2025-026 Bijlage 1 Overkoepelend beleidsplan sociaal domein gemeente Nijkerk
Tekst van het document
In de nog op te stellen ‘Nota Gemeentelijk en Maatschappelijk Vastgoed’ leggen we het beleid en de strategie vast rondom ons maatschappelijk vastgoed. Hierbij hebben we oog voor de multifunctionele inzet daarvan, zodat deze ook optimaal kan worden gebruikt voor ontmoeten en recreëren.
De gemeente is vanaf medio 2026 wettelijk verplicht om ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Een bibliotheek is een plek die bijdraagt aan ontwikkelen, ontmoeten en zingeving.
Als gemeente stimuleren en ondersteunen we tot slot initiatieven die vanuit de samenleving ontstaan en door de gemeenschap worden gedragen, zoals activiteiten en buurthuizen. Ontmoeten, ontwikkelen en inclusie staan hierbij centraal.
31 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
3.4 Thema 4: Antidiscriminatie, diversiteit en inclusie 3.4.1 Maatschappelijke opgave In de gemeente Nijkerk willen we gelijke kansen voor iedereen. Het mag hierbij niet uitmaken waar iemand vandaan komt, wie iemand liefheeft en of iemand een ziekte of beperking heeft. Iedere inwoner doet ertoe en moet op zijn eigen manier kunnen deelnemen aan de samenleving. Inwoners moeten zich begrepen voelen, zekerheid hebben over hun inkomen, toegang hebben tot zorg en zelf de regie hebben.
inhoud
2) Diversiteit gaat over de verscheidenheid van mensen en kenmerken. Deze kunnen zichtbaar zijn, bijvoorbeeld leeftijd en geslacht. Ze kunnen ook onzichtbaar zijn, zoals cultuur en seksuele voorkeur. Denk hierbij aan een vlechtwerk waarin allemaal persoonlijkheidskenmerken samenkomen. Iedereen heeft een eigen combinatie aan kleuren, die jou jou maken.
In gesprekken over een samenleving waarin iedereen kan meedoen, gebruiken we regelmatig de begrippen antidiscriminatie, diversiteit en inclusie. Wat bedoelen we hiermee?
1) Antidiscriminatie gaat over het accepteren van iedereen, zoals beschreven in Artikel 1. van de Grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’
Bron: Movisie
3) Inclusie gaat over de manier waarop we met deze verschillende kleuren omgaan. In een inclusieve samenleving zijn verschillen welkom en worden ze gerespecteerd.
Bron: De Normaalste Zaak
3.4.2 Trends en ontwikkelingen In de afgelopen jaren zien we de verdeeldheid in onze samenleving toenemen. Ruim een kwart van de Nederlanders ervaart discriminatie, het meest op basis van afkomst. Het ervaren van uitsluiting of discriminatie kan een blijvend negatief effect hebben op het leven van een inwoner. Zo iemand kan bijvoorbeeld vaker ziek of somber zijn. Dit is slecht zijn voor iemands zelfbeeld en heeft vaak tot gevolg dat groepen mensen minder contact met elkaar hebben. Dit vergroot de verdeeldheid. Naast uitsluiting door discriminatie zien we ook dat mensen met een beperking vaak buitengesloten worden. Zij kunnen dan minder vaak meedoen aan activiteiten. Meestal gaat het om fysieke uitsluiting, maar deze mensen kunnen ook andere barrières ervaren. Zo zien we dat een op de tien inwoners in de gemeente Nijkerk barrières in hun hoofd ervaren, waardoor ze niet mee kunnen doen.
33 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
3.4.3 Wat willen we bereiken? Door een integrale aanpak en door samen te werken met diverse organisaties en inwoners bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zich welkom voelt. Wij richten ons op twee strategische doelen.
inhoud
van diversiteit en het bestrijden van vooroordelen. Verschillende wetten en akkoorden ondersteunen deze visie van de gemeente. Denk aan: artikel 1 en de ‘Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB)’, het ‘VN-verdrag Handicap’, het Sportakkoord en het coalitieakkoord.
Strategische doelen: 1. De gemeente Nijkerk draagt bij aan gelijke kansen voor de inwoners. 2. D e openbare ruimte en voorzieningen zijn beter toegankelijk voor alle inwoners.
De gemeente kijkt kritisch naar de eigen rol als werkgever, subsidieverlener en samenwerkingspartner. Welke inclusieve normen dragen we zelf uit? De gemeente is een afspiegeling van de samenleving. Als organisaties zich in hun werkzaamheden niet houden aan artikel 1 van de Grondwet werkt de gemeente Nijkerk niet met hen samen. Daarnaast ondersteunen we juist initiatieven die bijdragen aan antidiscriminatie, diversiteit en inclusie.
Rol van de gemeente Bestuur en medewerkers van de gemeente Nijkerk zijn zich bewust van hun voorbeeldrol in de samenleving en dragen het belang van inclusie en anti-discriminatie actief uit. We zetten als gemeente in op inclusiever onderwijs, duidelijke informatie en we nodigen inwoners actief uit om mee te denken.
Als gemeente zien we dat aanpassingen het verschil kunnen maken. We denken hierbij bijvoorbeeld aan toegankelijke werkgelegenheidsprogramma’s, extra taalondersteuning en sportfaciliteiten. We investeren in toegankelijke programma’s en diensten die inspelen op de diverse behoeften van onze inwoners. Dit doen we integraal en met onze inwoners: niet óver hen, maar mét hen. Extra aandacht geven we hierbij aan groepen die een grotere kans hebben om uitgesloten te worden.
3.4.4 Hoe willen we dit bereiken? Inwoners van de gemeente Nijkerk hebben gelijke kansen In de gemeente Nijkerk willen we een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijk behandeld wordt. Discriminatie in welke vorm dan ook wijzen we af. Om te voorkomen dat inwoners van elkaar vervreemden of zich buitengesloten voelen, zetten wij in op bewustwording van de kracht
De gemeente Nijkerk werkt samen met verschillende partners om ervoor te zorgen dat mensen van jongs af aan gelijken kansen hebben. Zo werken we met de ‘Lokale Educatieve Agenda’ aan inclusiever onderwijs. Maar we versterken ook de taalvaardigheid van ouders. Dit helpt de huidige én de toekomstige generatie om hun volledige potentieel te benutten.
