlijk 2032 gerealiseerd moet zijn. • Wonen Het komende jaar gaan we verder met het realiseren van onze woningbouwambities. Daarbij hebben we gelukkig voldoende harde plancapaciteit om de ambities te realiseren.

Nieuwe wet- en regelgeving (zoals de wet versterking regie volkshuisvesting) geven ons een nieuwe context waarin we onze plannen realiseren. Landelijke keuzes, kunnen de investeringsbereidheid van (markt)partijen beïnvloeden. • Energie Aansluiting op de energievoorziening is essentieel voor nieuwe ontwikkelingen van woningen, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen. De vraag naar energie is en blijft de komende jaren stijgen. Het gegeven dat nog tot zeker 2033 netcongestie een beperkende factor is, is een uitdaging. In elke nieuwe ontwikkeling is de beschikbaarheid van energie een belangrijk punt wat vraagt om proactief handelen. Dit kan door gebieden netbewust te ontwikkelen, betere balans tussen vraag en aanbod te creëren en het onderzoeken van de optie om Energieprestatienormen voor gebieden vast te stellen. We gaan met betrokken partijen en de Provincie Gelderland bij twee gebiedsontwikkelingen (Klaarwater en Stadshaven) verkennen wat dit betekent. Daarnaast werken we met urgentie aan het versterken van het net door mee te werken aan de realisatie van een nieuw onderstation en via de buurtaanpak aan het plaatsen van ongeveer 200 middenspanningsruimtes. • Stikstof Voor het buitengebied zijn er grote vraagstukken om te transformeren en te vernieuwen. Het beperken van de stikstofuitstoot speelt hierbij een belangrijke rol.

De Rijksoverheid heeft verschillende regelingen voor agrariërs die willen stoppen, waarvan ook agrariërs in onze gemeente gebruik willen maken. Het opvolgen van deze regelingen zal ook in 2026 doorgaan. De beperkte beschikbaarheid van stikstofruimte en de extra aandacht voor de juridische onderbouwing van nieuwe ontwikkelingen kunnen de komende periode leiden tot vertraging in het bouwen en opleveren van woningen. • Regionale ontwikkelingen Steeds meer vraagstukken spelen zich af binnen de regio's waar de gemeente Nijkerk actief is. Dit geldt onder andere voor woondeals en verstedelijkingsstrategieën in de regio Food Valley en Amersfoort. We zetten ons in om de belangen van Nijkerk goed te behartigen in deze regio's. Dit geldt ook voor ontwikkelingen buiten onze gemeentegrenzen, zoals de komst van een kazerne in de gemeente Zeewolde, de aanpak van knooppunt Hoevelaken, het knelpunt A1/A30 en de regiopoort station Nijkerk, ontwikkelingen die een (grote) impact op onze gemeente kunnen hebben. • Robuuste economie Nijkerk is trots op zijn sterk ondernemerschap en goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we ons inzetten voor de verdere ontwikkeling van bedrijventerreinen, om een balans te houden tussen de groei van het aantal huishoudens en werkgelegenheid.

Het verbeteren van de bestaande bedrijventerreinen en het stimuleren van innovatie draagt hier ook aan bij. 17

B e g r o t i n g

2 0 2 6

• Asielzoekers, Oekraïners en Statushouders We bereiden de realisatie voor van vier kleinschalige opvanglocaties voor in totaal 278 asielzoekers, onder gemeentelijke regie. Doel is om hen niet alleen goed onderdak te bieden, maar ook om hen vanaf het begin te betrekken bij onze gemeenschap. De locatie De Beurtschipper in Nijkerk opent eind september, gevolgd door de locatie De Nijverheid in Nijkerk later dit jaar. De locaties in Hoevelaken en Nijkerkerveen worden uiterlijk eind 2026 opgeleverd. We hechten in dit proces veel waarde aan transparantie, zorgvuldige communicatie en betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Wij luisteren actief naar zorgen en wensen en streven naar een aanpak die recht doet aan zowel maatschappelijke verantwoordelijkheid als lokaal draagvlak. Samen met woningcorporaties, welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke partners werken we aan zowel duurzame huisvesting als aan integratie van vluchtelingen. Daarbij staan fysieke woonruimte én sociale ondersteuning centraal. Onze ambitie is dat iedereen vanaf dag één volwaardig meedoet. Inburgering en integratie zijn geen vrijblijvende keuze voor de vluchteling. Deelname aan het meedoenprogramma in het nieuwe Ontwikkelcentrum is verplicht.

