CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-047 Bijlage 3a - Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef (toelichting)

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef (2024-047)18.984 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Gemeente Nijkerk

Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef Toelichting, regels en analoge verbeelding

Oktober 2023

Kenmerk 0267-65-T01 Projectnummer 0267-65

Toelichting

Inhoudsopgave 1.

Inleiding 1 1.1. Aanleiding 1 1.2. Ligging plangebied 2 1.3. Geldende bestemmingsplannen 2 1.3.1. Bestemmingsplannen Binnenstad Nijkerk 2018 en Binnenstad Nijkerk 2018, veegplan 1 2 1.3.2. Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn 3 1.4. Leeswijzer 4

2.

Beleidskader 2.1. Rijksbeleid 2.1.1. Nationale Omgevingsvisie 2.1.2. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening 2.1.3. Watertoets (2001, wettelijk verplicht sinds 2003) 2.2. Provinciaal beleid 2.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland 2.2.2. Omgevingsverordening Gelderland 2.3. Gemeentelijk beleid 2.3.1. Omgevingsvisie 2040 2.3.2. Welstandsnota 2014 2.3.3. Beeldkwaliteitsplan Nijkerk Binnenstad 2.3.4. Archeologische beleidskaart

5 5 5 6 6 7 7 7 8 8 9 11 14

3.

Planbeschrijving 3.1. Geschiedenis 3.2. Bestaande situatie 3.3. Ruimtelijke beschrijving van het plan 3.3.1. Algemeen 3.3.2. Stedenbouwkundig plan 3.3.3. Programmatische beschrijving van het plan 3.3.4. Verkeer en parkeren 3.3.5. Water - en Groenstructuur 3.3.6. Duurzaamheid 3.4. Ladder voor duurzame verstedelijking

15 15 16 18 18 19 21 22 23 23 23

4.

Randvoorwaarden 4.1. Waterhuishouding 4.1.1. Algemeen 4.1.2. Hoogteligging 4.1.3. Grondwater 4.1.4. Oppervlaktewater

29 29 29 29 29 29

4.2.

4.3. 4.4.

4.5.

4.6.

4.1.5. Verhard oppervlak 4.1.6. Materiaalgebruik 4.1.7. Riolering 4.1.8. Parkeergarage Milieuaspecten 4.2.1. Bedrijven en milieuzonering 4.2.2. Geluid 4.2.3. Bodem 4.2.4. Externe veiligheid 4.2.5. Luchtkwaliteit Ecologie Verkeer en parkeren 4.4.1. Autoverkeer 4.4.2. Parkeren Cultuurhistorie 4.5.1. Archeologie 4.5.2. Monumenten Vormvrije mer-beoordeling

29 30 30 30 30 30 34 35 36 37 39 42 42 42 43 43 45 45

5.

Verklaring van de regels 5.1. Algemeen 5.2. Bestemmingsplan 5.3. Plansystematiek 5.4. Specifieke verklaring van dit bestemmingsplan

48 48 48 48 48

6.

Uitvoerbaarheid 6.1. Financiële uitvoerbaarheid 6.2. Maatschappelijke uitvoerbaarheid

51 51 51

1

1.

Inleiding

1.1.

Aanleiding Het woonzorgcentrum Sint Jozef is sterk verouderd. Daarom is een bouwplan ontwikkeld om een nieuw Sint Jozef te realiseren. Het bestaande woonzorgcentrum zal worden gesloopt en worden vervangen door een nieuw woonzorgcomplex. In dit complex is ook ruimte voor eigentijdse reguliere woningbouw. Het monumentale Zusterhuis aan de Holkerstraat zal worden gerenoveerd en als integraal onderdeel van het Nieuwe Sint Jozef ruimte bieden aan bewoning en aan een aantal andere functies. Daarnaast zal het kindcentrum Het Baken worden uitgebreid met maximaal 6 klaslokalen en 2 ruimtes voor kinderdagopvang. In het vigerende bestemmingsplan "Binnenstad Nijkerk 2018" heeft het gehele plangebied voor het nieuwe Sint Jozef een maatschappelijke bestemming. Omdat de bestaande situatie door middel van bouwvlakken op de verbeelding van dat bestemmingsplan is vastgelegd en het Nieuwe Sint Jozef deze bouwvlakken overschrijdt, is realisatie van het bouwplan niet mogelijk. Daarnaast zijn ook reguliere woningen niet mogelijk binnen de bestemming "Maatschappelijk". Tot slot worden ook de maximale bouwhoogtes uit het geldende bestemmingsplan overschreden. Het bouwplan past daarom niet binnen het vigerende bestemmingsplan. Afbeelding 1: Ligging plangebied bestemmingsplan (blauw).

Het stedenbouwkundig concept met de bijbehorende bouwplannen is verder uitgewerkt op basis van eerder vastgestelde kaders zoals de Ontwikkelingsvisie Torenstraat-Vrijheidslaan, de Visie Aantrekkelijk Nijkerk en het beeldkwaliteitsplan voor de binnenstad van Nijkerk. Met de Woningstichting Nijkerk (WSN) als initiatiefnemer en diverse stakeholders, waaronder de AOK

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

2

(Adviescommissie Omgevingskwaliteit) en de Stichting Oud Nijkerk is overlegd gevoerd over met name de (cultuur)historisch van belang zijnde planonderdelen. De ambitie is om de parkeeropgave van het Nieuwe Sint Jozef onder het zogenaamde Bouwplan Kerkplein op te lossen. Hierin kan worden voorzien als beide plannen (gelijktijdig) doorgang vinden. Het realiseren van de parkeeropgave van het nieuwe Sint Jozef onder het Bouwplan Kerkplein is, zoals het er nu voor staat, de enige manier om het beoogde Bouwplan Kerkplein te realiseren zonder groot afbreuk te doen aan de uitstraling en hoofdopzet van het Bouwplan Kerkplein. Omdat die zekerheid over het gelijktijdig realiseren niet ten tijde van de onderhavige bestemmingsplanprocedure kan worden gegeven, maakt dit bestemmingplan ook een parkeergarage in het plangebied Het Nieuwe Sint Jozef mogelijk. Van die mogelijkheid wordt alleen gebruik gemaakt indien het alsnog niet realistisch is, dat de parkeeropgave van het nieuwe Sint Jozef onder Bouwplan Kerkplein kan worden opgevangen. Het voorliggende bestemmingsplan maakt de invulling van het rood omlijnde gebied in afbeelding 1 mogelijk. Hiermee is het planologisch-juridisch kader voor de te realiseren bouwplannen gegeven. Doel van het plan is het geven van richtlijnen voor de ontwikkeling en het beheer.

In het plangebied is ook het al in 2015 gerealiseerde deel van het kindcentrum Het Baken opgenomen. Zodoende geldt bij aanvragen omgevingsvergunning voor de uitbreiding van dit kindcentrum één bestemmingsplan, namelijk dit bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef.

1.2.

Ligging plangebied Het plangebied Het Nieuwe Sint Jozef ligt aan de rand van de binnenstad van Nijkerk ten zuidwesten van de Grote Kerk. Het plangebied wordt aan de noordzijde begrensd door de Holkerstraat, aan de oostzijde door de Torenstraat en de Venestraat, aan de zuidzijde door de Groenestraat en aan de westzijde door de Huserstraat en de zijdelingse perceelgrens met de Rooms-katholieke Sint Catharina Kerk (zie afbeelding 1).

1.3.

