2025-051 GEWIJZIGDE Bijlage - Kadernota 2026
Tekst van het document
25
K a d e r n o t a
4.2.
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Perspectief Sociaal
Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord en sociaal domein vanaf 2026 De regering heeft een akkoord gemaakt dat grote gevolgen heeft voor het sociaal domein vanaf 2026. Gemeenten moeten goed omgaan met geld en blijven investeren in gezondheidszorg, onderwijs, en sociale hulp. Het helpen van kwetsbare groepen blijft belangrijk, maar door bezuinigingen wordt dit moeilijker. De manier waarop gemeenten geld krijgen, zoals de specifieke uitkeringen (SPUK), wordt besproken. Beslissingen hierover worden in 2025 genomen. De beweging naar voren Het huidige stelsel binnen het sociaal domein staat onder druk doordat de vraag naar ondersteuning op diverse terreinen stijgt. Door de stijgende vraag naar hulp is er een omslag van denken en doen nodig naar een aanpak die uitgaat van zelf zorg - samenzorg naar formele zorg. Dit betekent dat oplossingen worden gezocht in het algemene aanbod, informele zorg, het betrekken van het netwerk en omgeving van de inwoners en een sociaal team dat vaker in staat is om hulpvragen van inwoners te beantwoorden. Ook zien we de noodzaak om de problematiek van inwoners integraal te bekijken om te zorgen dat alle inwoners mee kunnen doen en erbij horen. Deze integrale aanpak die gaat over deze beweging is vastgelegd in het overkoepelend beleidsplan sociaal domein.
Het overkoepelend beleidsplan wordt uitgewerkt in een kaderstellend document wat de basis gaat zijn voor de bijbehorende uitvoeringsprogramma’s. Jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg Meer jongeren hebben hulp nodig bij geestelijke gezondheidszorg en speciaal onderwijs. De kosten voor jeugdzorg stijgen. In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld om problemen in de jeugdzorg op te lossen en het systeem financieel houdbaar te maken. Deze veranderingen leggen druk op het zorgstelsel en vragen om een andere manier van denken. In Nijkerk breiden we het sociaal team uit zodat zij zelf zorgtaken kunnen oppakken zonder wachtlijst. Hierdoor worden jongeren en hun ouders sneller geholpen en neemt de vraag naar formele zorg af. We zetten ook in op specialistische ondersteuning bij huisartsen en ons Preventie Interventie Team (PIT) om het beroep op formele zorg te verminderen. Deze maatregelen zijn effectief en helpen bij de hervormingsdoelen. Jeugdzorg samenwerking In de jeugdzorg werken we als Nijkerk al jaren samen in de Jeugdhulpregio JeugdFV. Vanaf 2026 wordt er een nog steviger fundament onder deze regionale samenwerking gelegd met een gemeenschappelijke regeling. Door nieuwe wetgeving is het vormen van een gemeenschappelijke regeling verplicht.
Hierin worden twee vormen van samenwerking vastgesteld aan de kant de gemeenschappelijke regeling waarin een bedrijfsvoering organisatie wordt opgericht maar ook een intergemeentelijke samenwerking waarin de integrale samenwerking tussen de 7 gemeenten en beleidsafstemming centraal staan. Deze nieuwe vorm van samenwerking heeft als doel om doelmatig en doeltreffend uitvoering te geven aan de jeugdhulp. Zorgakkoorden en financiële situatie De VNG denkt erover om weer mee te doen aan het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit hangt af van de financiële situatie van gemeenten en of de afspraken uitvoerbaar zijn. Voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geldt hetzelfde: de gemeente kan alleen meedoen als er genoeg geld is en de afspraken praktisch uitvoerbaar zijn. Wonen en zorg Het thema wonen en zorg vraagt om een aanpak die zowel ruimtelijke als sociale aspecten combineert. We implementeren de gemeentelijke woonzorgvisie, die in 2026 deel gaat uitmaken van het volkshuisvestingsprogramma. Dit om problemen zoals het tekort aan geclusterd wonen aan te pakken en de gemeente Nijkerk een fijne plek te houden om te wonen. Daarnaast merken wij ook overlast op vakantieparken met sociale problematiek. Hier zien we dat het noodzakelijk is om integraal als sociaal team bijvoorbeeld handhavers samen te werken. 26
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Nieuwe wetten en WMO Diverse wetten, zoals de inkomensafhankelijke bijdrage, gaan per januari 2027 in werking. De inkomensafhankelijke eigen bijdrage zorgt ervoor dat mensen met een hoger inkomen meer betalen voor WMO-voorzieningen. Hierdoor zullen sommige inwoners minder snel gebruik maken van deze voorzieningen. Een deel van de WMO wordt apart gefinancierd, zodat kosten beter zichtbaar zijn. De doordecentralisatie van beschermd wonen betekent dat alle gemeenten verantwoordelijk zijn voor het organiseren en betalen van beschermd wonen voor hun eigen inwoners. Nijkerk deelt deze verantwoordelijkheid met centrumgemeente Amersfoort en de regiogemeenten. Inkoopstrategie en evaluatie De gemeente Nijkerk is verantwoordelijk voor voldoende WMO-ondersteuning en koopt deze diensten op verschillende manieren in. Eind 2024 werd de zelfstandig ingekochte WMO-ondersteuning geëvalueerd. De uitkomst bepaalt of Nijkerk haar eigen contractmanagement wil voeren of haar deelname aan de centrumregeling Amersfoort wil vergroten. Dit besluit hierop wordt door ons college voor de zomer genomen. Stijgende kosten voor WMO en Jeugdhulp De kosten voor WMO en jeugdhulp van de gemeente blijven elk jaar stijgen. In 2024 zijn de uitgaven voor WMO en jeugdhulp in Nijkerk weer hoger geworden.
Dit komt door de jaarlijkse prijsstijgingen en het feit dat er steeds meer mensen gebruik maken van deze voorzieningen. De gemeente krijgt niet genoeg geld van de rijksoverheid om deze (prijs)stijgingen te betalen. Dit is ook duidelijk te zien in de genoemde financiële afwijkingen die verderop in deze kadernota worden weergegeven. Vanaf 2026 krijgen gemeenten extra geld van de overheid voor jeugdhulp, omdat landelijke besparingen vervallen. In Nijkerk willen we dit geld gebruiken om minder te hoeven besparen op jeugdhulp. Gemeenten krijgen ook extra geld in het gemeentefonds voor de demografische ontwikkelingen binnen de WMO. Dit geld willen we gebruiken voor de gestegen kosten van de WMO. Uit een onderzoek van NCOD blijkt dat de resterende lokale besparingen in de jeugdhulp mogelijk zijn, maar hiervoor is hulp van externe partijen nodig. Het gaat om een pakket aan maatregelen die samen een deel van de besparing op jeugdzorg kunnen realiseren. Met NCOD wordt ook gekeken naar besparingsmogelijkheden binnen de WMO. Door succesvolle re-integratieactiviteiten is er ruimte ontstaan in het bijstandsbudget. Dit komt omdat de rijksvergoeding die Nijkerk ontvangt, harder stijgt dan de verwachte uitgaven. De verwachte financiële ruimte willen we gebruiken voor extra reintegratieactiviteiten en om voor onze inwoners de uitvoering van de WMO te verbeteren.