34 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
De gemeente Nijkerk is toegankelijk voor zijn inwoners De gemeente Nijkerk wil een omgeving creëren waar iedereen zich vrij en zelfstandig kan bewegen. Ongeacht zijn of haar achtergrond, beperking of taalvaardigheid. Dit streven vraagt om een bredere blik op inclusie. Met focus op de toegankelijkheid van de fysieke ruimte én onze communicatie. De gemeente Nijkerk werkt aan een openbare ruimte die voor álle inwoners toegankelijk is. Dit doen we door bij nieuwe en herontwikkelingsprojecten rekening te houden met toegankelijkheidsnormen en -behoeften. Zo bouwen we samen met betrokken partners aan een gemeente waarin elke inwoner zich welkom en ondersteund voelt. Een steeds grotere groep inwoners van de gemeente Nijkerk beschikt niet over basisvaardigheden die nodig zijn de samenleving te begrijpen. Uitgangspunt: de communicatie van de gemeente moet toegankelijk zijn
inhoud
voor iedereen. Als gemeente willen we inwoners heldere en begrijpelijke informatie geven, met eenvoudig taalgebruik en duidelijke plaatjes en illustraties. De gemeente verspreidt haar informatie via diverse kanalen, zoals de gemeentelijke website, sociale media en bij ontmoetingsplekken. Inwoners die extra hulp nodig hebben bij het begrijpen van deze informatie, bieden we aanvullende ondersteuning. Bijvoorbeeld hulp bij het invullen van formulieren. De gemeente wil ervoor zorgen dat iedereen actief kan deelnemen en geïnformeerd blijft over de beslissingen en activiteiten binnen de gemeente.
Meer inwoners zijn betrokken bij projecten van de gemeente Inclusie is niet alleen een ambitie, het is ook een gezamenlijk proces waarin alle inwoners een rol spelen. De ervaringsdeskundigheid van inwoners vormt een waardevolle bron van inzicht in wat er leeft binnen de gemeenschap en welke barrières er bestaan. Daarom is het belangrijk dat de gemeente en haar inwoners samen aan tafel zitten en in gesprek blijven. De gemeente Nijkerk stimuleert de actieve betrokkenheid van inwoners en maakt ruimte voor hun inbreng, ideeën en ervaringsdeskundigheid. De gemeente nodigt inwoners met diverse achtergronden en ervaringen daarom uit om hun perspectieven te delen. Door hun ervaringen en adviezen te benutten kunnen we ons gemeentelijk beleid beter afstemmen op de behoeften van inwoners. Deze ervaringen en adviezen gebruiken we voor het uitvoeringsprogramma ‘de Lokale Inclusie Agenda’.
inhoud
35 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
3.5 Thema 5: (Langer) zelfstandig kunnen wonen
© Louis Bolk instituut
3.5.1 Maatschappelijke opgave Om mensen (langer) zelfstandig thuis te laten wonen, is een integrale aanpak en samenwerking nodig. Het gaat dan niet alleen om ouderen, maar ook om inwoners voor wie zelfstandig wonen niet vanzelfsprekend is. Bijvoorbeeld inwoners met een beperking. Het model hieronder geeft dit weer. Dit is het model van ‘Positieve gezondheid en leefomgeving’. Voor dit thema staat de woning in de binnenste ring. Om (langer) zelfstandig te kunnen wonen, is de fysieke omgeving belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan een passende, toegankelijke woning. Ook is de sociale omgeving is belangrijk. Denk aan het sociale netwerk en de sociale basis. De inwoner, zijn sociale netwerk en (zorg) professionals zijn hier verantwoordelijk. De gemeente biedt op een aantal punten ondersteuning en hulp, onder andere vanuit de ‘Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015)’.
Van individueel naar collectief Figuur: positieve gezondheid en leefomgeving (bron: Louis Bolk instituut)
inhoud
36 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
3.5.2 Trends en ontwikkelingen Dubbele vergrijzing betekent: mensen worden steeds ouder. Maar het betekent ook dat er steeds minder vitale mensen zijn om voor mensen met een zorgvraag te zorgen. Dat mensen ouder worden komt door betere medische zorg, betere leefomstandigheden en technologie. Een deel van deze steeds ouder wordende groep heeft op een gegeven moment zorg nodig.
De vraag naar (complexe) zorg wordt groter. De medische zorg wordt beter. Hierdoor leven mensen met chronische ziekten langer, maar ‘ouderdom komt wel met gebreken’. Het aantal mensen met dementie neemt bijvoorbeeld de komende jaren toe. Om deze mensen langer thuis te laten wonen is de steun van mantelzorgers en een dementievriendelijke omgeving onontbeerlijk.
Jaar
Aantal
2023
720
2030
930
2040
1.300
2050
1.700
Figuur: verwachte aantal mensen met dementie in gemeente Nijkerk Oudere mensen en chronisch zieken hebben niet alleen lichamelijke zorg nodig, maar ook sociale hulp, psychische hulp en geestelijke verzorging. Bijvoorbeeld bij het omgaan met pijn of bij het nadenken over het levenseinde. Palliatieve zorg is soms korte tijd nodig (stervensbegeleiding), soms maanden of jaren. Palliatieve zorg krijgen mensen thuis, in een verpleeghuis of een hospice. Met hulp van zorgprofessionals, geestelijk verzorgers en goed opgeleide vrijwilligers. Figuur: bevolkingspiramide gemeente Nijkerk (bron: CBS)
37 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Door het personeelstekort in de zorg wordt de druk op mantelzorgers en informele zorg groter. De wachtlijsten voor verpleeghuizen groeien, maar er komen geen extra bedden. Lange wachtlijsten kunnen zorgen voor meer overbelasting van mantelzorgers. Het aantal crisissituaties kan toenemen. In de komende jaren neemt het aantal gebruikers van Wmo-voorzieningen in de gemeente Nijkerk naar verwachting toe.