Geldende bestemmingsplannen

1.3.1. Bestemmingsplannen Binnenstad Nijkerk 2018 en Binnenstad Nijkerk 2018, veegplan 1 Voor het plangebied vigeren de bestemmingsplannen Binnenstad Nijkerk 2018 en Binnenstad Nijkerk 2018, veegplan 1, die respectievelijk op 18 oktober 2018 en op 21 april 2021 door de gemeenteraad van Nijkerk zijn vastgesteld. Het onderhavige plangebied heeft daarin grotendeels de bestemming "Maatschappelijk" en voor twee kleine delen aan de zijde van de Torenstraat de bestemming "Verkeer" (zie afbeelding 2). De gronden met de bestemming "Maatschappelijk" zijn onder meer bestemd voor maatschappelijke voorzieningen en ondergeschikte horeca. Het huidige Sint Jozef en het zusterhuis hebben de aanduiding 'zorginstelling' en zijn medebestemd ten behoeve van een zorginstelling. Het zusterhuis heeft daarnaast de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding - gemeentelijk monument'. Dit gebouw is daardoor tevens bestemd voor het behoud, de bescherming en/of het herstel van de cultuurhistorische waarden van de bebouwing. Voor kindcentrum Het Baken is de goot- en bouwhoogte gemaximeerd op respectievelijk 10 en 13 meter. Voor de overige bebouwing geldt dat de bouwhoogte ten hoog-

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

3

ste de bouwhoogte bedraagt zoals die bestond op het tijdstip van de terinzagelegging van dit ontwerpplan. Naast de enkelbestemmingen "Maatschappelijk" en "Verkeer" heeft het plangebied de dubbelbestemmingen "Waarde - Archeologie" en "Waarde - Cultuurhistorie". In de bestemming "Waarde - Archeologie" is de aanduiding 'specifieke vorm van waarde - 9' aangegeven. De ondergrens voor archeologisch onderzoek is 50 m² en 0,5 meter. Derhalve dient archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. De voor "Waarde - Cultuurhistorie" aangewezen gronden zijn, behalve voor de daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor het behoud, de bescherming en/of het herstel van de cultuurhistorische waarden in het gebied. Hiervoor geldt een aantal specifieke bouwregels waarvan burgemeester en wethouders met een omgevingsvergunning kunnen afwijken en geldt een sloopvergunningplicht. Afbeelding 2: Fragment bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk 2018.

Omdat de bestaande situatie door middel van bouwvlakken op de verbeelding van dat bestemmingsplan is vastgelegd en het Nieuwe Sint Jozef deze bouwvlakken overschrijdt, is realisatie van het bouwplan niet mogelijk. Daarnaast zijn ook reguliere woningen niet mogelijk binnen de bestemming "Maatschappelijk". Tot slot worden ook de maximale bouwhoogtes uit het geldende bestemmingsplan overschreden. Het bouwplan past daarom niet binnen het vigerende bestemmingsplan. 1.3.2. Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn Het bestemmingsplan Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn is vastgesteld op 24 september 2020. Deze parapluherziening bevat regels over het splitsen van woningen in twee of meerdere zelfstandige of onzelfstandige wooneenheden (kamerbewoning).

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

4

In artikel 3 (Woningsplitsing ten behoeve van (on)zelfstandige woonruimten) is een algemene bouw- en gebruiksregel opgenomen, die bepaalt dat het aantal wooneenheden niet meer mag bedragen dan het aantal wooneenheden op het moment van tervisielegging van het ontwerp van deze parapluherziening. Omdat op de verbeelding de aanduiding 'overige zone – categorie 1' is aangegeven kunnen burgemeester en wethouders onder voorwaarden hiervan afwijken. In de het onderhavige plan zijn diverse begrippen met betrekking tot woningen en splitsing overgenomen uit deze parapluherziening.

1.4.

Leeswijzer Deze toelichting bestaat uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een beschrijving van het relevante rijks-, provinciale en gemeentelijke beleid opgenomen. In hoofdstuk 3 wordt een planbeschrijving gegeven. Hoofdstuk 4 gaat in op het uitgevoerde onderzoek en de randvoorwaarden van het plan. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens ingegaan op de opzet van het plan en de wijze van bestemmen. Tot slot bevat hoofdstuk 6 de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

5

2.

Beleidskader

2.1.

Rijksbeleid

2.1.1. Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2012). De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de NOVI als structuurvisie uit onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als de Nationale Omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld. In de NOVI geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI bestaat uit een visie, toelichting en uitvoeringsagenda. De combinatie van deze drie documenten zorgt voor een toetsing die leidt tot nationale strategische keuzes en gebiedsgericht maatwerk. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke prioriteiten de Rijksoverheid stelt bij de inrichting van Nederland en hoe het Rijk keuzes maakt in de uitvoering daarvan. Keuzes die samenhangen met toekomstbeelden over de fysieke leefomgeving, maatschappelijke opgaven en bijbehorende economische perspectieven.

Steeds duidelijker wordt dat de opgaven alleen goed aangepakt kunnen worden als dat in samenhang gebeurt, het ontwikkelpotentieel van heel Nederland optimaal wordt benut en gezorgd wordt voor een duurzame verbinding van alle delen van Nederland en met de landen om ons heen. Het beleid in de leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de betrokken overheden. De NOVI geeft aan waar het Rijk zich op nationale schaal aan bindt, waar het Rijk regie voert richting medeoverheden of waar het juist aan de medeoverheden is om keuzes te maken. Provincies en (samenwerkende) gemeenten zullen in hun omgevingsvisies uiting geven aan hun eigen verantwoordelijkheid en keuzes in de fysieke leefomgeving. Met de NOVI wordt in beeld gebracht waar kansen liggen. Kansen om de kwaliteit van onze leefomgeving te verbeteren. Kansen om sociale samenhang, gezondheid en economisch herstel te bevorderen en kansen om schone, veilige en duurzame technieken, die bijdragen aan de beoogde transitie naar een circulaire samenleving – stevig te verankeren in onze manier van leven en werken. Daartoe zijn 21 nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven beschreven. Die opgaven zijn in feite het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: 1.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2. Een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel 3. Sterke en gezonde steden en regio's 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

6

Voor de vier NOVI-prioriteiten geldt steeds dat zowel voor de lange als de korte termijn maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen dienen in de praktijk voortdurend op elkaar in te spelen. Bij de afweging van de belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving centraal voor zowel de boven- als de ondergrond. Ten behoeve van die afweging gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: ▪ combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; ▪ kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; ▪ afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.

Planspecifiek Vanuit de vier prioriteiten zijn een duurzame ontwikkeling (met name energievoorziening en natuurinclusief bouwen) en een sterke en gezonde stad (ouderenzorg en onderwijsvoorzieningen met een duurzaam toekomstperspectief) de belangrijkste uitgangspunten. De nieuwbouwplannen zullen aan de hedendaagse duurzaamheidseisen voldoen. Een eigentijds woonzorgcentrum in combinatie met een grand café/buurthuis draagt niet alleen bij aan de leefkwaliteit van de bewoners maar ook van direct omwonenden en andere inwoners van Nijkerk. Geen van de 21 nationale belangen heeft specifiek betrekking op de verplaatsing van een bestaande woning. De planontwikkeling is niet in strijd met de uitgangspunten van de NOVI. 2.1.2. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is eind december 2011 met uitzondering van enkele onderdelen in werking getreden. Het Barro omvat regels waar bestemmingsplannen aan moeten voldoen voor alle ruimtelijke rijksbelangen die een juridische vertaling dienen te krijgen in bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, de Ecologische Hoofdstructuur, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkeling van Rotterdam en de Waddenzee.

In het Barro zijn geen rijksbelangen genoemd die betrekking hebben op het onderhavige plangebied. 2.1.3. Watertoets (2001, wettelijk verplicht sinds 2003) De Watertoets is het hele proces van vroegtijdig informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten en een direct gevolg van de afspraken uit de Startovereenkomst "Waterbeleid 21e eeuw". Vanaf 14 fe-

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

7

bruari 2001 is afgesproken dat de Watertoets wordt toegepast. Voor het plangebied is de digitale watertoets doorlopen (zie paragraaf 4.1).

2.2.

