2025-051 GEWIJZIGDE Bijlage - Kadernota 2026
Tekst van het document
Kadernota 2026 Na amendement
1
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................... 3 1. Bestuurlijke samenvatting ...................................................................................................... 4 2. Autonome ontwikkelingen ...................................................................................................... 9 3. Actuele ontwikkelingen beleid .............................................................................................. 15 4. Maatschappelijke opgave per perspectief............................................................................ 17 5. Ambities................................................................................................................................ 36 6. Ombuigingen ........................................................................................................................ 42 7. Risico’s ................................................................................................................................. 43 8. Financieel perspectief .......................................................................................................... 45 Bijlage 1. Specificatie investeringen MIP jaarschijf 2026 ............................................................... 47 Bijlage 2.
Specificatie ombuigingen opgenomen in begroting 2025-2028 ...................................... 48 Bijlage 3. Woningbouwprogramma ................................................................................................. 50 Bijlage 4. Overzicht van inspanningen en activiteiten..................................................................... 51
2
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, In de Ontwikkelagenda 2023-2026 is het beeld geschetst voor de bestuurlijke inzet voor de uitvoering van het coalitieprogramma ‘Samen wonen, samen werken, samen leven’. De uitgangspunten die hiervoor zijn geformuleerd zijn nog steeds van kracht:
Werken vanuit trots op onze gemeente en gemeenschap. Overgang van beheer naar ontwikkelgemeente. Rekening houden met een samenleving in voortdurende verandering. Bewegen naar een samenwerkende gemeente die uitdaagt en ruimte biedt. Van stapeling van opgaven naar slimme, samenhangende aanpakken. Toepassen van scherpe keuzes en prioriteitstellingen.
Samen met inwoners, het maatschappelijke middenveld, ondernemers en andere betrokkenen hebben we het afgelopen jaar weer mooie resultaten behaald waar we erg trots op zijn. In de jaarrekening 2024 hebben wij uw raad hierover geïnformeerd. De Kadernota 2026 heeft betrekking op het laatste jaar van de Ontwikkelagenda. In de Kadernota 2026 geven wij inzicht in de inspanningen en doelstellingen voor 2026. Dit hebben wij vormgegeven aan de hand van de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veiligheid en Dienstverlening en de maatschappelijke opgaven die zijn opgehangen aan deze perspectieven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Alle inwoners doen mee en horen er bij. Mensen hebben een bodem in hun bestaan. Een thuis voor iedereen! We delen de ruimte eerlijk en optimaal. Een bloeiende economie in een vitale samenleving. Duurzaamheid is onze sleutel naar de toekomst. Een veilige samenleving maken we samen. Hoe maken we het samen mogelijk?
Deze Kadernota bevat de financiële vertaling van de Ontwikkelagenda, wijzigingen van beleid door verandering van wet- en regelgeving en of nieuwe ambities die worden ingegeven door bredere maatschappelijke ontwikkeling. Het financieel resultaat wordt verder beïnvloedt door autonome ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld prijs- en volumegroei. Doelstelling van de Kadernota 2026 is om tot een jaarlijks structureel sluitend begrotingssaldo te komen. In deze kadernota geven wij met name inzicht in de structurele financiële gevolgen. Uiteraard bevat de begroting 2026 straks ook incidentele baten en lasten. Bij de behandeling van de Kadernota 2026 heeft de gemeenteraad het amendement ‘Fiets ‘m eruit’ aangenomen. Met dit amendement is de ambitie ‘Deeltweewielers’ (hoofdstuk 5.2) niet overgenomen en uit de Kadernota 2026 gehaald. Dit is ook verwerkt in de tabel ‘incidentele baten en lasten’ in paragraaf 1.1. en de tabel in paragraaf 8.2 Algemeen begrotingsresultaat’.
3
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
1. Bestuurlijke samenvatting Het jaar 2026 is het laatste jaar van de Ontwikkelagenda 2023-2026. De uitvoering hiervan loopt parallel aan nieuwe ontwikkelingen die ook een plek moeten krijgen. Een aantal van deze ontwikkelingen brengen wij in deze samenvatting onder uw aandacht. In de Kadernota 2025 is rekening gehouden met de ontwikkeling van het Gemeentefonds en het ravijnjaar 2026. De ombuigingen die eind 2024 / begin 2025 in beeld zijn gebracht zijn verwerkt in de Kadernota 2025 en hebben ook hun doorwerking in de Kadernota 2026. De VNG is nog volop in gesprek met het Rijk over het Gemeentefonds. In de Voorjaarsnota van het Rijk zijn al wel een aantal maatregelen verwerkt met een voordelig effect voor de algemene uitkering. In de Kadernota 2026 is hiermee rekening gehouden. De exacte effecten worden (definitief) zichtbaar in de meicirculaire. Het blijft van belang om de ontwikkeling op het vlak van het Gemeentefonds nauwgezet te volgen om, indien nodig, tijdig te kunnen anticiperen in onze eigen bedrijfsvoering. Het afgelopen jaar zijn diverse beheerplannen geactualiseerd. Momenteel wordt gewerkt aan de financiële vertaling daarvan en het opstellen van een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. Voor de uitvoering van deze plannen is € 600.000 in de Begroting 2025 opgenomen en € 1,25 miljoen gereserveerd in de Kadernota 2026.
Hierbij is op basis van de huidige informatie, rekening gehouden met een stijging van de kosten voor het onderhoud van de openbare ruimte en onze gebouwen. In de loop van 2025 zullen de exacte consequenties duidelijk worden. Begin 2025 heeft uw raad, onder voorwaarden, ingestemd met de opvang van asielzoekers op vier locaties verspreid over de verschillende kernen van de gemeente. Recent zijn de gesprekken met het COA hierover afgerond. De opvang van de asielzoekers zal, in lijn met de voorwaarden die uw raad heeft vastgesteld, plaatsvinden binnen de beschikbare vergoeding die wij daarvoor krijgen. Communicatie en participatie spelen een cruciale rol bij het leggen van verbinding met inwoners, bedrijven en het maatschappelijk middenveld. Een doorontwikkeling op het gebied van communicatie en participatie is van belang bij het realiseren van onze maatschappelijke doelstellingen, de relatie en het vertrouwen van onze lokale samenleving. In 2025 is hiervoor incidenteel geld beschikbaar gesteld. Dit budget is in de Kadernota 2026 structureel gemaakt. Op het sociaal domein staat we ook voor grote uitdagingen. De kosten voor zowel Jeugd als WMO nemen toe door de autonome prijsontwikkeling op de markt en volumegroei.
Ook zien we ook een groei in het aantal hulpverleningen van specialistische jeugdzorg waarbij sprake is van een complexe problematiek en de ontwikkeling en/of veiligheid in gevaar is. Dit brengt een toename van de kosten met zich mee. Om deze trend om te buigen en invulling te geven aan uw amendement (hervormingsagenda jeugd) om te bezuinigen op de kosten van de jeugdzorg, willen we het normale leven centraal gaan stellen. Dat betekent dat we hulpvragen bespreken als levens- en gezinsvragen en meer systeem en contextgericht gaan werken. We versterken de veerkracht van kinderen en gezinnen. Gedragsvraagstukken benaderen we meer vanuit een psycho-sociale aanpak en minder (of niet alleen) vanuit medisch oogpunt. Om dit te bereiken gaan we inzetten op een aantal interventies zoals het uitbreiden van het sociaal team en zetten we meer in op specialistische ondersteuning bij huisartsen. We gaan door met de ontwikkeling van het vraaggerichte preventieve aanbod en het voorliggend veld, voor de doelgroep van -9 maanden tot 18 jaar. Het PIT programma is blijvend belangrijk om groepsgerichte activiteiten aan te bieden. Met bijvoorbeeld het familiegroepsplan en onze aandacht voor informele steunkrachten benutten we steeds meer de kracht en mogelijkheden in en rond gezinnen. We gaan nog meer de verbinding met scholen maken om bijvoorbeeld (onnodige) diagnostiekvragen te voorkomen.