Prognose Wmo gebruikers per jaar in gemeente Nijkerk
Bron: Wmo voorspelmodel
inhoud
38 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Huiselijk geweld is geweld dat wordt gepleegd door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer. Bijvoorbeeld door een partner, expartner, familielid of huisvriend. Het gaat om lichamelijke, seksuele en psychische vormen van geweld. Vaak is er een machtsverschil tussen pleger en slachtoffer. De mishandeling kan opzettelijk zijn, maar dat hoeft niet. Soms kunnen mensen de zorg voor hun naasten of cliënten niet meer aan. In zo’n situatie kan gedrag ontsporen met mishandeling tot gevolg. Dit staat haaks op ons streven om mensen langer zelfstandig thuis te laten wonen. Ook krijgen ouderen steeds vaker te maken met financiële uitbuiting. Doordat veel geldzaken tegenwoordig via internet gaan is het voor ouderen vaak lastig om hun eigen financiën bij te houden. In Nederland krijgt 1 op de 20 ouderen (170.000) vanaf het 65e levensjaar te maken met een vorm van ouderenmishandeling (bron: Regioplan). In Nederland zien we een groot woningtekort. Hierdoor zijn er vaak weinig mogelijkheden voor senioren en (andere) kwetsbare groepen om te verhuizen naar een passende woning. Woonzorganalyses maken duidelijk dat de vraag naar passende woonruimten zal toenemen. We moeten de komende jaren nadenken over innovatieve woonvormen. We zullen daarbij aandacht moeten hebben voor de draagkracht in de wijk en de behoeften van onze inwoners. Meer hierover staat beschreven in onze woonzorgvisie.
Op 1 januari 2015 werd de intramurale zorg afgeschaft. De langdurige geestelijke gezondheidszorg (ggz) ging over naar de Zorgverzekeringswet
inhoud
(Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Sindsdien zien we in de gemeente Nijkerk meer mensen met onbegrepen gedrag. Deze mensen moeten nu langer zelfstandig blijven wonen. Dit kan gaan om inwoners bij wie vermoedens of signalen zijn van sociaal-maatschappelijke of psychische problematiek. Het is belangrijk om overlast en onveilige situaties in de wijk te beperken of te voorkomen. Deze onveiligheid kan ontstaan bij de inwoner zelf of bij zijn of haar omgeving. Daarnaast zijn er inwoners die met begeleiding wonen (beschermd wonen). Ook hierbij zien we de trend dat voor hen steeds minder woonruimte beschikbaar is. De ontwikkelingen op het gebied van zorgen thuistechnologie gaan snel. Er komen steeds meer mogelijkheden, organisaties en inwoners raken steeds meer gewend aan het gebruik van deze technologie. Maar niet iedereen kan meegaan met de digitalisering die onze samenleving doormaakt. Voor ouderen en mensen met een beperking zijn duidelijke, begrijpelijke informatie en digitale vaardigheden nog steeds cruciaal om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Ook voor sommige werkenden gaan
39 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
de digitale ontwikkelingen te snel. Het gaat hier om een grote groep mensen. De vraag ‘hoe zorgen we voor een inclusieve samenleving’ wordt door digitalisering extra actueel (bron: SER).
3.5.3 Wat willen we bereiken?
Strategische doelen: 1. Meer oudere inwoners en inwoners met een beperking kunnen in hun vertrouwde omgeving blijven wonen. 2. Inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben, ervaren meer regie over hun leven
Rol van de gemeente Als we een wettelijk taak hebben dan voeren we die uit. Bij dit thema zijn dat vooral taken vanuit de Wmo 2015. Het uitgangspunt daarbij is om zoveel mogelijk het netwerk van de inwoner in te zetten. Ook zoeken we naar manieren om de samenleving in te zetten bij de hulp en ondersteuning om zelfstandig thuis te kunnen wonen. Voor het behalen van de doelstellingen zijn we ook afhankelijk van het landelijke beleid, trends en ontwikkelingen.
inhoud
3.5.4 Hoe willen we dit bereiken? Inwoners kunnen – welke leeftijd of beperking zij ook hebben – zoveel mogelijk in hun vertrouwde omgeving blijven wonen. Als gemeente Nijkerk willen we dat onze inwoners, ongeacht hun leeftijd of eventuele beperkingen, zoveel mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Hiervoor stellen we een Woonzorgvisie op. Hierin staan passende woonvormen centraal. We werken samen met woningcorporaties en andere partners om te voldoen aan de toenemende vraag naar passende woningen. We streven naar een divers aanbod dat aansluit op de behoeften van onze inwoners. Er zijn inwoners die beschermd wonen of begeleiding nodig hebben om thuis te kunnen wonen. Deze inwoners ondersteunen we om zoveel mogelijk om op eigen kracht mee te doen in de samenleving. Hiervoor moeten ze een veilige en stabiele woonomgeving hebben. We vinden het belangrijk dat buurtbewoners elkaar ontmoeten. Dat willen we ondersteunen. Verschillende partijen werken in verschillende rollen aan zorgzame gemeenschappen. We willen ervoor zorgen dat alle inwoners, ongeacht hun leeftijd of beperking, een plek vinden waar ze zich thuis en veilig voelen. Waar ze de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Samen bouwen we aan een inclusieve en zorgzame gemeenschap in de gemeente Nijkerk.