Provinciaal beleid

2.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland vastgesteld, die op 1 maart 2019 in werking is getreden. De Omgevingsvisie beschrijft het beleid, maar heeft geen rechtstreekse doorwerking in bestemmingsplannen. In de Omgevingsverordening (zie paragraaf 2.2.2) zijn regels, waarin de ambities en doelen van deze Omgevingsvisie die doorwerking hebben, geformuleerd. Een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland staat daarbij centraal. De provincie doet dit door bij de uitoefening van haar taken de focus te leggen op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Met behulp van zeven ambities – op het terrein van energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, economisch vestigingsklimaat en op het woon- en leefklimaat – geeft de provincie hier richting aan. En door vier 'spelregels' of 'Doe-principes' –doen, laten, zelf en samen – geeft de provincie hier werking aan. Tezamen vormen zij het kader waar binnen de provincie werkt en afwegingen maakt. Voor wonen en werken geldt een regionale aanpak die gericht is op een gezonde en veilige woonomgeving, waarin mensen zich met elkaar verbonden voelen en die goed bereikbaar is en goede voorzieningen heeft.

Om Gelderland voor mensen en bedrijven aantrekkelijk te houden, is de kwaliteit van de leefomgeving van groot belang. Goed wonen hoort daarbij. Woonwensen veranderen door de tijd en met de leeftijd. Mensen worden ouder, wonen steeds langer alleen en zelfstandig, worden steeds meer energiebewust en zijn mobieler dan vroeger, waardoor ze ook meer en makkelijker verhuizen. De dynamiek op de woningmarkt is groot, ook als gevolg van ontwikkelingen in de Randstad. Het grootste deel van de woningen die we in 2050 in Gelderland nodig hebben, staat er al. Voor nieuwe ontwikkelingen geldt dat pas als er geen andere goede mogelijkheden zijn, uitbreiding aan de randen van onze steden of dorpen acceptabel is. Daarbij staat een goede balans tussen de vraag en aanbod van woningen in verschillende prijscategorieën voorop, ook voor specifieke doelgroepen. Het woningaanbod in het Nieuwe Sint Jozef is met name gericht op reguliere huurwoningen voor onder meer ouderen en woningen voor (in meer of mindere mate) zorgbehoevenden. De planontwikkeling past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. 2.2.2. Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening Gelderland die op 24 september 2014 door Provinciale Staten is vastgesteld, is op 18 oktober 2014 in werking is getreden. Op 1 februari 2022 hebben Provinciale Staten de Omgevingsverordening Gelderland voor het laatst gewijzigd vastgesteld.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

8

In de omgevingsverordening is de herijkte Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ruimtelijk vastgelegd en gaat het in Gelderland verder onder een andere naam. Voor de EHS komen twee nieuwe natuurcategorieën in de plaats: het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Gelderse Groene Ontwikkelingszone (GO). Het onderhavige plangebied maakt geen onderdeel uit van het GNN of het GO. Voor het overige bevat de omgevingsverordening geen onderwerpen die relevant zijn voor de onderhavige ontwikkeling.

2.3.

Gemeentelijk beleid

2.3.1. Omgevingsvisie 2040 Op 24 november 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie 2040 vastgesteld. Met de vaststelling van de omgevingsvisie is de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030 vervallen. In de omgevingsvisie zijn de ontwikkelingsmogelijkheden in de fysieke leefomgeving uitgewerkt. De visie omvat het hele grondgebied van de gemeente en heeft een doorkijk tot 2040. Deze omgevingsvisie is een samenhangende visie met strategische hoofdkeuzes van beleid voor de volgende zes thema's: duurzame ontwikkeling, wonen, werken, mobiliteit, voorzieningen en het landelijk gebied. De keuzes in de omgevingsvisie zijn gewogen met behulp van een drietal kernwaarden: 1. balans (duurzame ontwikkeling), 2. ontwikkelingen passend bij de maat en schaal van de gemeente' (kwaliteit voor kwantiteit), 3. verbinden. Afbeelding 3: Fragment Visiekaart Omgevingsvisie 2040.

Op de visiekaart van de omgevingsvisie ligt het plangebied in de parel: historische binnenstad Nijkerk. Het Zusterhuis heeft de aanduiding 'behoud van monumenten'. Met name ontwikkelingen in en direct aansluitend aan deze historische kern vragen een sterke sturing op samenhang en ruimtelijke kwaliteit met de bebouwing en de openbare ruimte van deze binnenstad. De stedenbouwkundige opzet van inbreidingsplannen en inrichtingsplannen voor de openbare ruimte

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

9

zijn volgend op de kwaliteiten van de binnenstad: pandsgewijs, verticaal geleed, afgedekt met kappen en uitgevoerd in natuurlijke materialen als baksteen en hardsteen. Op deze wijze wordt ernaar gestreefd oude en nieuwe kwaliteiten via openbare ruimte aan elkaar te knopen. Voor de binnenstad van Nijkerk geldt een ontwikkelperspectief met de volgende uitgangspunten: ▪ behoud en respecteren van de monumentale bebouwing en omgeving onder andere door de binnenstad in het omgevingsplan te voorzien van de status beschermd stadsgezicht; ▪ versterking van de historische bebouwingsstructuur; ▪ versterking van de waterstructuur met de Arkervaart; ▪ versterking van de groene verbinding tussen stad en land; ▪ weren van doorgaand verkeer en stimuleren fietsgebruik door aantrekkelijke fietsvoorzieningen; ▪ herontwikkeling havenkom en Stadshaven Nijkerk; ▪ ruimte bieden aan centrumfuncties; ▪ verbeteren van de detailhandelsfuncties op basis van de Detailhandelsstructuurvisie; ▪ openbare ruimte ondersteunt het monumentale karakter van de middeleeuwse kern; ▪ versterking van (fiets)parkeervoorzieningen aan de rand van de binnenstad; ▪ herontwikkeling en transformatie van bebouwing of locatie ondersteunt en versterkt het cultuurhistorische karakter.

Voor de herontwikkeling van het nieuwe Sint Jozef is met name de versterking van de historische bebouwingsstructuur van belang en het streven om herontwikkeling en transformatie van bebouwing of locatie het cultuurhistorische karakter te ondersteunen en te versterken. Een te historiserend beeld staat daarbij echter op gespannen voet met het ruimte bieden aan centrumfuncties. Om voldoende aanbod van woonruimte voor ouderen in de nabijheid van het centrum met een duurzaam karakter, dat ook nog financieel uitvoerbaar is, is een programma dat zich zou voegen binnen het monumentale karakter van de middeleeuwse kern (alleen laagbouw) niet opportuun. Door de korrelgrootte van de bebouwing, de individuele gevelopbouw in de bouwplannen wordt op perceelsniveau wel op een eigentijdse manier aangesloten op het middeleeuwse karakter. De hogere gebouwen zijn min of meer op de plek geprojecteerd waar in de huidige situatie ook de hoogbouw van Sint Jozef staat. Dit hogere gebouwvolume is zo geplaatst dat het vanuit de omliggende openbare ruimte met name in de 'tweede lijn' zichtbaar is. Dit gebouwvolume ligt ten opzichte van de gebouwdelen die direct aan de straat liggen altijd 'in de tweede lijn', waardoor deze qua volledige hoogte nooit in zijn geheel in het straatbeeld zichtbaar is.

Deze unieke positionering vraagt om een afwijkende vormgeving en verschijningsvorm en vormt een architectonische opgave van uitzonderlijke kwaliteit. De planontwikkeling voor het nieuwe Sint Jozef doet hierdoor geen afbreuk aan de uitgangspunten van het ontwikkelperspectief voor de historische binnenstad van Nijkerk. 2.3.2. Welstandsnota 2014 Met ingang van 1 januari 2014 is de nieuwe welstandsnota in werking getreden. In de welstandsnota wordt vastgelegd hoe het welstandstoezicht in de gemeente Nijkerk is geregeld. De nota geeft tevens uitgangspunten en criteria voor het welstandsoordeel.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

10

Het doel van het welstandstoezicht is om een bijdrage te leveren aan de schoonheid en de aantrekkelijkheid van de (bebouwde) omgeving. Door het opstellen van welstandsbeleid kan de gemeente in alle openheid een effectief en inzichtelijk welstandstoezicht inrichten en opdrachtgevers en ontwerpers in een vroeg stadium informeren over de criteria die bij de welstandsbeoordeling een rol spelen. In de welstandsnota wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende welstandsregimes: ▪ welstandsvrij: voor deze gebieden geldt geen beoordeling (meer) door de commissie Ruimtelijke kwaliteit; ▪ beperkt welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving (de stedenbouwkundige benadering); ▪ regulier welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving, maar ook als zelfstandig object (de architectonische benadering); ▪ bijzonder welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving, als zelfstandig object en voor wat betreft de details van het gebouw (de esthetische benadering); ▪ beeldkwaliteitsplan: voor ontwikkelingen waarbij de ruimtelijke en/of functionele structuur verandert, wordt een stedenbouwkundig plan gemaakt, waarin de nieuwe structuur wordt vastgelegd. Daarnaast is een beeldkwaliteitsplan nodig, liefst in combinatie met supervisie.