Door versterking van het sociaal team en de inzet op specialistische ondersteuning bij huisartsen en ons Preventie Interventie Team (PIT) wordt ingezet op het voorkomen van zware jeugdhulp.
4
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
De gemeente Nijkerk groeit en staat voor mooie bouwprojecten. Zo werken we in 2026 verder aan Stadshaven en andere grote gebiedsontwikkelingen zoals Klaarwater, Nijkerkerveen, Doornsteeg en het Oostelijk gebied Nijkerk. Bij nieuwbouwprojecten gaat circa 80% naar inwoners van de gemeente Nijkerk. Met de groei van het aantal inwoners en het bouwen in hogere dichtheden groeit ook de behoefte aan recreatieve voorzieningen. Om die reden draagt de provincie via een subsidie van € 4 miljoen bij voor het Hoevelakense Bos en voor de aanleg van recreatieve voorzieningen in en rond de Havenkom. Daarnaast is er budget voor een verkenning over het toevoegen van ecologische en recreatieve zones aan het Nijkerkse deel van de Randmeren en de versterking van recreatieve fietsroutes ernaartoe. Mede door de al in 2024/2025 in beeld gebrachte en verwerkte ombuigingen en de effecten van de Voorjaarsnota van het Rijk, zijn wij in staat om in de periode 2026-2029 een structureel sluitende begroting aan te bieden. Weliswaar zijn de jaarschijven 2026 t/m 2028, zoals voorgaand jaar al verwacht, niet sluitend. Maar de jaarschijf 2029 laat een structureel voordelig saldo zien.
Hierbij is vooralsnog ruimte om in de Kadernota 2026 een aantal ambities op te nemen zoals de doorontwikkeling op het gebied van communicatie en participatie, de ondersteuning van onze inwoners die dat nodig hebben bij het vinden van werk en investeringen in de openbare ruimte en voorzieningen (zoals de veiligheid van fietsers en een buurtspeelplek). Deze kadernota heeft een structureel sluitend resultaat in 2029. Dit resultaat is klein. Op basis van deze kadernota vallen wij onder toezicht achteraf (repressief) van de provincie. Wij hebben aangegeven dat het resultaat nog kan veranderen als gevolg van de effecten uit de Meicirculaire. Maar ook andere mutaties bij het opstellen van de begroting kan dit saldo positief of negatief beïnvloeden. Ons doel is om te komen tot een structureel sluitende meerjarenbegroting. Waar nodig zullen wij onze ambities bijstellen, risicovoller ramen of de lokale lastendruk verhogen. Er kan ook sprake zijn van het ontstaan van extra structurele ruimte, dan kunnen wij de lokale lastendruk verlagen. Zoals hiervoor al aangegeven zijn de uitkomsten van de voorjaarsnota van het Rijk in de Kadernota 2026 verwerkt. Dit heeft een voordelig effect gehad. De voorjaarsnota vormt de basis voor de mutaties in de meicirculaire (verwachte verschijningsdatum 30 mei) voor de ontwikkelingen in het Gemeentefonds.
Wij zullen uw raad via een afzonderlijke raadsinformatiebrief medio juni informeren over de uitkomsten van de meicirculaire. Wij lopen bij de uitkomsten van de voorjaarsnota een risico van € 300.000 dat dit lager uit valt.
5
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
In samengevatte vorm ziet het (structureel) financieel perspectief van de Kadernota 2026 er als volgt uit:
1.1.
Incidentele baten en lasten
De begroting bevat niet alleen het structurele saldo, maar ook de incidentele baten en lasten. Het begrotingssaldo van structurele en incidentele baten en lasten laat het volgende beeld zien:
6
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
De incidentele baten en lasten van deze kadernota zijn in hoofdstuk 5 toegelicht.
1.2.
Ontwikkeling leningenportefeuille
De leningenportefeuille bedraagt ten tijde van het opmaken van de Kadernota € 74,8 miljoen. Door grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte loopt de leningenportefeuille op. Deze trend was in de begrotingen van de afgelopen jaren al voorzien. Op basis van de huidige inzichten loopt de leningenportefeuille tot eind 2029 op tot een bedrag van circa € 110 miljoen. Overigens benadrukken wij dat de langlopende leningen binnen de norm blijven voor een financieel gezonde gemeente. Per 31 december 2024 blijft de nettoschuldquote met 51% ruim onder de grenswaarde van 90% om als ‘minst risicovol’ te worden aangemerkt (op basis van de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten). Naar rato van de balanspositie per 31 december 2024 blijft de netto schuldquote eind 2029 nog steeds onder de 90%. Daarmee blijft deze als ‘minst risicovol’ aangemerkt. De verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille laat zich als volgt weergeven (x € 1 miljoen):
1.3.
Ontwikkeling algemene reserve
De geprognotiseerde algemene reserve bedraagt ten tijde van het opmaken van de kadernota per 31 december 2025 € 15,7 miljoen voordelig. Daarmee is de omvang van de algemene reserve toereikend. In de begrotingsperiode 2026-2029 neemt deze algemene reserve door het saldo van de (begrote) dotaties en onttrekkingen af tot circa € 2,8 miljoen. In absolute zin is dit een grote afname (€ 13 miljoen). Hiervan is afgerond € 6 miljoen nodig voor de uitvoering van het meerjarig investeringsprogramma in deze periode. Ook is in het verloop van de algemene reserve rekening gehouden met de dekking voor de tekorten van het begrotingssaldo 2026, 2027 en 2028. De afgelopen jaren is de onttrekking aan de algemene reserve altijd lager geweest dan verwacht. Zo worden bijvoorbeeld projecten later uitgevoerd dan gepland en worden niet alle ambities direct gerealiseerd. Ook zijn er de afgelopen jaren altijd incidentele meevallers geweest die aan de algemene reserve worden toegevoegd.
7
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
De ratio weerstandsvermogen daalt als gevolg van de daling van algemene reserve van 3,5 in de Jaarstukken naar 2,1 in 2029 op basis van deze Kadernota. Het weerstandsvermogen is dus nog steeds toereikend om financiële risico’s op korte termijn zonder aanvullende maatregelen te kunnen opvangen. De verwachte ontwikkeling van de algemene reserve laat zich als volgt weergeven (x € 1 miljoen):
1.4.
Inhoud en leeswijzer
In hoofdstuk 2 van de Kadernota 2025 is het financieel perspectief weergegeven. De 1e Bestuursrapportage 2025 is het vertrekpunt van deze kadernota. Deze bestuursrapportage wordt gelijktijdig met de Kadernota 2026 aan uw raad aangeboden. Hoofdstuk 2 bevat verder een overzicht van autonome ontwikkelingen. In hoofdstuk 3 worden de actuele ontwikkelingen op het (bestaande) beleid toegelicht. In de Ontwikkelagenda zijn acht maatschappelijke opgaven vastgelegd die zijn onderverdeeld naar de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. In hoofdstuk 4 wordt per perspectief de ontwikkeling voor 2025 van de maatschappelijk opgaven toegelicht. Hoofdstuk 5 gaat in op de (nieuwe) ambities waar wij ons voor gesteld zien de komende jaren. In dit hoofdstuk treft u ook de investeringen aan voor 2026 waar uw raad een besluit over wordt gevraagd bij deze Kadernota. In hoofdstuk 6 vindt u een bijstelling op onze ombuigingen en in hoofdstuk 7 zijn de risico’s beschreven. In hoofdstuk 8 is de vertaling van de ontwikkelingen gemaakt naar het financieel perspectief. Tot slot treft u in bijlage 1 een specificatie aan van de investeringen voor de jaarschijf 2026 volgens het Meerjareninvesteringsprogramma. Bijlage 2 bevat een specificatie van de ombuigingsmaatregelen. In bijlage 3 vindt u de woningbouwprogrammering.
