2024-019 Bijlage - Programma Water Nijkerk 2024-2028
Tekst van het document
11.5 Kostendekkingsberekening rioolheffing Om te bepalen welke inkomsten nodig is om alle rioleringsuitgaven te bekostigen is een kostendekkingsberekening uitgevoerd. In Tabel 11.11 vindt u een overzicht van de rekenresultaten. Planjaar Tarief Alle bedragen in €
2024 116,60
2025 129
2026 142
2027 157
2028 174
Tabel 11.11: Overzicht ontwikkeling rioolheffing
In Figuur 11.12 is de ontwikkeling van de rioolheffing weergegeven over het gehele beschouwde periode van 80 jaar.
197 187
174
177 167 157 147 137 127 117 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
Figuur 11.12: Ontwikkeling rioolheffing (€)
De rioolheffing zal jaarlijks, over een periode van vier jaar, geleidelijk stijgen met 10,47% (stijging per jaar van 12-17 euro) naar een kostendekkend eindtarief van 174 euro.
50
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
11.6 Tariefegalisatievoorziening Met betrekking tot het saldo van de tariefegalisatievoorziening, geldt over het algemeen, dat deze niet negatief mag zijn. In figuur 11.13 is de ontwikkeling van de tariefegalisatievoorziening weergegeven. Over de gehele beschouwde periode van 80 jaar blijft de voorziening positief, waarbij een maximale stand wordt bereikt van circa 10,4 mln in 2034, een minimale stand van circa 1,0 mln in 2069 en een eindstand van circa nul in 2104. 12.000.000 10.000.000 8.000.000 6.000.000 4.000.000 2.000.000
2102
2099
2096
2093
2090
2087
2084
2081
2078
2075
2072
2069
2066
2063
2060
2057
2054
2051
2048
2045
2042
2039
2036
2033
2030
2027
2024
0
Figuur 11.13: Ontwikkeling saldo tariefegalisatievoorziening
11.7 Conclusie De rioolheffing zal jaarlijks, over een periode van vier jaar, geleidelijk stijgen met 10,47% naar een kostendekkend eindtarief van 174 euro. De tariefegalisatievoorziening is gedurende de gehele beschouwde periode van 80 jaar niet negatief.
51
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Bijlage 1 Communicatie- en uitvoeringsplan
52
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028 Gemeente Nijkerk - maart 2024
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Dit communicatieplan is opgesteld door:
Aan de totstandkoming van dit communicatie- en uitvoeringsplan hebben gewerkt: Namens de gemeente Nijkerk: Dhr. S. van Triest Mevr. F. Brolsma Namens De Slijpkruik: Mevr. L. Lowijs
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Inhoudsopgave 1.
Samenvatting ................................................................................................................................... 1
2.
Inleiding ........................................................................................................................................... 2 2.1.
Aanleiding............................................................................................................................... 2
2.2.
Doel ........................................................................................................................................ 2
2.3.
Communicatie tot nu toe ........................................................................................................ 3
2.4.
Communicatie- en uitvoeringsplan ......................................................................................... 3
3.
Bereiken doelen en doelgroepen..................................................................................................... 4
4.
Communicatiemiddelen en activiteiten ............................................................................................ 5
5.
4.1.
Klimaatkamer ......................................................................................................................... 5
4.2.
Regenwateradviseurs ............................................................................................................ 6
4.3.
Voorlichting, campagnes en samenwerking met derden ....................................................... 8
4.4.
Overige activiteiten ............................................................................................................... 11
4.5.
Kansen ................................................................................................................................. 12
Evaluatie ........................................................................................................................................ 13
Bijlage 1. Jaaroverzicht Klimaatkamer 2023 ......................................................................................... 14 Bijlage 2. Jaaroverzicht www.duurzaam-nijkerk.nl 2023 ....................................................................... 18
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
1. Samenvatting In het Programma Water Nijkerk 2024-2028 staat de invulling en uitvoering van de gemeentelijke watertaken beschreven. Het programma sluit aan bij de brede maatschappelijke thema’s (gezondheid, leefbaarheid en veiligheid, duurzaamheid, wonen, werken en recreatie en samenwerking in participatie) en bij de doelen en ambities van de Omgevingsvisie. Het doel van het Programma Water Nijkerk 20242028 is: In 2050 is de gemeente Nijkerk klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. De manier waarop we dit als gemeente willen bereiken hebben we vertaald in vier speerpunten: 1. Afkoppelen, 2. Wijkgerichte aanpak, 3. Omgevingsgericht werken en 4. Samenwerking. In dit communicatie- en uitvoeringsplan vertalen we alle acties en ideeën uit het Programma Water Nijkerk 2024-2028 naar concrete communicatie- en uitvoeringsmiddelen. Dit plan is een dynamisch document: jaarlijks in december vindt een evaluatie (zie 5. Evaluatie) plaats en stellen we de plannen bij voor het komende jaar. Het communicatie- en uitvoeringsplan wordt als bijlage bij het Programma Water Nijkerk 2024-2028 gevoegd. Samen met het Team Communicatie, maar ook met het Sociaal Domein, benaderen we specifieke doelgroepen actief op een eigen manier om hen aan te zetten tot duurzame acties. In planperiode 20242028 zetten we communicatiemiddelen en activiteiten in, die we als volgt onderverdeeld hebben: 1.
Klimaatkamer: een pop-up locatie waar inwoners vragen kunnen stellen over bijvoorbeeld het verduurzamen van hun woning of tuin of de opslag van regenwater. Het doel van de Klimaatkamer is om inwoners te voorzien van antwoorden en informatie en hen aan te zetten tot actie om bij te dragen aan het verduurzamen van gemeente Nijkerk. Het resultaatoverzicht 2023 van de Klimaatkamer is bijgevoegd als bijlage. Concrete acties voor 2024 zijn: a. Tuintegel-inruilactie: Wanneer inwoners van gemeente Nijkerk tuintegels uit hun tuin inleveren, krijgen zij hier een waardebon voor die zij kunnen inruilen voor vaste tuinplanten. b. Biodiverse kortingsacties. c. Herinrichting Campenbuurt. 2. Regenwateradviseurs: Regenwateradviseurs helpen gemeenten hun inwoners te bereiken, te informeren en in beweging te brengen zodat er zoveel mogelijk Nederlanders de zaag in de regenpijp gaan zetten en hun tuinen gaan vergroenen. a. Regentonactie: Gemeente Nijkerk betaalt 50% (tot een maximum van €100) mee wanneer een inwoner een regenton aanschaft bij een bedrijf dat deelneemt aan de ‘Actie Regenton’. 3. Voorlichting, campagnes en samenwerkingen: Duurzaam-nijkerk.nl, communicatieadviseur Duurzaamheid, Operatie Steenbreek, informeren over gebruik riool, lesmateriaal scholen en klimaatgesprekken. 4.
Overige activiteiten: Meetnet hittestress, Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) en monitoring grondwaterstanden Dit communicatie- en uitvoeringsplan is een dynamisch document: jaarlijks in december vindt een evaluatie plaats en stellen we de plannen bij voor het komende jaar.