In het Ontwikkelcentrum ondersteunen we niet alleen asielzoekers, maar ook vluchtelingen uit Oekraïne, statushouders en inwoners van Nijkerk met een begeleidings- of ontwikkelbehoefte. Alle deelnemers krijgen maatwerkbegeleiding via onderwijs, dagbesteding of arbeidsmatige activiteiten. Voor Oekraïense vluchtelingen is de opvang aan de Nachtegaalsteeg met drie jaar verlengd. De verhoogde taakstelling van 50 plekken wordt gerealiseerd op de huidige locatie van het Oekraïnepark. Voor statushouders maken we gebruik van de doorstroomlocatie Passantenhaven en huren we aanvullend woningen voor de tijdelijke opvang van gezinnen. Projecten zoals Wonen bij Jaap en Het Spaanse Leger dragen bij aan het vergroten van de definitieve huisvestingscapaciteit. Op basis van de huidige voortgang verwachten we de taakstelling voor 2026 tijdig en verantwoord te realiseren. • Sturing op integraal beheer openbare ruimte en gemeentelijk & maatschappelijk vastgoed Een schone, veilige en goed onderhouden leefomgeving is belangrijk voor de kwaliteit van wonen, werken en recreëren. Nieuwe ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, technologische innovaties en de Omgevingswet, hebben invloed op het huidige beheer. Hier wordt op geanticipeerd. De Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR), die recent is opgesteld, vormt hiervoor de basis.

Hierin stellen we duidelijke kaders en beleid vast, die worden vertaald in beheerplannen voor onder andere wegen, groen, riolering en openbare verlichting. Zo zorgen we voor duurzaam, betaalbaar en doelmatig beheer, met oog voor de belangen van inwoners en belanghebbenden. Met deze aanpak bouwen we samen aan een toekomstbestendige en leefbare openbare ruimte. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed speelt een belangrijke rol in het functioneren van onze gemeente. Gebouwen zoals scholen, sportaccommodaties, dorpshuizen en het gemeentehuis dragen bij aan een leefbare en vitale samenleving. Tegelijkertijd staan we voor uitdagingen zoals verduurzaming, efficiënter ruimtegebruik en stijgende onderhoudskosten. De Nota Vastgoed, die in 2025 wordt opgesteld, biedt een integrale visie op het beleid en beheer van zowel gemeentelijk als maatschappelijk vastgoed. We stellen duidelijke kaders voor duurzaam en doelmatig gebruik, waarbij we functies slim combineren en samenwerking met maatschappelijke partners versterken. Deze kaders worden vervolgens vertaald in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) en het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Het IHP richt zich op strategische keuzes rondom huisvesting en ruimtegebruik. Ook behoefteonderzoeken naar binnen- en buitensport worden hierbij meegenomen. Het MJOP zorgt voor structureel en kostenefficiënt onderhoud.

Met deze aanpak benutten we ons vastgoed optimaal en bouwen we samen aan een sterke en duurzame leefomgeving.

18

B e g r o t i n g

2 0 2 6

De gemeenteraad heeft met de nota IBOR en de Nota Vastgoed twee documenten met kaderstellend beleid. Het college richt zich op de uitvoering van beleid binnen de door de raad gestelde kaders. Dit betreft ook een wijziging in het systeem, waarin voorheen de gemeenteraad elke vijf jaar de beleids- en beheerplannen vaststelde. Bij deze vijfjarige systematiek werden de toename in de openbare ruimte en prijsindexatie in de beheerplannen naar werkelijkheid gecorrigeerd, wat éénmaal per vijf jaar aanzienlijke financiële gevolgen had. Met de nota IBOR en de nota Vastgoed stappen we over op een nieuw beheersysteem. In dit systeem worden de werkelijke areaaluitbreiding en prijsindexatie jaarlijks geactualiseerd. Door deze verandering wordt de financiële impact voortaan beter beheersbaar.

