2023-031 Bijlage 1 - Voorlopige Jaarstukken 2022.pdf
Tekst van het document
Weerstandsvermogen Wanneer de structurele weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de exploitatierisico’s ontstaat het volgende beeld: (-/- = nadeel)(bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Onbenutte budgettaire capaciteit
-338
2.201
2.650
878
Onbenutte belastingcapaciteit
4.700
4.700
4.700
4.700
Exploitatierisico’s
-1.675
-1.675
-1.675
-1.675
Totaal
2.687
5.226
5.675
3.903
Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze gemeente genoeg weerstandsvermogen heeft om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.
67
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.1 Wettelijk kader In deze paragraaf wordt voor de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen het onderstaande aangegeven: • het beleidskader; • de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • de vertaling van de financiële consequenties in de jaarstukken. Lasten van onderhoud van kapitaalgoederen kunnen op diverse programma’s voorkomen. Hiermee is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. Voor de verschillende kapitaalgoederen dienen conform de BBV actuele beheersplannen beschikbaar te zijn wanneer voor egaliseren van kosten van groot onderhoud een voorziening is/wordt gevormd. In de BBV is dit vertaald naar een beheerplan dat niet ouder is dan vijf jaar. Eind 2022 voldoet de gemeente nog niet bij alle beheerplannen aan de vereiste termijn van vijf jaar. De beheerplannen worden gefaseerd aangepast aan de vastgestelde kaders van de beheervisie openbare ruimte, zodat optimaal volgens de nieuwe kaders de openbare ruimte beheerd kan worden. In 2022 is het beheerplan bermen en watergangen vastgesteld.
3.2 Beleidskader Het onderhoud van bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt aan de hand van beheerplannen. De periode waarover in een beheerplan wordt uitgekeken is afhankelijk van de economische en/of technische levensduur van de betreffende kapitaalgoederen behorende bij het beheerplan. Over het algemeen worden de jaarlijkse lasten behorende bij een beheerplan, wat betreft groot onderhoud, constant gehouden door gebruik te maken van een voorziening. Een voorziening kan conform geldende regelgeving nooit een negatief saldo hebben. Als een negatief saldo dreigt te ontstaan dient de in de begroting geraamde storting zodanig verhoogd te worden dat de voorziening, over de gehele looptijd genomen, voldoende is voor het bekostigen van het groot onderhoud.
3.3 De beheerplannen per categorie Per categorie kapitaalgoederen zijn er één of meer beheerplannen. Deze beschrijven de uitgangspunten voor het beheer en geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. 3.3.1
Wegen
In 2022 zijn, integraal met een bijdrage vanuit wegbeheer, de Frieswijkstraat (gedeeltelijk), de Vrouwenweg, de Stoutenburgerlaan en het centrum Nijkerk en Hoevelaken gedeeltelijk heringericht. Er is gestart met de aanpassing van Oranjelaan/Hoefslag. Vanuit wegbeheer is het klein onderhoud uitgevoerd aan asfalt en elementenverhardingen en is groot onderhoud uitgevoerd aan de Voorthuizerweg. Kunstwerken In 2022 is een start gemaakt met de actualisatie van het beheerplan kunstwerken.
68
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
Openbare Verlichting In 2022 is de openbare verlichting vervangen conform het beheerplan, waarbij grootschalige vervangingen in de kern Nijkerkerveen hebben plaatsgevonden. Het beheerplan openbare verlichting is in 2021 opnieuw vastgesteld. Daarbij is besloten deze voorziening te laten vervallen, met uitzondering van een nog in 2022 vrij te laten vallen bedrag van € 27.000. 3.3.2
Water
Haven-, kade- en sluiswerken In 2022 zijn diverse onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Daarnaast zijn de sluisdeuren en diverse kunstwerken geïnspecteerd. Beheerplan bermen en watergangen In oktober 2022 is het beheerplan bermen en watergangen vastgesteld. In het beheerplan zijn beslissingen genomen over het beheer en onderhoud van bermen, water en duikers.Tevens is in het beheerplan extra aandacht voor biodiversiteit. Bij de vaststelling van het beheerplan in oktober 2022 is besloten deze voorziening in 2023 op te heffen. Een bedrag van € 135.000 is in 2022 vrijgevallen ten gunste van het rekeningresultaat. In 2023 valt nog € 45.000 vrij ten laste van de voorziening. 3.3.3
Groen
Het beleid en beheer voor spelen, groen en hondenuitlaten is vastgelegd in het Handboek groen (2003) en het beheerplan Groenvoorzieningen (2013-2017). Deze plannen zouden in 2022 geactualiseerd worden. Dit is niet gerealiseerd. Wel zijn grote stappen gezet in de actualisatie maar deze is nog niet volledig afgerond. Plantsoenen In 2022 zijn naast het verplanten van enkele waardevolle bomen op diverse locaties groenrenovaties uitgevoerd. De integrale plannen voor de wijk Renselaer en de Campenbuurt zijn naar 2023 verschoven. De voorbereidingen hiervoor zijn in gang gezet. De integrale aanpak van het centrumplan Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken is zo goed als afgerond. Speelruimteplan In 2022 zijn enkele speeltoestellen vervangen door nieuwe. Zoals een vogelnestschommel plaatsen bij de Van Oldenbarneveltstraat en een glijbaan vervangen op Corlaer. Ook zijn skate-elementen en een mosterdpot geplaatst bij winkelcentrum Paasbos. Grote uitgaven worden uitgesteld totdat het speelruimteplan is geactualiseerd en is vastgesteld. 3.3.4
Riolering
Het vaststellen van een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een wettelijke taak ingevolge de Wet Milieubeheer. Daardoor ligt het accent in het GRP sterk op het beheer en de instandhouding van de voorzieningen en ook op de uitbreiding vanwege de aanleg van nieuwbouwwijken en bedrijfsterreinen. Naast riolering zijn in het GRP ook de visie en maatregelen opgenomen met betrekking tot grondwater en oppervlaktewater. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet is in 2022 gestart met de voorbereiding van het Programma Water 2023 - 2027. Het programma Water is als “beheerplan” de invulling die aansluit bij de vorm zoals bedoeld in de Omgevingswet. In 2022 is de laatste fase van de herinrichting centrum Nijkerk gestart. In de Kolkstraat en de Nieuwstraat is het regenwater afgekoppeld en is er gestart met de herinrichting van het Plein. In vervolg op 2021 zijn er in 2022 in Hoevelaken en de wijk Corlaer lokaal enkele straten afgekoppeld. De voorbereidende werkzaamheden voor de integrale herinrichting van de wijken Campenbuurt en Renselaer zijn in 2022 gestart.