1
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
2. Inleiding 2.1.
Aanleiding
Gemeente Nijkerk heeft het Programma Water Nijkerk 2024-2028 opgesteld. Dit wordt in mei 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. In dit programma staat de invulling en uitvoering van de gemeentelijke watertaken beschreven. Het plan bevat een uitvoeringsprogramma voor de aankomende vijf jaar. Met het Programma Water geven we een concrete invulling aan de speerpunten op het gebied van water. Het geeft een beeld van waar we nu staan, maar meer nog waar we heen willen of soms moeten. Water is een breed thema. Op rijksniveau speelt het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en op lokaal niveau is het klimaatbestendig maken van onze straten en buurten een belangrijk thema. In het Programma Water behandelen we afval-, hemel- en grondwater. Het Programma Water sluit aan bij de brede maatschappelijke thema’s en bij de doelen en ambities van de Omgevingsvisie. In het Programma Water beschrijven we hoe de gemeente Nijkerk vanuit het beleidsveld water bijdraagt aan de thema’s, welke activiteiten en middelen nodig zijn om hier invulling aan te geven. Het Programma Water draagt bij aan de volgende maatschappelijke thema’s: Gezondheid, leefbaarheid en veiligheid Duurzaamheid Wonen, werken en recreatie Samenwerking en participatie Daarnaast gaan we in het Programma Water ook in op thema’s zoals droogte, hittestress, leefbaarheid, veiligheid, duurzaamheid en participatie.
2.2.
Doel
In 2050 is de gemeente Nijkerk klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. De manier waarop we dit als gemeente willen bereiken hebben we vertaald in vier speerpunten: 1. Afkoppelen. Onze afkoppelambitie is hoog, maar er is geen versnelling nodig. Er is in de gemeente Nijkerk namelijk relatief beperkt sprake van wateroverlast. Er is dan ook geen urgentie om wegen open te maken om bijvoorbeeld een regenwatersysteem aan te leggen. We combineren de aanleg van zo’n systeem met rioolvervangingen en wegreconstructies. Afkoppelen is een maatregel met een tweeledig doel. Enerzijds is het een efficiënte manier om regenwater in goede banen te leiden en hiermee de werking van het (afval)watersysteem te verbeteren. Anderzijds is afkoppelen een duurzaamheidsmaatregel. Door afkoppeling vloeit het regenwater namelijk terug naar het grondwater of oppervlaktewater. Het raakt dus niet meer verontreinigd doordat het mengt met vuil rioolwater, waarna het eerst verpompt en gezuiverd dient te worden. 2. Wijkgerichte aanpak. We gaan in de komende planperiode werken volgens een wijk- en buurtgerichte aanpak. Dat betekent dat we de opgaven voor de openbare ruimte zo veel mogelijk per wijk of buurt bekijken. Dat doen we integraal.
We kijken dus niet alleen naar de vervanging van het riool en het afkoppelen van hemelwater, maar ook bijvoorbeeld naar hoe we een buurt of wijken kunnen vergroenen of de biodiversiteit kunnen vergroten. Op die manier kunnen we de openbare ruimte in een wijk of buurt op de meest efficiënte manier verbeteren en beperken we overlast voor bewoners, omdat we werkzaamheden combineren. 3. Omgevingsgericht werken. We kijken verder dan het openbaar terrein alleen, want ook de inrichting van private terreinen heeft invloed op onze wateropgaven. We zetten daarom in op participatie met 2
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
bewoners, ondernemers en andere eigenaren van private terreinen. Samen kunnen we komen tot nog betere gebiedsoplossingen en de impact van maatregelen vergroten. Als we bijvoorbeeld afkoppelen in het openbaar gebied, kunnen we waar mogelijk ook woningen afkoppelen. Onze ervaring is dat bewoners enthousiast meewerken aan het afkoppelen. 4. Samenwerking. De opgaven die we hebben, stoppen niet bij de grenzen van onze gemeente. Daarom kijken we met het afvalwaterteam (AWT) naar deze opgaven. Dit team bestaat uit de gemeenten Amersfoort, Leusden en Bunschoten en Waterschap Vallei en Veluwe. Daarnaast is er een aparte samenwerking met de provincie Gelderland en met Vitens. Ook nemen we actief deel aan het samenwerkingsverband Platform Water Vallei en Eem (PWVE). Binnen dit platform kijken we naar de regionale waterketen. Daarnaast willen we ook de samenwerking intensiveren met de veiligheidsregio, woningcorporaties, bedrijven en inwoners. Daarnaast maken we gebruik van de kansen van andere maatschappelijke opgaven, bijvoorbeeld klimaatadaptatie, om buurten groener en aantrekkelijker in te richten, woningen gezonder te maken en hittestress bij kwetsbare groepen te voorkomen.
2.3.
Communicatie tot nu toe
Gemeente Nijkerk zet de volgende communicatiemiddelen in om bovenstaand doel te bereiken: Klimaatkamer (zie 4.1 Klimaatkamer). Regenwateradviseurs (zie 4.2 Regenwateradviseurs). Website www.duurzaam-nijkerk.nl (zie 4.3 Voorlichting, campagnes en samenwerking). Gemeentelijke website www.nijkerk.eu met o.a. nieuwsberichten en informatie over isoleren en (wind)energie. Gemeentepagina in huis-aan-huiskrant Stad Nijkerk. Deurhanger hemelwaterriool over het schoonhouden van het riool. Flyers/posters over o.a. een tuin vol vogels, bijen en vlinders en het vergroenen van je dak. Beeldbrieven. Voor de regentonactie (zie 4.2 Regenwateradviseurs) is een beeldbrief gemaakt die bij de doelgroep wordt bezorgd twee weken voordat de regenwateradviseurs aanbellen. Vlogs met o.a. uitleg over het aansluiten van een regenton of tegels uit de grond halen. Berichten op gemeentelijke social mediakanalen Facebook en X. In de afgelopen jaren is er geëxperimenteerd en gepionierd op het gebied van communicatie en participatie en hebben we veel positieve feedback ontvangen. In 2024 gaan we de communicatie concreet vormgeven op basis van wat we geleerd hebben. Dit continueren we in planperiode 20242028.
2.4.
Communicatie- en uitvoeringsplan
In dit communicatie- en uitvoeringsplan vertalen we alle acties en ideeën uit het Programma Water Nijkerk 2024-2028 naar concrete communicatie- en uitvoeringsmiddelen. Dit plan is een dynamisch document: jaarlijks in december vindt een evaluatie (zie 5. Evaluatie) plaats en stellen we de plannen bij voor het komende jaar.
3
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
3. Bereiken doelen en doelgroepen Bij de uitvoering van het Programma Water Nijkerk zijn veel partijen betrokken. De gemeente Nijkerk had op 31 januari 2023 45.029 inwoners verdeeld over verschillende leeftijdscategorieën en doelgroepen. Om de gestelde doelen in het volgende hoofdstuk te bereiken wordt rekening gehouden met de verschillende doelgroepen. Ouderen (65 jaar en ouder) dienen op een andere manier te worden aangesproken dan inwoners onder de 65 jaar. Gemeente Nijkerk maakt gebruik van een dashboard met inwonersprofielen. Hierop is informatie te vinden over o.a. inkomen, opleidingsniveau en voorkeur voor online of papieren media. Op basis van deze harde data, in combinatie met informatie van onder andere het Sociaal Domein, benaderen we specifieke doelgroepen actief op een eigen manier.