En tot slot bevat bijlage 4 de geplande werkzaamheden voor de komende jaren.
8
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
2. Autonome ontwikkelingen In dit hoofdstuk geven we de structurele financiële autonome ontwikkelingen weer en het effect daarvan op het begrotingssaldo.
2.1.
Financieel perspectief 1e Bestuursrapportage 2025
Voorafgaand aan deze Kadernota wordt de 1e Bestuursrapportage 2025 door de gemeenteraad behandeld. Hierin zijn de financiële ontwikkelingen, die voortvloeien uit bestaand beleid of ontwikkelingen waar we geen invloed op hebben, verwerkt. De effecten uit deze bestuursrapportage met een meerjarig karakter hebben wij afzonderlijk in deze kadernota opgenomen.
2.2.
Jaarrekening 2024
In april 2025 zijn aan uw raad de concept jaarstukken 2024 in aangeboden. Het voorlopig saldo van baten en lasten over 2024 bedraagt € 6,15 miljoen voordelig. Bij de concept jaarstukken 2024 heeft uw raad ook een voorlopig voorstel resultaatbestemming van het college ontvangen. Op het moment dat deze Kadernota is opgesteld vindt de accountantscontrole plaats. Deze werkzaamheden kunnen nog tot mutaties in het resultaat van de jaarstukken leiden. Na afronding van de accountantscontrole worden de jaarstukken definitief aan uw raad aangeboden. Op 26 juni 2025 vindt vervolgens de vaststelling door uw raad plaats en zal een definitief besluit worden genomen over de resultaatbestemming.
2.3.
Prijs- en volumegroei
Door de groei van de gemeente neemt het aantal taken toe. Door middel van een indexatie voor volumegroei worden de budgetten in de begroting 2026 verhoogd zodat deze meegroeien met de omvang van de gemeente. Ook prijsstijging door inflatie heeft gevolgen voor onze budgetten. Uitgaven worden jaarlijks duurder. Hiermee wordt rekening gehouden door een prijsgroei zodat budgetten reëel blijven ten opzichte van de prijsontwikkeling.
Prijsgroei Bij de stijging van de uitgaven zijn voor prijsgroei de volgende uitgangspunten gehanteerd. 1. Voor generieke prijsstijgingen is rekening gehouden met een stijging van 2,1%. Deze stijging is gebaseerd op de Aanpassing Prijsindex Materiële Overheidsconsumptie (IMOC) van het Centraal Economisch Plan 2025 (CEP) van het Centraal Plan Bureau (CPB). 2. Voor de stijging van loonkosten is rekening gehouden met een stijging van 2,0%. Deze stijging is gebaseerd op de loonvoetontwikkeling van het CEP van het CPB. 3. Voor de indexatie van leges en heffingen, investeringen en de kosten van verbonden partijen is rekening gehouden met een stijging van 2,1%. Deze stijging is een gewogen gemiddelde van de generieke prijsstijging en de stijging voor loonkosten. Daarnaast geldt voor de OZB een extra tariefverhoging van 1,4% vanwege het dekkingsplan uit de Kadernota 2025. De voorgestelde OZB-verhoging voor 2026 wordt hierdoor 3,5%. De tarieven voor het rioolrecht worden vanwege het vastgestelde waterplan met 15,1% extra verhoogd. De verhoging van het Riool tarief wordt daardoor 17,2% Door vaststelling van het geamendeerde beleid voor “Van Afval Naar Grondstof” door uw raad zal het tarief voor de afvalstoffenheffing niet stijgen.
9
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
In de bij de vastgestelde ombuigingen in de kadernota 2025 hebben wij inkomstenverhogende maatregelen opgenomen voor diverse belastingen. Bij de voorstellen over de tarieven van de belastingen en leges en heffingen in dit najaar zullen wij de gevolgen van deze maatregelen op de tarieven inzichtelijk maken. 4. De stijging van de algemene uitkering voor prijsgroei is gebaseerd op de Septembercirculaire 2024 en betreft de overgang van de algemene uitkering van prijspeil 2025 naar prijspeil 2026.
bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Prijsgroei
2026
2027
2028
2029
Stijging van de uitgaven Loonontwikkeling Algemene prijsontwikkeling Investeringen Extra prijscompensatie sociaal domein Verzekeringen
-780 -970 -10 -569 -50
-780 -970 -20 -571 -50
-780 -970 -30 -573 -50
-780 -970 -40 -572 -50
-2.379
-2.391
-2.403
-2.412
Algemene uitkering Leges en heffingen Belastingen
1.950 70 250
1.950 70 250
1.950 70 250
1.950 70 250
Totaal stijging inkomsten
2.270
2.270
2.270
2.270
Totaal prijsgroei
-109
-121
-133
-142
Totaal stijging uitgaven Stijging van de inkomsten
Toelichting Algemeen De bedragen bij de onderdelen loon- ,algemene prijsontwikkeling, investeringen, leges en heffingen en belasting zijn gebaseerd op de vermelde percentages. Algemene uitkering De stijging van de algemene uitkering voor prijsgroei is gebaseerd op de Septembercirculaire 2024 en betreft de overgang van de algemene uitkering van prijspeil 2025 naar prijspeil 2026. Extra prijscompensatie sociaal domein De prijscomponent voor jeugdzorg, WMO en subsidies voor organisaties met personeel in dienst (waaronder bibliotheek en Sigma) worden gebaseerd op de percentages hoe deze door de Nederlands Zorgautoriteit (NZa) wordt bepaald. Deze zullen naar verwachting voor 2026 3,94% zijn. Dit is hoger dan de 2% waarmee de gemeente Nijkerk rekent. Voor het verschil tussen waarmee de NZa en Nijkerk rekent, hebben wij een stelpost opgenomen. Wij moeten namelijk voor de betalen tarieven in de jeugdzorg en WMO rekening houden met de percentages zoals de NZa vaststelt voor de bepaling van de hoogte van de tarieven.
10
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Verzekeringen Door de gestegen premies van diverse verzekeringen zien wij vanaf 2025 een toename in de jaarlijkse kosten voor verzekeringen. De financiële impact van deze stijging op de begroting is jaarlijks een bedrag van € 50.000.
Volumegroei Bij de stijging van de uitgaven voor volumegroei is het volgende uitgangspunt gehanteerd. 1. De volumegroei is gebaseerd op werkelijke groei van het aantal inwoners tussen 2024 en 2025 die is geëxtrapoleerd naar 2026-2029. Deze is afgerond 0,8%. In de volgende tabel vindt u de onderwerpen die de te maken hebben met de volumegroei van de gemeente.
Toelichting Onderwijs Om toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting mogelijk te maken, wordt jaarlijks bij de kadernota voorgesteld om de stelpost onderwijshuisvesting te verhogen. Deze verhoging gaat in vanaf de nieuwe jaarschijf van de nog op te stellen nieuwe gemeentelijke meerjarenbegroting. De jaarlijkse verhoging is vastgelegd in het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP). Vanaf de jaarschijf 2029 betreft dit een structurele verhoging van € 179.000. 11
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Binnensport Om toekomstige investeringen in binnensport mogelijk te maken, wordt jaarlijks bij de kadernota voorgesteld om de stelpost binnensport te verhogen. Deze verhoging gaat in vanaf de nieuwe jaarschijf van de nog op te stellen nieuwe gemeentelijke meerjarenbegroting. Groei organisatie vanwege bevolkingsgroei Het aantal inwoners stijgt de laatste jaren gemiddeld met ongeveer 0,8%. Dit betekent dat het aantal contactmomenten van onze medewerkers met onze burgers en bedrijven ook toeneemt. Dit geldt organisatiebreed. Daarom vragen wij u een budget voor de organisatie om adequaat op deze groei in te spelen. Volume jeugd en WMO De groei is het gevolg van de verwachte volumeontwikkeling van de kosten voor duurdere jeugdhulp. Het gaat om € 440.000. De kosten voor WMO groeien € 220.000 als gevolg van volumeontwikkelingen. Subsidies Het beschikbare budget voor subsidies groeit mee met de Nijkerkse bevolkingsgroei. Voor 2026 wordt daarom € 25.000 aan het budget toegevoegd. De groei voor de jaren 2026-2028 is al in de meerjarenbegroting 2025-2028 verwerkt. Openbare ruimte Het beschikbare budget voor het beheer van de openbare ruimte groeit mee met de Nijkerkse bevolkingsgroei. Voor 2026 wordt daarom € 60.000 aan het budget toegevoegd. De groei voor de jaren 2026-2028 is al in de meerjarenbegroting 2025-2028 verwerkt.