40 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Inwoners houden zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven Zowel ouderen als laaggeletterden hebben vaak moeite met het digitaal regelen van zaken, zoals zorgdiensten of het begrijpen van zorginformatie. Door taalvaardigheden en digitale vaardigheden te versterken zijn inwoners beter in staat om de ondersteuning te vinden die ze nodig hebben. Hierdoor kunnen ze langer zelfstandig blijven wonen. De ondersteuning vanuit de Wmo is er voor inwoners die het écht nodig hebben. Samen met hen kijken we eerst naar wat mogelijk is binnen hun eigen omgeving en de sociale basis. Als deze ondersteuning niet toereikend is, bieden wij passende hulp vanuit de Wmo. We bereiden ons voor op een toename van het aantal aanvragen en de complexiteit van de hulpvragen. Hiervoor moeten zorg, welzijn en preventie nauwer samenwerken, zowel binnen onze gemeente als met externe partners.
inhoud
Als gemeente Nijkerk blijven we ontwikkelen op hulp en ondersteuning. De nadruk ligt op informele zorg, zoals mantelzorg en ondersteuning vanuit het eigen netwerk. Mantelzorgers spelen een onmisbare rol in de ondersteuning van onze inwoners. Daarom ondersteunen we hen actief. Belangrijk hier is het bieden van respijtzorg. Dit betekent dat de zorg tijdelijk volledig wordt overgenomen door vrijwilligers of professionals. De mantelzorger heeft dan even een adempauze. Een specifieke vorm hiervan is logeerzorg. Als de informele hulp niet voldoende is, zetten we beroepskrachten in. Dit doen we in samenwerking met zorgaanbieders, zorgverzekeraars en andere partners. Daarbij zorgen we voor continuïteit van zorg. Hierbij hebben we extra aandacht voor de overgang van jeugd naar volwassenheid. Omdat deze overgang door de grenzen van wetten heen loopt, is het belangrijk dat ons beleid aansluit bij de specifieke behoeften van deze groep en hen goed begeleidt naar volwassenheid. We vinden het belangrijk dat ook in de laatste levensfase inwoners zelf de regie houden. Bijvoorbeeld bij het omgaan met pijn of bij nadenken over het levenseinde. Inwoners kunnen terecht bij een onafhankelijke cliëntondersteuner, bijvoorbeeld als ze hulp nodig hebben maar niet weten waar ze moeten beginnen. Of als zij vastlopen bij het regelen van de ondersteuning die ze nodig hebben.
We werken aan een betere organisatie en vindbaarheid van deze onafhankelijke cliëntondersteuning. De bedoeling is dat deze ondersteuning laagdrempelig en toegankelijk is.
41 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Veiligheid in de thuissituatie is een belangrijk speerpunt. We zetten ons in om huiselijk geweld, kindermishandeling en verwaarlozing te voorkomen, te signaleren en te stoppen. Ook bieden we nazorg als huiselijk geweld heeft plaatsgevonden. Om dit duurzaam aan te pakken, is een integrale samenwerking nodig binnen het veiligheids- en sociaal domein. We verstevigen bijvoorbeeld de Lokale Alliantie waarin private en publieke organisaties samenwerken om financiële uitbuiting te voorkomen. We zien dat (dreigende) dak- en thuisloosheid toeneemt in Nederland. In Nijkerk zien we meer situaties van dreigende dakloosheid die te maken hadden met (huur) schuld of door problemen op verschillende leefgebieden. Bijvoorbeeld door verslaving, psychische problemen, werkloosheid en schulden. Door samen te werken met ketenpartners
inhoud
kunnen we in veel gevallen dakloosheid voorkomen of alternatieven bieden. Op dit gebied werken we nauw samen met de centrumgemeente Amersfoort. De gemeente Amersfoort is verantwoordelijk voor de maatschappelijke opvang in de regio. Samen met de regio gaan we meer aandacht besteden aan het beter in kaart brengen van deze groepen, onder andere door in gesprek te gaan met ketenpartners. We sluiten aan bij het Nationaal Actieplan Dakloosheid en de regionale samenwerking tussen gemeenten, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties.
42 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
3.6 Thema 6 Voorkomen is beter dan genezen 3.5.1 Maatschappelijke opgave Gezondheid is erg belangrijk om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Daarom willen we dat onze inwoners opgroeien in een kansrijke omgeving en gezond zijn. We willen dat ze kunnen werken, leren en actief mee kunnen doen. Ben je gezond? Dan voel je je goed, zowel lichamelijk als mentaal. Het welzijn van onze inwoners staat altijd op de eerste plaats. Minder gezondheidsverschillen tussen mensen zorgt bijvoorbeeld voor meer mensen die kunnen werken en minder mensen die afhankelijk zijn van hulp of voorzieningen. Dit is goed voor onze inwoners én voor de economie. Sport en bewegen zijn essentieel voor een gezonde samenleving. Het zorgt voor een betere gezondheid, maar voorkomt ook eenzaamheid. Het maakt mensen fysiek en mentaal sterker. Sportverenigingen spelen hierbij een belangrijke rol. Ze zijn meer dan alleen plekken om te sporten – ze brengen mensen samen en versterken de sociale basis in onze gemeente. Preventie vraagt tijd en geduld. Het is niet iets dat snel resultaat geeft, preventie is iets voor de lange termijn. Preventie is een belangrijk thema en speelt een grote rol bij de andere onderwerpen in dit plan. Hierover lees je meer in: Gezondheid in (en voor) alle beleidsterreinen (Health in (and for) all Policies.)
inhoud
3.6.2 Trends en ontwikkelingen In de gemeente Nijkerk heeft ongeveer de helft van de inwoners overgewicht en beweegt niet genoeg. Ongeveer 15,5% van de inwoners rookt. Dat is iets minder dan gemiddeld in Nederland. Van de jongeren van 15 jaar en ouder heeft een derde in de afgelopen vier weken alcohol gedronken. Ook is een derde van deze jongeren in die periode dronken of aangeschoten geweest. Bijna de helft van de ouders keurt dit gedrag niet af. Daarnaast heeft in de afgelopen vier weken 1 op de 8 jongeren hasj of wiet gebruikt, 3% heeft andere drugs geprobeerd. Dit gaat soms gepaard met overlast, zoals hangjeugd en drugsafval. Verder voelt 40% van de inwoners zich weleens eenzaam. Ongeveer 16% heeft psychische klachten, en 18% ervaart veel stress. Daarnaast hebben sommige inwoners problemen op het gebied van werk, financiën, relaties en gezondheid. Steun op deze terreinen kan hen helpen.
3.6.3 Wat willen we bereiken?
Strategisch doel: Meer inwoners hebben een gezond gewicht en zijn fysiek en mentaal gezond.