1.2 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijke opgave 1.1. Een thuis voor iedereen

Thuis is waar je woont en leeft. Mensen buiten Nijkerk willen graag in Nijkerk wonen. Samen met de jonge generatie die het ouderlijk huis verlaat, zorgen mensen van buiten Nijkerk voor extra druk op de woningmarkt. Een thuis blijven bieden aan alle inwoners van Nijkerk is moeilijk, omdat er een enorme druk op de woningmarkt is. We zetten vanuit onze Woonvisie de komende jaren in op het bouwen van nieuwe woningen en het verkrijgen van een betere balans tussen vraag en aanbod. We bieden op die manier kansen aan eigen inwoners en ruimte voor buurtschappen. We zetten onder andere in op alternatieve en flexibele woonvormen. Er zal wel sprake zijn van een gestage groei van het aanbod van woningen. Het is ook van belang dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig, liefst in hun eigen woonomgeving, wonen en verblijven. Dat past in het toekomstbestendig en betaalbaar houden van ons sociale stelsel. In dat kader is het van belang dat we de komende jaren, samen met onze ketenpartners, inzetten op inclusieve wijken. Dit vraagt een extra inzet op effectieve lobby. Met onze bouwopgave en met de ontwikkeling in bestaande buurten en wijken kunnen we nieuwe vormen van ‘samen wonen en samen leven’ ontwikkelen.

Het gaat daarbij niet alleen om fysieke en ruimtelijke aanpakken, maar vooral ook om groepen mensen blijvend op elkaar te betrekken en daarvoor de sociale infrastructuur te scheppen en te versterken. Dit willen we bereiken Dat de gemeente Nijkerk een plek is en blijft waar het voor alle inwoners in alle levensfasen en omstandigheden fijn is om te wonen en te leven.

19

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Dit gaan we doen in 2026 Om inwoners van Nijkerk een goed thuis te bieden, is het belangrijk te weten waar we nieuwe woningen moeten bouwen en wat voor woningen dit moeten zijn. Dit heeft op de lange termijn veel invloed op de samenstelling van de bevolking en op de kansen voor inwoners om binnen hun eigen woonplaats te verhuizen. We hebben extra aandacht voor specifieke doelgroepen die moeilijker een woning kunnen vinden, zoals ouderen, starters en aandachtsgroepen op de woningmarkt. Starters op de woningmarkt geven we een zetje in de rug met behulp van de Starterslening. Voor ouderen realiseren we meer passend aanbod en bevorderen we doorstroming. Ook werken we verder aan het realiseren van opvanglocaties voor asielzoekers en extra opvangplekken voor Oekraïners, in combinatie met woningen voor jongeren. We zien onze groeiambitie niet als doel op zich, maar als middel om de kwaliteit van wonen en leven voor onze inwoners verder te ontwikkelen. Bij nieuwbouwprojecten gaat het merendeel naar inwoners van de gemeente Nijkerk. De activiteiten die in de Ontwikkelagenda zijn genoemd blijven bestaan, met een aanscherping en aanvulling op enkele aspecten. Doelstelling : Huisvesting van reguliere doelgroepen Activiteiten in 2026 1. We geven uitvoering aan de Wet Versterking regie volkshuisvesting die in 2025 is vastgesteld.

