CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-032 Bijlage 1 Jaarstukken 2024

Commissie (besloten) 19 mei 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Voorlopige MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2025 (BESLOTEN)37.390 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

rioolheffing toeristenbelasting heffing BIZ-bijdrage centrum Hoevelaken

De belastingplichtigen van Nijkerk ontvangen van GBLT een gecombineerde aanslag, waarop zowel de gemeentelijke heffingen als de waterschapsheffingen zijn vermeld. GBLT draagt er zorg voor dat de informatie op de website van GBLT en de telefonische bereikbaarheid op orde zijn, om de vragen van de burgers te kunnen beantwoorden. De afhandeling van bezwaar- en beroepschriften tegen de gemeentelijke heffingen die door GBLT worden uitgevoerd, gebeurt door GBLT. Met ingang van 2020 zijn de verordeningen van de gemeentelijke GBLT partners geharmoniseerd. Dit leidt voor Nijkerk tot enkele geringe aanpassingen. Als basis is namelijk de VNG modelverordening gehanteerd per belastingsoort.

48

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1.

Beleid weerstandscapaciteit en risico’s

Het beleid is vastgelegd in de Nota Risicomanagement 2024. In oktober 2024 is deze geactualiseerde nota risicomanagement vastgesteld door de raad. Via het vaststellen van de nota risicomanagement streeft de gemeente Nijkerk de volgende doelstellingen na: 1. Het risicobewustzijn van de organisatie stimuleren en vergroten; 2. Zorgdragen dat het optreden van (ongewenste) risico’s zo weinig mogelijk effect heeft op gemeentelijke doelstellingen door systematisch beheer van risico’s; 3. Het minimaliseren van de (ongewenste) financiële en niet-financiële risico’s; 4. Het inzichtelijk maken van de risico’s die de gemeente loopt; 5. Het inzichtelijke maken van beheersmaatregelen bij de risico’s; 6. Het verbeteren van de sturing op risico’s; 7. Het maken van verantwoorde keuzes in het al dan niet aanvaarden van risico’s; 8. Het op een systematische wijze beoordelen en wegen van risico's bij bestuurlijke besluitvorming; 9. Het voldoen aan wet- en regelgeving (Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de lokale financiële verordening). 10. Het weerstandsvermogen gelijk of boven de vastgestelde norm van 1,0 te houden. In de tabellen in deze paragraaf zijn de gegevens uit de begroting 2024 en de jaarrekening 2023 aangepast aan de methodiek uit de nota risicomanagement 2024.

Dit betekent dat de genoemde cijfers niet meer overeenkomen met de eerder in de begroting 2024 en de jaarrekening 2023 genoemde cijfers.

2.2

Weerstandsvermogen

Overeenkomstig de Nota risicomanagement wordt het weerstandsvermogen uitgedrukt in een ratio. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Met andere woorden, hoe sterk is de gemeente om risico’s met financiële gevolgen op te vangen, zonder dat beleid moet wijzigen. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Inzicht in het weerstandsvermogen van de gemeente is daarom belangrijk om de continuïteit van de organisatie te kunnen garanderen. Om inzicht te krijgen in deze robuustheid, wordt de ratio weerstandsvermogen berekend. Om de ratio van het weerstandsvermogen te berekenen worden de risico’s die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie in beeld gebracht. Deze risico’s worden afgezet tegen de middelen en mogelijkheden waarover Nijkerk beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en de uitvoering van het door de raad bepaalde beleid in gevaar komen. Kort door de bocht gaat het hier om de reserves van de gemeente. Dit noemen wij de weerstandcapaciteit. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een formule: Ratio weerstandsvermogen = weerstandscapaciteit risico’s Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Beschikbare weerstandscapaciteit Gewogen risico’s Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen *)

Rekening 2024 57.342 16.340 41.002

Begroting 2024 28.646 11.712 16.934

Rekening 2023 51.542 9.925 41.617

3,5

2,4

5,2

*) Beschikbare weerstandscapaciteit / gewogen risico’s

2.3

Beschikbare weerstandscapaciteit 49

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

De weerstandscapaciteit zijn de middelen en mogelijkheden waarover Nijkerk beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en de uitvoering van het door de raad bepaalde beleid in gevaar komen. Kort door de bocht gaat het hier om de reserves van de gemeente. In onderstaande tabel hebben wij opgenomen de middelen en mogelijkheden die onze gemeente heeft om de risico’s op korte termijn af te dekken. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Rekening 2024 Reserve bouwgrondexploitatie Vrij besteedbare bestemmingsreserve Post onvoorzien Saldo begroting of jaarrekening

Begroting 2024 14.736 25.423 10.707 12.154 4.100 13.588 24 24 -561 6.153

Beschikbare weerstandscapaciteit

57.342

Algemene reserve

28.646

Rekening 2023 22.438 11.768 10.664 24 6.648 51.542

Naast deze middelen om korte termijn risico’s af te dekken bezit de gemeente een instrument om risico’s op lange termijn af te dekken. Het gaat hierbij om de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit is het bedrag dat de gemeente aan extra belastinginkomsten kan genereren binnen de hiervoor geldende wet- en regelgeving. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gebruikgemaakt van de normen die gelden voor het zogenoemde artikel-12 beleid. Hierbij wordt gekeken naar de maximale eigen opbrengsten uit OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Voor rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat er gestreefd wordt naar 100% kostendekkende tarieven. Of de OZB-tarieven kunnen stijgen ten opzichte van de artikel-12 norm zal jaarlijks worden berekend. Bij de berekening zal worden uitgegaan van de artikel-12 norm uit de meest recente circulaire over de Algemene Uitkering van het Rijk. De omvang van de onbenutte belastingcapaciteit bedraagt voor de rekening 2024 € 5,6 miljoen. Voor weerstandscapaciteit is het belangrijk dat snel kan worden geschakeld bij het zich voordoen van risico’s. Het inzetten van onbenutte belastingcapaciteit vergt langere tijd. Daarom maakt deze post geen deel uit van de weerstandscapaciteit.

2.4

Risico-inventarisatie

Voor de risico-inventarisatie worden alle mogelijke gebeurtenissen met potentiële risico’s in kaart gebracht. Daarbij wordt voor opname als risico in deze paragraaf een ondergrens gehanteerd van € 50.000. dat betekent dat risico’s waarvan de financiële impact ingeschat wordt op een omvang kleiner dan € 50.000, rekening houdend met de kans van optreden, of risico’s die wel zijn te voorzien maar geen financiële component aan kan worden gehangen niet zijn opgenomen in onderstaande tabel. In onderstaande tabel worden volgens afspraak maximaal 10 risico’s opgenomen, om microsturing te voorkomen. Concreet komt het op het volgende neer: van de geïnventariseerde risico’s wordt het financieel gevolg bij het optreden van het risico ingeschat en ook de kans dat het risico zich zal voordoen. Op basis van deze gegevens wordt een totaaloverzicht van de tien grootste netto financiële risico’s opgesteld. Omdat het zeer onwaarschijnlijk is dat alle risico’s tegelijkertijd optreden, wordt er een zekerheidspercentage gehanteerd van 80%. Schematisch kan bovenstaande in de volgende formule worden uitgedrukt: risico = kans van optreden x maximaal financiële gevolg Bij de inschatting van de kans worden drie categorieën gebruikt: 1. Kleine kans, het is niet zo waarschijnlijk dat het risico zich daadwerkelijk voor zal doen (wegingsfactor 25%). 50

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

2. Middelgrote kans, de risico’s kunnen nog beide kanten op. Het kan zijn dat ze zich voordoen, het kan ook zijn van niet: het kan vriezen en het kan dooien (wegingsfactor 50%). 3. Grote kans, de kans op optreden is groot (wegingsfactor 75%) In onderstaande tabel hebben wij de top 10 van de risico’s in beeld gebracht.