69
J a a r s t u k k e n
3.3.5
2 0 2 2
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
Gebouwen
In 2022 is gepland groot onderhoud uitgevoerd aan de brandweerkazerne en politiepost de Bundel in Nijkerk. Naast groot onderhoud zijn er ook verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd. Het dak van de Bundel is voorzien van zonnepanelen. Binnen- en buitenverlichting is voor een groot deel vervangen door ledverlichting en er zijn de elektrische schuifpoorten vervangen. Naast duurzaamheid zijn, in het kader van gezondheid, de waterleidingen legionella-proof gemaakt. De brandweerkazerne de Wel in Hoevelaken is voorzien van ledverlichting. Het gebouw van de Unie van Vrijwilligers (UVV) heeft in 2022 een grondige interne renovatie ondergaan. Tijdens deze renovatie zijn aanpassingen in de indeling gemaakt en zijn diverse bouwkundige verbeteringen uitgevoerd (keuken, toiletten, klimaatinstallatie). In de dependance van het stadhuis is in 2022 de begane grond etage tijdelijk omgebouwd zodat er tot de zomer van 2023 vijf schoolklassen gehuisvest kunnen worden. Dit om plaats te bieden aan de Rehobothschool die wordt gerenoveerd. In de basisschool aan de Bizetlaan is een mindervalidetoilet gerealiseerd. Deze locatie hebben wij als gemeente nog in onze portefeuille als wissellocatie. De aula van de nieuwe begraafplaats in Nijkerk is verduurzaamd door het aanbrengen van ledverlichting. Tevens werd een toegangsdeur aangepast zodat het gebouw toegankelijk is voor een elektrische shovel.
Aan de aula op de oude begraafplaats in Nijkerk is in 2022 groot onderhoud uitgevoerd. Het onderzoek naar het verduurzamen van de sporthallen Corlaer, De Slag en Ridderspoor is in 2022 zo goed als afgerond. Invulling van de maatregelen voor verduurzaming zijn gepland voor de tweede helft 2023. Op de Flier werden, in het kader van verduurzaming, twee aansluitingen gerealiseerd voor het opladen van elektrische voertuigen. Overzicht beheerplannen, planperiodes en financieringswijze Categorie
Beheerplan
Planperiode
Jaar van herziening
Financiering
Wegen
Wegen
2019-2023
2024
via voorziening F1a
Kunstwerken
2016-2020
2023
via voorziening F1b
Openbare verlichting
2021-2025
2025
via exploitatie
Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair
2021-2025
2025
via voorziening F7
Havens
2021-2025
2025
via voorziening F6
Bermen en watergangen
2022-2026
2026
via exploitatie
Groen
2012-2032
2023
via voorziening F5ac
Speelvoorzieningen
2012-2032
2023
via voorziening F5b
Begraafplaatsen
2021-2026
2025
via voorziening F5c
Riolering
Riolering (GRP)
2018-2022
2023
via voorziening F4
Gebouwen
Openbare gebouwen
2019-2038
2023
via voorziening F2
Water
Groen
70
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
3.4 Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen In onderstaand overzicht staan de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (is dotatie aan de voorziening) in 2022. In deze paragraaf is informatie te vinden over de uitvoering van het jaarplan 2022. Ook staat in het overzicht de stand van de voorziening per 31 december 2021 en de stand per 31 december 2022. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorziening voldoende is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Zo nodig vindt aanvulling plaats ten laste van de exploitatie. Overzicht voorzieningen beheerplannen (bedragen x € 1.000) Beheerplan
Storting 2022
Onttrekking 2022
Saldo
Stand 31-12-2021
Stand 31-12-2022
Wegen (F1)
2.301
1.111
1.190
1.155
2.345
Kunstwerken (F1)
206
110
96
237
333
Openbare gebouwen (F2)
274
343
-69
1.983
1.914
Openbare verlichting (F3)
0
0
0
27
0
Riolering, van derden verkregen middelen (F4)
0
277
-277
8.607
8330
Groen (F5)
405
255
150
99
249
Spelen (F5)
119
34
85
596
681
Begraafplaatsen (F5)
29
52
-23
89
66
Havens (F6)
54
105
-51
162
111
Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen (F7)
88
16
72
227
299
Bermen en watergangen (F11)
0
135
-135
180
45
71
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 4 Financiering
Paragraaf 4 Financiering 4.1 Wettelijk kader De paragraaf Financiering van de programmabegroting en programmarekening gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel. Artikel 19 van de Financiële verordening van de gemeente Nijkerk bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich dient te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.