43 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Rol van de gemeente De gemeente Nijkerk wil dat inwoners gezond kunnen leven. Gezondheid is belangrijk om mee te doen in de samenleving. Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen gezondheid. Maar als er belemmeringen zijn die gezond leven in de weg staan, willen we die als gemeente wegnemen. Uiteraard voor zover dat binnen ons vermogen ligt. Onze inzet is gericht op het geven van duidelijke informatie, we willen sporten en bewegen mogelijk maken en zorgen voor sportvoorzieningen dichtbij huis. Ook zorgt de gemeente voor een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, die actieve en duurzame mobiliteit stimuleert. Ook ontmoeten en ontspannen hoort hierbij. En de gemeente biedt ondersteuning aan mensen met overgewicht, stress of andere gezondheidsproblemen. Hierin werkt de gemeente nauw samen met inwoners en organisaties. Het streven is om te komen tot een leefomgeving waarin gezond leven steeds meer gewoon wordt.
inhoud
vooral bij kinderen en jongeren. We willen een omgeving creëren waarin gezonde keuzes gemakkelijker worden. Gezonde voeding en voldoende beweging moeten vanzelfsprekende onderdelen worden van het dagelijks leven. We stimuleren ook volwassenen en ouderen om meer te bewegen. Hierbij hebben we speciale aandacht voor mensen met een beperking, chronisch zieken en mensen met leefstijlgerelateerde aandoeningen. We streven naar een inclusief beweegaanbod, waarbij iedereen zich welkom voelt en mee kan doen.
3.6.4 Hoe willen we dit bereiken?
We investeren in toegankelijke sportvoorzieningen dichtbij huis. We behouden de bestaande faciliteiten en breiden waar nodig uit. Op deze manier maken we sport en beweging tot een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven en bouwen we aan een actieve, gezonde gemeente. De gemeente blijft deze verenigingen ondersteunen, zodat ze hun activiteiten kunnen voortzetten en kunnen bijdragen aan verbinding en kansen voor iedereen.
Om ervoor te zorgen dat kleine problemen niet groter worden, is voorkomen beter dan genezen. Dit noemen we preventie. Als we voorkomen dat mensen ziek worden, hebben ze minder zorg nodig. Een gezonde leefstijl is belangrijk voor de gezondheid en helpt ziekten voorkomen. Daarom bevorderen we gezonde gewoonten en geven we voorlichting over bewegen, gezond eten en het vermijden van ongezonde gewoonten, zoals roken, alcohol en drugs.
We willen dat iedereen, jong en oud, zich bewust is van de voordelen van gezond leven en tijdig stappen zet om hun gezondheid te verbeteren. Dit doen we samen met partners. Ook landelijke en regionale acties, zoals Stoptober, helpen ons hierbij. De gemeente helpt om gezonde keuzes gemakkelijker te maken, maar iedereen is en blijft verantwoordelijk voor zijn eigen gezondheid.
Overgewicht vergroot het risico op ziekten, zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Daarom richten we ons op het verminderen van overgewicht,
Ons gezondheidsbeleid is breed. Soms richten we ons op alle inwoners, soms op specifieke groepen of buurten. We ondersteunen risicogroepen en
44 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
zorgen ervoor dat iedereen, van jong tot oud, hulp kan krijgen als dat nodig is. Tegelijkertijd stimuleren we mensen om zelf gezond te leven, te wonen en te werken. We gebruiken hierbij het idee van Positieve Gezondheid: kijken naar wat wél goed gaat en hoe dat versterkt kan worden. Mentale gezondheid verandert door het leven heen en wordt door veel factoren beïnvloed. De komende vijf jaar richten we ons op het versterken van de mentale veerkracht van onze inwoners. We willen psychische problemen vroeg signaleren en voorkomen. We werken samen met partners om zorg te bieden die nodig is, bijvoorbeeld via de ‘Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (WvGGZ)’. Ook willen we meer begrip kweken voor mensen met psychische kwetsbaarheden, zoals depressie en eenzaamheid. We maken het gesprek hierover gemakkelijker en bieden ondersteuning via voorzieningen, zoals het Welkomhuis. We geven hiermee ook uitvoering aan de ‘Wet integrale suïcidepreventie’. Een groene omgeving helpt om gezond te blijven. Groen vermindert stress en stimuleert beweging. Daarom zorgen we voor veilige en duurzame wijken met ruimte om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Ook werken we aan minder luchtvervuiling en geluidsoverlast. Deze plannen zijn opgenomen in onze Omgevingsvisie en werken we verder uit in het omgevingsplan en bijbehorende programma’s.
Kunst en cultuur zijn onmisbaar in een levendige, inclusieve en veerkrachtige gemeente. Cultuur raakt je en prikkelt de verbeelding. Cultuur brengt mensen samen, verbindt generaties, helpt tegen bestrijden
inhoud
van eenzaamheid en bevordert de gezondheid. Het biedt ontspanning, biedt zingeving, stimuleert creativiteit en draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling. Een sterk cultureel aanbod maakt onze gemeente aantrekkelijker, versterkt de lokale economie, stimuleert innovatie en draagt bij aan onze identiteit. Samen met culturele organisaties zorgen we voor een breed aanbod, zoals muziek, toneel, urban kunst en erfgoed. We zetten cultuur in om sociale uitdagingen aan te pakken, zoals eenzaamheid en psychische klachten. Cultuur wordt ook een middel om verbinding te leggen tussen zorg, onderwijs en andere sectoren. Daarnaast investeren we in cultuureducatie, zodat jongeren al vroeg kennismaken met kunst en cultuur. Ook stimuleren we innovatieve samenwerkingen en ondersteunen we culturele organisaties om hun bereik te vergroten. Zo blijft cultuur toegankelijk en relevant voor iedereen, van jong tot oud. We willen dat basiszorg voor iedereen toegankelijk blijft. Daarom werken we samen met partners, bedrijven en verenigingen om een stevig zorgnetwerk op te bouwen. Dit netwerk biedt inwoners hulp bij dagelijkse activiteiten en zorgt ervoor dat zij gebruik kunnen maken van gezondheidszorg. Samen met de GGD verhogen we de vaccinatiegraad en signaleren we vroegtijdig gezondheidsrisico’s. Zo verbeteren we de gezondheid van onze inwoners en houden we de kwaliteit van onze basiszorg hoog.