Het gaat om het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma (opvolger van de woonvisie). 2. We geven uitvoering aan onze woningbouwambitie met de herijkte Woondeals en verstedelijkingsstrategieën in de regio’s Foodvalley en Amersfoort. 3. We geven aandacht aan de huidige projecten die in de pijplijn zitten (in overeenstemming met projectenlijst en woningbouwprognose). We prioriteren onze investeringen in mobiliteit om deze ontwikkelingen te kunnen blijven faciliteren (denk o.a. aan Klaarwater, Stadshaven en oostzijde Nijkerk). 4. Kerkplein, Ooststreeck, Nijkerkerveen deelplan 3 en Doornsteeg deelplan 3 zijn in uitvoering. 5. We werken aan de herbestemming van het historisch stadhuis in Nijkerk en de herontwikkeling van De Stuw in Hoevelaken. 6. We werken aan de voorbereiding van de grootschalige gebiedsontwikkelingen Stadshaven, Paasbos, St. Jozef, Klaarwater en Oostelijk Nijkerk. 7. De wijkaanpak Rensselaer en Campenbuurt zijn in uitvoering. 8. We geven uitvoering aan de Prestatieafspraken in de gemeente Nijkerk 2025 – 2027. 9. We leveren de Woningbouwmonitor over 2025 op. Doelstelling : Huisvesting van specifieke doelgroepen Activiteiten in 2026 1. We werken aan de herziening van de Starterslening. 2. We werken aan het realiseren van opvanglocaties voor asielzoekers 3. We werken aan het realiseren van extra opvangplekken voor Oekraïners.

20

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Indicatoren

*Onder overige doelgroepen wordt verstaan Oekraïners, asielzoekers en arbeidsmigranten

Maatschappelijke opgave 1.2. We delen de ruimte eerlijk en sociaal

De groei en ontwikkeling van Nijkerk geeft meer druk op de schaarse ruimte. We moeten daarin keuzes maken en tegelijk het veelvormige karakter van Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken bewaken en bewaren. Dit geldt in het bijzonder voor ons vitale en robuuste buitengebied waar een rijke schakering van functies haar plek heeft en ook moet houden. De gevolgen van de ontwikkeling van landelijke functies (landbouw, recreatie, natuur en landschap) moeten we goed begeleiden en inpassen. Dit vraagt meer capaciteit en inzet, wat nu al merkbaar is binnen onze organisatie. Ook moet op sommige plekken een goede afweging plaatsvinden tussen meer landelijke functies en hun ruimtevraag enerzijds en ruimtelijke behoeften voor woningbouw en bedrijfsontwikkeling anderzijds. Dit willen we bereiken Dat de ruimte in Nijkerk voor de korte en zeker voor de lange termijn optimaal wordt verdeeld en ingericht.

Dit gaan we doen in 2026 Groei in woningen vraagt om investeringen in voorzieningen zoals onderwijs, zorg en sport, maar ook in mobiliteit, duurzaamheid, openbare ruimte en economie. Deze investeringen geven ons kansen om uit te breiden of te versterken. Hiervoor is een Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) opgesteld. Ook voor het buitengebied zijn er grote vraagstukken om te transformeren en te vernieuwen. Het beperken van de stikstofuitstoot speelt hierbij een belangrijke rol. We zullen de groei van onze gemeente blijven bekijken vanuit het perspectief van een sociaal, ondernemend en leefbaar Nijkerk. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave, zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda, blijven bestaan. Wel is een aanscherping en nadere prioriteitstelling van planvorming nodig, evenals aanvulling op enkele aspecten.

21

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Doelstelling : Goede evenwichtige balans wonen, werken en recreëren. Activiteiten in 2026 1. We werken aan een nieuwe Omgevingsvisie 2.0, waarvan het proces in 2025 is gestart. De ontwikkelingen rondom Oostelijk Nijkerk krijgen hierin een plek, net als een nieuwe visie op mobiliteit, ruimtegebruik voor duurzaamheid en het toevoegen van 20 ha nieuw bedrijfsterrein. 2. We nemen actief deel aan de regionale samenwerking in Regio Food Valley. We werken aan het uitvoeringsprogramma op basis van het door de raden vastgestelde Regionaal Perspectief Landelijk Gebied. 3. We werken in de regio’s Amersfoort en Foodvalley samen aan verstedelijkingsstrategieën om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. 4. We werken verder aan de opgaven voor de Regiopoort Nijkerk aan de hand van het U-Ned programma van de ontwikkelstrategie Regiopoorten. 5. Gezamenlijk met de provincies Gelderland en Utrecht, gemeente Amersfoort en Barneveld en de regio’s werken we aan de uitvoering van Knooppunt Hoevelaken en A1-A30 en een frequentieverhoging van het treinverkeer op de Veluwelijn. 6. We werken aan het eerste (proef) Omgevingsplan voor het gebied Hoevelaken-West conform de Omgevingswet. 7. We werken aan het programma Omgevingskwaliteit.