De onafhankelijke commissie-Van Ark, ingesteld door het kabinet en de VNG, heeft een belangrijk advies gegeven over de Hervormingsagenda Jeugd. Het advies zegt dat gemeenten niet genoeg geld hebben gekregen om gezinnen en kwetsbare kinderen te helpen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) verwacht dat het kabinet extra geld voor jeugdhulp in de Voorjaarsnota zet. Participatiewet De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel Participatie in Balans: spoor 1. Dit voorstel bevat maatregelen die op korte en middellange termijn uitgevoerd kunnen worden. De wijzigingen in de Participatiewet zijn bedoeld om de mens meer centraal te stellen, uit te gaan van vertrouwen en de regelgeving te vereenvoudigen. Als gemeente bekijken we wat dit van ons vraagt.
27
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 2.1. Alle inwoners doen mee en horen erbij
We staan er voor dat iedere inwoner van Nijkerk gelijke kansen heeft en dat iedereen kan meedoen. Om onze inwoners te ondersteunen in de bevordering van de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid, zetten we veel van de al ingezette lijnen voort. We zetten in op gezondheidsbevordering en preventie. We werken vanuit de filosofie van ‘Positieve gezondheid’ en ‘Gezondheid in al het beleid’. In dat kader werken we aan een toereikend aanbod van kunst en cultuur, sport, inclusief onderwijs, welzijn, zorg en ondersteuning. In lijn met de ontwikkeling en groei van de bevolking. We werken eveneens aan het aanbrengen van meer samenhang tussen alle activiteiten die plaatsvinden. Daarnaast streven we naar een groter bereik van deze voorzieningen, waarbij we speciale aandacht geven aan onze jeugd en onze ouderen. Intimidatie en discriminatie gaan we zichtbaar tegen. Dit willen we bereiken Dat we een inclusieve samenleving zijn waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben. Je hoort er gewoon bij, er is geen onderscheid. Mensen houden rekening met elkaar en er zijn geen drempels om mee te doen.
Dit gaan we doen in 2026 1. In 2025 is het Overkoepelend Beleidsplan Sociaal Domein vastgesteld. Dit plan wordt eerst uitgewerkt in een kaderstellend document en ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Vervolgens worden deze kaders nader uitgewerkt in verschillende uitvoeringsprogramma’s, die in 2026 door het college worden vastgesteld en verder worden uitgevoerd. 2. We werken aan een inclusieve en passende opvang- en onderwijsplek voor ieder kind in onze gemeente, zo regulier en thuisnabij. 3. We houden de toekomstige behoeften voor schoolgebouwen in de gaten. We beginnen met de voorbereidingen voor het vernieuwen van de sporthallen in Nijkerk. 4. De gemeente Nijkerk heeft de Lokale Inclusie Agenda 2025-2027 opgesteld. In 2026 voeren wij de activiteiten uit de Lokale Inclusie-agenda uit. 5. We voeren de geformuleerde lokale acties uit voor de Hervormingsagenda Jeugd en kostenstijging WMO uit en houden de voortgang bij. 6. We implementeren de inkoopstrategie WMO 7. We stellen een handhavingsbeleid op voor WMO en Jeugd 8. We implementeren de Doorbraakmethode. 9. We realiseren de nieuwbouw van de baggelaar. 10. We investeren in sportvoorzieningen en we stimuleren sportdeelname.
28
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 2.2. Mensen hebben een bodem in hun bestaan
Het hebben van werk is elementair voor de bestaanszekerheid. Om dit te voor elkaar te krijgen ligt de eerste verantwoordelijkheid bij onze inwoners en ondernemers. We zien het als onze verantwoordelijkheid als gemeente om eventuele belemmeringen om aan het werk te gaan weg te nemen. Oplossingen voor inwoners hierbij vragen veelal maatwerk en samenwerking tussen meerdere partijen. Wij hebben samen met onze regiogemeenten, partners en ondernemers een belangrijke rol in het creëren van randvoorwaarden voor een succesvol economisch en arbeidsmarktbeleid. Voor mensen die, buiten eigen invloed, geen werk hebben of die om andere redenen niet zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien biedt de gemeente een financieel vangnet en instrumenten om daar minder afhankelijk van te worden. De situatie rond energieprijzen en inflatie maakt financiële kwetsbaarheid en armoedeproblematiek onder inwoners nog actueler. Meer specifiek richten we ons op het tegengaan van armoede en zetten we in op vermindering van laaggeletterdheid en taalachterstanden bij kinderen en jongeren. Dit willen we bereiken Dat onze inwoners ervaren dat ze een bodem hebben in hun bestaanszekerheid en dat ze daar waar dat dreigt weg te vallen, de gemeente ervaren als een betrouwbare partner.
Dit gaan we doen in 2026 1. We gebruiken de plannen van Visie op werk en participatie 2024 om zoveel mogelijk inwoners te helpen meedoen in de samenleving, liefst in groepen. 2. We werken zo lokaal mogelijk om onze inwoners in hun eigen omgeving te helpen. Waar nodig werken we samen met de arbeidsmarktregio Amersfoort om onze diensten te verbeteren. 3. We gaan beter samenwerken met communicatie om inwoners van Nijkerk beter te informeren over de beschikbare hulp bij armoede. 4. De gemeente wil duidelijker communiceren, zodat alle inwoners zich welkom en begrepen voelen.
29
K a d e r n o t a
4.3.
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Perspectief Veilig
Actuele ontwikkelingen De gemeente Nijkerk wil een veilige gemeente zijn. Dit geldt voor thuis, op straat, bij bedrijven en op bedrijventerreinen. Veiligheid is een belangrijke waarde. We moeten rekening houden met elkaar en samen zorgen voor een veilige omgeving. De gemeente heeft een belangrijke rol in het zorgen voor veiligheid. Dit doen we door voorlichting, preventie en interventies. Als het nodig is, houden we toezicht en handhaven we de regels. We werken samen om overlast en criminaliteit aan te pakken. We vinden het belangrijk dat hulpverleners en handhavers zichtbaar en bereikbaar zijn. Vanuit een goed evenwicht tussen preventie, handhaving en zorg zetten wij ons in voor vergroting van de veiligheid van de inwoners. We realiseren ons dat veiligheid van iedereen is. Daarom betrekken we inwoners en maatschappelijke organisaties actief bij het komen tot een veilige samenleving. We zetten in op participatie en het begeleiden van statushouders en vluchtelingen in onze maatschappij; in de uitvoering van het plan van aanpak daartoe is een uitbreiding van het aantal opsporingsambtenaren voorzien die toegevoegd en ondergebracht worden bij de reeds bestaande gemeentelijke werkeenheid. We werken samen met onze ketenpartners politie en Openbaar Ministerie. Criminaliteit en overlast worden aangepakt.