4.2 Financieringspositie De financieringspositie per 31 december 2021 en 2022: 2021 een financieringstekort van € 9,8 miljoen 2022 een financieringstekort van € 4,9 miljoen In 2022 is er een afname van het financieringstekort van € 4,9 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Effect op de financieringspositie (bedragen x € 1 miljoen)
2022
Investeringen in vaste activa
-9,3
Investeringen in immateriële vaste activa
0,0
Afschrijvingen en desinvesteringen
5,3
Afname van de financiële vaste activa
0,2
Toename van de boekwaarde van de bouwgronden
-3,8
Toename reserves en voorzieningen
3,5
Afname door aflossingen geldleningen
-6,0
Toename door het aantrekken van een lening
15,0
Per saldo een toename
4,9
Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt voor 2021 1,5% en voor 2022 1,1%.
4.3 Liquiditeitspositie Door een goed beheer van de dagelijkse saldi streven we naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat wij aan onze betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het betalingsverkeer verloopt daarbij voornamelijk via onze huisbankier, de Bank Nederlandse Gemeenten. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden, voor het aantrekken of uitzetten van geld als gevolg van de liquiditeitspositie, meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt.
72
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 4 Financiering
4.4 Risicobeheer De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer in 2022 gehandeld in overeenstemming met de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In 2022 is er één langlopende lening aangetrokken van € 15 miljoen. Er zijn geen garanties verleend voor de uitoefening van de publieke taak. Er zijn geen derivaten aangetrokken. Op dit moment zijn de risico’s voor de gemeente door het gevoerde beleid minimaal. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). Hier moet de gemeente zich aan houden.
4.5 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van de primaire begroting en bedroeg voor de gemeente in 2022 € 12,7 miljoen. Om optimaal gebruik te maken van de lage rente op kortlopende leningen is de maximale ruimte binnen de regels van de Wet Fido benut. In 2022 zijn er vijf kasgeldleningen afgesloten voor in totaal € 56 miljoen.
4.6 Schatkistbankieren Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk was in 2022 € 2.314.000. Het drempelbedrag is in 2022 niet overschreden. Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren 2022 Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Vers l agj aar (1)
Drempelbedrag
2313,55936 Kwarta al 1
(3a) = (1) > (2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Rui mte onder het drempel bedrag
(3b) = (2) > (1)
Overschri jdi ng van het drempel bedrag
(2)
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
176
183
136
133
2.137
2.131
2.178
2.181
-
-
-
-
(1) Berekening drempelbedrag Vers l agj aar (4a) (4b) (4c)
Begrotingstotaal vers l agj aar Het deel van het begroti ngstotaal dat kl ei ner of gel i j k i s aan € 500 mi l j oen Het deel van het begroti ngstotaal dat de € 500 mil j oen te boven gaat
115.678 115.678 -
(1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een mi ni mum van €1.000.000 al s het begroti ngstotaal kl ei ner of gel i j k i s aan 500 ml n. En al s begroti ngstotaal groter dan € 500 Drempel bedrag mi l j oen i s i s het drempel bedrag gel i j k aan € 10 mi l j oen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begroti ngstotaal dat de € 500 mi l joen te boven gaat. (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
2.314
Kwarta al 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)
Som van de per dag bui ten 's Ri j ks s chatki s t aangehouden mi ddel en (negati eve bedragen tel l en al s ni hi l ) Dagen i n het kwartaal Kwartaa l ci jfer op dagbas i s bui ten 's Ri j ks schatki st aangehouden mi ddel en
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
15.849
16.654
12.498
90
91
92
12.198 92
176
183
136
133
4.7 Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld vloeit voort uit de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten gevoelig is voor wijzigingen in het rentepercentage op aangetrokken leningen en uitzettingen.
73
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 4 Financiering
De renterisiconorm is in het leven geroepen om het renterisico vanwege herfinanciering en renteherziening van geldleningen te spreiden. De norm is vastgelegd op 20% van het begrotingstotaal. Zoals uit volgende tabel blijkt, zijn wij in 2022 onder deze norm gebleven. Jaarrekening 2021
Jaarrekening 2022
1.
Renteherziening op vaste schuld
0,0
0,0
2.
Aflossingen
5,0
6,0
3.
Renterisico op vaste schuld (1 + 2)
5,0
6,0
4.