1

2

3

4

5

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den Gewogen risico’s Zie hiervoor het MPG mix grondexploitatie Per Grex wordt in het MPG de risico’s bepaald en bij elkaar opgeteld. Netcongestie elektriciteit Zorgdragen voor een midden Netcongestie is een goede balanspositie en voorbereid zijn om nijpend vraagstuk met grote uitdagingen. De langlopende leningen aan te gaan. exacte rol van de gemeente is hierin nog onduidelijk. Als de gemeente actief moet gaan investeren in de 'hardware' vraagt dit enorme investeringen. Sociaal domein Monitoring van de midden Het open-eind-karakter uitgaven, kostenbewustzijn van van de diverse regelingen, waaronder medewerkers uitvoering stimuleren. met name de uitgaven Jeugdhulp en Wmo, staan onder druk. Daarnaast zorgt de toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. Drinkwater schaarste Zorgdragen voor een Klein Drinkwater is een schaars goede balanspositie en voorbereid zijn om product. De exacte rol van de gemeente is hierin langlopende leningen aan te gaan. nog onduidelijk. De rolneming van de gemeente kan zijn om groot in te zetten op drinkwaterbesparing. Hiermee zijn grote bouwkundige investeringen gemoeid Niet consistent Goede afspraken maken Klein overheidsbeleid ten met COA e.d.

dat de aanzien van asielbeleid gerealiseerde huisvesting Het betreft hier het risico ook echt wordt vanwege investeringen 'afgenomen'.

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000 8.900 8.900 I

5.000

2.500

S

2.500

1.250

S

5.000

1.250

S

2.100

525

I

51

Jaarstukken 2024

6

7

8

9

Error! No text of specified style in document.

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den die door de gemeente gedaan worden door bouwkundige aanpassingen van bestaande bouwwerken te doen of door tijdelijke bouwwerken te realiseren. De looptijd is algauw 1 tot 2 jaar. Als dit proces in gang is gezet, is het moeilijk om te buigen en zal dat direct kostenconsequenties hebben. Beheerplannen Op basis van actuele Midden De gemeente heeft beheerplannen, te weten het integraal beheerplan stabiele groeidoelstellingen en wil (nota IBOR) en het het voorzieningenniveau Meerjarenonderhoudsplan op peil houden. Ook de gebouwen (MJOP), de vastgoedportefeuille benodigde financiële omvang te reserveren in neem toe. Dit betekent dat er meer werk is om voorzieningen. de openbare ruimte en Momenteel worden gemeentelijk en bovenstaande maatschappelijk vastgoed beheerplannen goed te onderhouden. geactualiseerd. Echter, de risico’s van onvoldoende budget en stijgende kosten kunnen de kwaliteit en veiligheid van deze voorzieningen in gevaar brengen Garantstelling leningen Accounthouderschap klein Bij garantstellingen wordt partijen die garantstelling altijd een risico gelopen verstrekt hebben dat er tot uitkering van de gekregen (vinger aan de pols). garantstelling moet worden overgegaan Arbeidsmarkt Strategisch midden De druk op de personeelsbeleid. arbeidsmarkt is hoog.

Het is voor ons steeds moeilijker om kwaliteit binnen te halen voor het budget wat wij daarvoor hebben. Wij verwachten dat dit een opwaartse druk geeft op het personeelsbudget. Planschade Opnemen als onderdeel klein Gebleken is dat n.a.v. anterieure overeenkomsten vaststelling van bestemmingsplannen het

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000

5.000

2.500

I

1.900

475

I

600

300

S

1.000

250

I

52

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den risico bestaat op een planschadeclaim. Vooralsnog is nog geen claim ingediend op basis waarvan planschade uitgekeerd dient te worden. In het algemeen hebben wij dit risico bij de bouwlocaties bij de ontwikkelaar neergelegd. 10 Cybercriminaliteit Continue werken aan klein Gemeenten worden digitale bewustwording, leiderschap en steeds vaker getroffen door cybercriminaliteit. Dit vaardigheden. levert een risico op voor Toezien op gedrag vanuit onze bedrijfsvoering en de lijn. dienstverlening. Continue werken aan adequate beveiliging. Totaal 10 grootste financiële risico's

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000

1.000

250

28.200

15.750

I

Volgens de nota risicomanagement is het onwaarschijnlijk dat alle risico's zich gelijktijdig zullen voordoen. Daarom wordt er met een afslag gewerkt van 80%. Deze afslag is al verwerkt bij de risico’s bouwgrondexploitatie. Dit betekent dat op de omvang van de risico’s (exclusief bouwgrondexploitatie) nog een correctie moet plaatsvinden.

totaal top 10 risico's totaal top 10 risico's exclusief grondexploitatie

18.200 9.300

80% van top 10 risico's excl. grondexploitatie Gewogen risico's grondexploitatie

7.440 8.900

Totale risico omvang jaarstukken 2024

14.420

In 2024 heeft naar aanleiding van het opstellen van de geactualiseerde nota risicomanagement een uitgebreide inventarisatie van risico’s plaatsgevonden. Dat heeft geresulteerd in vier (risico 2,4,5 en 6) nieuwe onderkende risico’s, die zijn opgenomen in bovenstaande tabel.

2.5

Kengetallen

De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal Categorie A Categorie B Categorie C Aanduiding Gecorrigeerde netto schuldquote Netto schuldquote Solvabiliteitsratio

< 90% < 90% > 50%

90 – 130% 90 – 130% 20 – 50%

> 130% > 130% < 20% 53

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie

> 0% < 20%

= 0% 20 – 35%

< 0% > 35%

Belastingcapaciteit

< 95%

95 – 105%

> 105%

Rekening 2024 47%

Begroting 2024 76%

Rekening 2023 55%

Netto schuldquote

51%

75%

60%

Solvabiliteitsratio

40%

28%

40%

Structurele exploitatieruimte

1,05%

0,3%

1,55%

Grondexploitatie

29%

21%

30%

Belastingcapaciteit

80%

80%

77%

Over het jaar 2024 laten de kengetallen zich als volgt weergeven: Kengetal Gecorrigeerde netto schuldquote

De netto schuldquote geeft een indicatie van de omvang van de som van de schulden en de geldelijke bezittingen in relatie tot de omvang van de baten. Bij de gecorrigeerde netto schuldquote vindt een correctie plaats van alle leningen. De netto schuldquote geeft aan of de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij zelf volledig aan de lat staat. De solvabiliteitsratio geeft een indicatie van de omvang van eigen vermogen in relatie tot het balanstotaal. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op langere termijn aan haar financiële verplichting kan voldoen. De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre er sprake is van een balans tussen de structurele baten en lasten. Dit kengetal is daarmee een indicatie van het duurzaam financieel evenwicht in de gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grondexploitaties) is ten opzichte van de totale baten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. •

Beschouwing op de kengetallen

Om het inzicht in de financiële positie van de gemeente te vergroten moeten gemeenten in hun jaarrekening voorgeschreven kengetallen opnemen. In samenhang met elkaar geven deze kengetallen een beeld over de financiële positie van de gemeente. Voor de kengetallen (gecorrigeerd) netto schuldquote, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit vallen wij in categorie A (minst risicovol). Dit betekent dat wij goed in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen uit hoofde van leningen te voldoen, er sprake is van een financieel evenwicht tussen structurele baten en lasten en wij kunnen onverwachte tegenvallers opvangen binnen onze begroting en nog ruimte voor nieuw beleid overhouden.