De verleiding van ‘snel geld’ is aantrekkelijk, zeker voor bepaalde groepen jongeren. De beïnvloeding van de bovenwereld door de onderwereld neemt nieuwe en grotere vormen aan. De digitalisering biedt veel nieuwe mogelijkheden voor criminele activiteiten. Steeds meer criminelen verplaatsen hun activiteiten naar de digitale wereld. Hierdoor worden meer inwoners, zowel jongeren als ouderen, slachtoffer van cybercrime. In zijn algemeenheid is er een toename in maatschappelijke onrust die ook zijn doorwerking kan hebben op de openbare orde en veiligheid. De veiligheid van onze lokale samenleving wordt bepaald door ontwikkelingen vanuit verschillende domeinen en op allerlei niveaus. Op internationaal niveau is er nog steeds een potentieel dreigende en onrustige situatie. De wereld als geheel raakt steeds meer verdeeld in kampen en deze polarisatie is ook te merken in de lokale samenleving. De geschetste ontwikkelingen vormen een momentopname, waarvan vaak een cijfermatige onderbouwing van omvang en impact nog moet plaatsvinden. Daar waar nieuwe ontwikkelingen ten aanzien van veiligheid zich voordoen, of samenwerking in aanpak/coalities met partners en maatschappelijke partijen wenselijk of noodzakelijk zijn, zullen we ook tussentijds dit moeten afwegen.
30
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 3.1. Een veilige samenleving maken we samen
Veiligheid is een kernwaarde in het bestaan van onze inwoners. Het bevorderen van veiligheid en het veiligheidsgevoel is een brede verantwoordelijkheid van inwoners, organisaties en overheden. De gemeente speelt een belangrijke rol op verschillende terreinen:
ondermijning, met name drugsproblematiek, zorgfraude, (arbeids)uitbuiting, Bibob-beleid; verwarde personen; crisisbeheersing en openbare orde/handhaving; high impact crime (speelt in mindere mate, maar moet wel oog voor blijven); APV-vergunningen, waaronder evenementenvergunningen.
We zien dat kinderen en jongeren al op steeds jongere leeftijd bij (drugs)criminaliteit betrokken raken. We willen dit samen met ouders, onderwijs, jeugd- en jongerenwerk en politie tegengaan. De ontwikkeling van deze thema’s zijn het best vast te leggen en te monitoren in uitgangspunten en doelstellingen. Deze doelstellingen komen grotendeels overeen met het Integraal veiligheidsplan dat we samen met Barneveld en Scherpenzeel opstellen. Uitgangspunten daarvoor zijn onder meer dat we onze informatiepositie versterken en ons waar mogelijk richten op een gebiedsgerichte en persoonlijke aanpak. We zetten in op een goede verhouding tussen preventieve en repressieve maatregelen. Dit willen we bereiken We willen bereiken dat het veiligheids- en handelingsbewustzijn van inwoners, inwonersgroepen, organisaties en ondernemers wordt versterkt. We werken samenlevingsgericht en vergroten daarmee de weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners en ondernemers.
Dit gaan we doen in 2026 Doelstelling : Aanpak ondermijning De gemeente Nijkerk onaantrekkelijk maken voor ondermijnende criminaliteit en effectief optreden tegen overtredingen, om hierdoor te voorzien in een veilige, leefbare en eerlijke samenleving. Activiteiten in 2026 1. Minstens 5 integrale controles per jaar. 2. Het implementeren en uitvoering geven aan het beleid BIBOB. Hierbij wordt de gemeente ondersteund door de provincie via het project Feniks. 3. Inwoners bewust maken en informeren over signalen van ondermijning en de meldingsbereidheid verhogen. 4. Het Digitaal Opkopersregister promoten onder ondernemers en handhaven op de naleving van deze wettelijke verplichting. 5. Samen met het Sociaal Domein optrekken in de aanpak van zorgfraude door barrières op te werpen en signalen actief op te pakken. 6. Repressief optreden tegen drugscriminelen op basis van onze bestuurlijke en strafrechtelijke mogelijkheden. 7. Project Ariadne waarbij samen met de provincie wordt gewerkt aan het vitaliseren van vakantieparken en het tegengaan van criminaliteit op deze parken.
31
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Doelstelling : Zorg en veiligheid We willen dat signalen van de verschillende partners over personen met onbegrepen gedrag zo snel mogelijk integraal worden opgepakt zodat voortzetting van de problemen of eventuele overlast kan worden voorkomen. We willen voorkomen dat jongeren in een kwetsbare situatie afglijden naar de criminaliteit Activiteiten in 2026 1. Meer en eerder inzicht krijgen in de aard en omvang van de problematiek met betrekking tot overlast van personen met verward gedrag of kwetsbare personen. 2. Plan van Aanpak implementeren om ex-gedetineerden te ondersteunen bij hun terugkeer in de samenleving 3. In project Drugsondermijning Nijkerk (DON) samen met partners jongeren die dreigen af te glijden uit de (drugs)criminaliteit te halen en houden onder andere de inzet van straatcoaches. Doelstelling : digitale weerbaarheid Het vergroten van de weerbaarheid van digitaal kwetsbare inwoners om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van de verschillende vormen van digitale criminaliteit. Activiteiten in 2026 1. Het verhogen van de meldingsbereidheid voor digitale criminaliteit. 2. Het ontwikkelen en implementeren van een Plan van Aanpak Digitale Weerbaarheid. Hiervoor worden in VNG-verband hoofdlijnen en richtingen opgesteld. 3. Een intern periodiek overleg starten over de aanpak van digitale criminaliteit.
Doelstelling : crisisbeheersing Het opzetten en implementeren van een vakbekwame interne crisisorganisatie die aansluit bij de regionale crisisstructuur. Activiteiten in 2026 1. Opleiden, trainen en oefenen van medewerkers van de lokale crisisorganisatie en monitoren van de medewerkers van de regionale crisisorganisatie. 2. Aanvullen van scenario taken/ draaiboeken ter voorbereiding op mogelijke crises (denk aan stroomuitval). 3. Informeren van bewoners hoe zij zich voor een mogelijke crisis kunnen voorbereiden. Hierbij volgen we de landelijke richtlijnen. Doelstelling : handhaving Een gedegen handhavingsteam dat aan de hand van een strategie en uitvoeringsplan gaat handhaven. Belangrijk is dat de handhaving op verschillende manier kan worden ingezet en de handhavingsinstrumenten aansluiten op het Integrale Veiligheidsplan en beleid. Activiteiten in 2026 1. Het maken van een handhavingsstrategie met daarin aandachtpunten, prioriteiten en capaciteitsverdeling. 2. Zorgen voor integrale handhaving die aansluit op bestaande of nieuwe activiteiten van betrokken partners.