4
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
4. Communicatiemiddelen en activiteiten 4.1.
Klimaatkamer
De gemeente Nijkerk heeft een Klimaatkamer (zie voorpagina). Dit is een pop-up locatie waar inwoners vragen kunnen stellen over bijvoorbeeld het verduurzamen van hun woning of tuin, energiebesparing of opslag van regenwater. Regenwateradviseurs geven vanuit de Klimaatkamer gratis advies over wat inwoners kunnen doen met bijv. regenwater in de tuin. Denk bijvoorbeeld aan het afkoppelen van de regenpijp, opslaan van water, aanleggen van een wadi of plaatsen van een groen dak. Het doel van de Klimaatkamer is om inwoners te voorzien van antwoorden en informatie en hen aan te zetten tot actie om bij te dragen aan het verduurzamen van gemeente Nijkerk. In 2023 zijn er 700 persoonlijke gesprekken gevoerd in de Klimaatkamer (zie Bijlage 1.). Het jaarlijkse doel is een stijging van 10%. Voor 2024 betekent dit dus 770 persoonlijke gesprekken.
Locatie De Klimaatkamer staat op dit moment op De Brink in Hoevelaken (vlakbij De Stuw). Wanneer en hoe vaak de Klimaatkamer verandert van locatie, wordt per planjaar vastgesteld aan de hand van de evaluatie van het jaar ervoor. Een verhuizing van de Klimaatkamer wordt gecommuniceerd via de gemeentelijke social mediakanalen Facebook en X, via de website duurzaam-nijkerk.nl en lokale nieuwsmedia. Ook zijn de openingstijden hier te vinden.
Acties en activiteiten Tuintegel-inruilactie Wanneer inwoners van gemeente Nijkerk tuintegels uit hun tuin inleveren, krijgen zij hier een waardebon voor die ingeruild kunnen worden voor vaste tuinplanten. De tuintegels worden thuis opgehaald. Voor één vierkante meter aan tuintegels ontvangen inwoners een bon ter waarde van €10. Het maximale aantal tegoedbonnen is vijf per huishouden (dus maximaal €50). Er kunnen maximaal 10 m2 aan tuintegels ingeleverd worden. Voor iedere m2 aan ingeleverde tuintegels krijgt de inwoner een zak tuinaarde met een maximum van vijf zakken. Regenwateradviseur Renée Kleijn registreert en bewaakt het proces. De tuintegel-inruilactie geldt: In het voorjaar bij kwekerij Bast, tuincentrum Muis en Van Soeren tuinplanten. In de zomer bij bouwmarkten zoals Praxis en Karwei. In het najaar en de winter bij Zorgkwekerij Harcohof.
Biodiverse kortingsacties Daarnaast zullen er in het voorjaar en in de zomer, in samenwerking met de gemeente, bij genoemde leveranciers diverse acties plaatsvinden waarbij klanten korting krijgen op een specifiek biodivers assortiment.
Herinrichting Campenbuurt Tijdens de herinrichting van de Camperbuurt is regenwateradviseur Renée in de periode van begin oktober tot eind december 2024 twee dagen per week beschikbaar voor advies en informatie. In deze periode houdt zij spreekuur voor bewoners en organiseert zij in ieder geval een actie met de Koningin Emmaschool. Dit wordt in de komende maanden uitgewerkt en in de evaluatie nader beschreven. 5
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Advies vanuit de Klimaatkamer Als inwoners eenmaal bij de Klimaatkamer aangekomen zijn, worden ze te woord gestaan door Regenwateradviseur Renée Kleijn. Zij is tijdens openingstijden aanwezig in de Klimaatkamer en geeft gratis advies over wat inwoners kunnen doen met regenwater in hun tuin. Denk hierbij aan het afkoppelen van de regenpijp, opslaan van water, aanleggen van een wadi of plaatsen van een groen dak. Soms maakt een kleine stap, zoals het neerzetten van een regenton, al veel verschil. Door het schone regenwater op te vangen, kunnen inwoners het nuttig gebruiken. Dat is fijn voor hun tuin, goed voor het milieu en het voorkomt overbelasting van het riool tijdens een stevige regenbui. De inzet van de Klimaatkamer wordt jaarlijks mede bepaald op basis van de evaluatie van voorgaande jaren.
4.2.
Regenwateradviseurs
Regenwateradviseurs helpen gemeenten hun inwoners te bereiken, te informeren en in beweging te brengen zodat er zoveel mogelijk Nederlanders de zaag in de regenpijp gaan zetten en hun tuinen gaan vergroenen. Naast Renée Kleijn ondersteunt ook regenwateradviseur Lanny Olie gemeente Nijkerk om die beweging op gang te krijgen. Lanny ontzorgt ons door mee te denken met kennis van zaken en het bieden van advies, content, organisatie, concepten, producten en enthousiasme. Zij benadert bewoners actief en registreert en bewaakt gemaakte afspraken. Daarmee is zij de mobiele spreekbuis vanuit de gemeente. Voor de jaarlijkse evaluatie levert Lanny een jaaroverzicht aan, net als reeds gedaan is voor de Klimaatkamer (zie Bijlage 1.) en de website Duurzaam-nijkerk.nl (zie Bijlage 2).
Acties en activiteiten Gemeente Nijkerk heeft in het kader van klimaatadaptatie diversen projecten op de planning staan, waarbij onder andere de inzet van regenwateradviseurs is gewenst.
Regentonactie Veel regenwater stroomt via regenpijpen rechtstreeks het riool in. Door het schone regenwater op te vangen, kan het nuttig gebruikt worden. Dat is fijn voor de tuin, goed voor het milieu en het voorkomt overbelasting van het riool tijdens een stevige regenbui. Daarom betaalt gemeente Nijkerk 50% (tot een maximum van €100) mee wanneer een inwoner een regenton aanschaft bij één van de lokale ondernemingen die deelnemen aan de ‘Actie Regenton’ (De Westermolen, Intratuin, Praxis en webshop Zinkenkoper.nl, die de regentonnen levert in Nijkerkerveen). Regenwater opvangen in een regenton levert meerdere voordelen op: Er is minder schoon drinkwater nodig om gazons en tuinplanten water te geven. Bij hevige regenbuien komt er minder water in het riool terecht en dat verkleint de kans op overstromende putten op straat. Met minder regenwater in het riool kan het waterschap efficiënter water zuiveren en grondstoffen terugwinnen. Doel: Het doel van de regentonactie is om jaarlijks meer huishoudens van een regenton te voorzien. Tijdens deze planperiode maken we dit doel meetbaar, afhankelijk van de jaarlijkse evaluaties. In de planperiode 2024-2028 worden de regenwateradviseurs in ieder geval ingezet bij de volgende projecten in samenwerking met Woningstichting Nijkerk: Renovatie woningen van Zuijlenstraat (74 adressen) 6
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Renovatie seniorenwoningen Zonnehof Nijkerkerveen (13 adressen) Renovatie eengezinswoningen Westerveenstraat Nijkerkerveen (30 adressen)
Daarnaast plaatsen we regentonnen bij grootschalige renovaties en/of wijkreconstructies. In de komende planperiode gaat het in ieder geval om de volgende projecten: Husselmansgoed en Roetsengoed (58 adressen), Angeler (18 adressen) en Hoevelaken Noord-West Huijgenserf (ca. 50 adressen).