54

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Voor de solvabiliteit en grondexploitatie geldt dat wij in categorie B vallen (risicovol). Hierbij wordt opgemerkt dat onze solvabiliteit eind 2024 40% bedraagt. Hoewel er geen (wettelijke) norm is, wordt in de algemene bedrijfseconomische literatuur een solvabiliteit van 30% als toereikend aangemerkt. Hier zitten wij dus nog boven. Over de grondexploitatie geldt dat onze grondpositie actief bewaakt wordt. Jaarlijks wordt het MPG geactualiseerd en de risico’s die hiermee samenhangen worden op deze wijze in de grip gehouden. Bovendien is onze reservepositie toereikend om deze risico’s op te vangen. Samengevat kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van de gemeente Nijkerk per 31 december 2024, op basis van de kengetallen, als (zeer) goed wordt aangemerkt. Op basis van deze positie zijn wij in staat geweest onze maatschappelijke doelen te realiseren en te blijven investeren in de samenleving.

55

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van wegen, riolering, straatverlichting, groen en gebouwen kost veel geld. Onderhoud van deze goederen is van groot belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op vele terreinen. Daarom maken we plannen voor meerdere jaren en zetten we de kosten in de begroting. In dit stuk gaat het over het onderhoud in 2024. De kosten voor onderhoud staan in verschillende programma's. Met onze plannen weten we welke investeringen nodig zijn om alles goed te onderhouden. We houden de jaarlijkse kosten gelijk door een voorziening te gebruiken. Een duidelijk overzicht is belangrijk om de financiële situatie goed te begrijpen.

3.1.

De beheerplannen per categorie

Per categorie kapitaalgoederen bestaan een of meer beheerplannen. Hierin zijn de uitgangspunten voor het beheer beschreven en de beheerplannen geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. • Beheerplan Wegen Het doel van dit plan is om de wegen in de gemeente Nijkerk goed te onderhouden. De wegbeheerder zorgt ervoor dat de wegen in goede staat blijven, zodat ze veilig en bruikbaar zijn. Dit betekent dat we moeten kijken naar de technische eisen, de wensen van de inwoners en het beschikbare geld. Op basis van het plan en de inspecties hebben we klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de wegen in de hele gemeente. We hebben ook bijgedragen aan de projecten Vrijheidslaan en Torenstraat. Door langere voorbereidingstijd bij de projecten Watergoorweg (tussen N301 en A28) en Coltoflaan/Krudopstraat hebben we hier in 2024 geen geld aan besteed. We dachten dat de inspectieresultaten begin 2024 klaar zouden zijn, zodat we een nieuw plan voor de wegen konden maken. Maar omdat de resultaten later kwamen, is het niet gelukt om een nieuw plan, inclusief onderhoud aan de bermen, aan te bieden. We zijn wel begonnen met het vernieuwen van het plan. • Beheerplan Openbare Verlichting Het plan voor openbare verlichting heeft als doel om de verkeersveiligheid en sociale veiligheid te verbeteren.

Het beschrijft ook hoe de gemeente de verlichting technisch en economisch beheert en wat de kosten zijn. In 2024 hebben we volgens het plan de oude lampen in de wijk Strijland vervangen door ledverlichting. We zijn ook begonnen met het vervangen van lampen in het centrum van Hoevelaken. • Beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het plan voor straatmeubilair en verkeersvoorzieningen zorgt ervoor dat we op een verantwoorde, eenduidige en slimme manier de openbare ruimte inrichten. Deze voorziening zorgt ervoor dat groot onderhoud goed geregeld is. In 2024 hebben we alle objecten in kaart gebracht en zijn we begonnen met het controleren van de kwaliteit. Dit doen we om het plan te vernieuwen. De markeringen in de gemeente zijn bijgehouden op basis van de jaarlijkse controle. • Beheerplan infrastructurele kunstwerken Dit plan gaat over het onderhoud van bruggen, vlonders, tunnels en viaducten. In 2024 zijn we begonnen met het vernieuwen van dit plan. We houden hierbij ook rekening met de groei van Nijkerk. We hebben klein en groot onderhoud uitgevoerd op basis van inspecties. In de wijk De Bogen hebben we vijf vlonders vervangen. Samen met Hengelsportvereniging Hoop Op Geluk hebben we één vlonder rolstoelvriendelijk gemaakt.

56

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Het team Dagelijks Beheer heeft samen met het Waterschap afspraken gemaakt over het onderhoud van bruggen en vlonders. Dit helpt om de levensduur van deze kunstwerken te verlengen. • Beheerplan Haven en sluis Bij het vernieuwen van het plan hebben we in 2020 beslissingen genomen over de instandhouding van een aantal infrastructurele voorzieningen voor beroepsvaart en recreatie. We hebben groot onderhoud of vervanging gepland op basis van inspecties. Uit de inspectie van 2023 bleek dat de vervanging van de twee sluisdeuren, die gepland stond voor 2024, kan worden uitgesteld naar 2025. De voorbereidingen voor deze vervanging zijn in 2024 begonnen. In 2024 hebben we de vier slagbomen voor de beweegbare brug over de sluis vervangen. • Beheerplan Sloten en Bermen Bij het maken van het plan hebben we beslissingen genomen over het onderhoud van bermen, sloten en duikers. Op basis van inspecties hebben we de werkzaamheden voor de komende jaren gepland. Dit gaat onder andere over het maaien van gras en het onderhouden van sloten, waarbij we ook letten op het vergroten van de biodiversiteit. In 2024 zijn we begonnen met het monitoren van de biodiversiteit. We hebben een contract afgesloten voor het maaien van sloten en bermen. In dit contract is ook aandacht voor het onderhoud van bermen in relatie tot wegbeheer.

In 2024 hebben we onderzocht of de duikers onder de inritten kunnen worden overgedragen aan de eigenaren van de aangrenzende percelen. Dit bleek juridisch niet mogelijk, dus het onderhoud blijft onderdeel van het onderhoudscontract.