32
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Doelstelling : vergunningverlening Zo tijdig mogelijk het overleg met organisatoren over vergunningaanvragen opstarten om op die manier tot een goede, gedegen vergunningaanvraag te komen, die voldoet aan daaraan te stellen eisen. Activiteiten in 2026 1. Met organisatoren van evenementen meedenken om te komen tot vergunningen die voldoen aan de landelijke veiligheidseisen
33
K a d e r n o t a
4.4.
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Perspectief Dienstverlening
Actuele ontwikkelingen In onze participatievisie staat dat we onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zoveel mogelijk meteen aan het begin van een proces betrekken als gelijkwaardige partners en hen de gelegenheid geven om te reageren of mee te denken. Zo maken we gebruik van de kennis en kunde in de samenleving, brengen we belangen in kaart en voelen betrokken inwoners en partijen zich betrokken en gehoord. Omgevingsbewust werken en participatie als uitgangspunt zorgen voor een optimale relatie met de samenleving, besluitvorming waarbij belangen zijn opgehaald en afgewogen en daarmee betere plannen en uitvoering. De uitwerking en doorontwikkeling van participatie kunnen we maar ten dele binnen de reguliere werkzaamheden een plek geven. Zeker in de eerste jaren zal dit meer tijd en inzet kosten van de organisatie. De groei in participatief werken heeft tijd nodig. Om tot de benodigde kwaliteitsverbetering in de bestuurlijke besluitvorming te komen (motie raad, 2024), is in 2025 gestart om te komen tot een goede inrichting. In 2026 moet dit proces zijn afronding en borging krijgen. Vorig jaar is het concept Servicecentrum volledig uitgewerkt. Het Servicecentrum is geen plek of een team, maar een organisatie-eenheid: het geheel waarbinnen diverse activiteiten plaatsvinden ter uitvoering van goede dienstverlening.
Het is een uitgebreide dienstverlening, waarbij de inwoner bij voorkeur in één keer geholpen wordt door een medewerker van het Servicecentrum. In dit proces heeft de inwoner de kanaalkeuze (volgens de Omnichannel-gedachte) en mag de inwoner altijd hetzelfde antwoord verwachten. We werken uit wat er nodig is om de reactie op een complexe vraag van een bezoekende inwoner ook direct fysiek of hybride mogelijk te maken. Het Servicecentrum plaatst dienstverlening centraal binnen de organisatie en leidt met Omnichannel in de gemeentelijke visie op dienstverlening. Dit betekent dat de regie van kanalen binnen het Servicecentrum komt en verantwoordelijkheden, rollen en profielen van medewerkers van verschillende teams mogelijk moeten worden aangepast. In het raadsvoorstel "Lokale dienstverlening Burgerzaken Hoevelaken" zijn verschillende scenario's besproken voor de toekomst van de gemeentelijke dienstverlening in Hoevelaken. Na een uitgebreid participatieproces, waarbij de inwoners van Hoevelaken hun voorkeuren hebben aangegeven, is besloten om te kiezen voor het scenario dat een balans biedt tussen toegankelijke, lokale dienstverlening en efficiënt gebruik van middelen. Inwoners kunnen gebruikmaken van diverse gemeentelijke diensten met ruimere openingstijden en een open karakter. Persoonsdocumenten worden niet aangeboden in verband met de strengere veiligheidseisen.
De verwachting is dat de voorbereidingen en uitwerking van de plannen eind 2025 gereed zullen zijn, waarna de uitvoering in 2026 zal plaatsvinden. De besparingen zullen ook vanaf 2026 worden gerealiseerd. In 2025 vindt de ontvlechting plaats van de samenwerking op een deel van onze interne bedrijfsvoering zoals die vorm was gegeven de samenwerking in BLNP. Hierdoor creëren we in 2026 de ruimte om beter aan te sluiten bij de behoefte die we als gemeente hebben en hier vorm aan te geven. Op elementen waar dit voor ons toegevoegd zullen we op projectmatige basis samenwerkingen blijven zoeken met de andere gemeenten. In 2024 is binnen de organisatie ingezet op een verdere doorontwikkeling. Hierbij is het integraal en opgavegericht samenwerken leidend. In 2026 dient dit als een van de kernprincipes binnen de organisatie te zijn doorgevoerd.
34
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 4.1. Hoe maken we het samen mogelijk?
We kunnen als gemeente op heel veel terreinen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners helpen en faciliteren om dingen voor Nijkerk mogelijk te maken. Natuurlijk zijn er regels nodig en is niet alles mogelijk. Maar onze basishouding is om zo veel mogelijk in te zetten op wat wél mogelijk is. Dit betekent onder meer dat we meer vanuit resultaten en bedoeling kijken naar initiatieven en plannen en minder vanuit onze beleids- en systeemwerkelijkheid. Daarvoor moeten we flexibeler en integraler kunnen werken. Dat stelt (hogere) eisen aan onze eigen informatie- en sturingsinstrumentarium waarmee we overzicht kunnen houden en risico’s kunnen beheersen. Ook onze interne processen en interne dienstverlening (onder andere ICT) moeten we hierop doorontwikkelen. Het vraagt ook ondersteuning in houding en gedrag, van onze medewerkers en zeker ook van ons als bestuurders. Dit kan alleen werken als onze inwoners duidelijk weten waar ze aan toe zijn met ons en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten. Rolbewustheid en -vastheid, betrouwbaarheid en openheid zijn kernwaarden die door heel ons gemeentelijk functioneren moeten doorklinken. Op basis van deze drie variabelen ontwikkelen we serviceformules die worden uitgewerkt in onder andere het project servicecentrum.
Het dienstverleningsconcept krijgt ook invulling door de werkwijze en inrichting bij de overgang naar ons nieuwe gemeentehuis. We gaan daar werken met een nieuwe serviceformule en mensen kunnen ons op meerder manieren bereiken (het project Omnichannel). Dit willen we bereiken Dat inwoners van Nijkerk de gemeente ervaren als een dienstverlenende en betrouwbare partner in ontwikkelingen en initiatieven, die doet wat mogelijk is voor en met de inwoners binnen gestelde kaders en richtlijnen.
Dit gaan we doen in 2026 1. Het organisatorisch inbedden van de benodigde kwaliteiten voor de verbetering van de communicatie, participatie en kwaliteit bestuurlijke besluitvorming. 2. Vanuit het dienstverleningsbewustzijn gaan we werken vanuit samenwerken en persoonlijk contact als leidend principe voor onze dienstverlening. 3. Het integraal en opgavegericht samenwerken moet in 2026 als één van de leidende principes in de organisatie zijn doorgevoerd.