Overige inzet De inzet van de regenwateradviseurs wordt jaarlijks mede bepaald op basis van de evaluatie van voorgaande jaren. Hieronder is een voorbeeld van communicatie over de regentonactie door middel van een beeldbrief te vinden. Deze brief is ingezet bij een specifiek project in samenwerking met Woningstichting Nijkerk.
7
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
4.3. Voorlichting, campagnes en samenwerking met derden Duurzaam-nijkerk.nl De website www.duurzaam-nijkerk.nl is het centrale punt in de communicatie over duurzaamheid en klimaatadaptatie in gemeente Nijkerk. Op deze site is informatie te vinden over o.a.: groene tuin groen dak wateroverlast voorkomen gratis advies bij de Klimaatkamer gratis advies van de Regenwateradviseurs regenpijp afkoppelen de tuintegel-inruilactie de regentonactie (zie 4.2 Regenwateradviseurs) verschillende andere acties Ook zijn er testimonials/ervaringsverhalen te vinden van inwoners van gemeente Nijkerk en kunnen inwoners zich aanmelden voor alle lopende acties (tuintegel-inruilactie en regentonactie). Gemeente Nijkerk plaatst wekelijks een bericht op www.duurzaam-nijkerk.nl en dagelijks op de social mediakanalen zoals Facebook. De site had in 2023 ongeveer 40.000 views door bijna 14.000 unieke bezoekers. In de eerste maanden van 2024 had de website gemiddeld 40 bezoekers per dag. In Bijlage 2 is een jaaroverzicht opgenomen van de websitestatistieken van 2023. Doel: Het hoofddoel is informatie beschikbaar stellen zodat inwoners gaan verduurzamen, wat gemeente Nijkerk helpt bij onze maatschappelijke opgave om als gemeente energieneutraal te worden. Daarnaast is het doel om de customer journey te sturen: de content is divers omdat we willen dat mensen terugkomen.
Via korting op regenton hopen we dat ze uiteindelijk hun huis isoleren. De website is een ondersteunend middel voor allerlei andere communicatie zoals: beleid, processen, bijeenkomsten, regelingen en acties.
Website Nijkerk.eu en gemeentepagina in huis-aan-huiskrant De Stad Nijkerk De gemeentelijke website Nijkerk.eu en de gemeentepagina in de huis-aan-huiskrant De Stad Nijkerk worden ingezet als communicatiemiddel bij campagnes zoals het informeren over het gebruik van het riool. De gemeentepagina in de huis-aan-huiskrant wordt tevens geüpload als PDF op de gemeentelijke website. Doel: Informeren van bewoners.
Inzet communicatieadviseur Duurzaamheid Duurzaamheid, energiebesparing, klimaatadaptatie en het Programma Water vertonen verschillende raakvlakken. Om deze kruisbestuiving onder de aandacht te brengen van inwoners, wordt communicatieadviseur Duurzaamheid Frederieke Brolsma ingezet. In gemiddeld 8 uur per week zet zij zich in voor het Programma Water Nijkerk. Haar werkzaamheden bestaan uit informatie verzamelen en plaatsen op de website www.duurzaam-nijkerk.nl en gemeentepagina, social media posts maken, creëren middelen voor de Klimaatkamer, andere acties en ondersteunen bij persmomenten. Doel: De kruisbestuiving tussen duurzaamheid, energiebesparing, klimaatadaptatie en het Programma Water onder de aandacht brengen van de inwoners van gemeente Nijkerk. 8
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Operatie Steenbreek Stichting Steenbreek stimuleert gemeenten, provincies, particulieren en andere betrokken partijen om klimaatadaptieve maatregelen te nemen in tuinen, in de openbare ruimte, in stedelijk gebied en op bedrijfsterreinen. Dat doet de stichting onder meer door oplossingen, handvatten en voorbeelden voor klimaatadaptie te geven. Het verminderen van het aantal tegels heeft veel voordelen. Als regenwater op beplante grond valt, gaat het direct de grond in. Het vult daar het grondwaterpeil aan in plaats van dat het afgevoerd moet worden. Dit helpt om wateroverlast te beperken. Daarnaast houden stenen de warmte lang vast. Door tegels te verwijderen, neemt de kans op hittestress af. De gemeente Nijkerk deelt kennis binnen het platform van de Stichting Operatie Steenbreek en werkt de gemeentelijke groene structuur(waar welk type groen zich bevindt of gaat bevinden) uit in de Omgevingsvisie. Deze maatregelen sluiten aan bij een brede natuurinclusieve benadering.
Tuintegel-inruilactie Zie 4.1 Klimaatkamer. Doel: Dankzij de tuintegel-inruilactie hebben inwoners in 2023 433 m2 aan tuintegels vervangen voor vaste beplanting. Het doel voor de komende planperiode is een jaarlijkse minimale stijging van 15%. Voor 2024 komt dit dus neer op minimaal 498 m2 aan tuintegels vervangen voor vaste beplanting.
Informeren over gebruik riool Een goedwerkend riool is belangrijk voor de volksgezondheid. Het borgen van de werking van de riolering is een taak van de gemeente. Daarom voeren we onder meer inspecties, onderhoud en reparaties uit. We zien ook een verantwoordelijkheid voor inwoners als gebruikers van het riool. Te vaak wordt het riool namelijk nog gebruikt als afvalbak. Dat zorgt voor verstoppingen en verstoort het waterzuiveringsproces. De komende planperiode zullen we daarom campagnes voeren om inwoners te informeren over wat er wel en niet in het riool hoort. Hiervoor maken we gebruik van het campagnemateriaal van Stichting RioNed. Doel: Minimaal drie keer per jaar stellen we een specifiek onderdeel uit het Programma Water Nijkerk centraal op de gemeentelijke website of op de gemeentepagina in huis-aan-huiskrant De Stad Nijkerk. In 2024 zal afval in het riool één van deze onderwerpen zijn.
Lesmateriaal scholen Onze regenwateradviseurs gaan, in samenwerking met het Sociaal Domein, proactief scholen in gemeente Nijkerk benaderen met een campagne dat aansluit op het Programma Water Nijkerk en duurzaamheid. Hierbij is er aandacht voor thema’s als klimaatadaptatie en biodiversiteit. Doel: In 2024 komen we met een plan van aanpak om ervoor te zorgen dat alle basisschoolleerlingen van gemeente Nijkerk voorzien worden van lesmateriaal over duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit.
Klimaatgesprekken We gaan in gesprek met vertegenwoordigers van partijen die te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering. Het gaat bijvoorbeeld om de brandweer (denk aan risico’s bij extreme regenval zoals tunnels die onder water komen te staan of het gebruik van bluswater afkomstig uit het riool). Met hen willen we klimaatgesprekken voeren en samen verkennen welke opgaven er bij de verschillende partijen liggen. Dit traject starten we in de komende planperiode op. 9
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Doel: In 2024 maken we een plan met daarin welke partijen we deze planperiode benaderen en wat er besproken gaat worden. De gemeente is initiatiefnemer.