Renterisiconorm
21,2
32,4
16,2
26,4
Ruimte (+) of overschrijding (-) (4 - 3)
4.8
Rente
Berekening Renteresultaat taakveld Treasury Renteresultaat taakveld Treasury a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering b. Externe rentebaten over de korte en lange financiering
827.128 252.404
Saldo rentelasten en rentebaten (a-b) c. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast
-179.115
d. Fictieve rente over voorzieningen
374.880
Totaal toe te rekenen aan taakvelden
574.724
770.489
e. De aan taakvelden toegerekende rente
1.151.850
f. Renteresultaat taakveld Treasury (e-f)
-381.361
Het externe rentepercentage (saldo rentelasten en baten/totaal leningen) komt op 1,1%. Het rentepercentage voor de rente die aan de grondexploitatie wordt doorbelast is 0,68%. Dit percentage wordt berekend door het externe rentepercentage te vermenigvuldigen met de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. De toegerekende rente aan investeringen is 1%. Deze rente wordt berekend door de toe te rekenen rente aan taakvelden te delen door de boekwaarde van de materiële vaste activa per 1-1-2022.
74
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 4 Financiering
4.9 EMU-saldo Berekening EMU-saldo In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een positieve kasstroom.
EMU-SALDO Financiële vaste activa
Balansstand 31-12-T-2
Balansstand 31-12-T-1
Mutaties T-1
2.909
2.682
-227
Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen
Vlottende activa
Uitzettingen
0 12.977
12.132
-846
Liquide middelen
884
5
-878
Overlopende activa
2.942
2.763
-179
Vaste passiva
Vaste schuld
49.433
58.439
9.005
Vlottende passiva
Vlottende schuld
9.134
7.851
-1.283
Overlopende passiva
17.565
12.002
-5.564
Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa
n.v.t.
EMU-saldo: Som mutatie vaste en vlottende activa
-2.130
Som mutatie vaste en vlottende passiva
2.158 -4.288
75
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering. Onze bedrijfsvoering is erop gericht dat we gestelde doelen bereiken tegen reële kosten. In het voorgaande programma Organisatie en Financiën zijn ook een aantal doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering geformuleerd. In deze paragraaf Bedrijfsvoering wordt een aantal thema’s op het gebied van bedrijfsvoering uitvoeriger beschreven.
5.2 Doorontwikkeling van de organisatie In het afgelopen jaar is er met betrekking tot de organisatie veel ondernomen, ontwikkeld en verkend. In juni 2022 hebben wij definitief besloten om de nieuw opgezette managementstructuur als leidend sturingsprincipe te formaliseren. Met de implementatie daarvan zijn we volop bezig geweest en ook in 2023 loopt dit nog door. Systemen en applicaties zijn aangepast, evenals formele besluiten en regelingen waaronder de Budgethoudersregeling, Mandaatregeling en het Ondermandaat. Deze zijn herijkt en aangepast aan de nieuwe situatie. De organisatie is qua structuur nu zo ingericht dat de medewerkers in staat zijn hun werk passend bij de gewenste cultuur en dienstverlening uit te voeren. Op onderdelen zijn medewerkers in nieuwe teams geplaatst. 31 december 2022 was het formele omslagpunt en per 1 januari 2023 is het nieuwe Organisatiebesluit en het Algemeen Bevoegdhedenbesluit formeel van kracht geworden. Aan het professionaliseren van de bestuurlijke/ ambtelijke samenwerking wordt nog gewerkt. Evenals aan het duidelijker neerzetten en uitvoeren van goed opdrachtgever-/opdrachtnemerschap en contractering (projectmatig/programmatisch werken). De grip op vraag en vraagsturing in relatie tot de capaciteit van de organisatie is toegenomen, waardoor capaciteitsknelpunten duidelijk zichtbaar zijn geworden.
Het werken aan ‘de juiste mens op de juiste plek’ heeft hiermee in 2022 een flinke impuls gekregen.
5.3 Formatie Er is sprake van een krappe arbeidsmarkt. Werving en selectie ter vervanging van bestaande en nieuwe vacatures vraagt veel inzet. Dit komt mede doordat geschikte kandidaten niet altijd solliciteren en we deze zelf moeten zoeken en benaderen. Ondertussen blijft ook de markt voor inhuur krap, waardoor tarieven hoog zijn. We blijven ons intensief inzetten voor het duurzaam invullen van vacatures. Een andere factor die het relatief hoge inhuurpercentage verklaart is dat er veelal incidentele middelen beschikbaar waren. Een structurele invulling van vacatureruimte behoort dan niet tot de mogelijkheden. Formatie Vastgesteld in formatieplan (a) 302,80 Waarvan tijdelijk 5,36 Waarvan structureel 297,44
76
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
5.4 Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP) Per 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking (via een Regeling zonder meer) is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: een betere kwaliteit van dienstverlening; een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden; een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. De samenwerking op het gebied van de bedrijfsvoering heeft aantoonbare resultaten opgeleverd en daarmee bijgedragen aan de beoogde strategische doelstelling om elkaar te versterken en zelfstandig te blijven. Echter, de grenzen van verdere groei binnen deze regeling zijn inmiddels bereikt, waardoor verdere ontwikkeling wordt belemmerd. Met het kiezen van een verdergaande vorm van samenwerking uit de Wet op de gemeenschappelijke regelingen worden huidige belemmeringen weggenomen en kan een volgende stap in de samenwerking bedrijfsvoering worden gezet. Deze keuze zal de komende periode verder worden uitgewerkt.