Groen In 2024 zijn we begonnen met samenwerken met twee groenaannemers, lokale ondernemers en inwoners. Het doel van deze samenwerking is om de kwaliteit en beleving van de openbare ruimte te verbeteren, zoals beschreven in onze visie. Door deze samenwerking hebben we in 2024 de kwaliteit en gewenste effecten bereikt binnen het beschikbare budget. • Beheerplan Groen In 2024 hebben we de plannen uit het groenbeleidsplan uitgevoerd. We hebben gekeken naar de technische staat van het groen en de wensen van de inwoners. Op basis hiervan hebben we groenrenovaties uitgevoerd, zoals in de wijk Strijland. In de wijken Rensselaer en Campenbuurt hebben we een start gemaakt met het combineren van groenrenovaties met groot onderhoud van wegen en riolering. We houden rekening met uitdagingen zoals klimaatverandering, de balans tussen recreatie en bebouwing, en de wensen van inwoners en organisaties om mee te praten en eigen initiatieven te nemen. In het groenbeleid staan richtlijnen voor het omgaan met klimaatverandering, "snippergroen", monumentale bomen en plagen en ziekten. In 2024 hebben we advies gegeven voor verschillende projecten, zoals in de wijk De Goedewoning, Vetkamp, waterbakken De Bogen en Hoefslag. Het jaar 2024 heeft zich gekenmerkt door veel regen in het voorjaar.

Er is in het groenbeheer rekening gehouden met deze (klimaat) verandering, door bijvoorbeeld de keuze van plantmateriaal bij groenrenovaties rekening te houden met veranderende groeiplaats omstandigheden. Maar ook in het beheer aan bomen en beplanting in de wijken, De uitgevoerde beheersmaatregelen aan de bomen en beplanting zijn bijgesteld om de bomen en beplanting te ondersteunen in deze (klimaat) verandering. Het hondenbeleidsplan is in 2023 vastgesteld. De geplande acties zijn in 2024 uitgevoerd. We hebben de hondenuitlaatkaart geactualiseerd, een hondenlosloopveld bij de Hoefslag gerealiseerd en 60 extra vuilnisbakken geplaatst bij hondenuitlaatstroken in de wijken. 57

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

• Beheerplan spelen In 2024 hebben we een nieuw plan voor speelruimtes vastgesteld. We zijn begonnen met de voorbereidingen voor verschillende projecten, zoals het aanleggen van een skatebaan en een pumptrack. Ook gaan we vijf speeltuinen renoveren volgens de wensen van de inwoners in de buurten. • Beheerplan begraafplaatsen In 2024 is de begraafplaats in Nijkerkerveen uitgebreid. De urnenmuur en het strooiveld worden in de eerste helft van 2025 aangelegd. Op de begraafplaats in Hoevelaken hebben we de hagen gecontroleerd om ze goed te houden. Uit de controle bleek dat de grond voor de hagen verbeterd moet worden. Dit gaan we in 2025 doen.

Water • Programma water n mei 2024 heeft de gemeenteraad het Waterprogramma goedgekeurd. Dit programma gaat over het onderhoud van de riolering en het aanpakken van problemen met regen- en grondwater. We gaan onder andere de riolering vervangen, het rioleringssysteem verbeteren, verharde oppervlakken loskoppelen, wateroverlast aanpakken en maatregelen nemen om beter om te gaan met klimaatverandering. In 2024 zijn we begonnen met het opnieuw inrichten van de Campenbuurt en Rensselaer. Dit zijn grote projecten waarbij we de hele buurt opnieuw inrichten. Netbeheerder Liander is ook gestart met een proef om deze wijken klaar te maken voor volledig elektrische energie. Op verschillende plekken hebben we in 2024 projecten uitgevoerd om verharde oppervlakken los te koppelen van het riool. We zijn ook begonnen met een analyse van het stedelijk water in Nijkerkerveen en hebben een meetnetwerk voor hittestress aangelegd. Dit doen we samen met de WoonStichting Nijkerk en het taakveld Sociaal. Daarnaast hebben we in 2024 het reguliere onderhoud aan de riolering uitgevoerd en de jaarlijkse inspectie van het rioolstelsel gedaan.

Gebouwen • Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen In 2024 hebben we verschillende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan gemeentelijke gebouwen. Dit omvatte zowel klein als groot onderhoud. Bij De Bundel, de brandweerkazerne in Nijkerk, en de gemeentetoren hebben we de oude brandmeldinstallatie vervangen door een nieuwe. Bij de aula op de begraafplaats in Nijkerk hebben we de vloer vernieuwd en groot schilderwerk uitgevoerd. Ook hebben we het houtwerk en de goten aan de buitenkant van de woning aan de Kolkstraat 21 hersteld en geschilderd. De politie heeft in 2024 extra ruimte gehuurd in De Bundel, de brandweerkazerne in Nijkerk. Voor deze uitbreiding was een kleine verbouwing nodig. We hebben ook kantoorruimte in de Dependance aan de Kolkstraat omgebouwd tot zelfstandige ruimten voor statushouders. In 2024 hebben we voorbereidingen getroffen voor groot onderhoud aan het monument bij het oude stadhuis. Voor dit onderhoud hebben we subsidie gekregen. Bij het gebouw aan de Frieswijkstraat 97, dat verhuurd wordt aan de Unie Voor Vrijwilligers (UVV), vervangen we in 2025 de lichtkoepels door duurzamere modellen. Voor deze vervangingen hebben we in 2024 een Dumava-subsidie gekregen.

58

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Verder zijn we in 2024 begonnen met de voorbereidingen voor de verduurzaming van drie sporthallen: Corlaer, De Slag en Ridderspoor. In 2023 waren deze sporthallen geselecteerd voor de Dumavasubsidie. In 2024 is sporthal De Slag ook geselecteerd. Sommige grote onderhoudswerkzaamheden die in 2024 gepland stonden, zijn niet uitgevoerd. Deze werkzaamheden worden in de komende jaren uitgevoerd volgens het meerjaren onderhoudsplan.

3.2.

Beleidskader

Het onderhoud van de bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt volgens beheerplannen. In 2024 zijn we begonnen met een nieuw, overkoepelend beheerplan Integraal Beheer Openbare Ruimte. Dit plan is gebaseerd op verschillende specifieke beheerplannen vanuit de categorieën wegen, water en groen. In 2024 hebben we het beheerplan voor speelplaatsen vastgesteld. Ook hebben we gewerkt aan het actualiseren van het meerjaren onderhoudsprogramma voor vastgoed. In 2025 wordt deze actualisatie onderdeel van een nieuwe nota over gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed.

Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie

Beheerplan

Wegen

Wegen Infrastructurele kunstwerken Openbare verlichting Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair Havens Sloten en bermen Groen Speelvoorzieningen Begraafplaatsen Programma Water Openbare gebouwen

Water Groen Programma Water Gebouwen

Overzicht voorzieningen beheerplannen Saldo Omschrijving 31-dec-23 Wegen

Planperiode (huidig) 2019 t/m 2024 2016 t/m 2020 2021 t/m 2025 2021 t/m 2025 2021 t/m 2025 2022 t/m 2026 2012 t/m 2017 2024 t/m 2029 2021 t/m 2025 2024 t/m 2028 2019 t/m 2023

Jaar herziening 2025 2025 2025 2025 2026 2026 2025 2029 2025 2027 2025

Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Dotaties

Saldo

Onttrekkingen

31-dec-24

3.360

2.428

2.282

3.506

362

220

310

272

Openbare gebouwen

1.807

325

856

1.276

Groot onderhoud riolering

7.526

-7.326

200

-

Groen

344

434

326

452

Spelen

734

105

55

785

Begraafplaatsen

96

31

21

107

Haven

116

58

56

118

Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen

336

93

45

384

Roerende zaken Stadhuis

47

17

0

63

14.728

-3.615

4.152

6.963

Kunstwerken

Totaal

59

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 4. Financiering 4.1.