Een integraal document van de Welstandsnota, de Ruimtelijke atlas, het Landschapsontwikkelingsplan, de Cultuurhistorische waardenkaart en de geldende beeldkwaliteitsplannen. 8. We geven prioriteit aan de gebiedsontwikkelingen Slichtenhorst, Stationsgebied Nijkerk, Bronswerk, Luxool en de oostelijke verkeersontsluiting- ook wel Oostelijk Nijkerk genoemd. 9. We werken volgens het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) aan de genoemde opgaves. 10. We bereiden ons voor op een mogelijke komst van een kazerne bij Zeewolde. 11. We implementeren het beleidsplan Bewegen en Spelen. Waaronder de plaatsing van extra bankjes en voorzieningen voor ontmoetingsplekken. Voor iedere kern is een goede wijk overstijgende voorziening voor jongeren. Het renoveren van 12 speel en sportplekken waaronder minimaal twee trapvelden. 12. We monitoren het beleid voor de gemeentelijke begraafplaatsen en het hondenuitlaatbeleid. 13. We ondersteunen de verandering naar een duurzame landbouw door het verstevigen van de natuur en het verbeteren van biodiversiteit. Waar mogelijk ondersteunen wij de agrarische ondernemers bij deze transitie. 14. We werken aan het nieuwe Landschapsontwikkelingsplan als onderdeel van de omgevingsvisie en sluiten daarbij aan op lopende en toekomstige ruimtelijke projecten om landschap en natuur te verstevigen.

Doelstelling : Wij willen onze inwoners een goede en gezonde leefomgeving bieden door een comfortabel en veilig kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en het versterken van de biodiversiteit. Nijkerk maakt gebruik van kwaliteitsniveaus zoals deze zijn voorgesteld door het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Deze kwaliteitsniveaus gaan over de technische kwaliteit en de beeldkwaliteit van de openbare ruimte. De technische kwaliteit is een beoordeling op basis van prestatie-eisen. Nijkerk hanteert een technische kwaliteit van minimaal op niveau B. Dat wil zeggen voldoende waarbij voorzieningen functioneel zijn. Activiteiten in 2026 1. Actualiseren beheerplannen (zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen).

22

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Indicatoren

Bron gegevens: Leefbaarometer | Kaart. De Leefbaarometer wordt elke twee jaar geactualiseerd.

De Leefbaarometer is een instrument van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om tot op laag schaalniveau en voor geheel Nederland een inschatting te geven van de leefbaarheid. Dat is gedaan aan de hand van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving, zoals type voorzieningen, lokale geluidsbelasting en onveiligheid. De Leefbaarometer geeft een indruk van de leefbaarheid (signalering) en hoe die leefbaarheid zich ontwikkelt (monitoring). Voor de waardering worden negen klassen onderscheiden, van zeer onvoldoende tot en met uitstekend. Nijkerk scoort klasse Goed.