Vraagafhankelijk vervoer De hogere stijging 2029 komt door de jaarlijkse volumestijging van 5% die ten opzichte van 2028 nog niet eerder is geraamd. Algemene uitkering demografie WMO/WMO demografie Jaarlijks wordt er sinds de septembercirculaire € 75 miljoen extra gestort in het Gemeentefonds vanwege demografische ontwikkelingen op het gebied van WMO. Het gaat voor Nijkerk om € 130.000. Wij gaan dit bedrag reserveren voor de WMO.
2.4.
Verbonden partijen
Via de besluitvorming over de kadernota van de betreffende verbonden partijen hebben wij u zienswijze gevraagd over de kostenontwikkeling bij deze verbonden partijen. Over het algemeen ging het over kostenstijging als gevolg van loon- en prijspeilontwikkelingen. Deze kosten zijn opgenomen onder het onderdeel 2.3 Prijs- en volumegroei. In dit onderdeel beperken wij ons tot de kostenontwikkeling vanwege andere oorzaken.
12
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Toelichting Omgevingsdienst de Vallei (OddV) Vooruitlopend op de besluitvorming over de begroting 2026 van de OddV in uw raad hebben wij de budgettaire effecten hiervan in deze kadernota opgenomen. Door ombuigingen bij OddV vallen de kosten lager uit. In de begroting van de OddV zijn nog niet de structurele doorontwikkelingskosten opgenomen. Deze zullen wij u afzonderlijk voorleggen. De incidentele doorontwikkelingskosten va de OddV worden gedekt uit het weerstandsvermogen van de OddV. Food Valley knooppunt Jeugd Op 1 januari 2026 wordt de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio JeugdFV opgericht. Dit betekent dat de organisatie onder de Wet gemeenschappelijke regeling (WGR) valt. Deze GR vorming is van Rijkswege verplicht. Vanaf 2026 komen er regionale maatregelen om het toezicht op jeugdzorgaanbieders te verbeteren. Hoewel de huidige organisatie (knooppunt) Jeugd FV in 2025 nog niet onder de Wet WGR valt, is besloten om de conceptbegroting van 2026 in maart van dit jaar te delen met de deelnemende gemeenten. Volgens de begroting van 2026 zijn de kosten van het knooppunt JeugdFV vanaf 2026 hoger dan verwacht.
Dit komt door: Extra kosten voor 1 toezichthouder jeugd; Hogere kosten voor gastheerschap Ede en archivering inkoop Veenendaal; Extra accountantskosten; Extra kosten voor Bibob-activiteiten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Per saldo kost dit onze gemeente € 72.000 extra. VGGM Op 20 januari 2025 heeft de Raad de Kaderbrief 2026 VGGM vastgesteld. Hieruit blijkt dat de kosten naar verwachting € 150.000 hoger zijn dan in de begroting van 2026 is opgenomen. Daarnaast is in de begroting 2026 VVGM voor de implementatie van het aan te besteden digitaal kinddossier is in de begroting 2026 VGGM € 1 miljoen incidenteel extra nodig. De extra kosten voor Nijkerk bovenop de raming 2026 uit de Kaderbrief 2026 VGGM voor Nijkerk is incidenteel € 66.000. De begroting 2026 van VGGM zal nog ter besluitvorming aan uw raad worden voorgelegd.
2.5.
Ontwikkelingen Gemeentefonds
In onderstaande tabel vindt u de ontwikkelingen in het Gemeentefonds. Hierbij hebben wij ook een inschatting gemaakt van de budgettaire effecten van de Voorjaarnota 2025 van het Rijk op onze algemene uitkering uit het Gemeentefonds.
13
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Toelichting Effecten september- en decembercirculaire In deze kadernota hebben wij de financiële effecten vanuit de september- en decembercirculaire 2024. Over deze effecten hebben wij u geïnformeerd via de raadsinformatiebrieven. Vervallen korting jeugdzorg In de raadsinformatiebrief over de Septembercirculaire 2024 staat dat het huidige kabinet heeft besloten om de extra besparing op de jeugdzorg vanaf 2025 van het vorige kabinet te laten vervallen. De hervormingsagenda jeugd gaat door, maar de extra besparing van € 511 miljoen is geschrapt. Deze bezuiniging was al verwijderd in de meicirculaire 2024 voor het jaar 2025, maar nu is de extra besparing ook vanaf 2026 geschrapt. Er is al een taakstelling in onze begroting opgenomen vanwege de aangekondigde besparing op de jeugdzorg. Door het terugdraaien van deze besparing in het gemeentefonds kan deze taakstelling deels vervallen. Het voorstel is om deze middelen in de Kadernota 2026 te gebruiken om minder te bezuinigen op de jeugdhulp voor kinderen en jongeren. Zie hiervoor ook ons voorstel in hoofdstuk 6 Ombuigingen. WMO-demografie septembercirculaire In de raadsinformatiebrief over de Septembercirculaire 2024 staat dat er in het gemeentefonds een oplopend budget beschikbaar is gekomen voor de extra indexering in verband met WMO-demografie.
Het voorstel is om deze extra middelen vanaf 2026 te gebruiken voor de stijgende kosten van WMO maatwerkvoorzieningen. De extra middelen voor 2029 reserveren wij voor de mogelijke volumeontwikkeling WMO. Voorjaarsnota Rijk 2025 Op 18 april is de voorjaarsnota van het Rijk gepubliceerd. verstuurd aan de Eerste en Tweede Kamer. Behandeling in de Tweede Kamer is voorzien in de eerste week van juni. De voorjaarsnota vormt de basis voor de mutaties in de meicirculaire (verwachte verschijningsdatum 30 mei) voor de ontwikkelingen in het Gemeentefonds. Afhankelijk van de besluitvorming door het Rijk over de voorjaarsnota kan de omvang van het Gemeentefonds nog wijzigen. Deze wijzigingen zullen dan in de septembercirculaire 2025 worden verwerkt en vallen buiten het bereik van de begroting 2026. Vooruitlopend op de meicirculaire hebben wij de verwachte mutaties met een budgettair effect uit de voorjaarsnota van het Rijk in deze Kadernota verwerkt. Deze mutaties hebben een positief budgettair effect. De mutaties zijn het gevolg van de prijs- en volumegroei van het Gemeentefonds en aanvullend budget vanwege met name de ontwikkeling van de kosten jeugdzorg. Daarnaast komt er extra budget beschikbaar voor jeugdzorg mede in relatie met de voortgang van hervormingsagenda jeugd. Via de meicirculaire komt hierover meer informatie beschikbaar.
Zeer waarschijnlijk kunnen wij pas bij de begroting 2026 de gevolgen voor onze gemeente nader invullen in relatie tot de als opgenomen bezuinigingen op de jeugdzorg in onze begroting. Wij zullen uw raad via een afzonderlijke raadsinformatiebrief medio juni informeren over de uitkomsten van de meicirculaire. Wij lopen bij de uitkomsten van de voorjaarsnota een risico van € 300.000 dat dit lager uit valt.
14
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
3. Actuele ontwikkelingen beleid In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de actuele ontwikkeling van bestaand beleid en de verwachte financiële effecten daarvan voor de Kadernota 2026. In onderstaande tabel vindt u de actuele ontwikkelingen. Na de tabel worden de ontwikkelingen toegelicht.