Onze huidige Regeling zonder meer (die er eerder was dan de AVG) biedt ook onvoldoende grond om uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk te maken. Inmiddels is gekozen voor een oplossing voor de korte termijn in de vorm van detacheringsovereenkomsten voor de BLNP-medewerkers. Daardoor kunnen we gegevens delen, zoals ook de bedoeling was bij het aangaan van de Regeling zonder Meer. Deze tussenoplossing is nodig totdat we over kunnen naar een ander juridisch construct. De BLNP-samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: Financiën In het jaar 2022 heeft de focus bij het taakveld financiën vooral gelegen op het harmoniseren van processen waarbij de focus heeft gelegen bij de basis op orde vanuit het vastgestelde jaarplan. In het kernteam is de voortgang hiervan bewaakt. Helaas heeft de teamleider financiën aan het einde van het jaar de BLNP-samenwerking verlaten waardoor de voortgang wat stil is komen staan in afwachting van de aanstelling van een opvolger. De vernieuwing van de rechtmatigheidsverantwoording is met een jaar uitgesteld, omdat de wetgeving nog niet op orde was. Dit heeft ons wel de mogelijkheid gegeven om onze visie/ambitie, de kaderstelling en de monitor voorafgaand aan bestuurlijke behandeling eerst ter toetsing voor te leggen aan onze accountant.
In een gezamenlijk gesprek met onze accountant hebben wij stilgestaan bij een aantal aandachtspunten die verder niet geleid hebben tot aanpassing van onze documenten. De landelijke wetgeving is inmiddels aangepast, wel zal het BBV nog aangepast moeten worden op de nieuwe wet- en regelgeving. In 2023 zullen wij de bestuurlijke besluitvorming in de BLNP-gemeenten gaan voorbereiden en afronden. HRM Het jaar 2022 stond in het teken van verder intensiveren en professionaliseren van de BLNPsamenwerking, zowel op het gebied (beleids)advisering als personeels- en salarisadministratie.
77
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Harmonisatie van arbeidsvoorwaarden voor alle vier de gemeenten: nadat het project in de eerste helft van 2022 te weinig voortgang boekte zijn er in de tweede helft goede vervolgstappen gemaakt. De bestuurlijke en projectmatige aanpak is versterkt en er ligt een voorstel voor één arbeidsvoorwaardenpakket. Ook zijn de gesprekken met de lokale ondernemingsraden en het Lokaal Overleg (met de vakbonden) weer hervat. Het verder op orde krijgen (voornamelijk harmoniseren) van ‘de basisprocessen’ en daarbij het optimaal benutten van de mogelijkheden van ons HR-systeem Youforce blijft belangrijk. In 2022 is er in het project over de optimalisatie van Youforce (HRM software) verdere voortgang geboekt. Naast noodzakelijke nieuwe functionaliteit als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving zijn er diverse processen gedigitaliseerd (zoals mutaties dienstverband, koppeling met de arbodienst). Naast de dagelijkse dienstverlening zijn we werkendeweg bezig geweest om ons HRM-beleid en instrumenten verder te professionaliseren. We hebben resultaat bereikt op het gebied van hybride werken, een nieuwe gesprekscyclus, optimaliseren van het werving- selectie- en onboardingsproces en uitstroom (exitgesprekken). BLNP-HRM-Jaarplan: eind 2022 zijn er met de vier gemeenten prioritaire thema’s voor het komende jaar vastgesteld.
Het jaar 2023 zal in het teken staan van een definitief besluit over een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een professionalisering van de arbeidsmarktbenadering, efficiëntere administratieve processen, betere beschikbaarheid van HR(management)informatie, het door ontwikkelen op het gebied van duurzame inzetbaarheid en de voorbereiding op een Gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie. Juridische Zaken Voor JZ stond 2022 in het teken van een verdere bestendiging en professionalisering van de reeds ingeslagen weg; de successen behouden die we al hebben geboekt en daar verder op bouwen. Dit zien we o.a. terug in de volgende punten: We hebben mooie ontwikkelingen gemaakt in de beoogde specialisatie en zichtbaarheid/vindbaarheid van onze medewerkers; een aantal teamleden heeft met succes specialisatie-opleidingen gevolgd. Ook een aantal (relatief) nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld de werkzaamheden omtrent de borging en uitvoering van de Wet open overheid (zie ook paragraaf 5.8), zijn het afgelopen jaar goed belegd in het team JZ. Daarnaast hebben we in 2022 gezien dat collega's uit de gemeenten steeds beter de weg weten te vinden naar Topdesk om via die weg hun hulpverzoeken bij JZ binnen te schieten.