In zo'n beeldkwaliteitsplan wordt vooruitgelopen op de nieuwe structuur en aangegeven hoe de bebouwing een plaats moet krijgen in het nieuwe, stedenbouwkundig plan. Afbeelding 4: Fragment welstandskaart.

De welstandskaart geeft een overzicht waar welk welstandsregime van toepassing is. In afbeelding 4 is een fragment van de welstandskaart weergegeven. Op grond van de welstandskaart is een beeldkwaliteitsplan van toepassing. In dit geval is dat het Beeldkwaliteitsplan Binnenstad Nijkerk (juni 2016). Het Beeldkwaliteitsplan is als een onderdeel van de welstandsnota vastgesteld en vormt het formele toetsingskader voor welstandstoetsing. Hiermee is gewaarborgd dat nieuwbouw- en verbouwplannen de stedenbouwkundige kwaliteit en het historisch karakter ofwel de identiteit van de binnenstad versterken.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

11

2.3.3. Beeldkwaliteitsplan Nijkerk Binnenstad Het Beeldkwaliteitsplan Binnenstad Nijkerk is op 23 februari 2017 door de gemeenteraad van Nijkerk vastgesteld als onderdeel van de welstandsnota. Het beeldkwaliteitsplan bevat een waardering van de huidige situatie. De huidige uitbreiding van Sint Jozef wordt als voorbeeld genoemd van een architectuur die de fijnmazige structuur van Nijkerks binnenstad doorbreekt. Bovendien ontkent de vormgeving van dit gebouw zijn aanwezigheid in een historische binnenstad en is daarmee exemplarisch voor hoe het niet moet. Het beeldkwaliteitsplan draagt bij aan het versterken van de identiteit van de binnenstad, door eisen te stellen aan de vormgeving van de bebouwing en openbare ruimte. Doordat het beeldkwaliteitsplan onderdeel is van de welstandsnota is het onderdeel van het formele toetsingskader, waarmee gewaarborgd wordt dat nieuwbouw- en verbouwplannen de stedenbouwkundige kwaliteit en het historisch karakter danwel de identiteit van de binnenstad versterken. Het beeldkwaliteitsplan is naast toetsingsinstrument een bron van inspiratie voor initiatiefnemers van bouwplannen. In het beeldkwaliteitsplan zijn zowel algemene als gebiedsspecifieke criteria geformuleerd met betrekking tot de verschijningsvorm van bebouwing. Voor nieuwbouw is een aantal algemene criteria geformuleerd.

Daarbij worden de bebouwingscriteria stedelijke ruimte voor wat de gevelwanden betreft van toepassing verklaard. Dit betekent onder meer dat: ▪ er gestreefd dient te worden naar kleinschaligheid in het gevelbeeld door een individuele gevelbenadering; ▪ de plaats, afmetingen en verhoudingen van raam- en deuropeningen goed op elkaar en het gebouw afgestemd dienen te worden; ▪ bij het kleur- en materiaalgebruik gestreefd wordt naar eenheid in karakteristiek en variatie in nuance; ▪ de gekozen detaillering, materialen en kleuren het karakter van het bouwwerk ondersteunt. Voor de nieuwbouw geldt bovendien dat stijl, allure, representatie, karakter, originaliteit en identiteit van het ontwerp in overeenstemming dienen te zijn met de omvang, functie en betekenis van het gebouw op zichzelf en in relatie tot de omgeving. Elk pand heeft een duidelijke voorzijde met daarin de entree. De entree is gesitueerd aan de hiërarchisch belangrijkste stedelijke ruimte. Bij hoekpanden beoordelen of er sprake is van één of twee voorkanten. De voorgevel is relatief open, de zijgevel relatief gesloten. Door een vrij vlakke hoofdmassa in combinatie met diepe neggen ontstaat reliëf in het gevelbeeld.

Voor wat betreft de algemene criteria voor nieuwbouw met betrekking tot kleur- en materiaalgebruik gaat de voorkeur uit naar baksteen, hout, keramische pannen met bijbehorende ruwe textuur (geglazuurde pannen zijn bijvoorbeeld niet toegestaan) met daarbij gebruik van natuurlijke verfstoffen: rustig, terughoudend kleurgebruik. Het gebruik van 'goedkoop ogende' materialen zoals damwandprofielen, plaatmateriaal, vlak geprofileerde kunststof of aluminium kozijnen dient te worden voorkomen.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

12

Op de kaart met de gebiedsindeling is het plandeel aan de Holkerstraat. aangeduid als 'middeleeuwse bebouwingsstructuur'. Hiervoor zijn extra criteria opgenomen: ▪ parcellering: panden zijn niet breder dan overspanning van één of twee houten balken. Voor bijzondere bebouwing kan een uitzondering worden gemaakt; ▪ maat, schaal, ontwerp, materiaal, kleur, textuur, verschilt van naastliggend(e) pand(en); ▪ de gevelopbouw bestaat uit een driedeling: plint - middendeel - kap. Relatief hoge begane grondverdieping; ▪ gevelopeningen zijn verticaal geleed en hebben diepe neggen. Deuren en ramen zijn veelal voorzien van bovenlichten; ▪ kleinschaligheid en verticaliteit zijn kenmerkend.

Vaak zijn er 2 of 3 vensterassen; ▪ kleinschalige dakkapellen zijn toegestaan en zorgen voor fragmentatie van het dakvlak; ▪ buitenruimten op de verdiepingen dienen inpandig vormgegeven te worden (dus geen uitstekende balkons); ▪ langs de (bredere) straten en pleinen komen incidenteel stoepen voor; ▪ gevels bestaan overwegend uit metselwerk van handvorm vervaardigde bakstenen; ▪ veel aandacht voor (ambachtelijke) detailleringen in metsel- / voegwerk, geprofileerde kozijnen, dorpels, glasroeden, lateien, lijstwerk en ornamenten zoals sluitstenen, nokversieringen, sierblokken; ▪ tuinen zijn verborgen, groene, oases in de stad en ze liggen verscholen achter bebouwing, hoge (> 2 meter) tuinmuren of hoog opgaand groen (hagen). Gebruik van schuttingen, zichtbaar vanaf de openbare ruimte, zijn niet toegestaan. Erfafscheidingen dienen meeontworpen te worden met het architectonisch plan. Afbeelding 5: Fragment Beeldkwaliteitsplan Nijkerk Binnenstad

De zijde van de Groenestraat waar het Baken staat is aangeduid als 'buitenschil'. De extra criteria hiervoor zijn: ▪ in meer of mindere mate lijken panden op elkaar door seriematige bouw; ▪ architectuur volgt vaak regels en opvattingen uit een bepaalde architectuurstroming;

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

13

▪ over de gehele straat: afwisseling in panden met verticale en horizontale geledingen; ▪ overgang gevel - stedelijke ruimte is vaak duidelijk vormgegeven in de vorm van tuin en erfscheiding; ▪ gevels bestaan overwegend uit industrieel vervaardigde materialen; ▪ tuinen hebben een overwegend groen karakter. Dit groen dringt, tussen de bebouwing, door tot aan de openbare ruimte. Vanaf de openbare ruimte zichtbare hoge erfscheidingen zijn zo onopvallend mogelijk geplaatst en hebben een genuanceerde kleurstelling. Sint Jozef is aangeduid als 'dissonanten: verbeteren structuur'. Voor deze gebieden geldt dat een betere aanhechting op de omliggende stedenbouwkundige structuur gewenst is. Hiervoor geldt dat: ▪ zoveel mogelijk gesloten bouwblokken worden gecreëerd met de (belangrijkste) voorkanten gesitueerd langs de historische routes of de verkeerstechnisch belangrijkste routes die een breder profiel hebben ten opzichte van de omliggende straten; ▪ een parcellering en bebouwingsschaal wordt toegepast, die is afgeleid van de in de middeleeuwse kern gangbare breedtes en hoogtes; ▪ de architectuurstijl overwegend moderner is, waardoor het gebied als recente uitbreiding van de stad herkenbaar is en het de gelaagde opbouw van de binnenstad versterkt; ▪ geen achterkantsituaties langs de openbare ruimte worden gemaakt. Er kan ook gekozen worden voor een afzonderlijk beeldkwaliteitsplan.