Samenwerkingen
We werken nauw samen met veiligheidsregio Gelderland-Midden, waterschap Vallei en Veluwe en drinkwaterbedrijf Vitens op het gebied van veiligheid en gezondheid. We leveren een bijdrage aan het hitteplan in samenwerking met provincie Gelderland, zie 4.4 Overige activiteiten.
Doel: We zorgen voor afstemming in de communicatie naar bewoners en treden daarnaast minimaal twee keer per jaar gezamenlijk naar buiten m.b.v. een media-uiting.
10
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
4.4. Overige activiteiten Meetnet hittestress We richten een meetnet in om hittestress in kaart te brengen. Dit doen we door op verschillende locaties in de gemeente thermometers te plaatsen waarmee we hittestress meetbaar maken. Bij de thermometers plaatsen we bijvoorbeeld informatiebordjes incl. qr-codes waarmee we inwoners informeren en aansporen zelf een bijdrage te leveren aan het verminderen van hittestress. We monitoren jaarlijks de mate van hittestress en doen na twee planperiodes een concreet voorstel om gemeente Nijkerk te vergroenen, dat we vervolgens uitvoeren. Ondertussen blijven we hittestress meten. Doel: Bewustwording creëren bij inwoners van gemeente Nijkerk en de gemeente zelf en inwoners aan te sporen zelf een bijdrage te leveren.
Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) We voeren regelmatig hydraulische toetsingen en stresstesten uit om na te gaan of de afvoersystemen adequaat werken. Dit doen we ook in de komende planperiode. We breiden het Basisrioleringsplan (BRP) uit naar een Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW). Een BRP omvat alleen de riolering. Een SSW beslaat aanvullend ook de openbare ruimte, het oppervlaktewater en grondwater als deelsystemen van het stedelijk watersysteem. In het SSW beschrijven we alle deelsystemen, beoordelen we het functioneren van die systemen en beschrijven we eventuele maatregelen om het functioneren te verbeteren. Doel: De komende planperiode gaan we voor alle drie de kernen (Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken) een SSW opstellen.
Monitoring grondwaterstanden Vanaf deze planperiode worden, in samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe, grondwaterstanden regionaal geregistreerd. Hiermee wordt het meetnet uitgebreid, o.a. in verband met de ontwikkeling van nieuwe wijken. Doel: Het vergaren, grondwaterstanden.
concretiseren
en
verbeteren
van
de
informatie
rondom
regionale
11
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
4.5. Kansen Gemeentelijke bijdrage aan duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit We vragen veel van inwoners van gemeente Nijkerk op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Om hen te laten zien dat ze er niet alleen voor staan, starten we een campagne met daarin centraal wat de gemeente zelf doet. Hiermee zorgen we voor een doorvertaling van onze acties en werkzaamheden (takken snoeien, blad laten liggen, afkoppelen, groen of water in plaats van steen) naar wat het concreet oplevert voor de inwoners van gemeente Nijkerk. Door uit te leggen wat de inwoner eraan heeft, zullen ze zelf ook meer geneigd zijn om een bijdrage in de vorm van eerdergenoemde acties te leveren. Doel: Minimaal ieder kwartaal een media-uiting op de gemeentelijke website of gemeentepagina in huisaan-huiskrant De Stad Nijkerk waarin wij uitleggen wat de gemeente in dat planjaar heeft bijgedragen aan duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit.
12
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
5. Evaluatie Dit communicatie- en uitvoeringsplan is een dynamisch document: jaarlijks in december vindt een evaluatie plaats en stellen we de plannen bij voor het komende jaar. Voorafgaand aan het jaarlijkse evaluatiemoment meten wij of de doelen zoals opgesteld in hoofdstuk 4 Communicatiemiddelen en activiteiten behaald zijn. Dit doen we aan de hand van data en gesprekken met de (regenwater)adviseurs. Als doelen niet behaald zijn bepalen we tijdens het evaluatiemoment hoe we ervoor zorgen dat de doelen het jaar erop wel behaald worden. Een voorbeeld hiervan is het inzetten van andere communicatiemiddelen of activiteiten. Evaluatie van de voortgang en eventuele tussentijdse bijstelling van het Programma Water Nijkerk vindt plaats als er zich grote veranderingen voordoen. Deze uitkomsten vormen een vast agendapunt tijdens het jaarlijkse evaluatiemoment van dit communicatie- en uitvoeringsplan.
13
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Bijlage 1. Jaaroverzicht Klimaatkamer 2023 In één jaar ruim 700 x persoonlijk contact met inwoners
januari - april ’23
Actie
Koetsendijk, Nijkerk
December: warme sokken en warmwaterkruiken.
77 dagen open 110 bezoekers
Info locatie Niet optimaal. Eigenlijk wilden we op het plein staan, maar door de herinrichting kon dat niet. De Kolkstraat / Koetsendijk is geen drukke straat en bleek ietwat uit de looproute van mensen. Op de marktdag stond een marktkraam voor het bruggetje dat naar de Klimaatkamer leidde.
14
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
4 mei
Info locatie
Actie
Wheemplein, Nijkerk
Fantastische locatie: zichtbaar, in de loop, op een plek waar mensen regelmatig komen.
Gratis plantjes voor de eerste 50 bezoekers.
Locatie 1: naast de Boni
7 dagen open 104 bezoekers
Er kwamen klachten van mensen die gewend waren hun fiets op die plek neer te zetten (wat daar eigenlijk niet mag). Daarom gaf de wethouder opdracht de Klimaatkamer te verplaatsen.
17 mei – 30 juni Wheemplein, Nijkerk Locatie 2: achter parkeerplekken
Actie Gratis bloemzaadjes. Gratis flyers.
25 dagen open 172 bezoekers Info locatie Op deze tweede locatie stond de Klimaatkamer niet meer ‘in de loop’ en was bovendien slecht zichtbaar. Hierdoor nam het aantal bezoekers enorm af.
15
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
21 sept ‘23- jan ‘24 De Brink, Hoevelaken
4 x per week open 348 bezoekers
Info locatie Opnieuw in Hoevelaken, opnieuw op een zichtbare locatie waar veel mensen langskomen. Actie Gratis bloembollen in het najaar. Gratis vetbollen in de winter. De acties slaan aan, mensen fietsen ervoor om.