Verder hebben we in 2022 blijvend en terugkerend aandacht gevraagd voor het belang van een duidelijke waterscheiding tussen eerstelijns en tweedelijns werkzaamheden bij team JZ en de rol die de individuele gemeenten daarin ook moeten nemen. Gedurende het jaar hebben we hier in werk- en management overleggen aandacht voor gevraagd, waardoor de bewustwording van het belang van deze waterscheiding duidelijk(er) is geworden. Daarnaast heeft Juridische Kwaliteitszorg haar eigen verwachtingen ruimschoots overtroffen door maar liefst 350 inschrijvingen te hebben ontvangen van deelnemers aan ons cursusaanbod. In ons jaarplan 2022 hadden we ingezet op 100 inschrijvingen. Dit zorgt er echter ook voor dat we in de toekomst de inzet van medewerkers binnen Juridisch Kwaliteitszorg moeten vergroten. Binnen het cluster Privacy hebben we het afgelopen jaar een grote stap gezet in het verbeteren van de integraliteit in samenwerking tussen de juristen en privacy-officers. Dit heeft o.a. geresulteerd in de totstandkoming van de BLNP-detacheringsovereenkomsten. Daarnaast hebben we een belangrijke formatieve uitbreiding binnen het cluster privacy-officers kunnen realiseren in 2022.
78
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
ICT In technische zin staat ons vakgebied nooit stil. We zijn ondersteunend aan de afdelingen om ervoor te zorgen dat zij met de inzet van de technische middelen hun werk goed kunnen doen. Naast de zaken die in het samenwerkingsverband spelen hebben we ook te maken met lokale aangelegenheden. Zo speelt in Nijkerk de voorbereiding van de aanstaande verhuizing. In de nieuwe huisvesting zullen er faciliteiten beschikbaar moeten komen en het serverpark gaat mee of de diensten worden op een andere wijze aangeboden. Daar is veel aandacht voor geweest. Ook het beheer van de bestaande systemen en vernieuwingen zijn aan de orde geweest. In de BLNP-samenwerking hebben de volgende onderwerpen aandacht gekregen: attentie voor de digitale veiligheid en weerbaarheid. Dat wordt apart nog nader toegelicht; de gezamenlijke beleidsontwikkeling; het uitwerken van een procesaanpak om te komen tot een vernieuwde BLNP I visie. In de uitvoering komt dat in 2023 terug; het successievelijk op afstand zetten van het applicatielandschap. De applicaties worden niet vanuit het eigen serverpark maar rechtstreekst vanuit de leverancier beschikbaar gesteld. Dat heeft gevolgen voor het eigen serverpark; het continu bieden van een flexibele en hybride werkplek.
Door corona zijn we anders gaan werken; de vernieuwing van het BLNP-contract met Microsoft en de reseller van de Microsoft licenties; We hebben daar een substantiële besparing op de listprijs van de licenties voor de komende 5 jaar kunnen afspreken voor 1200 accounts; de migratie van de diensten van Gemnet naar Diginet is als gezamenlijk project opgepakt Informatieveiligheid Ontwikkelingen De dreiging van ransomware-aanvallen neemt toe. Aan de lopende band proberen criminelen een ingang te vinden. De (potentiële) gevolgen van een aanval worden ook steeds ernstiger. Het fenomeen ransomware (gijzelsoftware) komt al jaren voor. Criminelen versleutelen gegevens en persen het slachtoffer af om deze gegevens na het betalen van losgeld weer toegankelijk te maken. De IBD ontving de afgelopen twee jaar steeds meer meldingen van situaties waar gemeentelijke processen langdurig(er) verstoord zijn als gevolg van destructieve gijzelsoftware. Criminelen aarzelen niet om privacygevoelige gegevens van inwoners, bedrijven en medewerkers online te publiceren. De gemeente Buren werd in 2022 getroffen door een ransomwareaanval. Bij de hack zijn gegevens van de gemeente gestolen. Vervolgens is een grote hoeveelheid data gepubliceerd op het darkweb, een afzonderlijk en anoniem deel van het internet. Het vergroten van onze digitale weerbaarheid blijft een topprioriteit.
Beleid en doelstellingen Vanaf 2020 geldt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid) als normenkader voor informatieveiligheid voor de Nederlandse overheid. Het doel is op termijn te voldoen aan alle normen van de BIO. Informatieveiligheidsbeleid is gebaseerd op risicomanagement. Door periodieke risicoanalyses wordt in beeld gebracht waar op dat moment de grootste dreigingen en risico’s liggen. De uitkomsten van deze analyses vormen de input voor het planmatig implementeren van verbetermaatregelen. Daarnaast wordt hiermee voldaan aan de doelstellingen en verplichtingen die vanuit diverse audits worden opgelegd.
79
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Activiteiten en beheersmaatregelen De gemeente richt zich of heeft zich gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen die volgen uit de Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid (BIO) en worden benoemd in jaarlijkse actieplannen. Er is extra geïnvesteerd in e-learning voor de BLNP-gemeenten. Dit stelt alle medewerkers instaat om zichzelf digitaal weerbaarder te maken. Doordat de VNG en KPN hun overeenkomst hebben opgezegd inzake SIEM/SOC zijn wij gestart met een marktonderzoek naar een goed alternatief. Het verhogen van onze digitale weerbaarheid doormiddel van zowel technische als organisatorische maatregelen. Doorontwikkeling wachtwoordmanager. Uitbreiding van de beveiligingsdienstverlening van Microsoft. Optimalisatie van logging (beleid). Het gebruik van een veilige e-mailoplossing (Zivver). Jaarlijkse pentest (en eventuele kwetsbaarheden verholpen). Resultaten zelfevaluatie ENSIA Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan.