In dat geval dient dit document als uitgangspunt. Het Beeldkwaliteitsplan Nijkerk Binnenstad is als inspiratiebron benut voor de stedenbouwkundige opzet en architectonische uitwerking van de woningbouwontwikkeling. Het ontwerp voor Het Nieuwe Sint Jozef bestaat visueel uit een samenstel van verschillende gebouwen en ruimten. Het complex functioneert als één geheel en de gebouwdelen zijn onderling met elkaar verbonden. Op een aantal plekken is deze verbinding op transparante wijze vormgegeven, zodat ook een relatie gelegd kan worden met de achterliggende ruimte. Daar waar de gebouwen aan de straten van de historische binnenstad staan (Torenstraat, Groenestraat en Huserstraat) alsmede het gebouwdeel aan de zijde van de Sint Catharinakerk zijn als verschillende panden afleesbaar. Het architectonisch handschrift is eigentijds, maar legt een overduidelijke en overtuigende relatie met de architectuur van de historisch bepaalde binnenstad. Daarbij wordt nadrukkelijk aandacht gegeven aan de verticaliteit van het gevelbeeld, maatverhouding van de vensterpartijen, aandacht voor een entreepartij en het toepassen van overgangselementen tussen gevel en dakvlak. Het hoger gebouwdeel, welke ten opzichte van de omliggende straten voor het overgrote deel in de 'tweede lijn' ligt heeft een eigentijds modern architectonische verschijningsvorm.

Deze is door zijn vormgeving en verschijningsvorm (mogelijk ook materiaalgebruik) in contrast met de basis van het complex. De uitwerking van dit volume vraagt om een uitzonderlijk hoge architectonische kwaliteit.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

14

De binnenruimte van het complex bestaat uit twee hoven. De verschijningsvorm van de gebouwdelen aan de noordelijke hof zijn ingetogen van aard om zo meer de aandacht te vestigen op de aanwezigheid van de belangrijke historische gebouwen, te weten het Zusterhuis en de Sint Catharinakerk. De vormgeving van de gebouwen aan de zuidelijke hof mogen een eigentijdse en moderne uitstraling krijgen. Deze hof kan als eenheid vorm krijgen, oftewel een pandsgewijs gevelbeeld geldt hier niet als uitgangspunt. 2.3.4. Archeologische beleidskaart In 2016 is de Erfgoedwet van kracht geworden. In het kader hiervan dient een gemeente ruimtelijke planvorming te toetsen op archeologische waarden. Indien potentiële archeologische waarden worden verstoord, dient hier nader onderzoek naar te worden verricht. Het belangrijkste doel is de bescherming van archeologische waarden in de bodem (in situ) omdat de bodem doorgaans de beste garantie biedt voor een goede conservering. Vooronderzoek moet duidelijk maken welke archeologische waarden verwacht kunnen worden. Wie de bodem in wil, bijvoorbeeld om te bouwen, kan verplicht worden om een archeologisch vooronderzoek te (laten) uitvoeren. De onderzoeksresultaten bepalen het verdere vervolg; een aanpassing van de bouwplannen of het opgraven van archeologische vondsten.

Er wordt uitgegaan van het basisprincipe dat de "verstoorder" betaalt voor het opgraven en het documenteren van de aangetroffen waarden als behoud in de bodem niet tot de mogelijkheden behoort. Het is verplicht om met nieuwe bestemmingsplannen rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische waarden. Ter ondersteuning van het gemeentelijk beleid ten aanzien van de archeologische monumentenzorg heeft de gemeente Nijkerk een archeologische waarden- en verwachtingskaart en een archeologische beleidskaart (vastgesteld bij raadsbesluit van 17 februari 2011) vervaardigd. De kaarten bieden inzicht in de bestaande archeologische toestand van zowel het landelijke als het bebouwde gebied van de gemeente Nijkerk. Dit inzicht is noodzakelijk voor een weloverwogen omgang met archeologie in de beleidsuitvoering. Binnen het plangebied liggen geen zones met bekende archeologische waarden, zoals bekende archeologische vindplaatsen of archeologische monumenten. Conform de Archeologische Verwachtings- en Beleidskaart liggen binnen het plangebied twee verschillende verwachtingswaarden. De voorkomende archeologische verwachtingswaarden van de archeologische beleidsadvieskaart zijn door de gemeente verdeeld in 11 verschillende (verwachtings)waarden. Voor alle gronden met een te beschermen archeologische verwachtingswaarde is de dubbelbestemming "Waarde - Archeologie" opgenomen.

Binnen deze dubbelbestemming wordt door middel van functieaanduidingen aangegeven om welke verwachtingswaarde het gaat en welke beleidsadviezen van toepassing zijn. Gelet op de ter plaatse geldende archeologische waarden is in het plangebied archeologisch onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen van 50 m² en dieper dan 50 centimeter. Omdat deze ondergrens door het bouwplan wordt overschreden is archeologisch onderzoek uitgevoerd (zie paragraaf 4.5.1).

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

15

3.

Planbeschrijving

3.1.

Geschiedenis De huidige Holkerstraat (voorheen Kolkerstraat genoemd) en de Groenestraat maken deel uit van de historische structuur. Uit een kaart uit 1609 blijkt dat hierlangs al bebouwing aanwezig was. Bij de archeologische begeleiding bij de nieuwbouw van het Baken in 2015 zijn onder meer resten van het zogenaamde Torenhuis (een 16e-eeuws stenen woonhuis met een zeshoekige toren) aangetroffen. Afbeelding 6: Kadastrale Minuutplan 1811-1832.

Op een uitsnede van het Kadastrale Minuutplan 1811-1832 is te zien dat de Kruidsteeg dwars door het plangebied loopt. Aan de noordkant van de Kruidsteeg is bebouwing aanwezig in het plangebied. Ten westen van het plangebied een Rooms-Katholieke kerk zichtbaar. Dit betreft de voorganger van de huidige Catharinakerk aan de westkant van het plangebied en is gebouwd in 1819. Een gedeelte van het perceel van de kerk ligt in het plangebied. Het Torenhuis is nog steeds aanwezig in het zuiden van het plangebied. Het overige gedeelte is in gebruik als tuin en erf. Gedurende de 19e eeuw blijft het stratenpatroon van het plangebied vrijwel gelijk. In 1856 werd hier het oude Huize Sint Jozef, vroeger het Rooms Katholieke Gesticht genoemd gebouwd dat omstreeks 1970 is gesloopt om plaats te maken voor het huidige woonzorgcentrum Huize Sint Jozef.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

16

In 1938 is in opdracht van de Zusters van De Onze Lieve Vrouwe Stichting te Amersfoort, het rusthuis gebouwd, dat nu bekend staat als het Zusterhuis. Het Zusterhuis is sinds 2005 beschermd als gemeentelijk monument. In 1954 is de huidige Catharinakerk gebouwd. Rond die tijd is ook het westelijk deel van de Kruidsteeg verdwenen en is de Huserstraat aangelegd. De huidige terreininrichting is grotendeels rond 1971 (bron: BAG-viewer) tot stand gekomen. In dat jaar is het woonzorgcentrum Sint Jozef gerealiseerd; het oude schoolgebouw van het Baken, dat in 2015 is vervangen door het huidige kindcentrum Het Baken, werd in 1970 geopend.