De tuintegel-inruilactie Eén van de acties van de Klimaatkamer is de succesvolle tuintegel-inruilactie. Dankzij deze actie hebben inwoners dit jaar 433 m² aan tuintegels vervangen voor vaste beplanting. Deze actie is gericht op zowel bewustwording als ‘aan de slag gaan’. De feedback die we krijgen is dat inwoners het prettig vinden het gevoel te hebben een zinvolle bijdrage te leveren waar ze zelf ook veel plezier van hebben. Een mooie start van een klantreis richting het verduurzamen van hun huis. Deze actie draagt bij aan: meer groen meer biodiversiteit minder hittestress regenwater dat makkelijk in de bodem zakt een beter grondwaterpeil Onze lokale samenwerkingspartners bij deze actie: Zorgkwekerij Harcohof (voor de plantjes). Timmer Grond- Weg- en Waterbouw (die halen de tegels op). 16
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Analyse Kracht
Zwakte
We komen als gemeente naar inwoners toe i.p.v. andersom Het is niet het gemeentehuis Laagdrempelig Er is tijd en ruimte voor een persoonlijk gesprek Overdekt Door zichtbaar te staan maken we reclame voor onszelf We zijn zichtbaar voor doelgroepen in alle fases van de ‘funnel’
Weersomstandigheden hebben effect op de hoeveelheid bezoekers
Kans
Bedreiging
Slimme acties trekken mensen over de streep om aan de slag te gaan Inwoners komen er ook met vragen over het verduurzamen van hun huis De Klimaatkamer kan ook benut worden door het Energieloket En voor slimme duurzaamheidsacties
Een slechte locatie. Een zichtbare locatie, in de loop van de inwoners is essentieel Als de kamer te lang op één plek staat, droogt het aantal potentiële bezoekers op
17
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Bijlage 2. Jaaroverzicht nijkerk.nl 2023
www.duurzaam-
Website statistieken 1/3 inwoners bezocht de website! Nijkerk telt 45.029 inwoners (peildatum 31-1-‘23). In 2023 had de website 13.975 unieke bezoekers. 33% van de inwoners heeft de website gezien.
Aantal gebruikers
2023 13.975
2022 14.700
2021 11.140
Aantal views
40.482
47.717
42.862
Invloedrijke gebeurtenissen Landelijke en mondiale gebeurtenissen De grootste piek van de prijzen voor gas en energie is voorbij Zomer Europa: hitterecords, droogte, bosbranden en noodweer Zomer Nederland: nat Winter: weer tijd om te stoken, hoge gasprijzen opnieuw voelbaar Niet eerder wekte Europa zoveel zonne-energie op. Nederland heeft met ruim 14% het hoogste aandeel zonne-energie in die stroomproductie. (Bron: National Geographic) Negatieve stroomprijzen (meer opgewekt dan verbruikt) Nijkerk Januari: social post met tips over geluidsoverlast warmtepomp voorkomen Maart: regentonactie weer onder de aandacht Juni: acties Duurzaam Nijkerk op een rijtje bij promotie Juni: regentonactie en tuintegel-inruilactie erg populair Oktober: energietoeslag November: bijeenkomsten over windmolens (project A28)
18
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Top 25 best bezochte pagina’s aantal weergaven – aantal bezoekers
19
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Top 10 - Best bekeken pagina’s ‘23
Pagina
Aantal views
Aantal bezoekers
1
Home
3.830
2.115
2
Subsidies
2.472
1.668
3
Regenton-actie
1.578
1.028
4
Energieloket
1.429
995
5
Energietoeslag
1.332
802
6
Tuintegel-inruilactie
1.138
663
7
Inwoner
1.015
604
8
A28 Zon en Wind (windmolens)
1.004
646
9
Klimaatkamer
987
542
10
Windmolens
944
621
Ter vergelijking: ‘22 1
Pagina Home
Aantal views 4.813
Aantal bezoekers 2.699
2
Subsidies
3.497
2.369
3
Energieloket
2.471
1.586
4
Regenton-actie
2.027
1.357
5
Inwoner
1.510
868
6
Energiescan
1.174
794
7
Energiebespaarvoucher huurder
1.173
602
8
De Energiebespaarvoucher
1.160
683
9
Tuintegel-inruilactie
1.138
768
10
Zonnepanelen
1.086
770
‘21 1 2
Pagina Home Energiebespaarvoucher (algemeen)
Aantal views 9.907 4.610
Aantal bezoekers 5.336 2.425
3
Energiebespaarvoucher (woningeigenaren)
3.617
1.882
4 5
Inwoner (landingspagina) Subsidies
1.872 1.487
1.101 1.006
6 7
Energiebespaarvoucher (huurders) Energieloket
1.323 1.317
668 845
8
Nieuws
797
347
9 10
Isolatie Beleid
728 727
523 473
20
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Top 10 – Binnenkomers Op welke pagina komen nieuwe gebruikers rechtstreeks binnen:
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Pagina Home Financiële regelingen Energietoeslag Regenton-actie Energieloket Tuintegel-inruilactie Afval-is-grondstof Klimaatkamer Beleid windmolens Vlogs over energie besparen
Gebruikers 986 917 765 718 475 470 362 338 332 329
Aantal views 1.416 1.173 1.158 964 605 786 431 547 389 406
Hoe komt men op de website Via zoekmachine Direct (rechtstreeks op een pagina) Social media Link op andere website Onbekend
6.388 5.167 2.320 222 ?
Via welk device? Onmisbare voorwaarde: de website moet mobilefriendly zijn (en dat is hij).
Per kwartaal / seizoen Q1 / winter Home Subsidies financ.reg. Energieloket Inwoner Energiescan Regenton-actie Vlogs Duurz.-lening Warmtepomp Subs. Groen dak
Bezoekers 766 615 381 254 252 244 231 205 230 195
Views 1.208 856 556 393 367 347 322 316 289 283 21
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Q2 / lente Regenton-actie Home Subsidies financ.reg. Tuintegel-inruilactie Klimaatkamer Inwoner Energieloket Duurz.-lening Afval is grondstof Regenpijp afkoppelen
Bezoekers 505 386 426 327 206 145 173 143 141 162
Views 756 692 639 607 358 256 236 227 220 213
Bezoekers 259 298 213 127 147 127 155 137 93 82
Views 448 416 349 276 275 222 206 206 134 127
Bezoekers 791 557 456 440 370 313 342 312 98 155
Views 1.482 846 786 673 561 524 496 431 364 245
Q3 / zomer Home Subsidies financ.reg. Regenton-actie Klimaatkamer Toek. Won. Lening Tuintegel inruilactie Energieloket Energietoeslag Acties Duurzaam Nijkerk Inwoner
Q4 / herfst Home A28 Zon en Wind Energietoeslag Windmolens Subsidies financ.reg. Aanmelden bijeenkomst A28 Bijeenkomst Windmolens Energieloket Nijkerk Nieuws Toek. Won. Lening
22
Communicatie- en uitvoeringsplan Programma Water Nijkerk 2024-2028
Wat kunnen we concluderen:
Inwoners weten de website goed te vinden Mensen komen steeds vaker direct binnen op een bepaalde pagina die ze willen bekijken Via online links / doorkliks en links + QR-codes (b.v. op gemeentepagina) We gebruiken zeer diverse content. Met die haakjes hengelen we veel bezoekers binnen.