Toelichting Parkeergarage Oosterpoort/verhogen parkeerbelasting De overname van parkeergarage Oosterpoort heeft verlies opgeleverd. In de Kadernota 2025 is besloten om de kosten van parkeren volledig te dekken door de parkeertarieven te verhogen. Dit betekent dat de parkeergarage Oosterpoort in de toekomst geen verlies meer zal maken. Onderwijs (OZB) De gemeente Nijkerk gaat vanaf 2025 meer geld geven aan schoolbesturen voor de OZB-belasting. Dit bedrag is hoger dan wat eerst was gepland. Daarom wordt voorgesteld om vanaf 2025 elk jaar € 50.000 extra in de begroting op te nemen. In de opbrengst OZB is deze meeropbrengst al ingecalculeerd. Buitensport Het onderhoud buitensport is opnieuw aanbesteed. Na de aanbesteding zijn de verwachte onderhoudskosten vanaf 2025 netto € 48.000 per jaar gestegen. Bewegingsonderwijs Door nieuwe afspraken (aanbesteding) over het vervoer naar de gymzaal en hogere kosten voor het gebruik van sporthallen in Nijkerk, worden de kosten voor gym- en bewegingsonderwijs vanaf 2025 € 50.000 per jaar hoger. Halt De subsidie aan Halt moet structureel met € 10.000 worden verhoogd. 15
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
FLO brandweer De gemeente betaald aan VGGM de kosten voor vroegtijdig pensioen (functioneel leeftijdsontslag) van oud medewerkers van de brandweer. Op basis van de verwachte uitstroom zullen de kosten vanaf 2028 € 60.000 lager uitvallen. Formatie griffie Met de werkgeverscommissie is gesproken over uitbreiding van de formatie met een administratieve functie voor 24 uur per week, met ingang van 1 juli 2025. Aanleiding hiervoor is de structureel hoge werkdruk in de afgelopen jaren. De werkgeverscommissie ondersteunt deze uitbreiding. Aantal raadsleden 45.000+ Nijkerk heeft meer dan 45.000 inwoners. Dit betekent dat bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen het aantal raadsleden met twee toeneemt. Informatisering Door de groei in het te ondersteunen aantal medewerkers en stijging van kosten per licentie wordt voorzien dat de kosten van software en licenties € 62.000 hoger zullen zijn. Daarnaast wordt nieuwe software aangeschaft, onder andere bij burgerzaken en ten behoeve van. informatieveiligheid om aan wettelijke verplichtingen te voldoen en bij inkoop voor de spendanalyse. Het effect van deze investeringen bedragen totaal € 33.000 structureel. Een kanttekening bij de Microsoft licenties is dat het huidige contract tot 2028 loopt. De kosten daarna zijn afhankelijk van een nieuw af te sluiten contract, zo mogelijk onder VNG voorwaarden, en zullen in 2027 bekend worden.
Accountant De kosten van de accountant zijn niet meer toereikend voor de verrichte werkzaamheden. De begroting van deze kosten is in de afgelopen jaren niet bijgesteld. Verwachting is dat deze kosten structureel € 35.000 hoger zullen zijn. Verkiezingen In 2026 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. De verwachting is dat de kosten, met name op locatiehuur en vergoeding stembureauleden, € 37.000 hoger zullen zijn dan begroot. Tevens is voor Griffie € 18.000 opgenomen voor de aanschaf van tablets voor de nieuwe raadsleden. Daarnaast is een extra bijdrage van € 15.000 opgenomen ten behoeve van de verkiezingen voor Griffie waarvan € 10.000 uit de begroting 2027 wordt gedekt. Overig Het betreft hier de kapitaallasten van investeringen binnen het perspectief ruimte en de kosten van het afvoeren van lachgascilinders
16
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
4. Maatschappelijke opgave per perspectief In de Ontwikkelagenda zijn acht maatschappelijke opgaven vastgelegd. Deze zijn onderverdeeld naar de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. In dit hoofdstuk wordt per perspectief de ontwikkeling voor 2026 van de maatschappelijk opgaven toegelicht.
4.1.
Perspectief Ruimte
Actuele ontwikkelingen Naar de omgevingsvisie 2.0 met een perspectief tot 2045 De gemeente Nijkerk heeft een stabiele groeivisie. We werken aan het verbeteren, uitbreiden en actualiseren van onze huidige omgevingsvisie. De ontwikkelingen rondom Oostelijk Nijkerk krijgen hierin een plek, net als een nieuwe visie op mobiliteit, ruimtegebruik voor duurzaamheid en het toevoegen van nieuw bedrijfsgebied. Ook de gevolgen voor onze voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, gezondheid, recreatie en cultuur komen daarbij aan de orde. Evenals de effecten op het buitengebied. Wonen Het komende jaar gaan we verder met het realiseren van onze woningbouwambities. Nieuwe wet- en regelgeving (zoals de wet versterking regie volkshuisvesting) geven ons een nieuwe context waarin we onze plannen realiseren. Landelijke keuzes, zoals de mogelijke bevriezing van de huren voor sociale woningbouw voor twee jaar, kunnen de investeringsbereidheid van (markt)partijen beïnvloeden. Hierdoor kan het moeilijker worden om nieuwe ontwikkelingen te realiseren. Energie Energievoorziening is essentieel voor nieuwe ontwikkelingen van woningen, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen. De vraag naar energie is een actuele uitdaging. In elke nieuwe ontwikkeling is de beschikbaarheid van energie een belangrijk punt en vraagt om proactief handelen.
Dit gebeurt bijvoorbeeld door net bewuste nieuwbouw te ontwikkelen en een betere balans tussen vraag en aanbod van energie te creëren. Samen met de betrokken ontwikkelende partijen en de Provincie Gelderland gaan we aan de hand van twee pilots (Klaarwater en Stadshaven) onderzoeken wat dit betekent. Daarnaast werken we actief aan het versterken van het net door mee te werken aan de realisatie van een nieuw onderstation en via de buurtaanpak aan het plaatsen van ongeveer 200 middenspanningsruimtes. Stikstof Voor het buitengebied zijn er grote vraagstukken om te transformeren en te vernieuwen. Het beperken van de stikstofuitstoot speelt hierbij een belangrijke rol. Diverse rechterlijke uitspraken hebben geleid tot extra urgentie. De Rijksoverheid heeft verschillende regelingen voor agrariërs die willen stoppen, waarvan ook agrariërs in onze gemeente gebruik willen maken. Het opvolgen van deze regelingen zal ook in 2026 doorgaan. De beperkte beschikbaarheid van stikstofruimte en de extra aandacht voor de juridische onderbouwing van nieuwe ontwikkelingen kunnen de komende periode leiden tot vertraging in het bouwen en opleveren van woningen. Regionale ontwikkelingen Steeds meer vraagstukken spelen zich af binnen de regio's waar de gemeente Nijkerk actief is. Dit geldt voor woondeals en verstedelijkingsstrategieën in de regio Food Valley en Amersfoort.