3.2.

Bestaande situatie Het plangebied Het Nieuwe Sint Jozef ligt aan de rand van het centrum van Nijkerk, ten zuidwesten van de Grote Kerk. In 2012 is de toren van de Grote Kerk verkozen tot mooiste kerktoren van Nederland. Het plangebied en zijn directe omgeving vormt vanouds - in het van oudsher protestantse Nijkerk - een katholieke enclave met De Rooms-katholieke kerk, de pastorie (beide net buiten het plangebied) Sint Jozef, het Zusterhuis en de katholieke basisschool Het Baken. Doordat het plangebied dicht bij het centrum langs de Torenstraat, de binnenrondweg langs het centrum ligt, is het een beeldbepalende locatie voor Nijkerk. Afbeelding 7: Bestaande situatie.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

17

Het huidige woonzorgcomplex Sint Jozef is ruimtelijk en functioneel ernstig gedateerd. Ook de dominant aanwezige bouwmassa past stedenbouwkundig niet goed in het historische centrum. Daarom is de locatie Sint Jozef in het Beeldkwaliteitsplan Nijkerk Binnenstad als één van de 'dissonanten' binnen de structuur van de binnenstad aangemerkt. Het L-vormige hoofdgebouw bestaat uit 5 bouwlagen. Eén van de beuken van het hoofdgebouw is georiënteerd op de Torenstraat, de andere op de parkeerplaats richting de Groenestraat. Het hoofdgebouw heeft aan de noordzijde nog een aantal aanbouwen in één of twee bouwlagen, waarvan er één verbonden is met het Zusterhuis aan de Holkerstraat. Sint Jozef is voor autoverkeer bereikbaar via de Huserstraat. Voor het gebouw ligt een parkeerplaats, die door de tuin daaromheen een groen karakter heeft. In tegenstelling tot het huidige Sint Jozef is dat Zusterhuis wel een cultuurhistorisch waardevol pand. Het Zusterhuis is sinds 2005 beschermd als gemeentelijk monument. Het gebouw aan de Holkerstraat 30 staat nabij de hoek van de Holkerstraat en de Torenstraat om het centrum die omstreeks 1970 werd aangelegd. Aan de westzijde van het onderzochte gebouw staat een pastorie (1955). Tussen het Zusterhuis en de Torenstraat ligt een bijbehorende parkeerplaats. Dit terrein kwam omstreeks 1970 vrij na de sloop van de oostelijke naastgelegen bebouwing.

Het Zusterhuis is een U-vormig gebouw, dat grotendeels bestaat uit twee bouwlagen met een steile kap en heeft veel stijlkenmerken van bebouwing uit de dertiger jaren van de vorige eeuw: grote overstekken, erkers, metselverbanden, enzovoort. Het Zusterhuis is recent gebruikt voor de huisvesting van statushouders. Sinds eind september 2023 is het Buurthuis De Refter (een refter = de eetzaal in collectieve voorzieningen zoals internaten, kazernes of kloosters) gevestigd in de voormalige eetzaal van het Zusterhuis. De meeste bebouwing op de gronden tegenover het Zusterhuis is recent gesloopt in verband met de beoogde realisatie van het Bouwplan Kerkplein Nijkerk. Door een discussie over de exploitatie van de parkeergarage onder dit Bouwplan Kerkplein Nijkerk heeft de realisatie hiervan vertraging opgelopen. Op de hoek van de Torenstraat, de Venestraat en de Groenestraat staat het kindcentrum Het Baken. Het kindcentrum is gevestigd op de begane grond. Daarboven zijn appartementen aanwezig. De basisschool Het Baken is sinds de nieuwbouw van de school aan de Groenestraat van enkele jaren geleden aanzienlijk gegroeid. In 2022 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de oplossingen van het huisvestingstekort van de school voor de korte termijn. Besloten is tot het plaatsen van tijdelijke huisvesting op het parkeerterrein van sporthal Watergoor.

Het gaat hier om een gebouw met zes lokalen. De bedoeling is dat de school van deze lokalen gebruik maakt totdat een permanente oplossing in aansluiting op de bestaande bebouwing is gerealiseerd. Door het kleur- en materiaalgebruik en pandsgewijze opzet wordt gesuggereerd dat het gebouw uit aaneengeschakelde verticale gebouwdelen bestaat. Het gebouw bestaat uit drie bouwlagen voor een deel met een kap. Aan de zijde van de Torenstraat en de Groenestraat staat de bebouwing tegen het trottoir. Aan de Groenestraat ligt er een deel van het schoolplein tussen het gebouw en die straat. Een ander deel van het schoolplein ligt in het verlengde van het gebouwdeel langs de Groenestraat.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

18

Tegenover het kindcentrum staat aan de Torenstraat het woonzorgcomplex de Veenepoort, dat bestaat uit vier bouwlagen, waarvan de bovenste bouwlaag een setback is. Aan de overzijde van de Venestraat en de Groenestraat staan voornamelijk geschakelde woonhuizen, die bestaan uit anderhalf tot twee bouwlagen met een kap. Ook de woningen aan de overzijde van de Huserstraat bestaan uit twee bouwlagen met een kap of uit één bouwlaag met twee bouwlagen in een mansarde kap. Het huidig woonzorgcentrum Sint Jozef voorziet in 72 eenkamerappartementen en 8 meerkamerappartementen. Het Zusterhuis heeft in de huidige situatie 28 eenheden. Kindcentrum Het Baken bestaat momenteel uit zes lokalen voor de basisschool en twee lokalen voor kinderopvang en BSO. Boven het kindcentrum zijn momenteel 21 tweekamerappartementen van 's Heeren Loo gevestigd.

3.3.

Ruimtelijke beschrijving van het plan

3.3.1. Algemeen Bij de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan en de architectonische uitwerking van de woningen in het plangebied is daarom voor de verschillende gevelwanden ingespeeld op de (cultuur)historische waarde van de locatie. Daarbij is onder meer rekening gehouden met de Ontwikkelingsvisie Torenstraat-Vrijheidslaan (2012). Deze ontwikkelingsvisie heeft als belangrijk doel om de verkeersdoorbraak van de Torenstraat en de Vrijheidslaan minder het stadsbeeld van de binnenstad van Nijkerk te laten verstoren. De visie toont het gewenste toekomstige beeld van beide wegen met aanliggende gebieden. Eén van de gebieden die in deze visie is opgenomen en waarvoor ruimtelijke kaders zijn opgesteld is het gebied Sint Jozef. De planontwikkeling voor het nieuwe Sint Jozef is een van de laatste onderdelen van de metamorfose van met name de rand/ring van de binnenstad van Nijkerk, die wordt gevormd door de bebouwing langs de Vrijheidslaan en de Torenstraat. Door de ligging tegenover de voor Nijkerk zo beeldbepalende kerktoren is het uit cultuurhistorisch oogpunt wel het belangrijkste onderdeel van die metamorfose.

Het Nieuwe Sint Jozef voorziet in diverse functies, te weten wonen, wonen in combinatie met zorg, een ondersteunende horecafunctie in de vorm van een buurthuis (de voorloper hiervan, Buurthuis De Refter is eind september 2023 in het Zusterhuis geopend) en/of een grand café. Tevens worden ruimtes gebruikt in combinatie met dagbesteding. De functies krijgen een open karakter en kunnen ook door (buurt) bewoners gebruikt worden. Daarnaast maakt de uitbreiding van het kindcentrum Het Baken onderdeel uit van deze herontwikkeling. Het doel is te komen tot de realisatie van een samenhangende ontwikkeling waarin een levendige gemeenschap ontstaat van enerzijds bewoners en gebruikers en anderzijds ook voor omwonenden.