45 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
4. Sociaal Team gemeente Nijkerk
inhoud
46 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
inhoud
4.1 Inleiding
4.2 Omschrijving begrippen
Gemeenten zijn vanuit wet- en regelgeving verantwoordelijk voor de toegang tot zorg en ondersteuning in het sociaal domein. Kortom, we zijn een organisatie met een maatschappelijk opdracht. De waarde van een goede toegangsfunctie wordt hierbij regelmatig benadrukt, onder andere in de verschillende (landelijke) trajecten die de toegang tot zorg en ondersteuning willen optimaliseren. De beweging naar een goed toegeruste toegangsfunctie en stevige lokale teams wordt daarbij gezien als sleutel om zorg en ondersteuning beter te organiseren. Het perspectief van de inwoner staat daarbij centraal 3.
Toegangsfunctie De toegangsfunctie gaat over de manier waarop inwoners contact kunnen zoeken als zij een vraag willen stellen over ondersteuning of hulp. Of als ze willen weten welke hulp of zorg voor hen beschikbaar is en hoe ze dat dan moeten regelen. De gemeente Nijkerk heeft de wettelijke verantwoordelijkheid deze toegang tot het sociaal domein goed te regelen4.
Om de doelstelling in het voorliggende beleidsplan en onze wettelijke taken op een adequate manier uit te voeren zijn een stevige en goed toegeruste toegangsfunctie en stevige lokale teams essentieel en gezien als sleutel om zorg en ondersteuning beter te organiseren, waarbij het perspectief van de inwoner centraal staat[1].Dit betekent dat de lokale teams veel vragen zelfstandig kunnen oppakken en waar nodig extra ondersteuning bijschakelen. Voorafgaand wordt er kritisch gekeken naar het voorliggend aanbod en naar het aanbod dat door de gemeente Nijkerk wordt ingekocht (inkoopbeleid).
3 Richtinggevend Kader Toegang Lokale Teams opgesteld door de VNG. 4 Idem
Sociaal Team gemeente Nijkerk Het Sociaal Team gemeente Nijkerk is een team dat integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend werkt. Het gaat dan om de ondersteuning en dienstverlening die een gemeente biedt aan haar inwoners in het kader van de sociaaldomeinwetten. Denk bijvoorbeeld aan de Jeugdzorg, WMO en Participatiewet. Het Sociaal Team is aanwezig in de wijk en zet in op samenzorg vóór formele zorg. Belangrijk hierbij is om de kennis en ervaring van professionals goed te benutten. Zij vormen de basishulp, voordat geïndiceerde hulp wordt ingezet. We sturen daarbij ook op intensiteit en looptijd, zodat we meer grip krijgen op de kosten. We werken daarom zoveel mogelijk collectief. Het werkt systeem- en contextgericht en normaliserend. Vanuit onder meer de ‘Hervormingsagenda Jeugd’ en het ‘Regionaal Veiligheidsteam’ worden aan het Sociaal Team kwaliteitseisen gesteld. Doorlopend toetsen we of het team daaraan voldoet.
47 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
De toegangsfunctie en het Sociaal Team overlappen elkaar maar zijn niet altijd hetzelfde. Inwoners wenden zich op verschillende manieren tot de gemeente. De consulenten in het Sociaal Team bepalen in hoeverre het team zelf ondersteuning kan bieden of dat aanvullende of andere hulp nodig is. ‘Toegang’ is daarmee geen eenmalige toegangspoort, maar een cyclisch doorlopend proces. De consulenten bieden zelf hulp en zijn ook de ‘toegang’ tot beschikbare hulp.
4.3 Het Sociaal Team is dichtbij We werken vanuit een eenvoudig systeem, met de inwoner als uitgangspunt. De gemeente Nijkerk zorgt ervoor dat inwoners zo min mogelijk last hebben van achterliggende procedures, afstemming of vragen op de achtergrond wie de zorg betaalt. Bij financiering van zorg speelt niet alleen de gemeente een rol, maar bijvoorbeeld ook de WLZ en de zorgverzekeringswet. Voor lastige en complexe vraagstukken maken we gebruik van de methodiek Doorbraakmethode. We werken aan een sterke relatie met de sociale- en pedagogische basis. Consulenten van het Sociaal Team hebben een gedegen en actuele kennis van de sociale basis. Ze kennen en benutten de sociale basis als ze hulpvragen beantwoorden, ook omdat hulp die aansluit bij de leefwereld van mensen vaak passender en duurzamer is. We zijn laagdrempelig. We bedoelen daarmee: dichtbij, vindbaar, zichtbaar, toegankelijk benaderbaar voor inwoners. Het Sociaal Team is laagdrempelig en waar mogelijk fysiek dichtbij onze
inhoud
inwoners georganiseerd. Met het oog hierop werkt het Sociaal Team ‘outreachend’, legt het team verbindingen met netwerken en partners rondom inwoners en is zoveel mogelijk aanwezig waar de doelgroep is. De laagdrempeligheid komt ook tot uiting in het contact met inwoners. Dit contact moet in alles vertrouwen en betrouwbaarheid uitstralen. Mensen moeten zich uitgenodigd voelen hun verhaal te delen in het besef dat hun vragen zorgvuldig en deskundig worden behandeld. We ontwikkelen toegankelijke digitale toepassingen. Denk hierbij aan digitale mogelijkheden om vragen te stellen en contact te leggen, maar ook als hulpmiddel bij de hulpverlening zelf (hybride vormen).