Grootste interesses:
Subsidies en persoonlijk advies (Energieloket en Klimaatkamer) Acties die korting geven slaan nog steeds erg aan De regenton-actie en tuintegel-inruilactie blijven onverminderd populair (concreet en behapbaar)
Onderwerpen met toenemende interesse
De windmolens. Dit jaar was er een update over het m.e.r.-onderzoek in combinatie met bijeenkomsten NIEUW: Om informatie te vinden over de Energietoeslag gingen veel mensen naar de website Duurzaam Nijkerk NIEUW: dankzij een mini-campagne over afval scheiden keken heel wat inwoners op de website
23
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Bijlage 2 Reactie Waterschap Vallei en Veluwe
53
Adres
Telefoon
Steenbokstraat 10
Gemeente Nijkerk
Postbus 4142
T.a.v. de heer PT Westra
7320 AC Apeldoorn
Postbus 1000
(055) 527 29 11
3860 BA NIJKERK
info@vallei-veluwe.nl
Website
www.vallei-veluwe.nl
Datum
26 februari 2024
Contactpersoon
Uw kenmerk Ons kenmerk Onderwerp
E-mailadres 1780099/1780372
Telefoonnummer
Dimitri van Dam dvandam@vallei-veluwe.nl +31615017983
Programma Water Nijkerk 2024-2028
Geachte heer Westra, Onlangs ontvingen wij van u het concept Programma Water Nijkerk 2024-2028, met de vraag om hierop te reageren. Allereerst willen we u complimenteren met dit overzichtelijke plan wat geheel is toegesneden op onder meer de omgevingswet. Het programma geeft een goed beeld van de huidige situatie en de richting waar de gemeente Nijkerk naar toe wil. Het programma bevat ook concrete handvatten en is daarbij breder gekeken dan de gebruikelijke onderwerpen afval-, hemel- en grondwater. Dus kortom: als waterschap kunnen we ons vinden met de in het programma ingezette lijn en stemmen in met het Programma Water Nijkerk 2024-2028. Dit programma biedt een goede basis om in de komende periode onze samenwerking voort te zetten. Hoogachtend,
Dimitri van Dam Beleidsadviseur planvorming afdeling Plannen en projecten (P&P)
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Bijlage 3 Begrippenlijst Afkortingen AMvB BBB BBV BBL BBT BRP Bob GRP DPRA DWA HWA IBA NEN NPR OAS ODDV RWA RWZI Wm Wvo
Algemene Maatregel van Bestuur bergbezinkbassin Bergbezinkvoorziening Bergbezinkleiding best beschikbare techniek basisrioleringsplan Binnen onderkant buis gemeentelijk rioleringsplan Deltaprogramma ruimtelijke adaptatie droogweerafvoer hemelwaterafvoer installatie voor individuele behandeling van afvalwater Nederlandse norm Nederlandse praktijkrichtlijn Optimalisatiestudie afvalwatersysteem Omgevingsdienst de Vallei regenwaterafvoer rioolwaterzuiveringsinstallatie Wet milieubeheer Wet Verontreiniging oppervlaktewater
54
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Termen en definities stedelijk afvalwater en hemelwater AC-Leiding
Een asbestcement leiding bestaat uit een mengsel van 80 procent cement en 20 procent asbest
aangroei
verzameling van organismen die zich op de buiswand hebben vastgehecht of in slierten aan de buiswand hangen
aansluitvergunning
vergunning op grond van de aansluitverordening en de Wvo die wordt afgegeven door het zuiveringsschap voor de aansluiting op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI)
aantasting
een wijziging van de structuur van de buiswand als gevolg van (bio)chemische of mechanische processen
afkoppelen
het actief scheiden van vuilwater en regenwater met als doel om het regenwater niet meer naar de RWZI te transporteren
afvalwater
alle water waarvan de houder zich met het oog op de verwijdering daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen (opmerking: hieronder wordt dus ook afvloeiend regenwater begrepen)
afvoerend oppervlak
het naar de riolering afwaterende oppervlak
afzetting
aankoeking van slib, vet en kalk op de buiswand; tevens afzetting van bodemmateriaal anders dan zand ter plaatse van een buisverbinding of scheur
basisinspanning
term die de waterkwaliteitsbeheerders gebruiken voor het aanduiden van de inspanningen die elke gemeente moet uitvoeren of uitgevoerd heeft om de vuiluitworp uit de riolering tot een bepaald niveau te reduceren
basisrioleringsplan
document (tekening + toelichting en berekeningen) met de huidige situatie van de riolering en de uit te voeren verbeteringsmaatregelen
beheer
zie rioleringsbeheer
bemalingsgebied
een rioleringsgebied waaruit het afvalwater door een gemaal wordt verwijderd
beoordelen
het toetsen van een parameter aan de bijbehorende maatstaf en het geven van een oordeel over de uitkomsten van de toetsing
bergbezinkvoorziening
reservoir voor de tijdelijke opslag van afvalwater waarin tevens slibafzetting plaatsvindt met een voorziening om het slib te kunnen verwijderen en waaruit overstortingen kunnen plaatsvinden
berging
de inhoud van de riolering uitgedrukt in m3 of mm
55
P r o g r a m m a
W a t e r
bergingsverlies
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
de vermindering van berging door permanente vulling in de riolering als gevolg van verzakkingen
beslisboom aan- en hulpmiddel voor gemeentes en particulieren om verantwoorde afkoppelen verhard oppervlak beslissingen te nemen bij het aan- en afkoppelen van verhard oppervlak op wijk- en straatniveau classificatie
de indeling van toestandsaspecten in klassen
controleren
controle, toezicht houden op (bijvoorbeeld op de naleving van voorschriften, op het beheer van een zaak, op de werking van een machine)
droogweerafvoer (dwa)
de hoeveelheid afvalwater die per tijdseenheid in een droogweersituatie via het rioolstelsel wordt afgevoerd
dwa-rioolstelsel
zie vuilwaterrioolstelsel
emissiespoor
onderdeel van het tweesporenbeleid van waterkwaliteitsbeheerders gericht op het tot een bepaald niveau terugbrengen van de emissies (vuiluitworp) uit een rioolstelsel, ongeacht de werkelijke waterkwaliteit rioolput voorzien van een overstortdrempel die loost buiten het in beschouwing genomen rioolstelsel, meestal op oppervlaktewater Aantal aansluitingen op het riool. rioolstelsel, waarbij afvalwater inclusief ingezamelde neerslag door 1 leidingstelsel wordt getransporteerd rioolstelsel, waarbij afvalwater exclusief neerslag door een leidingstelsel wordt getransporteerd en neerslag door een afzonderlijk leidingstelsel rechtstreeks naar oppervlaktewater wordt afgevoerd Een gresbuis is een (riool)buis gemaakt van vette klei en chamotte met een gladde en zeer harde afwerking. waarbij van de leer van de praktische toepassing van waterbeweging wordt gebruikgemaakt het door rekenen bepalen van het hydraulisch functioneren van een rioolstelsel rioolbuis die ontworpen en aangelegd is om hemelwater in de bodem te brengen, waarna het in de bodem kan infiltreren grenstoestand waarbij ingrijpen in de actuele toestand noodzakelijk is en waarbij maatregelen moeten worden opgesteld het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand
externe overstort Heffingseenheden gemengd rioolstelsel gescheiden rioolstelsel
Gresbuis hydraulisch hydraulische berekening Infiltratieriool/ IT-riool ingrijpmaatstaf inspectie maatstaf onderhoud onderzoek
overstorting
grenswaarde (getalsmatig) op basis waarvan geconcludeerd wordt of aan een functionele eis wordt voldaan herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij de toestand van objecten ongewijzigd gehandhaafd wordt het verzamelen, ordenen, analyseren en verwerken van gegevens, zodanig dat informatie kan worden afgeleid over de toestand en het functioneren van de buitenriolering de lozing van afvalwater via een overstortdrempel naar oppervlaktewater 56
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
overstortput
rioolput voorzien van een overstortdrempel
randvoorziening
vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel die als doel heeft de lozing van vuil uit het rioolstelsel op oppervlaktewater te verminderen (voorbeeld: Bergbezinkbassin)
regenwaterriool
riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag
regenwaterrioolstelsel
rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag
renovatie
herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een ingrijpende toestandswijziging wordt doorgevoerd; evenaren technische staat van nieuwaanleg
reparatie
herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een beperkte toestandswijziging wordt doorgevoerd
riolering
het samenstel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater
rioleringsbeheer
zorg voor het functioneren van de buitenriolering
riool
samenstel van buizen tussen twee putten bestemd voor de inzameling en/of het transport van afvalwater
rioolput
constructie toegang gevend tot het rioolstelsel (te herkennen aan gietijzeren deksels in de weg)
rioolwaterzuiveringsinrichting
het totaal van de grond, gebouwen en apparatuur voor de zuivering van afvalwater (RWZI)
rwariool / rwarioolstelsel
zie regenwaterrioolstelsel
verbeterd gescheiden rioolstelsel
gescheiden rioolstelsel met voorzieningen waardoor de neerslag slechts bij wat grotere regenbuien naar oppervlaktewater wordt afgevoerd. Het meest vervuilde deel van de neerslag wordt 'geborgen' in de riolering en naar de zuivering afgevoerd.