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

19

Voor deze paragraaf van de plantoelichting is gebruik gemaakt van het document 'Ruimtelijke kaderstelling Het Nieuwe St. Jozef1' dat beschrijft op welke wijze de herontwikkeling zich dient te voegen in de historische structuur en hoe dient te worden aangesloten bij de cultuurhistorische waarden van het plangebied en haar omgeving, hoe de hoogte en massa van de bebouwing zich verhoudt tot haar omgeving, wat de stedenbouwkundige opzet van het Nieuwe Sint Jozef bepaalt en binnen welke kaders de latere architectonische uitwerking dient plaats te vinden. Voor die kaders zijn regels en richtlijnen (zie afbeelding 8) geformuleerd en wordt verwezen naar bovengenoemd document. Afbeelding 8: Ruimtelijke kaderstelling.

3.3.2. Stedenbouwkundig plan Het Nieuwe Sint Jozef bestaat uit een gebouwcomplex waarin uiteenlopende functies met elkaar in verbinding staan. Het gebouw omvat de vervanging van het bestaande en verouderde woon-zorgcentrum Sint Jozef, alsmede de uitbreiding van het in 2016 gerealiseerde kindcentrum Het Baken. Het monumentale Zusterhuis (aan de Holkerstraat) wordt gerenoveerd en vormt een integraal onderdeel van het complex.

1

SAB, Ruimtelijke kaderstelling het Nieuwe Sint Jozef, Nijkerk, 210329, Arnhem, 9 mei 2023

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

20

Afbeelding 9: Toekomstige situatie.

Nieuwe en bestaande gebouwdelen worden fysiek en functioneel met elkaar verbonden tot een nieuw en samenhangend geheel. Tussen het Zusterhuis en de noordvleugel van de nieuwbouw wordt een atrium gerealiseerd, zodat het monumentale karakter van het Zusterhuis in stand blijft. Het nieuwe woonzorgcentrum en het kindcentrum krijgen elk een eigen hoofdtoegang aan de Torenstraat. Het stedenbouwkundig concept voor het Nieuwe Sint Jozef bouwt daarbij duidelijk voort op wat eerder in de Ontwikkelingsvisie Torenstraat-Vrijheidslaan is opgenomen. Het nieuwe complex vult door middel van haar gebouwen het stratenpatroon van de binnenstad van Nijkerk aan. De gebouwen staan met de voorgevel aan de straat en zijn hier ook op georiënteerd. Daar waar het huidige Sint Jozef als vrijstaand complex nog in de ruimte staat, voegt het Nieuwe Sint Jozef zich in het stratenpatroon van dit deel van de binnenstad. Hierdoor wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstelling van de ontwikkelingsvisie, te weten het teniet doen van de rafelige randen die door de verkeersdoorbraak van de jaren 50 zijn ontstaan. Aan de buitenranden van de locatie, te weten de Torenstraat, hoek Holkerstraat en Venestraat, Torenstraat, Groenestraat en Huserstraat volgt het complex van het Nieuwe Sint Jozef het stratenpatroon. Iedere straat heeft daarbij een eigen maat en schaal. In de Torenstraat is deze qua korrel net

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

21

iets steviger dan in bijvoorbeeld de Groenestraat. De gevelwanden van het nieuwe complex spelen in op deze verschillen en dat maakt dat het complex van het Nieuwe Sint Jozef zich passend op haar plek manifesteert. Achter de straatwanden (of beter: gebouwvolumes) bevindt zich de luwe binnenwereld van het Nieuwe Sint Jozef. Deze staan zo in contrast met de buitenranden waar een meer dynamisch gebruik van de stad aan de orde is. De luwe binnenzijde van Sint Jozef bestaat uit twee hoven of pleinen, die ruimte bieden aan het buitenprogramma van de gebruikers van het gebouw en de bewoners en bezoekers van het Nieuwe Sint Jozef. De ruimten kunnen zo gebruikt worden als schoolplein, een evenement, als terrasruimte in aanvulling op het grand café enzovoort. De binnenruimten zijn als het ware de buitenkamers van het complex. De ruimte tussen het Nieuwe Sint Jozef en de Sint Catharinakerk zal als groene tussenruimte worden ingericht waarbij tevens een voetgangersverbinding wordt geïntroduceerd tussen Huserstraat en Holkerstraat. De verbinding doet daarbij de noordelijk gelegen binnenhof aan. Aan de zijde van de Holkerstraat vormt de bestaande poort de toegang tot deze verbinding. In het Nieuwe Sint Jozef zal één hoger gebouwdeel het beeld mede gaan bepalen. De bestaande hoogbouw zal worden vervangen door dit nieuwe hogere gebouwdeel.

Dit woongebouw is als het ware over de 'gebouwen van de stad' gelegd en is dan ook hoger. Dit gebouwvolume ligt ten opzichte van de gebouwdelen die direct aan de straat liggen altijd 'in de tweede lijn', waardoor deze qua volledige hoogte nooit in zijn geheel in het straatbeeld zichtbaar is. Deze unieke positionering vraagt om een afwijkende vormgeving en verschijningsvorm en vormt een architectonische opgave van uitzonderlijke kwaliteit. Gestreefd wordt naar een gebouw dat zich nadrukkelijk als eigentijdse toevoeging en in contrast met de verschijningsvorm van de cultuurhistorische bepaalde basis van de binnenstad van Nijkerk toont. 3.3.3. Programmatische beschrijving van het plan Centraal uitgangspunt van het Nieuwe Sint Jozef is dat binnen het gebouw een levendige gemeenschap ontstaat, die zich openstelt voor de buitenwereld. Het is een bewuste keuze van initiatiefnemer WSN om te voorzien in zowel reguliere huurwoningen als woningen voor (in meer of mindere mate) zorgbehoevenden. Een zogeheten mix van dragers en vragers zal bijdragen aan een inclusieve woongemeenschap in een gebouw dat ontmoeting, samenleven en samenwerken faciliteert.

Het huidige indicatieve programma (inclusief bestaand en te behouden programma) is als volgt: ▪ 12 schoollokalen Het Baken; ▪ 4 ruimten voor kinderdagopvang en buitenschoolse opvang; ▪ horeca en (activiteiten)ruimten; ▪ 78 appartementen Beweging 3.0; ▪ 33 appartementen 's Heeren Loo; ▪ 19 appartementen Philadelphia; ▪ 43 appartementen huurders WSN (waaronder appartementen in het monumentale Zusterhuis).

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

22

Afbeelding 10: Gebruikers woonzorgcomplex. Beweging 3.0 De doelgroep voor de woningen van Beweging 3.0 zijn de huidige bewoners van Sint Jozef. Deze intramurale locatie is bedoeld voor mensen met een (zorg)indicatie van 4 of 5 of hoger. Ondanks de zorgvraag is het de bedoeling dat deze bewoners bij kunnen dragen aan ontmoeting en activiteiten. Voor deze groep bewoners zal dit met name zijn door deel te nemen aan de georganiseerde activiteiten. 's-Heeren Loo Gehandicaptenzorg met lichte gedragsproblematiek waarbij uitgegaan wordt van cliënten die zeer zelfstandig onder begeleiding kunnen wonen en relatief weinig en kleine groepsruimten. De bewoners kunnen bijdrage aan de leefgemeenschap in de vorm van burenhulp en mogelijk dagbesteding leveren. Philadelphia Gehandicaptenzorg met lichte gedragsproblematiek, waarbij uitgegaan wordt van een gezinsvervangend huis met begeleiding (bijvoorbeeld mensen met het syndroom van down). De bewoners kunnen bijdrage aan de leefgemeenschap in de vorm van burenhulp en mogelijk dagbesteding leveren.