4.4 We werken integraal We kijken met een brede blik en maken een brede analyse. We werken systeem- en contextgericht. Laagdrempelig contact tussen inwoners en de gemeente helpt bij een open gesprek over achterliggende problematiek bij een hulpvraag. We werken op verschillende thema’s gericht samen met huisartsen en paramedici. Consulenten beschikken over een goede mix van vaardigheden, zoals een sociaal-communicatieve houding, inlevingsvermogen en inhoudelijke kennis. We bieden waar mogelijk zelf (basis)hulp en zijn zo lang als nodig en zo kort als mogelijk vertrouwd aanspreekpunt. De (basis)hulp kan zowel licht als intensief zijn en zowel kort als langdurig. We noemen dit actieve regie en waakvlamcontact. Voor deze (basis)hulp is in beginsel geen indicatie nodig. De hulp is dus ‘vrij toegankelijk’.
48 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
De relatie tussen het Sociaal Team en specialistische expertise is wederkerig. Het team weet de specialisten makkelijk te vinden en is op zijn beurt goed benaderbaar als specialistische zorgaanbieders een andere of bredere aanpak willen bespreken. Binnen de gemeente werken we integraal en versterken de verbinding tussen sociaal team, beleid en kwaliteit. We streven naar soepelere overgangen in de levensloop. Levensgebeurtenissen kunnen van grote invloed zijn op (het welzijn van) inwoners en gezinnen. Zo besteedt het Sociaal Team lang van tevoren aandacht aan de overgang naar de formeel meerderjarige leeftijd van 18 jaar, omdat niet alle jongeren zonder hun vertrouwde hulp en begeleiding kunnen.
inhoud
4.5 We zetten de komende jaren in op: • We geloven in de kracht van (samen)werken met informele steungevers. We ervaren5 dat dit vernieuwde mogelijkheden en oplossingen kan opleveren. • De consulenten van het Sociaal Team zijn belangrijke oren en ogen van wat er in de wijk of gemeente speelt. • Er vindt tijdig en geregeld evaluatie plaats of de ingezette hulp helpend en passend is. • We investeren in goede samenwerking en richten ons op een sluitende ketenaanpak. • We bieden aan de voorkant gerichte hulp door in te zetten op een brede triage.
Sociaal Team
5 Uit onderzoek blijkt dat veel kinderen uit een gezin met problemen het redden als er tenminste één vertrouwde persoon is die hen steunt.
49 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Bijlagen
inhoud
50 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
inhoud
Bijlage 1 Monitoring en evaluatie We willen de effecten van het Overkoepelend Beleidsplan natuurlijk meten. Ook willen we zicht hebben op de ontwikkelingen in het sociaal domein, zodat we ons beleid hierop kunnen aanpassen. We maken daarbij gebruik van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens. De kwalitatieve gegevens zijn voor ons belangrijk, omdat we het verhaal achter de cijfers willen weten. Deze manier van monitoren is nieuw voor de gemeente Nijkerk. We starten er deze beleidsperiode mee. We sluiten zoveel mogelijk aan bij het monitoren dat we op andere beleidsterreinen al doen en op indicatoren die er al zijn. Hiermee benutten we gegevens die al beschikbaar zijn en voorkomen we extra administratieve lasten voor onze partners en onszelf. Voor de kwalitatieve gegevens hebben we als bronnen: • (jaar)verslagen; • rapportages; • gesprekken met onze (gesubsidieerde) partners; • bijeenkomsten met ketenpartners en Sociaal Domein Raad; • gesprekken met ervaringsdeskundigen en inwoners.
Voor kwantitatieve gegevens gebruiken we bestaande bronnen zoals: • de gezondheidsmonitor van de GGD; • gegevens van het CBS; • de raadsmonitor; • cliëntervaringsonderzoeken voor Wmo, participatie en jeugdhulp. Als er geen cijfers of bronnen beschikbaar zijn, kijken we of ze experimenteel beschikbaar kunnen komen. Startpunt is de huidige situatie. Deze brengen we in beeld aan de hand van strategische doelen. Deze worden in de uitvoeringsprogramma’s in werking gezet via doelstellingen en prestatie-indicatoren. Vervolgens meten we deze doelstellingen en prestatie-indicatoren. Dit doen we meestal jaarlijks. Dit is afhankelijk van het aantal meetmomenten van de bron. De doelstellingen worden ook opgenomen in het meerjarenprogramma. De uitkomsten worden gebundeld en gebruikt voor: • bespreking met verantwoordelijk bestuurders, mogelijk gevolgd door bijstelling; • verantwoording aan de raad via de reguliere P&C-cyclus; • bespreking met partners.
51 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
inhoud
Bijlage 2 Beschrijving participatieproces Het maken van het overkoepelend beleidsplan Sociaal Domein startte met het benoemen en kiezen van de thema’s waaraan wij de komende vier jaar extra aandacht willen geven. In deze fase hebben we deze thema’s ook van inhoud voorzien. Hierbij was de input van inwoners, collega’s en samenwerkingspartners gewenst en vaak ook noodzakelijk. Vanuit hun diverse rollen zijn zij direct betrokken bij de uitvoering van de dienst- en hulpverlening. Inwoners weten bij uitstek wat er speelt. De inwoners hebben we er op twee manieren bij betrokken. Eerst via een enquête over de te kiezen thema’s. Daarna via een aantal groepsgesprekken waarin we samen de thema’s inhoudelijk hebben uitgewerkt. De bestuurders van Nijkerk hebben op basis hiervan een initiële lijst van 14 thema’s opgesteld. Vervolgens hebben we de vraag voorgelegd om van de lijst zes thema’s te kiezen die naar hun mening binnen het nieuwe beleidskader extra aandacht moeten krijgen. Als inwoners vonden dat er nog thema’s ontbraken, kon iedere inwoner alsnog drie thema’s toevoegen en die meenemen in hun keuze van zes. Omdat de extra aangedragen thema’s niet vaak genoeg zijn genoemd, zijn zij niet terug te vinden in de ‘top zes’ van thema’s die door inwoners zijn ingebracht. Wel kunnen we de meeste aangedragen thema’s meenemen onder de noemer van de initiële thema’s.