verbeteren
het aanpassen van het oorspronkelijke functioneren
vervangen
herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij het bestaande object wordt verwijderd en een nieuw gelijkwaardig object wordt teruggeplaatst
visuele inspectie
het op directe dan wel op indirecte wijze via optische hulpmiddelen inspecteren van de toestand
vrijvervalriool
riool waardoor afvalwater door middel van de zwaartekracht wordt getransporteerd 57
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
vuilemissie
zie vuiluitworp
vuiluitworp
het totaal aan stoffen (niet zijnde water) geloosd uit een rioolstelsel op het oppervlaktewater via overstorten. Hierbij kan gedacht worden aan biologisch afbreekbare stoffen die bij afbraak in het water zuurstof verbruiken (BZV), aan stikstof en fosfaten en aan zware metalen.
vuilwaterriool
riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag
vuilwaterrioolstelsel
rioolstelsel voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag
Waarschuwingsmaatstaf
grenstoestand waarbij de actuele toestand discutabel is en nader onderzoek nodig is
wadi
systeem voor hemelwaterberging en -afvoer door infiltratie en/of drainage
waterkwaliteitsdoelstelling
doelstelling voor de kwaliteit van een oppervlaktewater, nodig om dat water een bepaalde functie te kunnen laten vervullen
water op straat
het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau
wateroverlast
het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau waarbij hinder of schade wordt ondervonden
wortelingroei
de wortels van bomen of planten, die door voegen, scheuren of via gebouw- of kolkaansluitingen het riool zijn ingegroeid
zandinloop
het intreden van zand via buisverbindingen of scheuren
58
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Termen en definities grondwater Afsluitende laag
Laag in de bodem die zo wordt genoemd vanwege de eigenschap dat hij grondwater slecht doorlaat
DINO
Digitale Informatie Nederlandse Ondergrond, een direct benaderbare databank voor grondwatergegevens in beheer bij TNO Grondwater en Geo-Energie in Delft
Doorlatendheid
Het vermogen van de grond om water en/of lucht door te laten
Drainage
De afvoer van water over en door de grond en door het waterlopenstelsel
Drooglegging
De afstand tussen het oppervlaktewaterpeil en het maaiveld
Freatisch grondwater
Het grondwater in de bovenste bodemlaag, dat (indirect) in contact staat met de atmosfeer. De freatische grondwaterstand is een andere term voor grondwaterspiegel.
Geohydrologie
De leer van de grondwaterstroming en de -dynamiek in samenhang met de structuur en de opbouw van de ondergrond
GHG
Gemiddeld hoogste grondwaterstand. Dit is het gemiddelde van de drie hoogste grondwaterstanden van de afgelopen 8 jaren, gebaseerd op maandelijkse metingen.
Grondwater
Water beneden het grondoppervlak, meestal beperkt tot het water beneden de Grondwaterspiegel
Grondwaterisohypse
Hoogtelijn voor de grondwaterstand of voor de stijghoogte van het grondwater. Een grondwaterisohypsenkaart geeft met lijnen (isohypsen) punten aan met gelijke stijghoogte. De kaart geeft onder andere informatie over de stromingsrichting van het grondwater.
Grondwateronderlast
Problemen die zich voordoen als gevolg van lage grondwaterstanden. Bijvoorbeeld aantasting van houten funderingen als gevolg van droogstand.
Grondwateroverlast
Wateroverlast door hoge grondwaterstanden. Bijvoorbeeld plasvorming op binnenterreinen of vocht in kruipruimten.
Infiltratie
Intreding van water in de bodem, sponswerking van de bodem
Kruipruimte
Ruimte onder de begane grondvloer in gebruik voor het bereiken van leidingen voor inspectie, onderhoud of reparatie, en voor ventilatie van de vloer en eventuele houten constructiedelen onder de woning.
Kwel
Het uittreden van grondwater
59
P r o g r a m m a
W a t e r
N i j k e r k
2 0 2 4 - 2 0 2 8
Ontwatering
De afvoer van water uit percelen over en door de grond en eventueel door drains, kleine sloten en greppels naar een stelsel van grote waterlopen, met als functie afwatering
Ontwateringsdiepte
De afstand tussen de hoogste grondwaterstand tussen twee ontwateringsmiddelen (sloot, drain) en het maaiveld
Onverzadigde zone
Deel van de grond boven de grondwaterspiegel, waarin de bodemporiën zowel water als lucht bevatten. De verzadigde zone is het deel waar de poriën geheel gevuld zijn met water.
Opbolling
Het maximale hoogteverschil tussen de grondwaterspiegel en de waterstand in de drainagebuizen en/of watergangen
Peilbuis
Algemene term voor een buis of soortgelijke constructie met een kleine diameter waarin een grondwaterstand c.q. stijghoogte kan worden gemeten
REGIS
Regionaal Geohydrologisch Informatiesysteem, een interactief informatiesysteem dat beschikt over voor het waterbeheer relevante en actuele gegevens. REGIS wordt beheerd door TNO.
Stijghoogte
Hoogte boven een referentievlak tot waar het water in een peilbuis stijgt. Deze stijghoogte is afhankelijk van de druk van het grondwater ter plaatse van de opening onder in de peilbuis.
Wadi
Voorziening voor de opvang, berging en afvoer van neerslag. In een komvormige greppel kan het regenwater infiltreren. Vervolgens kan infiltratie naar het grondwater plaatsvinden of afvoer via een drain.
Zetting
Bodemdaling als gevolg van inklinking, van krimp, door de bouw van kunstwerken, het ophogen van de grond of het aanbrengen van andere materialen
60