*De beeldkwaliteit betreft het verzorgingsniveau van de openbare ruimte, zoals de frequentie van maaien en het schoonhouden van bermen. Voor deze aspecten is momenteel geen vaste normwaarde beschikbaar, omdat ze sterk samenhangen met bredere beleidsdoelen zoals duurzaamheid, biodiversiteit en energiegebruik. Een gazon dat voorheen wekelijks werd gemaaid en nu slechts tweemaal per jaar, voldoet formeel niet aan de CROW-norm “gazon A”. Toch draagt deze aangepaste werkwijze aantoonbaar bij aan beleidsdoelen zoals ecologisch beheer en duurzaam grondgebruik. Dit vraagt om een herijking van de normering, waarbij beeldkwaliteit niet alleen wordt beoordeeld op esthetiek, maar ook op maatschappelijke meerwaarde. ** In het kader van de doorontwikkeling van onze dienstverlening aan inwoners en bedrijven wordt gewerkt aan een structurele registratie van meldingen. Op dit moment is deze registratie nog niet volledig, waardoor het nog niet mogelijk is om een betrouwbaar percentage van afgehandelde meldingen te presenteren. Met de verdere ontwikkeling van de digitale omgeving ‘Mijn Nijkerk’ krijgt de inwoner de mogelijkheid om de status en afhandeling van zijn of haar melding realtime te volgen. Deze transparantie draagt bij aan het vertrouwen in de dienstverlening.

Zodra de registratie volledig operationeel is, ontstaat tevens inzicht in de afhandelpercentages en kunnen gerichte verbeteracties worden geformuleerd. Deze gegevens zullen op dat moment worden opgenomen in de verantwoordingsinformatie.

23

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Maatschappelijke opgave 1.3. Een bloeiende economie in een vitale samenleving

Nijkerk heeft een erkend sterk bedrijfsleven. Innovatiekracht en ondernemerschap zijn een stabiele basis onder een vitale economie, met sterke lokale en regionale uitstraling. In onze Economische visie wordt het belang van onze economische sector geplaatst binnen het kader van de ontwikkeling van onze samenleving. Bloei van de economie en bloei van ons verenigingsleven, van de leefbaarheid in onze centra, brede welvaart en inkomenszekerheid voor onze inwoners en de instandhouding van voorzieningen gaan hand in hand. De uitdagingen daarvoor worden groter in de komende jaren. Door de transities (stikstof, energie, circulariteit) in het landelijk gebied en met name de agrarische sector en het agrifoodcluster, het toenemend belang van duurzame ontwikkeling en de druk op de ruimte Doelstelling Focus binnen deen kernen komen :verdienmodellen economische processen onder druk. Ook de algemene economische vooruitzichten zijn minder rooskleurig dan de afgelopen jaren. Dit vraagt van ons dat we nog meer naast onze ondernemers gaan staan, belemmeringen wegnemen en ons bedrijfsleven ondersteunen in het benutten van kansen. Dit willen we bereiken Dat we de ‘gouden wisselwerking’ tussen onze bloeiende economie en onze vitale samenleving behouden en waar mogelijk duurzaam versterken in steeds uitdagender tijden.

Dit gaan we doen in 2026 Steeds meer vraagstukken spelen zich af binnen de regio's waar de gemeente Nijkerk actief is. We behartigen onze belangen in deze regio’s zo goed mogelijk. Nijkerk heeft sterk ondernemerschap en goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap, ook in de toeristische sector, zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we ons inzetten voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen, de kwaliteit van de kernwinkelgebieden en het stimuleren van werkgelegenheid die bij de gemeente past. Deze vernieuwing moet plaatsvinden in een duurzame setting en in de beweging naar een toekomstbestendige economie. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave, zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda, blijven bestaan, waarbij de verdere invulling steeds concreter wordt. Doelstelling : Een gezond en evenwichtig vestigingsklimaat Activiteiten in 2026 1. We voeren de economische visie (als bouwsteen van de omgevingsvisie) uit en blijven investeren in onze centrumgebieden, de verdere uitbouw van het Food Production Cluster en de verbinding tussen binnenstad en Randmeer. 2. We voeren de ambities van de visie op de vrijetijdseconomie uit om de kwaliteiten van Nijkerk te versterken en bekend te maken bij inwoners en bezoekers. We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsverbanden zoals Veluwe Alliantie, Routebureau Veluwe en Gastvrije Randmeren.

3. We werken samen met Regio Amersfoort en Regio Food Valley aan het Regionaal Programma Werken, de bedrijventerreinenstrategie, Perifere Detailhandel en de Kantorenvisie.