Wettelijk kader

De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Artikel 17 van de Financiële verordening bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich heeft te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit artikel is nader uitgewerkt in het Financieringsstatuut, vastgesteld door het college. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.

4.2.

Financieringspositie

De financieringspositie per 31 december over de afgelopen jaren bedraagt:

Financieringstekort

2024

2023

Bedragen x € 1.000 2022

11.600

16.400

4.800

In 2024 is er een afname van het financieringstekort van € 4,8 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Bedragen x € 1.000

Rekening 2024 -15.300 0 5.700 -500 -5.600 6.900 -6.400 20.000

Investeringen in vaste activa Investeringen in immateriële vaste activa Afschrijvingen en desinvesteringen Afname van de financiële vaste activa Toename van de boekwaarde van de bouwgronden Toename reserves en voorzieningen Afname door aflossingen geldleningen Toename door het aantrekken van een lening Totaal afname financieringstekort

4.800

Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt: Bedragen x € 1.000

Gewogen gemiddelde rentepercentage

4.3.

2024

2023

2022

1,6%

2,1%

1,1%

Liquiditeitspositie

Door een goed beheer van de dagelijkse saldi wordt gestreefd naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat de gemeente aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Ter ondersteuning van één en ander worden maandelijks liquiditeitsprognoses opgesteld. In het algemeen wordt geprobeerd het financieringstekort op te lossen door het aantrekken van kort geld. Dit is niet altijd mogelijk in verband met de zogenaamde kasgeldlimiet. De door het Rijk vastgestelde kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van deze begroting. Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Gemeenten mogen hun financieringsbehoeften slechts voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) financieren. In de exploitatiebegroting is rekening gehouden met de rentelasten van het financieringstekort. Daarbij wordt een financieringstekort tot de kasgeldlimiet tegen de rente kort geld (2,5%) meegenomen, de eventuele rest wordt meegenomen tegen de rente lang geld. Voor 2024 hebben wij de rente 60

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

voor lang geld ingeschat op 3%. In verband met de verwachte onderuitputting hebben we gerekend met een percentage van 1,5%. Het verleden heeft ons geleerd dat als gevolg van goed liquiditeitsbeheer deze keuze verantwoord is. De renteontwikkeling wordt kritisch in de gaten gehouden en indien nodig zullen, mede anticiperend op aflopende leningen op middellange termijn, één of meer nieuwe langlopende geldleningen worden aangetrokken. Medio 2024 heeft de gemeente 15 opgenomen langlopende leningen in portefeuille. Dit voor een bedrag van 75 miljoen euro na aflossing in 2024. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden voor het aantrekken van geld als gevolg van de liquiditeitspositie meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt. De gemeenten zijn verplicht om hun banksaldi aan te houden bij de rijksoverheid; het zogenaamde schatkistbankieren. Hierdoor hoeven wij geen specifiek beleid te hebben voor het uitzetten van overtollige kasgelden.

4.4.

Risicobeheer

De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer te handelen in overeenstemming met de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). • Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende lening portefeuille te komen, zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Bedragen x € 1.000

Rekening 2024 Renteherziening op vaste schuld Aflossingen Renterisico Renterisiconorm

0 6.395 6.395 37.936

Ruimte op de renterisiconorm

31.541

• Relatiebeheer De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is huisbankier van de gemeente Nijkerk.

4.5.

Schatkistbankieren

Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk was in 2024 € 3.329.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2024 niet overschreden.

61

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Bedragen x € 1.000

1.

Drempelbedrag *)

2.

3.329 Kwartaal 1 726

Kwartaal 2 653

Kwartaal 3 544

Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen 3a. Ruimte onder het drempelbedrag (1 > 2) 2.604 2.676 2.785 3b. Overschrijding van het drempelbedrag (1 < 2) Berekening drempelbedrag 4a. Begrotingstotaal verslagjaar 166.469 4b. Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen 166.469 4c. Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Drempelbedrag: 1=4b*0,02 + 4c*0,002 met een minimum van € 1 miljoen als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen. Als het begrotingstotaal groter 3.329 dan € 500 miljoen is, is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Berekening kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen 5a. Som van de per dag buiten ’s Rijks schatkist 66.043 59.434 50.054 aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) 5b. Dagen in het kwartaal 91 91 92 2. Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist 726 653 544 aangehouden middelen (5a / 5b)

4.6.

Kwartaal 4 565 2.764 -

51.971 92 565

Renterisicoprofiel

• Rentevisie We zien op dit moment dat zowel de korte rente als de lange rente het afgelopen jaar een stijgende tendens hebben gehad. De toenemende onzekerheid ten aanzien van de ontwikkelingen van wereldeconomie, geopolitieke factoren en de economische ontwikkelingen (o.a. de stijgende inflatie) wordt gevolgd om de eventuele gevolgen voor de risico-opslag op eventueel aan te trekken kort en/of lang geld zo goed mogelijk in te schatten. • Risicoprofiel We gaan de komende jaren meer investeren, vanwege de ambities die we hebben in de openbare ruimte, zoals vastgelegd in het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) en de omgevingsvisie. Een hoog investeringsvolume leidt tot meer behoefte aan vreemd vermogen en de planning van de investeringen heeft grote invloed op de daarmee samenhangende rentelasten. Een uitstel of een versnelling in deze investeringen zien we dus rechtstreeks terug in onze rentelasten. We zullen de planning van de investeringen dus goed in de gaten moeten houden, zodat we de renterisico’s zo veel mogelijk kunnen beperken. De ontwikkelingen binnen de bouwgrondexploitatie zijn van groot belang voor het renteresultaat. Op basis van de boekwaarden worden financieringskosten doorberekend aan de bouwgrondexploitatie.

Vertraging of versnelling van de uitvoering (de boekwaarde verandert hierdoor) hebben gevolgen voor ons netto renteresultaat en voor daadwerkelijke geldstromen.

62

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Rekening 2024 1.444 -202 551 -

Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering die moet worden doorberekend Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (waardering op contante waarde), 2,0% Aan taakvelden toe re rekenen renten De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente

412 1.865

Renteresultaat taakveld treasury

4.7.

346

Garantstellingen geldleningen

De gemeente Nijkerk staat garant voor geldleningen die door diverse stichtingen en verenigingen zijn aangetrokken. Op 1 januari 2025 is dit een bedrag van € 1.602.000.

4.8.

EMU-saldo

Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een negatieve kasstroom. Bedragen x € 1.000

Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen Uitzettingen Vlottende activa Liquide middelen Overlopende activa Vaste passiva Vaste schuld Vlottende Vlottende schuld passiva Overlopende passiva Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa Financiële vaste activa

Balansstand 31-dec-2023 6.322

Balansstand 31-dec-2024 6.809

mutaties 2024 487

17.571 72 4.161 61.243 20.906 17.260

14.502 37 4.336 74.850 10.098 20.392

-3.069 -35 175 13.607 -10.808 3.132

Bedragen x € 1.000

Som mutatie vaste en vlottende activa Som mutatie vaste en vlottende passiva EMU saldo

Rekening 2024 -2.442 5.931 -8.373

63

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 5. Bedrijfsvoering 5.1.