35
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
5. Ambities 5.1.
Ambities met een structureel karakter
In onderstaande tabel vindt u onze ambities met een structureel budgettair effect voor 2026.
Toelichting Actualisatie Meerjaren investeringsprogramma (MIP) In 2024 heeft de gemeenteraad het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) 2025-2030 goedgekeurd. Via de Kadernota 2026 wordt het bijgewerkte MIP 2026-2040 opgenomen in de meerjarenbegroting 2026-2029. De actuele investeringsplanning wordt ter beoordeling aan de raad voorgelegd. Zie hiervoor bijlage 1. De gemeente Nijkerk groeit en staat voor mooie bouwprojecten. Met de groei van het aantal inwoners en het bouwen in hogere dichtheden groeit ook de behoefte aan recreatieve voorzieningen. Om die reden draagt de provincie via een subsidie van € 4 miljoen bij voor het Hoevelakense Bos en voor de aanleg van recreatieve voorzieningen in en rond de Havenkom. Daarnaast is er budget voor een verkenning over het toevoegen van ecologische en recreatieve zones aan het Nijkerkse deel van de Randmeren en de versterking van recreatieve fietsroutes ernaartoe. In de tabel hieronder zijn de financiële effecten van het MIP 2026-2030 te zien.
36
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
De belangrijkste verschillen in rente en afschrijving ten opzichte van het MIP 2025 komen door:
De investeringen zijn bijgeraamd met een prijsstijging van 2,9%, hierdoor zijn de kapitaallasten met hetzelfde percentage verhoogd ten opzichte van de vorige versie van het MIP.
Het jaar van realisatie van een aantal investeringen is verschoven van 2025 naar 2026, bijvoorbeeld het project ‘Reconstructie Weldammerlaan + Hogerbrinkerweg’. Ook project ‘Afwaarderen (naar een lagere maximum snelheid) van de Oude Barneveldseweg’ is later gereed dan oorspronkelijk bedacht doordat bij beide projecten het nutswerk vertraging heeft opgelopen. In jaarschijf 2026 is hierdoor onder andere een positief verschil in kapitaallasten van € 76.000 ontstaan.
Het project ‘Investeringen bij overdracht gebouwen buitensport aan verenigingen’ realiseren we eerder dan oorspronkelijk in het MIP opgenomen. Deze gaat van jaar 2027 naar het jaar 2026. Dit heeft onder andere een negatief effect op de jaarschijf 2027 van € 88.000..
In de volgende tabel hebben wij de investeringen opgenomen uit het MIP 2026, waarvoor geldt dat wij u hiervoor geen afzonderlijk raadsvoorstel zullen voorleggen. Wij vragen u om in te stemmen om deze investeringen in de programmabegroting 2026-2029 op te nemen. Het gaat hierbij om een totaalbedrag van € 7,5 miljoen. Het betreft de volgende investeringen:
37
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
bedragen x € 1.000 Investeringen MIP jaarschijf 2026
jaar realisatie
bedrag
Havenlijn deel 1 Stationsweg - Wallerstraat (maatregelpakket schaalsprong Foodvalley)
2026
309
Havenlijn deel 2 Wallerstraat - Vetkamp (maatregelpakket schaalsprong Foodvalley)
2026
386
Veiligheid fietsers buitengebied west Herinrichting Gildenstraat tussen Tijsselingstraat en Vetkamp Rotondes amersfoortseweg Verbreding Corlaerpad (fietsverbinding spoorkamp doornsteeg icm bruggen/voetpad)
2027 2026 2027
1.286 617 617
2027
1.543
Aanpassing kruispunt fiets diverse locaties (mobiliteitsvisie) Fietsvoorzieningen verkeersveiligheid Hoevelakense bos (o.a. Rabattenbos, laanbomen, vlonders e.d.) maatregelpakket schaalsprong Foodvalley
2027 2027
514 514
2027
1.014
Renovatie buurtspeelplek van Oldenbarneveldstraat Aanleg openbare ruimte nieuwbouw Islamitische school (incl grondverwerving)
2027
257
2026
412
Totaal investeringen MIP jaarschijf 2026
7.469
Meerkosten laadpunten De aanleg van laadpalen is uitbesteed aan een externe partij. Binnen deze afspraak worden extra kosten voor het aansluiten van laadpalen verder dan 25 meter van een ondergrondse elektriciteitskabel niet gedekt door de netbeheerders. Deze extra kosten worden door de externe partij aan de gemeente doorberekend. Hiervoor is nog geen budget beschikbaar. Re-integratie Omdat we verwachten dat we vanaf 2025 elk jaar € 400.000 overhouden op de rijksbijdrage bijstandsverlening, hebben we meer ruimte in de gemeentelijke begroting. We stellen voor om hiervan € 100.000 per jaar te gebruiken voor re-integratieactiviteiten. Deze activiteiten helpen onze inwoners bij het vinden van werk en zorgen ervoor dat de kosten voor bijstandsuitkeringen dalen. Zie hiervoor ook het gestelde in hoofdstuk 6 Ombuigingen onder de tabel over risico’s. Loket Hoevelaken Op 17 april 2025 heeft de raad een besluit genomen over de toekomst van loket Hoevelaken. Daarbij is gekozen voor het scenario waarin het loket op een laagdrempelige wijze samen met de bibliotheek wordt voortgezet in het nieuwe dorpshuis. In het nieuwe loket worden geen persoonsdocumenten aangevraagd of verstrekt in verband met de strengere veiligheidseisen. Het financiële effect van dit besluit is een structurele besparing van € 37.000 voor 2026 en € 42.000 voor 2027 en verder.
De eenmalige kosten bedragen € 5.000 in 2006 en jaarlijkse exploitatiekosten lopen van € 52.000 terug naar € 10.000. De verwachting is dat de voorbereidingen en uitwerking van de plannen eind 2025 gereed zullen zijn, waarna de uitvoering in 2026 zal plaatsvinden. Er bestaat een laag risico dat er tijdens de voorbereiding of uitvoering vertraging optreedt (denk aan uitwerking of samenwerking bibliotheek), waardoor de besparingen mogelijk later gerealiseerd worden dan gepland.