We behartigen de belangen van Nijkerk zo goed mogelijk in deze regio's. Dit geldt ook voor ontwikkelingen buiten onze gemeentegrenzen, zoals de mogelijke komst van een kazerne in de gemeente Zeewolde, de aanpak van knooppunt Hoevelaken, het knelpunt A1/A30 en de regiopoort station Nijkerk. Robuuste economie Nijkerk heeft sterk ondernemerschap en goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we ons inzetten voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen, om een balans te houden tussen de groei van het aantal huishoudens en 17
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
werkgelegenheid. Het verbeteren van de bestaande bedrijventerreinen en het stimuleren van innovatie draagt hier ook aan bij. Asielzoekers, Oekraïners en Statushouders Onze gemeente bereidt zich voor om asielzoekers een veilige en geschikte woonruimte te bieden. Na een uitgebreid participatietraject zijn we momenteel actief bezig met het uitwerken en realiseren van een viertal kleinschalige opvanglocaties voor asielzoekers in Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen. We ontwikkelen en exploiteren deze locaties in eigen beheer. Daarbij streven we naar transparantie en betrokkenheid van de gemeenschap, en gaan we zorgvuldig om met de wensen en zorgen van inwoners en ondernemers. Samen met woningcorporaties en welzijnsorganisaties zorgen we ervoor dat de vluchtelingen naast een dak boven hun hoofd ook ondersteuning krijgen bij hun integratie. Voor Oekraïners geldt een extra taakstelling van 50 plekken. Het is daarom noodzakelijk dat ook voor deze doelgroep extra opvang wordt gerealiseerd. Met de huisvesting van statushouders hebben we een enorme inhaalslag gemaakt, onder andere door de doorstroomlocatie Passantenhaven te openen en drie woningen te huren voor gezinnen. Ook de afgeronde projecten Wonen bij Jaap en het Spaanse Leger hebben gezorgd voor meer plaatsen voor statushouders.
De taakstelling voor 2025 (59 eerste deel van het jaar, 33 tweede deel van het jaar) maakt dat we vol moeten blijven inzetten op huisvesting van deze doelgroep. Sturing op integraal beheer openbare ruimte en gemeentelijk & maatschappelijk vastgoed Een schone, veilige en goed onderhouden leefomgeving is belangrijk voor de kwaliteit van wonen, werken en recreëren. Nieuwe ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, technologische innovaties en de Omgevingswet, hebben invloed op het huidige beheer. Hier wordt op geanticipeerd. De Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR), die in 2025 wordt opgesteld, vormt hiervoor de basis. Hierin stellen we duidelijke kaders en beleid vast, die worden vertaald in beheerplannen voor onder andere wegen, groen, riolering en openbare verlichting. Zo zorgen we voor duurzaam, betaalbaar en doelmatig beheer, met oog voor de belangen van inwoners en belanghebbenden. Met deze aanpak bouwen we samen aan een toekomstbestendige en leefbare openbare ruimte. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed spelen een belangrijke rol in het functioneren van onze gemeente. Gebouwen zoals scholen, sportaccommodaties, dorpshuizen en het gemeentehuis dragen bij aan een leefbare en vitale samenleving. Tegelijkertijd staan we voor uitdagingen zoals verduurzaming, efficiënter ruimtegebruik en stijgende onderhoudskosten.
Om de vastgoedorganisatie verder te ontwikkelen en te professionaliseren, is het noodzakelijk om zorgvuldig te kijken naar de toekomstige invulling van het team vastgoed. De groeiende ambitie vraagt om uitbreiding die aansluit bij de ontwikkelingen. De Nota Vastgoed, die in 2025 wordt opgesteld, biedt een integrale visie op het beleid en beheer van zowel gemeentelijk als maatschappelijk vastgoed. We stellen duidelijke kaders voor duurzaam en doelmatig gebruik, waarbij we functies slim combineren en samenwerking met maatschappelijke partners versterken. Deze kaders worden vervolgens vertaald in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) en het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Het IHP richt zich op strategische keuzes rondom huisvesting en ruimtegebruik, terwijl het MJOP zorgt voor structureel en kostenefficiënt onderhoud. Met deze aanpak benutten we ons vastgoed optimaal en bouwen we samen aan een sterke en duurzame leefomgeving. Een herziening van de rollen tussen college en raad speelt hierbij een belangrijke rol. De gemeenteraad heeft met de nota IBOR en de Nota Vastgoed twee documenten met kaderstellend beleid. Het college richt zich op de uitvoering van beleid binnen de door de raad gestelde kaders. Dit betreft ook een wijziging in het systeem, waarin voorheen de gemeenteraad elke vijf jaar de beleids- en beheerplannen vaststelde.
Bij deze vijfjarige systematiek werden de areaaluitbreiding en prijsindexatie in de beheerplannen naar werkelijkheid gecorrigeerd, wat aanzienlijke financiële gevolgen had. Met de nota IBOR en de nota Vastgoed stappen we over op een nieuw beheersysteem. In dit systeem worden de werkelijke areaaluitbreiding en prijsindexatie jaarlijks geactualiseerd. Door deze verandering wordt de financiële impact voortaan beter beheersbaar.
18
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 1.1. Een thuis voor iedereen
Thuis is waar je woont en leeft. Een thuis blijven bieden aan alle inwoners van Nijkerk is moeilijk, omdat er een enorme druk op de woningmarkt is. We zetten vanuit onze Woonvisie de komende jaren in op het bouwen van nieuwe woningen en het verkrijgen van een betere balans tussen vraag en aanbod. We bieden op die manier kansen aan eigen inwoners en ruimte voor buurtschappen. We zetten onder andere in op alternatieve en flexibele woonvormen. Er zal wel sprake zijn van een gestage, niet per se regelmatige groei van het aanbod van woningen. Daarvoor zijn de marktomstandigheden te onvoorspelbaar. Het is ook van belang dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig, liefst in hun eigen woonomgeving, wonen en verblijven. Dat past in het toekomstbestendig en betaalbaar houden van ons sociale stelsel. In dat kader is het van belang dat we de komende jaren, samen met onze ketenpartners, inzetten op inclusieve wijken. Dit vraagt een extra inzet op effectieve lobby. Met onze bouwopgave en met de ontwikkeling in bestaande buurten en wijken kunnen we nieuwe vormen van ‘samen wonen en samen leven’ ontwikkelen. Het gaat daarbij niet alleen om fysieke en ruimtelijke aanpakken, maar vooral ook om groepen mensen blijvend op elkaar te betrekken en daarvoor de sociale infrastructuur te scheppen en te versterken.
Dit willen we bereiken Dat de gemeente Nijkerk een plek is en blijft waar het voor alle inwoners in alle levensfasen en omstandigheden fijn is om te wonen en te leven.
Dit gaan we doen in 2026 Om inwoners van Nijkerk een goed thuis te bieden, is het belangrijk te weten waar we nieuwe woningen moeten bouwen en wat voor woningen dit moeten zijn. Dit heeft op de lange termijn veel invloed op de samenstelling van de bevolking en op de kansen voor inwoners om binnen hun eigen woonplaats te verhuizen. We hebben extra aandacht voor specifieke doelgroepen die moeilijker een woning kunnen vinden, zoals ouderen, starters en aandachtsgroepen op de woningmarkt. Starters op de woningmarkt geven we een zetje in de rug met behulp van de Starterslening. Voor ouderen realiseren we meer passend aanbod en bevorderen we doorstroming. Ook werken we verder aan het realiseren van opvanglocaties voor asielzoekers en extra opvangplekken voor Oekraïners, in combinatie met woningen voor jongeren. We zien onze groeiambitie niet als doel op zich, maar als middel om de kwaliteit van wonen en leven voor onze inwoners verder te ontwikkelen. Bij nieuwbouwprojecten gaat 80% naar inwoners van de gemeente Nijkerk. De activiteiten die in de Ontwikkelagenda zijn genoemd blijven bestaan, met een aanscherping en aanvulling op enkele aspecten. Doelstelling: Huisvesten van reguliere doelgroepen Activiteiten in 2026 1. We geven uitvoering aan de Wet Versterking regie volkshuisvesting die in 2025 wordt vastgesteld.
Het gaat om het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma (opvolger van de woonvisie). 2. We geven uitvoering aan onze woningbouwambitie met de herijkte Woondeals en verstedelijkingsstrategieën in de regio’s Foodvalley.