Inleiding

Onder de bedrijfsvoering verstaan wij hoe de gemeente intern is georganiseerd om goed te kunnen werken en onze taken uit te voeren. De bedrijfsvoering bestaat uit zaken zoals onder andere personeel, informatie- en communicatietechnologie (ICT), financiën, huisvesting en facilitaire zaken. De bedrijfsvoering is erop gericht om de gestelde doelen te bereiken binnen de daarvoor beschikbaar gestelde middelen. In deze paragraaf beschrijven wij de stand van zaken en de ontwikkeling in onze bedrijfsvoering.

5.2.

Doorontwikkeling van de organisatie

Het college van B&W heeft een ontwikkelagenda vastgesteld voor de komende jaren. Hierin staan ambities die vragen om veranderingen in de organisatie. Uit de evaluatie van het concernplan 2021-2022 kwamen meerdere ontwikkelpunten naar voren. Na de zomer van 2023 is de directie met de teamleiders begonnen met een traject om deze punten aan te pakken. Op verschillende aandachtsgebieden worden acties en interventies ingezet waaronder het verbeteren van de bestuurlijke besluitvorming en het investeren op sturing op concernniveau (monitoren van resultaten en output). Ook is er een grotere behoefte om samen te werken aan belangrijke opgaven. Dit vraagt om een flexibele manier van werken, waarbij taken en mensen centraal staan. We zetten in op ontwikkelperspectief en het vergroten van de inzetbaarheid van medewerkers door hun persoonlijke kwaliteiten voorop te zetten en deze beter te benutten. Daarnaast vormen dienstverlening, communicatie en participatie belangrijk aandachtsgebieden. We werken vanuit het idee dat we er zijn voor de inwoners, met een blik naar buiten en gericht op samenwerking. Deze aandachtsgebieden zijn vervat in een organisatie-breed ontwikkeltraject genaamd “Opgave gericht Samenwerken en Organiseren”. Dit traject loopt tot eind 2025.

5.3.

Formatie

Bij de vaststelling van de Ontwikkelagenda begin 2023 is een keuze gemaakt om voor € 1 miljoen de organisatie structureel te versterken. Daarnaast is, vanwege de destijds verwachte beperkte financiële ruimte, een bedrag van € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld om tot en met 2025 tijdelijk de formatie uit te breiden. Bij de ombuigingen, die in maart 2024 aan uw raad zijn gepresenteerd, is rekening gehouden met het structureel maken van deze formatie. Door de cao-gevolgen wordt ervan uitgegaan dat vanaf 2026 € 1.600.000 nodig is. In lijn met het wervingsplan is fors ingezet op invullen van zowel nieuw ontstane als bestaande vacatures De arbeidsmarkt blijft krap. De VNG, UWV en het CPB verwachten dat dit de komende jaren zo blijft. Er zijn tekorten in bijna alle beroepen, opleidingsniveaus en regio’s. Vooral vacatures in het ruimtelijke werkveld zijn een grote uitdaging voor gemeenten. Het werven van personeel kost daarom veel tijd en middelen. De gemeente Nijkerk sluit 2024 af met een wervingsopgave van 24 FTE.

Vastgesteld in formatieplan Waarvan tijdelijk Waarvan structureel Aantal openstaande vacatures

Rekening 2024 341 19 322 24

64

Jaarstukken 2024

5.4.

Error! No text of specified style in document.

Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP)

Sinds 2017 werken de gemeenten Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten (BLNP) op vier taakvelden van de bedrijfsvoering samen, te weten: financiën, ICT, juridische zaken en HRM. De grenzen van deze regeling belemmerden echter de doorontwikkeling van de samenwerking. De colleges van de BLNP-gemeenten hebben op 17 december 2024 het voorgenomen besluit genomen om de huidige Regeling Zonder Meer BLNP definitief te gaan beëindigen. Onder coördinatie van een extern adviesbureau is het ontmantelingsproces in gang gezet. De gevolgen voor de opheffing zijn in kaart gebracht en besproken is hoe de risico’s te verkleinen. In praktische zin wordt per 1 januari 2025 niet meer onder de vlag van de BLNP-samenwerking opgetreden, maar vinden taken onder eigen verantwoordelijkheid van de vier gemeenten plaats. De gemeente Nijkerk kan de uitvoering van de werkzaamheden in haar eigen organisatie waarborgen. De medewerkers zijn en worden gedurende het proces van de ontmanteling betrokken en geïnformeerd. In 2024 zijn er (al dan niet in BLNP verband) op de vier genoemde bedrijfsvoering elementen wel relevante stappen gemaakt. • Financiën Het jaar 2024 heeft in het teken gestaan van het ‘terughalen’ van de medewerkers Financiën vanuit de aansturing in BLNP verband en het integreren binnen de eigen bedrijfsvoering.

Als onderdeel hiervan is in 2024 binnen de gemeente Nijkerk een teamleider Financiën en Bedrijfsvoering aangesteld. In 2024 zijn op het gebied van Financiën en Bedrijfsvoering weer de nodige stappen vooruitgezet: •

•

• •

Er is gestart met de voorbereidingen voor de aanbesteding van het financieel administratieve systeem. We werken hierin samen met Bunschoten, Leusden en Putten, maar zullen wel een zelfstandig besluit nemen over de keuze voor en inrichting van het systeem. Er is gewerkt aan de doorontwikkeling van de planning en control-cyclus. De uniformiteit van de P&C documenten is aangepakt en door vertaald naar aanverwanten producten zoals de raadsinformatiebrief bij de circulaire over het gemeentefonds. Er is een start gemaakt met de inzet van AI bij de verbetering van de leesbaarheid en begrijpelijkheid van de P&C documenten; Er is een intern opleidingsprogramma gemeentefinanciën en budgetbeheer ontwikkeld die in het voorjaar 2025 uitgerold zal worden.

We zijn trots op de stappen die we op het gebied van Financiën en Bedrijfsvoering hebben gezet in 2024. Maar we realiseren ons tegelijk dat we de komende tijd moeten blijven ontwikkelen. •

ICT

In 2024 hebben we beslissingen genomen over hoe we onze ICT-systemen en -netwerken inrichten. Bij ingebruikname van ons nieuwe gemeentehuis is er een geheel nieuw netwerk gerealiseerd waarmee wij klaar zijn voor de toekomst. Hiermee is ook de veiligheid en de privacy voor de toekomst geborgd. Daarnaast is MS Teams in de organisatie uitgerold voor het werken in, delen en opslaan van bestanden. Gelijktijdig is er verder vorm gegeven aan de uniforme digitale (samen)werkplek door steeds meer applicaties op afstand beschikbaar te zetten (Saas).