Voor de horecavoorziening, die vrij toegankelijk is voor iedereen, is de beoogd exploitant een exploitant die gebruik gaat maken van werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt en stagiairs van bijvoorbeeld de middelbare scholen uit Nijkerk. 3.3.4. Verkeer en parkeren Voor de ontsluiting van het plangebied het Nieuwe Sint Jozef wordt gebruik gemaakt van de bestaande infrastructuur. Op deze wegen rondom het plangebied geldt een 30 km/uur regime. Alle wegen binnen het plangebied zijn erftoegangswegen. Als er een parkeergarage voor autoverkeer komt, zal deze worden ontsloten via de Huserstraat. Het Nieuwe Sint Jozef is met de fiets en voor voetgangers bereikbaar vanaf de aanliggende straten. Het parkeren van de fiets is tevens voorzien in een ondergrondse parkeervoorziening. De toegang tot deze voorziening ligt aan de zijde Groenestraat-Huserstraat. Om een verkeersveilige situatie te creëren voor kinderen die lopend en fietsend naar en van school gaan, is het voornemen om het halen en brengen met de auto in de directe nabijheid van de school niet te faciliteren. In de huidige situatie leidt dit tot overlast in de omliggende straten op de momenten dat de kinderen gebracht en gehaald worden. Ten behoeve van het kindcentrum zal daarom geen Kiss-and-Ride voorziening in de directe nabijheid worden aangelegd.

Ook de bestaande voorziening aan de zijde van de Groenestraat zal komen te vervallen. Dit gebeurt ook om de leefbaarheid in het gebied te waarborgen. Ouders/verzorgers dienen voor het halen en brengen van kinderen gebruik te maken van nabijgelegen openbare parkeervoorzieningen zoals die aan het Wheemplein of in het Stadspark. Deze locaties liggen op enkele honderden meters van de school. Door het parkeren niet direct nabij de school te faciliteren is de verwachting dat er ook geen zoekverkeer nabij de school gaat ontstaan. Als er wel een kiss and ride strook langs de Torenstraat gerealiseerd wordt, zal dit naar verwachting leiden tot veel (extra) vervoersbewegingen op die plek, tot overbelasting van de Torenstraat en tot verkeersonveilige situaties. Ook het behoud van de kort parkeergelegenheid aan de Groenestraat zal in samenhang met het verlies aan de bestaande parkeergelegenheid bij Sint Jozef waarschijnlijk leiden tot een niet aanvaardbare verkeersdruk op straten als de Groenestraat en Huserstraat en

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

23

brengt een veilige situatie voor lopers en fietsers in gevaar. Gelet hierop wordt geen kiss and ride strook langs de Torenstraat gerealiseerd. De zogenoemde logistieke zone langs de Torenstraat is nog in uitwerking, maar zal afwijken van de huidige situatie (bestaande parkeerplaatsen). Daarvoor zal langs de Torenstraat ten behoeve van de bevoorrading van het Nieuwe Sint Jozef en voor het halen en brengen van bewoners en voor de dagbesteding (kort)parkeren mogelijk worden gemaakt op de bestaande parkeerplaatsen langs de Torenstraat. Dit geldt ook voor de uitzonderingssituaties ten behoeve van het kindcentrum. 3.3.5. Water - en Groenstructuur Water In het plangebied is in de huidige en de toekomstige situatie geen open water aanwezig. Groen De ruimte tussen het Nieuwe Sint Jozef en de Sint Catharinakerk zal als groene tussenruimte worden ingericht waarbij tevens een voetgangersverbinding wordt geïntroduceerd tussen Huserstraat en Holkerstraat. In de beide hoven zal eveneens ruimte zijn voor groenelementen. 3.3.6. Duurzaamheid De wens om een levendige gemeenschap te ontwikkelen vraagt om een toekomstbestendig gebouw. Door initiatiefnemer WSN zal gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden om het gebouw duurzaam op te richten, zonder daarbij de financiële haalbaarheid en zorgvuldige inpassing van het plan in de historische binnenstad uit het oog te verliezen.

De exacte duurzaamheidsprestaties zullen aankomende periode verder worden uitgewerkt. Het voorkomen van hittestress, het toepassen van zonnepanelen, het gebruik van duurzame installaties en het toepassen van een flexibel en daarmee duurzaam ontwerp zijn daarbij voorname uitgangspunten. Bij de planuitwerking zal de gehele technische uitwerking van het plan definitief bepaald worden en inzichtelijk worden op welke wijze voorzien kan worden in het energievraagstuk dat samenhangt met het bouwplan. De initiatiefnemers hebben het voornemen een duurzaam en daarmee toekomstbestendig bouwplan op te willen richten. Uiteraard is al bekend dat de nieuwbouw gasloos wordt en dat de woningen zullen worden voorzien van een all-electric energie-oplossing. Het dakenlandschap dat volgt uit het voorlopig ontwerp is de basis voor onder andere het opwekken van zonne-energie.

3.4.

Ladder voor duurzame verstedelijking Om een zorgvuldig gebruik van de schaarse ruimte te bevorderen, is een ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Dat betekent voor alle ruimtelijke plannen: ▪ eerst kijken of er vraag is naar een bepaalde nieuwe ontwikkeling;

Ontwerp Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Het Nieuwe Sint Jozef

24

▪ vervolgens kijken of het bestaande stedelijk gebied of bestaande bebouwing kan worden hergebruikt; mocht nieuwbouw echt nodig zijn, dan altijd zorgen voor een optimale inpassing en bereikbaarheid. Voor het bepalen van de regionale woningbehoefte heeft de Gemeente Nijkerk primair te maken met de Provincie Gelderland en de Regio FoodValley. Op basis van woningmarktonderzoeken hebben de Provincie Gelderland en de gemeenten uit de Regio FoodValley afspraken gemaakt over de woningbouwprogrammering voor de Regio FoodValley voor de periode 201720272. Daarnaast hebben de gemeenten uit de Regio Foodvalley een inventarisatie uitgevoerd van de plancapaciteit3. De gemeente Nijkerk is echter niet alleen een onderdeel van de provincie Gelderland en van de FoodValley, maar ook onderdeel van de Woningmarktregio Amersfoort. Hieronder wordt daar nader op ingegaan. Provincie Gelderland De meest recente bevolkings- en woningmarktprognose van de provincie Gelderland betreft de Primos20194 De prognose is gebaseerd op de laatste bevolkingsprognose van het CBS uit 2019 en de verwachte woningbouwproductie in Gelderland voor de komende jaren. De verwachte woningbouwproductie is gebaseerd op de regionale afspraken (voor Nijkerk de afspraken regio Foodvalley 2017-2027).

De prognose geeft aan de hand van de huidige demografische inzichten en het bouwprogramma aan in welke richting de bevolking van Gelderland zich de komende jaren waarschijnlijk gaat ontwikkelen. De bevolkingsprognose 2019 valt ten opzichte van de prognose van 2015 hoger uit. De belangrijkste conclusie met betrekking tot de provincie Gelderland en regio Foodvalley zijn: ▪ de nieuwe prognose komt hoger uit dan de vorige prognose. De prognose uit 2017 ging uit van ongeveer 972.000 huishoudens in 2040; de huidige prognose voorziet voor dat jaar ongeveer 1 miljoen huishoudens; ▪ het aantal huishoudens groeit in de periode tot 2040 harder dan het aantal inwoners (9% versus circa 5%), dat komt doordat vooral de groep alleenstaanden sterk toeneemt. Op dit moment wonen er in de provincie 326.500 alleenstaande huishoudens, in 2040 zullen dat er 413.000 zijn; ▪ in een deel van de regio's blijft het aantal huishoudens groeien tot het jaar 2040 (FoodValley, Noord-Veluwe en Rivierenland); ▪ de Foodvalley is de enige regio waar het geboortesaldo tot 2040 positief blijft; ▪ de regio's Foodvalley en Rivierenland vergrijzen naar verhouding minder sterk dan de andere regio's; ▪ het woningtekort in Gelderland bedraagt 4% (dat zijn ruim 35.000 woningen). In de regio's Nijmegen, Arnhem en FoodValley is het woningtekort momenteel het hoogst. Voor een goed

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=2a55fd1e-7e7c-40a6-9f2d-17500b1f4566