24

B e g r o t i n g

2 0 2 6

4. We gaan de innovatiekracht van onze (maak)industrie versterken door een betere koppeling aan te brengen met de Regio Foodvalley, het onderwijs en het bedrijfsleven. 5. We organiseren de Smaakweek met de bedrijven in en om Nijkerk. 6. We werken met het beleidskader Detailhandel en werken aan het nieuwe standplaatsenbeleid. 7. We zetten in op de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijfsterreinen. Het doel is om al onze 11 huidige bedrijventerreinen efficiënter te benutten, collectieve voorzieningen en de infrastructuur te verbeteren, de aantrekkingskracht van de terreinen te vergroten (ook voor toekomstig personeel) en duurzame initiatieven te stimuleren. 8. In de 1e helft van 2026 wordt een plan van aanpak voor netcongestie vastgesteld. 9. We werken, na kaderstelling door de gemeenteraad, aan de hand van een gebiedsvisie naar het realiseren 20 bruto ha bedrijfsterrein tot 2030. 10. We doen de verkenning naar het nieuwe bedrijventerrein en het formuleren van de kaders hiervoor. 11. We richten ons op slimme combinaties van ruimtelijke ontwikkeling van werkgelegenheid en mobiliteit rondom knooppunten (station Nijkerk, Hoevelaken).

Indicatoren

Gegevens gebaseerd op de economische monitor.

Maatschappelijke opgave 1.4. Duurzaam is de sleutel naar onze toekomst

Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we fors schakelen in onze bijdrage aan de klimaatopgaven en in de versterking van biodiversiteit. We willen dit doen als goed voorouder van onze kinderen en (achter)kleinkinderen. Per 2050 willen we als gemeente klimaatneutraal zijn. Daartoe zetten we in op het verminderen van het energieverbruik en de (grootschalige) opwek van duurzame energie. Dat kan alleen slagen als we de opbrengsten ook benutten in onze gemeente en de inwoners zich mede daardoor eigenaar kunnen voelen van deze transitie. Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we onze economische basis kunnen blijven vernieuwen en versterken. Werk en inkomen blijven een sleutelfactor in een solide samenleving, maar zal op een nieuwe manier moeten worden vormgegeven. Een nieuwe manier met nieuwe activiteiten en nieuwe vormen van arbeid en arbeidsdeling. We zetten in op een circulaire economie en minder restafval, op duurzame en actieve mobiliteit en het verbeteren van biodiversiteit in de woonwijken en op bedrijfsterreinen. Dit willen we bereiken Dat onze inwoners een prettige, duurzame fysieke leefomgeving ervaren, waar het goed wonen, werken en verblijven is. Duurzame groei is passend bij de maat en schaal van de gemeente, waarbij onderwijs, sport, mobiliteit, recreatie, werkgelegenheid zich in verhouding ontwikkelen.

25

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Dit gaan we doen in 2026 De groei van onze gemeente en de gevolgen hiervan moeten we nauwkeurig afstemmen op onze doelen voor een duurzame toekomst. We willen in de toekomst klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Duurzame en actieve mobiliteit, werken naar een meer circulaire economie, het besparen van energie en de lokale opwekking van duurzame energie dragen hieraan bij. Er spelen grote vraagstukken rondom de beschikbaarheid van energie (netcongestie), waardoor de balans tussen vraag en aanbod steeds belangrijker wordt. We werken aan het versterken van ons elektriciteitsnet en de voorbereidingen voor de komst van een nieuw onderstation. Tegelijkertijd verkennen we hoe we meer netbewust kunnen omgaan bij nieuwbouwontwikkelingen. Doelstelling : Verduurzamen Gebouwde Omgeving Activiteiten in 2026 1. We geven informatie over energietransitie en klimaatadaptatie via de website www.nijkerkduurzaam.nl en werken doorlopend aan de (door)ontwikkeling van ons energieloket. 2. We faciliteren bewoners en bedrijven die met goede ideeën komen om samen te werken om energie te besparen of op te wekken. Zoals buurtinitiatieven vanuit de bewoners in Nijkerk (Paasbos), Nijkerkerveen en Hoevelaken gericht op collectieve (isolatie)inkoopactie. 3.