38
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Kwaliteit bestuurlijke stukken Uw gemeenteraad heeft begin 2024 een motie aangenomen met betrekking tot de kwaliteit van de stukken voor de bestuurlijke besluitvorming. De kwaliteit van de stukken is niet altijd voldoende, de centrale regie op de bestuurlijke processen ontbreekt en de inrichting van het bestuurlijk besluitvormingsproces is niet optimaal. Om de benodigde kwaliteitsverbetering te realiseren hebben wij u in de Kadernota 2025 een gefaseerde aanpak voorgesteld. Voor 2025 is hiervoor incidenteel geld beschikbaar gesteld. In 2025 hebben wij de gewenste inrichting in beeld gebracht om duidelijk te krijgen wat structureel nodig is om de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming te verbeteren. De uitkomsten hiervan zijn vertaald in een plan van aanpak met diverse verbeterpunten. Voor de structurele inbedding en de uitvoering van de verbeterpunten vragen wij uw raad € 200.000 beschikbaar te stellen. Met deze middelen zal onder andere een bestuursadviseur worden aangesteld, wordt een kwaliteitstoetsing op de bestuurlijke stukken georganiseerd en zal uitvoering worden gegeven aan de andere verbeterpunten die zijn geïnventariseerd. Communicatie en participatie In 2024 is het strategisch communicatieplan en de participatievisie vastgesteld en goedgekeurd door uw raad.
Beide disciplines spelen een cruciale rol bij het leggen van verbinding met inwoners, ondernemers en organisaties. Dit draagt bij aan het realiseren van onze maatschappelijke opgaven en de relatie en het vertrouwen van onze lokale samenleving in de gemeente Nijkerk. Om de benodigde professionalisering te realiseren hebben wij u in de Kadernota 2025 een gefaseerde aanpak voorgesteld. Voor 2025 is hiervoor incidenteel geld beschikbaar gesteld. In 2024 en 2025 is gestart met het op orde brengen van de basis en het creëren van interne bewustzijn. Voor participatie is een ontwikkelteam Participatie opgericht, die de regierol op zich neemt en de organisatie bij de hand neemt, adviseert en ook in de uitvoering een ondersteunende rol kan spelen. Daarnaast is er een tool-box in ontwikkeling die de organisatie hierbij ondersteunt. Voor de structurele inbedding van de ambities die wij als gemeente willen realiseren op het vlak van participatie en communicatie, vragen wij uw raad € 485.000 beschikbaar te stellen. Met deze middelen zal het team participatie en communicatie verstrekt kunnen worden om de benodigde kwaliteitsslag te maken.
5.2.
Ambities met een incidenteel karakter
In de volgende tabel vindt u onze ambities met een incidenteel budgettair effect.
39
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Toelichting Deeltweewielers Deelname aan een pilot voor een regionaal deeltweewielersysteem in de regio Amersfoort, Utrecht en Gooi en Vechtstreek. Er worden ongeveer 46 (elektrische) deelfietsen geplaatst op enkele vaste hubs in de gemeente. Het doel is een betaalbaar publiek deeltweewielersysteem in midden Nederland dat bijdraagt aan maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, economische bereikbaarheid van de regio en sociale bereikbaarheid. Deeltweewielers moeten samen met het openbaar vervoer zorgen voor betaalbare en betrouwbare mobiliteit voor inwoners en bezoekers. Herontwikkeling Klaarwater In 2019 besloot de gemeenteraad om €200.000 beschikbaar te stellen voor de voorbereiding van het woningbouwproject Klaarwater in Hoevelaken. Dit leidde tot een Masterplan Klaarwater, dat in 2024 werd goedgekeurd. Daarna begon de uitwerking van het plan. Vervolgens zal de formele procedure voor het wijzigen van het Omgevingsplan starten. Voor het vervolg is nog eens €100.000 nodig. Voordat het Omgevingsplan wordt gewijzigd, worden afspraken gemaakt over kostenverhaal en andere kosten met de ontwikkelaars. De gemaakte voorbereidingskosten worden dan ook bij de ontwikkelaars in rekening gebracht. Het voorbereidingskrediet uit 2019 en het nieuwe krediet zullen naar verwachting volledig worden verhaald op de ontwikkelaars.
Omgevingsvisie In 2025 en 2026 gebeurt er veel voor de Omgevingsvisie 2.0. In 2024 is een budget van € 300.000 vrijgemaakt voor verschillende onderzoeken. Voor 2026 verwachten we extra kosten van € 100.000. Deze extra kosten komen vooral door het inschakelen van CB5. Knooppunt Hoevelaken mobiliteit Project- en advieskosten voor deelname van Nijkerk aan onderzoek van het Rijk om te kijken of het project in delen uitgevoerd kan worden. Als het onderzoek positief is, zullen de activiteiten in fases worden uitgevoerd. Dit omvat het opstellen van een overeenkomst met het Rijk, het maken van MIRTafspraken en deelname aan planprocedures. Mogelijke komst kazerne Vanwege de mogelijke komst van een Defensie-kazerne worden er in 2025 en 2026 kosten gemaakt voor projecten en advies. Dit is voor het organiseren van lobby, deelname aan vergaderingen, het informeren van de gemeenteraad en het verzorgen van de zienswijze op het MER. Raamovereenkomst markeringen en straatmeubilair Volgens de aanbestedingsregels moeten inkopen voor diensten en leveringen boven een bepaald bedrag worden aanbesteed. De inspectie straatmeubilair heeft een grote vervangingsopgave die moet worden aanbesteed. De meerjarige raamovereenkomst voor markeringen loopt in 2026 af.
Erfgoednota, subsidieregeling instandhouding monumenten In de Erfgoednota is elk jaar € 50.000 beschikbaar voor subsidies voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. Met een subsidieplafond van € 50.000 en een maximale toekenning van € 5.000 per aanvraag, kunnen we een klein deel van de ruim 200 monumenteigenaren per jaar financieel helpen. We verwachten 15 aanvragen per jaar te honoreren. De Omgevingsdienst De Vallei beoordeelt de aanvragen, verzorgt de administratie en handelt bezwaren af. De uitvoeringskosten zijn jaarlijks € 15.000 en worden ook betaald uit het budget van € 50.000. Dit betekent dat er jaarlijks € 35.000 overblijft voor de onderhoudskosten van monumenten. Het budget van € 50.000 was al meer een symbool dan een realistische compensatie, gezien het kleine aantal monumenteigenaren dat we jaarlijks kunnen ondersteunen. Als ook de uitvoeringskosten uit dit bedrag betaald worden, blijft er weinig over voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten, waarvoor geen andere subsidies gelden. Daarom vragen we om voor de periode 20252028 een extra budget van € 15.000 beschikbaar te stellen.
40
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Actieprogramma circulaire economie Wij willen € 15.000 reserveren voor het uitvoeren van de actiepunten uit het Circulair Actieprogramma 2024-2027 in 2026 en 2027. Versterken team volwassenen Omdat we verwachten dat we vanaf 2025 elk jaar € 400.000 overhouden op de rijksbijdrage, hebben we meer ruimte in de gemeentelijke begroting. Wij stellen voor om hiervan in 2026 en 2027 € 200.000 per jaar in te zetten voor het tijdelijk versterken van team Volwassen. Uit de rapportage van het onderzoeksbureau NCOD blijkt dat extra inzet bij team Volwassen een bijdrage levert aan de kwaliteit van de uitvoering en een mogelijke afname van de kosten aan WMO maatwerkvoorzieningen. De inhoud van de rapportage maakt onderdeel uit van de presentatie in de beeldvorming van 5 juni over dit onderwerp. Contractmanagement WMO Momenteel zijn we bezig om het contractmanagement WMO te verbeteren. Dit vraagt een eenmalige investering van € 115.000 in 2026.