19
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
3. We geven aandacht aan de huidige projecten die in de pijplijn zitten (conform projectenlijst en woningbouwprognose). We prioriteren onze investeringen in mobiliteit om deze ontwikkelingen te kunnen blijven faciliteren (denk o.a. aan Klaarwater, Stadshaven en oostzijde Nijkerk). 4. Kerkplein, Ooststreeck en Wonen bij Jaap zijn in uitvoering. 5. We werken aan de herbestemming van het historisch stadhuis in Nijkerk en de herontwikkeling van De Stuw in Hoevelaken. 6. We werken aan de grootschalige gebiedsontwikkelingen Doornsteeg, Nijkerkerveen, Klaarwater en Oostelijk Nijkerk. 7. De wijkaanpak Rensselaer en Campenbuurt zijn in uitvoering. 8. We geven uitvoering aan de Prestatieafspraken in de gemeente Nijkerk 2025 – 2027. 9. We leveren de WoningbouWMOnitor over 2025 op. Doelstelling: Huisvesten van specifieke doelgroepen Activiteiten in 2026 1. We werken aan de herziening van de Starterslening. 2. We werken aan het realiseren van opvanglocaties voor asielzoekers 3. We werken aan het realiseren van extra opvangplekken voor Oekraïners. Maatschappelijke opgave 1.2. We delen de ruimte eerlijk en sociaal
De groei en ontwikkeling van Nijkerk geeft meer druk en competitie op de schaarse ruimte. We moeten daarin keuzes maken en tegelijk het veelvormige karakter van Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken bewaken en bewaren. Dit geldt in het bijzonder voor ons vitale en robuuste buitengebied waar een rijke schakering van functies haar plek heeft en ook moet houden. De gevolgen van de ontwikkeling van landelijke functies (landbouw, recreatie, natuur en landschap) moeten we goed begeleiden en inpassen. Dit vraagt meer capaciteit en inzet, wat nu al merkbaar is binnen onze organisatie. Ook moet op sommige plekken een goede afweging plaatsvinden tussen meer landelijke functies en hun ruimtevraag enerzijds en ruimtelijke behoeften voor woningbouw en bedrijfsontwikkeling anderzijds. Dit willen we bereiken Dat de ruimte in Nijkerk voor de korte en zeker voor de lange termijn optimaal wordt verdeeld en ingericht. Vanuit openheid, transparantie en betrokkenheid van belanghebbenden zullen we soms lastige en pijnlijke keuzes moeten maken.
Dit gaan we doen in 2026 Groei in woningen vraagt om investeringen in voorzieningen zoals onderwijs, zorg en sport, maar ook in mobiliteit, duurzaamheid, openbare ruimte en economie. Deze investeringen geven ons kansen om uit te breiden of te versterken. Hiervoor is een Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) opgesteld. Ook voor het buitengebied zijn er grote vraagstukken om te transformeren en te vernieuwen. Het beperken van de stikstofuitstoot speelt hierbij een belangrijke rol. We zullen de groei van onze gemeente blijven bekijken vanuit het perspectief van een sociaal, ondernemend en leefbaar Nijkerk. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave, zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda, blijven bestaan. Wel is een aanscherping en nadere prioriteitstelling van planvorming nodig, evenals aanvulling op enkele aspecten.
20
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Doelstelling: Goede evenwichtige balans wonen, werken en recreëren Activiteiten in 2026 1. We nemen actief deel aan de regionale samenwerking in Regio Food Valley. We werken aan het uitvoeringsprogramma op basis van het door de raden vastgestelde Regionaal Perspectief Landelijk Gebied. 2. We werken in de regio’s Amersfoort en Foodvalley samen aan verstedelijkingsstrategieën om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. 3. We werken verder aan de opgaven voor de Regiopoort Nijkerk aan de hand van het U-Ned programma van de ontwikkelstrategie Regiopoorten. 4. Gezamenlijk met de provincies Gelderland en Utrecht, gemeente Amersfoort en Barneveld en de regio’s streven we naar uitvoering van Knooppunt Hoevelaken en A1-A30 en een frequentieverhoging van het treinverkeer op de Veluwelijn. 5. We geven uitvoering aan de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden en leggen de focus op het eerste Omgevingsplan voor de omgeving Hoevelaken-West. 6. We zetten de eerste stappen voor het opstellen van de concept- en ontwerp Omgevingsvisie 2.0. Tegelijkertijd wordt er een planMER opgesteld. Participatie en communicatie vormen een belangrijk onderdeel van het proces. 7. We werken aan het programma Omgevingskwaliteit.
Een integraal document van de Welstandsnota, de Ruimtelijke atlas, het Landschapsontwikkelingsplan, de Cultuurhistorische waardenkaart en de geldende beeldkwaliteitsplannen. 8. We geven de gebiedsontwikkelingen Slichtenhorst, Stationsgebied Nijkerk, Bronswerk, Luxool en de oostelijke verkeersontsluiting- ook wel Oostelijk Nijkerk genoemd prioriteit. 9. We werken conform Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) aan de genoemde opgaves. 10. We bereiden ons voor op een mogelijke komst van een kazerne bij Zeewolde. 11. We implementeren het beleidsplan Bewegen en Spelen. 12. We monitoren het beleid voor de gemeentelijke begraafplaatsen en het hondenuitlaatbeleid. 13. We ondersteunen de verandering naar een duurzame landbouw door het verstevigen van de natuur en het verbeteren van biodiversiteit. Waar mogelijk ondersteunen wij de boeren bij deze transitie. 14. We werken aan het nieuwe Landschapsontwikkelingsplan als onderdeel van de omgevingsvisie en sluiten daarbij aan op lopende en toekomstige ruimtelijke projecten om landschap en natuur te verstevigen.
21
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Maatschappelijke opgave 1.3. Een bloeiende economie in een vitale samenleving
Nijkerk heeft een erkend sterk bedrijfsleven. Innovatiekracht en ondernemerschap zijn een stabiele basis onder een vitale economie, met sterke lokale en regionale uitstraling. In onze Economische visie wordt het belang van onze economische sector geplaatst binnen het kader van de ontwikkeling van onze samenleving. Bloei van de economie en bloei van ons verenigingsleven, van de leefbaarheid in onze centra, brede welvaart en inkomenszekerheid voor onze inwoners en de instandhouding van voorzieningen gaan hand in hand. De uitdagingen daarvoor worden groter in de komende jaren. Door de transities (stikstof, energie, circulariteit) in het landelijk gebied en met name de agrarische sector en het agrifoodcluster, het toenemend belang van duurzame ontwikkeling en de druk op de ruimte komen verdienmodellen en economische processen onder druk. Ook de algemene economische vooruitzichten zijn minder rooskleurig dan de afgelopen jaren. Dit vraagt van ons dat we nog meer naast onze ondernemers gaan staan, belemmeringen wegnemen en ons bedrijfsleven ondersteunen in het benutten van kansen. Dit willen we bereiken Dat we de ‘gouden wisselwerking’ tussen onze bloeiende economie en onze vitale samenleving behouden en waar mogelijk duurzaam versterken in steeds uitdagender tijden.
De economische visie uit 2021 biedt daarbij een goed richtsnoer, dat we overigens in nieuwe en wisselende omstandigheden toepassen.
Dit gaan we doen in 2026 Steeds meer vraagstukken spelen zich af binnen de regio's waar de gemeente Nijkerk actief is. We zullen in deze regio's onze belangen zo goed mogelijk behartigen. Nijkerk heeft sterk ondernemerschap en goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap, ook in de toeristische sector, zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we ons inzetten voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen, de kwaliteit van de kernwinkelgebieden en het stimuleren van werkgelegenheid die bij de gemeente past. Deze vernieuwing moet plaatsvinden in een duurzame setting en in de beweging naar een toekomstbestendige economie. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave, zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda, blijven bestaan, waarbij de verdere invulling steeds concreter wordt. Doelstelling: Een gezond en evenwichtig vestigingsklimaat Activiteiten in 2026 1. We voeren de economische visie (als bouwsteen van de omgevingsvisie) uit en blijven investeren in onze centrumgebieden, de verdere uitbouw van het Food Production Cluster en de verbinding tussen binnenstad en Randmeer. 2. We voeren de ambities van de visie op de vrijetijdseconomie uit om de kwaliteiten van Nijkerk te versterken en bekend te maken bij inwoners en bezoekers.