Ook met een groep jongeren (12-17 jaar) zijn we in gesprek gegaan over de thema’s die zij belangrijk vonden. De thema’s die deze jongeren noemen, komen veelal terug in onderwerpen als:
• veiligheid; • zinvolle dagbesteding; • inclusieve samenleving; • vroegtijdig de school verlaten; • spijbelen; • zingeving; • inrichting leefomgeving; • preventie van bijvoorbeeld middelengebruik. Deze onderwerpen vallen voor het overgrote deel onder de gekozen thema’s. Een enquête over themakeuze onder onze samenwerkingspartners leverde ongeveer 80 reacties op. Ook de interne organisatie is gevraagd thema’s te kiezen. De definitieve thema’s vormen een representatieve afspiegeling van de uitkomsten van de drie enquêtes. • bestaanszekerheid; • kansrijk opgroeien, kansrijk ontwikkelen; • stevige Sociale Basis; • gelijke kansen en respect voor iedereen in onze samenleving; • langer zelfstandig kunnen wonen; • voorkomen is beter dan genezen.
52 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
inhoud
Bijlage 3 Definities in het sociaal domein B1-leesniveau Het taalniveau waarbij iemand eenvoudige teksten kan begrijpen en kan schrijven over bekende onderwerpen. Basiszorg De belangrijkste gezondheidszorg die voor iedereen toegankelijk moet zijn, zoals huisartsenzorg. Beschermd wonen Woonvormen voor mensen die door psychische of sociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen en veel begeleiding nodig hebben. Curatieve zorg Zorg die gericht is op het genezen van ziekten en aandoeningen. Cyclisch doorlopend proces Een proces dat steeds opnieuw wordt herhaald, zoals plan-do-check-act (PDCA).
Decentralisaties Het overdragen van taken van de overheid naar gemeenten.
Inclusie Ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen, waarbij het niet uitmaakt wie je bent.
Doorbraakmethode Een methode om snel en effectief verbeteringen door te voeren in organisaties of processen.
Institutionele sociale basis De structuren en voorzieningen die door formele instanties worden aangeboden binnen de sociale basis.
Gemedicaliseerd Het proces waarbij medicijnen worden voorgeschreven aan mensen als ze ziek zijn, terwijl er misschien ook andere problemen zijn die deze medicijnen niet oplossen.
Intramurale zorg Zorg die wordt verleend binnen een instelling, zoals een ziekenhuis of verpleeghuis.
Health in all policies Een aanpak waarbij gezondheid wordt meegenomen in alle beleidsgebieden om de volksgezondheid te verbeteren. Hybride hulpverlening Gepersonaliseerd maatwerk en een mix van digitaal en fysiek aangeboden hulpverlening.
Laaggeletterdheid Met laaggeletterdheid bedoelen we dat iemand moeite heeft met lezen, schrijven en/ of rekenen. Hierdoor is het lastig is om volledig mee te doen in de samenleving. Lokale Educatieve Agenda (LEA) Samenwerking tussen gemeenten en scholen om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.
inhoud
53 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Normaliseren Ervoor zorgen dat bepaalde praktijken of ideeën worden geaccepteerd en meegenomen in het dagelijks leven, zodat ze als gewoon worden gezien.
Paramedici Zorgprofessionals die ondersteunende medische diensten verlenen om de gezondheid van patiënten op peil te houden, zoals fysiotherapeuten en logopedisten.
Onafhankelijke cliëntondersteuner Een (professionele) ondersteuner die cliënten helpt bij het maken van keuzes en het regelen van zorg en ondersteuning, zonder belangenverstrengeling.
Positieve gezondheid Een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte maar een betekenisvol leven centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de ziekte zelf of de beperkingen die deze ziekte met zich meebrengt.
Onbegrepen gedrag Gedrag dat moeilijk te begrijpen of te verklaren is, vaak bij mensen met dementie of psychische aandoeningen. Outreachend Actief op zoek gaan naar mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben in plaats van wachten tot zij zelf hulp zoeken. Palliatieve zorg Zorg die gericht is op het verlichten van lijden en het verbeteren van de kwaliteit van leven voor mensen met een ongeneeslijke ziekte of mensen die niet meer genezen.
Respijtzorg Tijdelijke zorg die mantelzorgers ontlast door de zorg voor een korte periode over te nemen. Samenzorg Gezamenlijke zorgverlening waarbij verschillende zorgverleners en mantelzorgers samenwerken om de best mogelijke zorg te bieden. Belangrijk uitgangspunt hierbij is hoe inwoners elkaar binnen een buurt, familie of gemeenschap kunnen ondersteunen.
Sociaal-communicatieve houding Een benadering waarbij communicatie en sociale interactie centraal staan in de zorgverlening. Sociale basisinfrastructuur Vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen die gericht zijn op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, op ontplooien en ontspannen, zodat mensen kunnen samenleven en meedoen. Sociale cohesie De mate van verbondenheid en solidariteit tussen mensen in een samenleving. Sportakkoord Een overeenkomst tussen verschillende partijen om sport en bewegen te bevorderen en toegankelijk te maken voor iedereen. Systeem- en contextgericht Een benadering waarbij rekening wordt gehouden met de bredere context en systemen waarin een persoon of probleem zich bevindt. De familie of het gezin kan zo’n ‘systeem’ zijn.
54 | O V E R K O E P E L E N D B E L E I D S P L A N S O C I A A L D O M E I N G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 5 – 2 0 4 0
Thuistechnologie Technologieën die mensen thuis ondersteunen bij het zelfstandig wonen, zoals zorgrobots. Triage Het proces van het beoordelen van de ernst van de hulpvraag of aandoening van een patiënt en op basis daarvan bepalen wie als eerste hulp nodig heeft. Urban Kunst Urban Kunst of Urban Art is een verzamelnaam voor kunstuitingen die deel uitmaken van het stedelijk landschap. Ze zijn soms legaal en soms illegaal aangebracht.
Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Onderwijsprogramma’s voor jonge kinderen om hun ontwikkeling te stimuleren en achterstanden te voorkomen. Woonmilieu De verschillende soorten woonomgevingen, zoals stedelijk, landelijk of buitenwijken, en de kenmerken die deze omgevingen bepalen.
inhoud
Overkoepelend beleidsplan Sociaal Domein gemeente Nijkerk 2025 – 2040 • Maart 2025