De collegeverklaring wordt inclusief bijlagen bij het jaarverslag aangeboden aan de raad. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), de Waardering Onroerende Zaken (WOZ) en de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Ook de verantwoording over de Basisregistratie Personen (BRP) en Reisdocumenten maken onderdeel uit van ENSIA. Het resultaat van de zelfevaluatie 2022 is dat de gemeente Nijkerk voldoende scoort op de normen van deze zelfcontrole. Datalekken In 2022 heeft de gemeentelijke organisatie met 10 incidenten/datalekken te maken gehad waarvan er 1 is gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het ging om het kunnen inzien van persoonsgegevens met betrekking tot HRM-gegevens in Youforce. Ook hier is ten opzichte van 2021 een verbetering te zien toen er 11 datalekken waren waarvan er 6 aan de AP zijn gemeld.
5.5 Planning en control Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring hierop dient verschillende doelen. Om te komen tot een goedkeurende verklaring door de accountant nemen de eisen op deze vlakken steeds verder toe. Zoals nu de verwachting is zal het college in 2024 over het boekjaar 2023 voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording moeten afleggen. Hier hebben we ons in BLNPverband op voorbereid in 2021/2022. Vooruitlopend op de invoering is 2022 op onderdelen gebruikt als testjaar (zie later in deze paragraaf).
80
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
In 2022 is de verdere doorontwikkeling van de beschikbare managementinformatie opgenomen het programma Organisatie en Ontwikkeling Vanwege het vertrek van de Concerncontroller (eind 2021) is 2022 gebruikt voor reflectie op de positie en de inrichting van control in de organisatie in bredere zin. Naast het inrichten van de controlfunctie gaat het ook om het verfijnen en door ontwikkelen van de bestuurlijke besluitvormingsprocessen waaronder de portefeuillehouder overleggen, het effectiever maken van de budgethoudersregeling met een daarbij behorende duidelijke rolomschrijving en het benutten en inregelen van de positie van teamleiders in de diverse processen. Het versterken van de control en regie, en het verbeteren van de integrale advisering is dienstbaar aan het verhogen van de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening voor onze burgers en ondernemers. De herpositioneren van de rol van de concerncontroller draagt bij aan de realisatie van een goed werkende bedrijfsvoering, vernieuwing en onderhoud van programmasturing, de P&C-cyclus, adequate sturing en verantwoordingsinformatie. Per 1 november is er een nieuwe concern controller aangetrokken. Begrotings(on)rechtmatigheid Bij de analyse van de begrotingsrechtmatigheid hebben we geconstateerd dat de totale lasten op programma 5 met € 339.000 en op programma 6 in 2022 met € 60.000 overschreden zijn.
De overschrijding op programma 5 wordt veroorzaakt door de afname van de boekwaarden van de bedrijfsterreinen. Deze overschrijding wordt geheel gecompenseerd door de opbrengst uit de verkoop van bedrijfsterreinen in 2022. De overschrijding op programma 6 wordt veroorzaakt door inhuur op de bestaande formatie van Openbare orde en veiligheid, Deze kosten worden gedekt uit het totale personeelsbudget en zijn niet via een begrotingswijziging gecorrigeerd. Dit past binnen ons beleid van integrale afrekening van het P-budget over het jaar. Wij vinden dat de overschrijdingen op de programma’s 5 en 6 rechtmatig zijn op basis van onderdeel 3 van het hierna gepresenteerde kader. Gebruikt kader: Categorie begrotingsafwijking (R= rechtmatig; O=onrechtmatig)
R
O
1
Budgetoverschrijdingen betreffende activiteiten die niet passen binnen bestaand beleid en waarvoor geen voorstel tot begrotingsaanpassing is ingediend. Bijvoorbeeld de doelgroep c.q. De activiteiten zijn in de praktijk aantoonbaar ruimer geïnterpreteerd dan in de regelgeving (subsidieregeling, -verordening) was gedefinieerd.
X
2
Budgetoverschrijdingen die passen binnen bestaand beleid, maar waarbij ondubbelzinnig is vastgesteld dat die ten onrechte niet tijdig zijn geautoriseerd. Bijvoorbeeld: de verwachte kostenoverschrijding op jaarbasis was via tussentijdse informatie al wel bekend, maar men heeft geen voorstel tot begrotingsaanpassing ingediend en dit is in strijd met de budgetregels zoals afgesproken met de raad.
X
3
Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet.
X
81
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
4
Budgetoverschrijdingen bij open einde regelingen. Vaak blijkt vanwege dit open karakter in het kader van het opmaken van de jaarrekening een (niet eerder geconstateerde) overschrijding
5
Budgetoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn. Over de aanwending van deze extra inkomsten heeft de raad nog geen besluit genomen.
6
Budgetoverschrijdingen betreffende activiteiten die achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, belastingdienst of toezichthouder blijkt (bijvoorbeeld een belastingnaheffing). Het zal hier in de praktijk vaak gaan om interpretatieverschillen bij de uitleg van wet- en regelgeving die na het verantwoordingsjaar aan het licht komen. Er zijn geen rechtmatigheidsgevolgen voor dat verantwoordingsjaar. Wel zal de gemeente ervoor moeten zorgen dat de overschrijdingen getrouw in de jaarrekening worden weergegeven. Ook kunnen er gevolgen zijn voor het lopende jaar.