65

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

In het najaar is de nieuwe Intranetsite van de gemeente ‘live’ gegaan. Hiermee heeft dit een eigentijdse uitstraling gekregen en beter aansluit bij de behoefte vanuit de medewerkers. • HRM In 2024 hebben we tot aan het nieuws van de ontvlechting de samenwerking binnen BLNP verder geprofessionaliseerd, zowel op het gebied van HRM-advies als personeels- en salarisadministratie. •

•

• •

Basisprocessen verbeteren: We hebben gewerkt aan het verbeteren van onze basisprocessen en het optimaal benutten van ons HR-systeem Youforce. In 2024 hebben we Youforce verder geoptimaliseerd. We hebben nieuwe functies toegevoegd vanwege veranderde wet- en regelgeving en verschillende HRM-processen gedigitaliseerd, zoals indiensttredingsproces managementrapportages, CO2 registratie en de introductie van de Youforce App. HRM-beleid professionaliseren: Naast de dagelijkse dienstverlening hebben we ons HRMbeleid en HRM-instrumenten verder geprofessionaliseerd. We hebben stappen gemaakt op het gebied van verzuimbegeleiding, werving en selectie, functiebeschrijvingen, inhuur van extern personeel en onboarding van nieuw personeel. Verder is er aandacht geweest voor agressie en veiligheidsprotocol en gewenst gedrag. 2024 stond in het teken van het opleveren van het nieuwe gemeentehuis, waarbij HRM een bijdrage heeft geleverd aan het projectgroep nieuw gemeentehuis. BLNP-HRM-Jaarplan: In 2024 hebben we ons gericht op een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een gezamenlijke functiewaarderingsmethodiek, efficiëntere administratieve processen en betere beschikbaarheid van HR-informatie.

• Juridische Zaken Doordat de systemen van de verschillende gemeenten niet goed op elkaar aansloten, is besloten om de commissies bezwaarschriften niet samen te voegen. Met ingang van 1 september 2024 is de Commissie bezwaarschriften voor de gemeente Nijkerk weer zelfstandig. De eerste helft van 2024 is er vanuit Juridische Zaken BLNP een opleidingsprogramma aangeboden waar alle collega’s van de 4 gemeenten bij konden aansluiten. Onderwerpen die aan bod kwamen waren: Algemene Wet Bestuursrecht, Gemeentewet, Subsidies en privacy. Daarnaast heeft Juridische zaken in 2024 elke maand een juridische nieuwsbrief uitgebracht waarin zij alle medewerkers mee heeft genomen in ontwikkelingen op juridisch gebied. In 2024 zijn er belangrijke stappen genomen dat privacy aspecten bij start van IT projecten voldoende geborgd zijn. •

Informatieveiligheid

Ontwikkelingen De gemeente Nijkerk blijft zich inzetten voor een veilige en betrouwbare digitale omgeving. Cyberdreigingen ontwikkelen zich continu, van phishing en malware tot geavanceerde aanvallen door statelijke actoren. Dit brengt risico’s met zich mee voor persoonsgegevens, nationale veiligheid en vitale infrastructuur. Om deze risico’s te beheersen, passen we onze beveiligingsmaatregelen en beleid voortdurend aan. We investeren in bewustwording, technische oplossingen en samenwerkingen om de digitale weerbaarheid van onze organisatie te versterken. Beleid en doelstellingen De BIO is het normenkader voor informatieveiligheid binnen de Nederlandse overheid. Het beleid rondom informatieveiligheid is gebaseerd op risicomanagement. Door regelmatig risicoanalyses uit te voeren, krijgen we inzicht in de grootste dreigingen en risico’s op dat moment. Deze analyses vormen de basis voor het planmatig doorvoeren van verbetermaatregelen. Daarnaast helpt dit om te voldoen aan de gestelde eisen vanuit audits.

66

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

Naar verwachting treedt in de tweede helft van 2025 de BIO 2.0 in werking. In deze vernieuwde versie ligt de focus nog sterker op risicomanagement, met extra aandacht voor bedrijfscontinuïteit en samenwerking met leveranciers. Activiteiten en beheersmaatregelen De gemeente Nijkerk richt zich of heeft zich gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen die volgen uit de BIO en staan beschreven in jaarplannen: •

•

• •

Er is een organisatie breed Information Security Management System (ISMS) aanbesteed. Dit systeem dient ter ondersteuning van de CISO's en Privacy Officers bij hun werk en stelt hen in staat de status van maatregelen met betrekking tot de BIO en de AVG effectiever te monitoren binnen de organisatie. Afgelopen jaar is een start gemaakt met de implementatie van het systeem en zijn onder andere beleidskaders en het verwerkingsregister toegevoegd. Het verbeteren van de digitale weerbaarheid door een combinatie van technische en organisatorische maatregelen, waarbij de E-learningmodules vanuit het management verplicht zijn gesteld. Daarnaast zijn er phishing testen uitgevoerd om het bewustzijn van medewerkers verder te verhogen. Er is een start gemaakt met een analyse van de impact van de nieuwe cyberbeveiligingswet (CBW) die het tweede helft van 2025 van kracht wordt. Wij voeren jaarlijks penetratietests uit, gericht op de IT-infrastructuur en kantoorautomatisering. Ook in 2024 heeft deze test plaatsgevonden, waarbij eventuele kwetsbaarheden zijn geïdentificeerd en verholpen.

Elk jaar moeten gemeenten laten zien hoe goed ze de veiligheid van hun informatiesystemen regelen. Dit doen ze volgens de regels van ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). Deze zelfevaluatie is gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Resultaten zelfevaluatie ENSIA

DigiD

●●●

Suwinet

●●●

BAG

●●●

BGT

●●●

BRO

●●●

Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de ENSIA. Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de BIO. Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan. De collegeverklaring wordt inclusief bijlagen bij het jaarverslag aangeboden aan de raad. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de BAG, de BGT en de BRO. Ook de verantwoording over de BRP en Reisdocumenten maken onderdeel uit van ENSIA. Het resultaat van de zelfevaluatie 2024 is dat de gemeente Nijkerk aan de meeste normen voldoet. Datalekken In 2024 heeft de gemeente 5 datalekken gehad. Deze zijn volgens de wet gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Jaar 2021 2022 2023 2024

Datalekken 11 datalekken 10 datalekken 8 datalekken 5 datalekken

67

Jaarstukken 2024

5.5.

Error! No text of specified style in document.

Kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming en stukken

De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming verbeterd moet worden. De kwaliteit van de stukken is niet altijd voldoende, de centrale regie op de bestuurlijke processen is niet op het gewenste niveau en de inrichting van het bestuurlijk besluitvormingsproces is niet optimaal. Begin 2024 heeft uw gemeenteraad een motie aangenomen met betrekking tot de kwaliteit van de stukken voor de bestuurlijke besluitvorming. In 2024 is in het kader van organisatie-doorontwikkeling een ambtelijke werkgroep gestart met de inventarisatie van het bestuurlijk besluitvormingsproces en heeft een overzicht van de knelpunten in beeld gebracht. Deze inventarisatie zal worden vertaald naar concrete aanbevelingen en er zal een plan van aanpak in gang worden gezet ter verbetering van het bestuurlijke besluitvormingsproces. Inmiddels is gestart met een leesgroep die de bestuurlijke besluitvormingsstukken kritisch doorleest en aanbevelingen ter verbetering doet alvorens stukken het bestuurlijk traject ingaan. Daarnaast is een profiel opgesteld voor de vacature van bestuurlijk adviseur. De gesprekken hiervoor starten binnenkort.

5.6.