41
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
6. Ombuigingen In dit hoofdstuk geven wij de mutaties aan die een relatie hebben met onze ombuigingen in de begroting 2025-2028. Deze mutaties zijn als volgt samen te vatten.
bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Ombuigingen
2026
2027
2028
2029
Verlaging besparing Jeugdhulp
-375
-500
-500
-500
Totaal ombuigingen
-375
-500
-500
-500
Toelichting Verlaging besparing Jeugdhulp In de raadsinformatiebrief “Septembercirculaire 2024” staat dat het huidige kabinet heeft besloten om de extra besparing op de jeugdzorg vanaf 2025 van het vorige kabinet te laten vervallen. De hervormingsagenda jeugd gaat door, maar de extra besparing van € 511 miljoen is geschrapt. Deze bezuiniging was al geschrapt in de meicirculaire 2024 voor het jaar 2025, maar nu is de extra besparing ook vanaf 2026 geschrapt. Er is al een taakstelling in onze begroting opgenomen vanwege de aangekondigde besparing op de jeugdzorg. Door het terugdraaien van deze besparing in het gemeentefonds kan deze taakstelling deels vervallen. In de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire hebben wij aangegeven dat bij de Kadernota 2026 kan worden besloten hoe dit geld kan worden besteed. Het gaat voor Nijkerk om extra middelen van € 429.000 in 2026, € 601.000 in 2027 en € 521.000 vanaf 2028. Het voorstel is om deze middelen in de Kadernota 2026 te gebruiken om minder te bezuinigen op de jeugdhulp voor kinderen en jongeren Dit betekent € 375.000 minder besparing in 2026 en vanaf 2027 € 500.000 minder besparing. De resterende gemeentefonds middelen kunnen worden gebruikt voor de stijgende kosten van jeugdhulp. Door het inzetten van een aantal interventies verwachten wij op vanaf 2027 een structurele besparing te bereiken van € 686.000.
Daarnaast zijn er op de langere termijn nog een aantal kansen dat wanneer we die weten te benutten een structurele besparing mogelijk is van € 313.000. Belangrijk instrument om dit te bereiken is het uitvoeringsprogramma van het Overkoepelend Beleidsplan sociaal domein Onder het onderdeel ontwikkelingen Gemeentefonds hebben wij aangegeven dat er in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk nog budgettaire mutaties zitten die te maken hebben met de hervormingsagenda jeugd. Bij de begroting 2026-2029 zullen wij de nog te realiseren besparing op de kosten jeugdhulp afzetten tegen de mutaties in het Gemeentefonds als gevolg van de Voorjaarnota 2025 van het Rijk.
42
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
7. Risico’s In de volgende tabel hebben wij een aantal risico’s opgenomen, die gevolgen hebben voor onze budgettaire positie. bedragen x € 1.000, -/- = nadelig
Risico's
2026
2027
2028
2029
Beheerplannen Bijstandsverlening BTW-compensatiefonds Gemeentefonds
-1.250 400 330
-1.250 400 330
-1.250 400 330
-1.250 400 330
-520
-520
-520
-520
Totaal Risico's
Toelichting Beheerplannen Vanwege de toenemende taken en verantwoordelijkheden bij het beheer van de openbare ruimte (IBOR), moeten de verschillende budgetten worden verhoogd. Het nieuwe beheerplan vraagt om een bredere aanpak waarbij alle onderdelen van de openbare ruimte goed worden beheerd. De kosten voor het onderhoud van de openbare ruimte zijn de laatste jaren sterk gestegen door een aantal redenen. Uitbreiding van het gebied Door de uitbreiding van het gebied, bijvoorbeeld door nieuwe wijken of herinrichtingsprojecten, komen er meer taken bij het beheer van de openbare ruimte. Het actualiseren van de gegevens in het beheerplan geeft inzicht in welke middelen nodig zijn om de extra werkzaamheden goed uit te voeren. Op basis van deze actualisatie vragen wij de benodigde middelen aan. Stijgende kosten van materialen en arbeid De kosten van materialen en arbeid zijn veel hoger geworden dan de jaarlijkse verhoging die hiervoor is berekend. Dit betekent dat het huidige budget niet meer genoeg is om het werk goed uit te voeren. Daarom is het nodig om het budget te verhogen. Strengere eisen op het gebied van milieu en veiligheid Er zijn steeds strengere regels voor milieu, veiligheid en gezondheid, zowel in Nederland als in Europa. Om aan deze regels te voldoen, moeten we extra investeren in de openbare ruimte. Dit zorgt voor hogere kosten voor het beheer.
Ambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat Er is een steeds grotere noodzaak vanuit wet- en regelgeving en beleidsplannen om de openbare ruimte duurzamer en klimaatbestendiger te maken. Dit vraagt om extra investeringen. Deze projecten leiden vaak tot hogere kosten voor onderhoud. Om deze goed uit te voeren en te onderhouden, zijn extra financiële middelen nodig. Nota Vastgoed In 2025 is de gemeente begonnen met het opstellen van de Nota Vastgoed. Deze nota is gebaseerd op verschillende documenten, waaronder het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Dit plan is belangrijk voor het efficiënt en transparant beheren van de gemeentelijke gebouwen. Om de Nota Vastgoed goed op te stellen, zijn in 2025 middelen beschikbaar gesteld. In de kadernota 2026 wordt echter gevraagd om extra geld voor de maatregelen vanuit het MJOP en voor de uitvoering van de maatregelen uit de Nota Vastgoed. Stijgende kosten van materialen en arbeid 43
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
De kosten voor bouwmaterialen en arbeid zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. Dit heeft invloed op het onderhoud van gemeentelijke gebouwen, waarbij zowel dagelijks als planmatig onderhoud duurder is geworden. Om de kwaliteit van het onderhoud te waarborgen en de stijgende kosten op te vangen, is extra geld nodig. Strengere eisen op het gebied van duurzaamheid en milieu De regels voor duurzaamheid en milieu worden steeds strenger. De gemeente is bezig met het verduurzamen van haar gebouwen, wat betekent dat er extra investeringen nodig zijn in onderhoud en renovaties om te voldoen aan de eisen voor energiezuinigheid en milieu-impact. Dit vraagt om extra geld. Voldoen aan het Bouwbesluit Het Bouwbesluit stelt eisen voor de veiligheid, gezondheid en energie-efficiëntie van gebouwen. Gemeentelijke gebouwen worden aangepast om aan deze eisen te blijven voldoen. Dit onderhoud kan duur zijn, vooral voor oudere gebouwen, en vraagt om extra geld om aan de normen te blijven voldoen. Samenvattend Gezien de bovenstaande redenen, stellen wij voor om vanaf 2026 jaarlijks extra financiële middelen te reserveren van € 1,25 miljoen in afwachting van de daadwerkelijke effecten van de te actualiseren beheerplannen IBOR en Vastgoed. Bijstandsverlening Begin oktober heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) de voorlopige beschikking voor 2025 gestuurd.