We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsverbanden zoals Veluwe Alliantie, Routebureau Veluwe en Gastvrije Randmeren. 3. We werken samen met Regio Amersfoort en Regio Food Valley aan het Regionaal Programma Werken, de bedrijventerreinenstrategie, Perifere Detailhandel en de Kantorenvisie. 4. We gaan de innovatiekracht van onze (maak)industrie versterken door een betere koppeling aan te brengen met de Regio Foodvalley, het onderwijs en het bedrijfsleven. 22
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
5. We organiseren de Smaakweek met de bedrijven in en om Nijkerk. 6. We werken met het beleidskader Detailhandel en werken aan het nieuwe standplaatsenbeleid. 7. We zetten in op de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijfsterreinen. Het doel is om al onze 11 huidige bedrijventerreinen efficiënter te benutten, collectieve voorzieningen en de infrastructuur te verbeteren, de aantrekkingskracht van de terreinen te vergroten (ook voor toekomstig personeel) en duurzame initiatieven te stimuleren. 8. Op het vlak van duurzaamheid zetten we stappen met de netbeheerders en bedrijven om afspraken te maken over congestiemanagement. Voor de terreinen Arkervaart-Oost, Arkervaart-West en Watergoor werken we aan het oprichten van een bestuur voor een Energie coöperatie. 9. We werken, na kaderstelling door de gemeenteraad, aan de hand van een gebiedsvisie naar het realiseren 20 bruto ha bedrijfsterrein tot 2030. 10. We richten ons op slimme combinaties van ruimtelijke ontwikkeling van werkgelegenheid en mobiliteit rondom knooppunten (station Nijkerk, Hoevelaken). 11. We nemen deel aan de regionale pilot deelfietsen in Regio Amersfoort, Utrecht en Gooi en Vechtstreek. Maatschappelijke opgave 1.4. Duurzaam is de sleutel naar onze toekomst
Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we fors schakelen in onze bijdrage aan de klimaatopgaven en in de verzekering en versterking van biodiversiteit. We willen dit doen als goed voorouder van onze kinderen en (achter)kleinkinderen. Per 2050 willen we als gemeente klimaatneutraal zijn. Daartoe zetten we in op het verminderen van het energieverbruik en de (grootschalige) opwek van duurzame energie. Dat kan alleen slagen als de opbrengsten hiervan ook in onze gemeente neerslaan en de inwoners zich mede daardoor eigenaar kunnen voelen van deze transitie. Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we onze economisch basis kunnen blijven vernieuwen en versterken. Werk en inkomen blijft een sleutelfactor in een solide samenleving, maar zal wel op een nieuwe manier worden vormgegeven. Een nieuwe manier met nieuwe activiteiten en nieuwe vormen van arbeid en arbeidsdeling. We zetten in op een circulaire economie en minder restafval, op duurzame en actieve mobiliteit en het verbeteren van biodiversiteit in de woonwijken en op bedrijfsterreinen. Dit willen we bereiken dat onze inwoners een prettige, duurzame fysieke leefomgeving ervaren, waar het goed wonen, werken en verblijven is. Duurzame groei is passend bij de maat en schaal van de gemeente, waarbij voorzieningen (onderwijs, sport, sociaal, etc.), mobiliteit, recreatie, werkgelegenheid zich in verhouding ontwikkelen.
Dit gaan we doen in 2026 De groei van onze gemeente en de gevolgen hiervan moeten we nauwkeurig afstemmen op onze doelen voor een duurzame toekomst. We willen in de toekomst klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Duurzame en actieve mobiliteit, werken naar een meer circulaire economie, het besparen van energie en de lokale opwekking van duurzame energie dragen hieraan bij. Er spelen grote vraagstukken rondom de beschikbaarheid van energie (netcongestie), waardoor de balans tussen vraag en aanbod steeds belangrijker wordt. We werken aan het versterken van ons net en de voorbereidingen voor de komst van een nieuw onderstation. Tegelijkertijd verkennen we hoe we meer netbewust kunnen omgaan bij nieuwbouwontwikkelingen. 23
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Doelstelling : Verduurzamen Gebouwde Omgeving Activiteiten in 2026 1. We geven informatie over energietransitie en klimaatadaptatie via de website www.nijkerkduurzaam.nl en werken doorlopend aan de (door)ontwikkeling van ons energieloket. 2. We faciliteren bewoners en bedrijven die met goede ideeën komen om samen te werken om energie te besparen of op te wekken. 3. We gaan door met het uitvoeren van het Lokale isolatieprogramma Woningen (LIW) in Nijkerk, hiermee geven we uitvoering aan het Nationaal Isolatie Programma (NIP). 4. We gaan door met het verder verduurzamen van gemeentelijke en maatschappelijke utiliteitspanden. Ook starten we met de voorbereidingen om eigenaren van kantoorpanden te informeren over de verplichting dat kantoorpanden voor 1-1-2030 moeten voldoen aan label A en geven bij eigenaren van huurwoningen aan dat deze huurwoningen moeten verduurzamen tot label D voor 1-1-2029. 5. We werken een verplicht Warmteprogramma uit. In een warmteprogramma beschrijft de gemeente de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. 6. Nijkerk is per 1 maart 2025 aangesloten bij EnergieWEB. We werken samen aan dit initiatief van de gemeenten Wageningen, Ede, Barneveld en Scherpenzeel om meer duurzame energie lokaal op te wekken en te gebruiken. Doelstelling : Verduurzamen verkeer & vervoer Activiteiten in 2026 1.
We maken een visie voor mobiliteit en parkeren. Die visie wordt onderdeel van de uitgebreidere Omgevingsvisie 2.0. Doelstelling: Verduurzamen Bedrijven Activiteiten in 2026 1. We houden met de OddV toezicht en handhaven op de energiebesparingsplicht bij bedrijven. 2. We ontwikkelen samen met de bedrijven het project Nijkerkse Energie Alliantie, met als doel om op een efficiënte manier om te gaan met het aanbod en vraag naar stroom. 3. We blijven ons inzetten voor de realisatie van 1 of meerdere Smart Energy-hub op onze bedrijventerreinen. Doelstelling : Energiesysteem van de Toekomst Activiteiten in 2026 1. We streven naar het realiseren van de RES afspraken en werken in de Regio Foodvalleyverband toe naar een regionaal energieperspectief en aan andere vragen van de toekomst zoals batterijbeleid. 2. We werken aan de realisatie van zonnevelden middels een maatschappelijk tender. Ook geven we uitvoering aan onze ontwikkelstrategie zon op restgronden. 3. We werken aan het dossier Windenergie in Nijkerk. 4. We helpen de netbeheerder om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren en te versnellen. Het gaat om een nieuw onderstation, aanleg van kabeltracés en de bouw van ongeveer 200 transformatorhuisjes.
24
K a d e r n o t a
2 0 2 6 ( n a
a m e n d e m e n t )
Doelstelling : Minder gebruik van grondstoffen (Circulaire Economie) Activiteiten in 2026 1. We zetten de uitvoering van het Actieplan Circulaire Actieprogramma 2024-2027 Economie, het Grondstoffenplan en het Actieprogramma Van Afval Naar Grondstof (VANG) 2024-2028 voort. 2. We nodigen bedrijven uit om deel te nemen aan het Living Lab Regio Foodvalley Circulair. Dit lab heeft als doel om samenwerking tussen bedrijven te stimuleren om verspilling van grondstoffen en materialen tegen te gaan. Doelstelling : Waterrobuust en klimaatbestendig (Klimaatadaptatie) Activiteiten in 2026 1. We werken aan maatregelen om wateroverlast, watertekort en hittestress zoveel mogelijk te voorkomen. 2. Onze regenwateradviseurs adviseren met bewoners, ondernemers en andere eigenaren van private terreinen onze gemeente waterrobuust en klimaatbestendig te maken. 3. We werken verder aan de realisatie van de uitbreiding van het Hoevelakense Bos.