Planning en control

De planning en control-cyclus van de gemeente is erop gericht om enerzijds vooraf financiële en inhoudelijke kaders te stellen (planning) ten behoeve van het beleid en de bedrijfsvoering van de gemeente. Anderzijds is het doel om tussentijds en achteraf verantwoording af te leggen (control) over de beheersing en de uitkomsten van het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring van de werking van die bedrijfsprocessen (de administratieve organisatie en interne beheersing) is de basis voor een betrouwbare planning en control-cyclus. Enerzijds ligt hier een taak die nodig is om een goedkeurende verklaring van de accountant te krijgen (de eisen op dit vlak nemen steeds verder toe), anderzijds moet het college een expliciete rechtmatigheidsverantwoording afleggen. De accountant beoordeelt de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente in het kader van de onafhankelijke externe accountantscontrole. In de managementletter 2024 heeft de accountant samengevat aangegeven dat de algemene indruk van de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente positief is. Uiteraard heeft de accountant ook aanbevelingen gedaan ter (verdere) verbetering van de interne beheersing van de bedrijfsvoering.

Deze aanbevelingen hebben wij vertaald in een actielijst (opvolging bevindingen accountant) waar wij het komende periode invulling aan gaan geven. In 2024 hebben wij de doorontwikkeling van de planning en control-cyclus verder doorgezet. De uniformiteit van de verschillende P&C documenten (kadernota, begroting, bestuursrapportages en jaarstukken) aangepakt en ook verder door vertaald naar aanverwante producten zoals de raadsinformatiebrief bij de circulaires over het Gemeentefonds. Daarnaast is met behulp van AI een start gemaakt met de verbetering van de leesbaarheid en begrijpelijkheid van de P&C- documenten. In het verslagjaar 2024 is het format van de begroting aangesloten op de Ontwikkelagenda. In navolging hiervan is ook de jaarrekening 2024 volgens dit format opgesteld. Hiermee is 2024 het eerste jaar waarin de P&C cyclus volledig aansluit op de lijnen van de Ontwikkelagenda en hebben wij een verdere stap gezet in de doorontwikkeling van de kwaliteit van de P&C cyclus.

5.7.

Huisvesting

In augustus 2024 is het nieuwe gemeentehuis aan de Van ’t Hoffstraat in gebruik genomen. Ook zijn er extra werkplekken gecreëerd in het deel van het gebouw dat laatstelijk door de Rabobank werd gebruikt. De komende twee jaar gaan we onderzoeken of dit deel van het gebouw nodig blijft om goed te kunnen werken.

68

Jaarstukken 2024

5.8.

Error! No text of specified style in document.

Dienstverlening

Bij onze dienstverlening staat de inwoner centraal. We zijn vriendelijk en bereikbaar, denken vanuit de inwoner en zijn efficiënt, begrijpelijk en duidelijk. Gastvrijheid is belangrijk in ons contact met inwoners. Elke medewerker is aanspreekbaar op zijn of haar dienstverlening vanuit de gedachte “dienstverlening is je werk”. We hebben een visie op dienstverlening en werken vanuit dit concept aan verbetering. We zijn gestart met het project Servicecentrum voor eenvoudige en snelle producten en diensten. Vragen via telefoon, balie en mail worden zoveel mogelijk in één keer afgehandeld. Dit noemen we omnichannel, wat betekent dat de dienstverlening en het antwoord hetzelfde is, ongeacht het communicatiekanaal. Ook registreren we klantcontacten voor de opvolging én voor een volledig klantbeeld. Om uniforme dienstverlening te bereiken, verbeteren we verschillende communicatiekanalen, zoals webformulieren en een klantportaal. In het klantportaal kunnen inwoners de status van hun zaken volgen, communiceren met de gemeente en zelf informatie aanleveren. Dit zorgt voor proactieve dienstverlening, waarbij inwoners en ondernemers statusinformatie krijgen over hun aanvragen en meldingen. Medewerkers hebben hierdoor meer tijd voor maatwerk. Naast bereikbaarheid tijdens kantoortijden, breiden we onze dienstverlening op de website uit.

We streven ernaar om volledige informatie op de website te bieden en meer producten en diensten digitaal beschikbaar te maken. Zo kunnen inwoners kiezen wanneer en hoe ze gemeentelijke diensten gebruiken. Monitoring op kwantiteit is in ontwikkeling, zodat we goed inzicht krijgen en kunnen sturen op afhandeltermijnen. Daarnaast is er gestart met het monitoren van de kwaliteit van onze dienstverlening op de kanalen website, balie en meldingen openbare ruimte.

5.9.

Archiefbeheer

Als gemeente moeten wij voldoen aan de Archiefwet en de bijbehorende regelgeving. Onderdeel van deze wet is dat wij als gemeente verplicht zijn om transparant te zijn over hoe wij onze archieven beheren en bewaren. De papieren archieven van gemeente Nijkerk zijn in 2024, wegens verhuizing van de gemeente naar Van ’t Hoffstraat 24, overgebracht naar een commerciële archiefbewaarplaats in Nijverdal. De archiefstukken blijven echter opvraagbaar en fysiek raadpleegbaar voor ambtenaren en burgers in het nieuwe gemeentehuis. In aanvulling daarop is een traject gestart om veel geraadpleegde dossiers en registers volledig te scannen.

5.10. Artificial Intelligence (AI) Eén van de grote technologische ontwikkelingen waar wij als gemeente mee te maken hebben, is Artificial Intelligence (AI). Tot nu toe gebruiken we AI op beperkte schaal en vaak voor persoonlijke taken, zoals het bewerken of samenvatten van teksten en als informatiebron. In de zomer van 2023 hebben we medewerkers richtlijnen gegeven voor het gebruik van AI, met oog op privacy en informatieveiligheid welke in 2024 nog eens zijn geactualiseerd. Tweede helft 2024 zijn we begonnen met een werkgroep om stapsgewijs meer ervaring op te doen met AI. Om die reden zijn er bijvoorbeeld een aantal betaalde accounts aangeschaft om binnen een beschermde omgeving meer te experimenteren met AI. Een voorbeeld is de jaarrekening 2024 die u nu leest waarbij gebruik is gemaakt van AI voor begrijpelijk maken van teksten. Bij de totstandkoming is gebruik gemaakt van AI oplossingen.

69

Jaarstukken 2024

Error! No text of specified style in document.

5.11. Wet Open Overheid • Algemeen De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden en heeft invloed op hoe de gemeente met informatie omgaat. De wet heeft twee doelen: informatie openbaar maken zodat de organisatie transparanter wordt, en zorgen voor een digitale en duurzame informatiehuishouding. Dit betekent dat de basis beter op orde moet zijn. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie makkelijker te vinden, uit te wisselen, toegankelijk en goed te archiveren is. • Plaatselijke uitvoering De Woo heeft een grote impact op overheidsorganisaties. Het gaat niet alleen om de systemen en informatie, maar ook om de processen in de organisatie, de manier waarop de organisatie wordt bestuurd en de bereidheid van medewerkers om mee te werken. Dit betekent dat een integrale aanpak nodig is om de Woo binnen de gemeente Nijkerk te implementeren. De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 ingegaan. De gemeente Nijkerk heeft sindsdien het volgende geregeld: • • • •

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=6932d666-c63d-4e81-954f-3802aa1c6276