Dit gaat over de uitkering voor algemene bijstand, loonkostensubsidie, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud voor zelfstandigen). De rijksbijdrage voor 2025 is voorlopig € 9,45 miljoen. Dit is € 847.000 meer dan we hadden verwacht. De huidige gemeentelijke begroting vanaf 2025 is nog gebaseerd op de voorlopige toekenning van deze rijksbijdrage in het najaar van 2023 voor het jaar 2024. Volgens de SZW-begroting is het totale macrobudget voor 2025 hoger. Ook krijgt de gemeente Nijkerk een groter deel van het landelijke budget voor 2025 dan in 2024. In 2024 hield de gemeente Nijkerk € 775.000 over van de rijksbijdrage voor bijstandsverlening. Vanaf 2025 is de rijksbijdrage voor bijstandsverlening (voorlopig) weer flink verhoogd. Omdat we voorzichtig willen zijn, stellen we voor om vanaf 2025 rekening te houden met een structureel overschot op de rijksbijdrage. We denken dat de uitgaven voor bijstandsuitkeringen vanaf 2025 elk jaar € 400.000 minder gaan stijgen dan de rijksvergoeding die de gemeente Nijkerk krijgt. We verwachten dat de uitgaven voor bijstandsuitkeringen vanaf 2025 met € 447.000 zullen stijgen. Ondanks dat het een open-einde regeling is en de inkomsten vanuit het Rijk voorlopig zijn, boeken wij dit voordeel in. BTW compensatiefonds Gemeentefonds De gemeenten kunnen BTW terug vragen uit het BTW compensatiefonds (BCF) in het Gemeentefonds.
Het niet aan BTW uitgekeerde bedrag in het BCF wordt jaarlijks achteraf aan de gemeenten als onderdeel van de algemene uitkering aan de gemeenten uitgekeerd. Het gaat hierbij om materiële bedragen. De toezichthouder (de provincie) heeft aangegeven dat wij in onze begroting rekening mogen houden met deze opbrengst. Het gaat hierbij om 50% van het (mogelijk) te ontvangen bedrag. Voor Nijkerk gaat het om structureel € 330.000.
44
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
8. Financieel perspectief In dit hoofdstuk geven wij inzicht in de gevolgen van de voorgaande hoofdstukken op het begrotingsresultaat en de lokale lastendruk. Daarnaast geven wij aan op welke wijze wij willen omgaan met eventuele tegenvallers in het proces van Kadernota 2026 naar Begroting 2026-2029
8.1.
Structureel begrotingsresultaat
De mutaties uit deze Kadernota geven het volgende beeld voor het structureel begrotingsresultaat. Op basis van de Kadernota 2026 verwachten wij u een structureel sluitende begroting 2026-2029 te kunnen aanbieden met een marginaal overschot. De uitkomsten van de Meicirculaire kan dit beeld uiteraard nog veranderen. Wij zullen u voor de behandeling van de Kadernota 2026 via raadsinformatiebrief informeren over de uitkomsten van de Meicirculaire. Uiteraard is dit afhankelijk van de verschijningsdatum van de Meicirculaire.
8.2.
Algemeen begrotingsresultaat
De mutaties uit deze Kadernota geven het volgende beeld voor het algemeen begrotingsresultaat. Het algemeen begrotingsresultaat is het saldo van de incidentele en structurele mutaties in de begroting. De saldi worden ten laste (bij negatief resultaat) of ten gunste (bij positief resultaat) gebracht van de algemene reserve.
45
K a d e r n o t a
8.3.
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Lokale lastendruk
In onderstaande tabel hebben wij de gevolgen voor de lokale lastendruk van de voorgestelde tariefsverhogingen opgenomen. Bij de eigenaren hebben we rekening met de OZB, rioolrechten en de afvalstoffenheffing. De huurders worden alleen voor afvalstoffenheffing aangeslagen. De tarieven stijgen zoals in hoofdstuk 2 vermeld met 3,5% voor de OZB, 2,1% voor de afvalstoffenheffing en 17,2% voor het rioolrecht.
8.4.
Van Kadernota naar begroting
Deze kadernota heeft een structureel sluitend resultaat in 2029. Dit resultaat is klein. Op basis van deze kadernota vallen wij onder toezicht achteraf (repressief) van de provincie. Wij hebben aangegeven dat het resultaat nog kan veranderen als gevolg van de effecten uit de Meicirculaire. Maar ook andere mutaties bij het opstellen van de begroting kan dit saldo positief of negatief beïnvloeden. Ons doel is om te komen tot een structureel sluitende meerjarenbegroting. Waar nodig zullen wij onze ambities bijstellen, risicovoller ramen of de lokale lastendruk verhogen. Er kan ook sprake zijn van het ontstaan van extra structurele ruimte, dan kunnen wij de lokale lastendruk verlagen.
46
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Bijlage 1. Specificatie investeringen MIP jaarschijf 2026
47
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Bijlage 2. Specificatie ombuigingen opgenomen in begroting 2025-2028 In onderstaande tabel hebben wij ter kennisneming opgenomen een specificatie van de ombuigingen zoals deze in de begroting 2025-2028 zijn opgenomen.
48
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Ombuigingsmaatregelen inkomsten
2025
2026
2027
2028
Kostendekkendheid leges 1. Omgevingsvergunningen 2. Havenleges 3. Begraven 4. Afval
0 0 0 0
110 48 130 336
110 48 130 336
110 48 130 336
Subtotaal kostendekkendheid leges
0
624
624
624
1. Toeristenbelasting 2. Forensenbelasting 3. Parkeren 4. OZB (na amendement Kadernota 2025)
0 0 0 0
150 60 200 171
150 60 250 489
150 60 300 820
Subtotaal overige heffingen
0
581
949
1.330
Totaal ombuigingsmaatregelen inkomsten
0
1.205
1.573
1.954
Overige heffingen
Ombuigingsmaatregelen risico's
2025
2026
2027
2028
1. Inzet algemene reserve
0
1.300
623
0
Totaal ombuigingsmaatregelen risico's
0
1.300
623
0
1.786
5.429
5.275
5.036
Totaal ombuigingsmaatregelen inkomsten
49
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Bijlage 3. Woningbouwprogramma
50
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Bijlage 4. Overzicht van inspanningen en activiteiten
51