We gaan door met het uitvoeren van het Lokale isolatieprogramma Woningen (LIW) in Nijkerk, hiermee geven we uitvoering aan het Nationaal Isolatie Programma (NIP). 4. We gaan door met het verder verduurzamen van gemeentelijke en maatschappelijke utiliteitspanden. Ook starten we met de voorbereidingen om eigenaren van kantoorpanden te informeren over de verplichting dat kantoorpanden voor 1-1-2030 moeten voldoen aan label A en geven bij eigenaren van huurwoningen aan dat deze huurwoningen moeten verduurzamen tot label D voor 1-1-2029. 5. We werken een verplicht Warmteprogramma uit. In een warmteprogramma beschrijft de gemeente de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. 6. Nijkerk is per 1 maart 2025 aangesloten bij EnergieWEB. We werken samen aan dit initiatief van de gemeenten Wageningen, Ede, Barneveld en Scherpenzeel om meer duurzame energie lokaal op te wekken en te gebruiken. Doelstelling : Verduurzamen verkeer & vervoer Activiteit in 2026 1. We maken een visie voor mobiliteit en parkeren. Die visie wordt onderdeel van de uitgebreidere Omgevingsvisie 2.0. Doelstelling: Verduurzamen Bedrijven Activiteiten in 2026 1. We houden met de Omgevingsdienst toezicht en handhaven op de energiebesparingsplicht bij bedrijven. 2.

We ontwikkelen samen met de bedrijven het project Nijkerkse Energie Alliantie, met als doel om op een efficiënte manier om te gaan met het aanbod en vraag naar stroom. 3. We blijven ons inzetten voor de realisatie van 1 of meerdere Smart Energy Hubs op onze bedrijventerreinen met name op de Flier.

26

B e g r o t i n g

2 0 2 6

Doelstelling : Energiesysteem van de Toekomst Activiteiten in 2026 1. We streven naar het realiseren van de RES-afspraken en werken in de regio Foodvalley toe naar een regionaal energieperspectief en andere vragen van de toekomst zoals batterijbeleid 2. We geven uitvoering aan het procesvoorstel Windenergie in Nijkerk. 3. We helpen de netbeheerder om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren en te versnellen. Het gaat om een nieuw onderstation, aanleg van kabeltracés en de bouw van ongeveer 200 transformatorhuisjes. Doelstelling : Minder gebruik van grondstoffen (Circulaire Economie) Activiteiten in 2026 1. We zetten de uitvoering van het Actieplan Circulaire Actieprogramma 2024-2027 Economie, het Grondstoffenplan en het Actieprogramma Van Afval Naar Grondstof (VANG) 2024-2028 voort. 2. We stimuleren bij een aantal bedrijven in het project Waterrotonde het hergebruik van grondwater van drinkwaterkwaliteit 3. We geven uitvoering aan het Actieprogramma Van Afval Naar Grondstof 2025-2028. Dit betreft onder andere het optimaliseren van de oud papierinzameling en het opstellen van een plan van aanpak voor een pilot omgekeerd inzamelen van restafval in een bestaande wijk. 4. We nodigen bedrijven uit om deel te nemen aan het Living Lab Regio Foodvalley Circulair.

Dit lab heeft als doel om samenwerking tussen bedrijven te stimuleren om verspilling van grondstoffen en materialen tegen te gaan. Doelstelling : Waterrobuust en klimaatbestendig (Klimaatadaptatie) Activiteiten in 2026 1. We werken aan maatregelen om wateroverlast, watertekort en hittestress zoveel mogelijk te voorkomen. 2. Onze regenwateradviseurs adviseren bewoners, ondernemers en andere eigenaren van private terreinen om onze gemeente waterrobuust en klimaatbestendig te maken. 3. We werken verder aan de realisatie van de uitbreiding van het Hoevelakense Bos.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=50a8cbf9-97f3-4117-a7bd-e00bc6531b43