7
-
Geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar
-
Geconstateerd na verantwoordingsjaar
X
X
X X
Budgetoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen of totaal geautoriseerd budget) waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren. -
Jaar van investering
-
Afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren
X X
5.6 Nieuwe huisvesting Het jaar 2022 is begonnen met het akkoord van de raad op het definitief ontwerp en het bijbehorend krediet. Vervolgens is in het eerste kwartaal 2022 de aanbesteding voor de selectie van de aannemer afgerond. Na de gunning aan bouwbedrijf Prins Bouw was het bouwteam compleet en zijn we gestart met de uitwerking van het technisch ontwerp. En is de aannemer van start gegaan met de berekening van de exacte aanneemsom. Dit proces kreeg in maart 2022 een hele andere wending door het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Offertetrajecten duurden maanden langer, prijzen stegen en bepaalde producten waren zelfs niet of nauwelijks meer leverbaar. In het bouwteam is continue met elkaar gesproken hoe in deze onzekere tijd zo goed mogelijk met de situatie om te gaan. Voortdurend hebben we gekeken naar mogelijke alternatieven zonder op kwaliteit in te boeten, werden plannen waar nodig aangepast en tegelijk getracht het proces ook zo min mogelijk vertraging op te laten lopen. Uiteindelijk bleek dat het eerder toegekende krediet niet toereikend was en heeft de raad in december 2022 ingestemd met een aanvullend krediet. Hierna kon de aannemer aan de slag: op 19 januari 2023 is begonnen met de werkzaamheden. Ook is er een werkgroep begonnen met het opstellen van het implementatiedocument werkplekconcept.
Er zijn gesprekken gevoerd met de directie en de teamleiders over de nieuwe manier van werken (hybride), het te volgen traject naar de ingebruikname van het nieuwe gemeentehuis en wat dit betekent voor de toekomstige manier van werken. Dit krijgt in 2023 zijn vervolg richting de medewerkers.
82
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Met betrekking tot de inrichting van het bestuurscentrum is met een afvaardiging van de raad een werkbezoek aan Dronten gebracht om daar naar de inrichting en indeling van de raadzaal te kijken in relatie tot wat dit voor onze eigen inrichting zou kunnen betekenen. Bij het aanvragen van de omgevingsvergunning werden we eerst geconfronteerd met de aanwezigheid van een dwergvleermuis en vervolgens met de situatie rondom stikstof. De aanwezigheid van een vleermuis levert geen vertraging op omdat de werkzaamheden vergenoeg van zijn verblijfplaats af zitten. Door snel te handelen en in nauwe samenwerking met de omgevingsdienst De Vallei is de stikstofberekening tot stand gekomen en is in januari 2023 de voorlopige vergunning verleend. Al met al een bijzonder jaar met veel invloeden van buitenaf, die het project zeker geraakt hebben, niet alleen financieel maar ook qua planning.
5.7 Dienstverlening Het geactualiseerde dienstverleningsconcept is eind 2020 met uw raad consulterend besproken en aansluitend vastgesteld. De ambtelijke organisatie is hier vervolgens volop mee aan de slag gegaan. De organisatie doet dit vanuit de lijn en vanuit twee projectgroepen, namelijk de projectgroep servicecentrum en de projectgroep Omnichannel. Wij hebben het afgelopen jaar onze servicenormen geactualiseerd en deze getransformeerd naar servicebeloften. Deze servicebeloften zijn inmiddels in de lijnorganisatie gedeeld en daarnaast worden deze ook bij het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers onder de aandacht gebracht. Voor het monitoren van een enkele dienstverleningsprocessen is een dashboard ontwikkeld. Het management beschikt hiermee over actuele informatie over de mate van tijdigheid van levering van producten en diensten (bijvoorbeeld vergunningen, meldingen en terugbelverzoeken) en kan met het dashboard actief sturen op en te rapporteren over nog lopende zaken. Dit dashboard loopt vooruit op de ontwikkeling van een breder generiek management dashboard, waarvan de dienstverleningsprocessen een onderdeel zijn. De aanbesteding hiervan zal in het eerste kwartaal van 2023 plaatsvinden.
Op het terrein van integrale dienstverlening zijn stappen gemaakt en is een project servicecentrum gestart (integrale balie voor producten die vallen onder de zogenaamde snelservice formule van de VNG). Het afgelopen jaar is er veel aandacht geweest voor duidelijk taalgebruik. Team communicatie is in het najaar van 2021 gestart met het screenen van de meest verstuurde brieven en de meest bezochte pagina’s op de gemeentelijke website. Vanaf februari 2022 verzorgt team Communicatie maandelijks een workshop ‘B1 (duidelijke taal) voor collega’s. Deze workshop wordt ook in het inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers meegenomen. Het project servicecentrum is gestart. Het project zal in nauwe samenhang en samenwerking met de andere ontwikkelingen op gaan trekken om zodoende in het nieuwe gemeentehuis ook fysiek de vernieuwde dienstverlening uit te kunnen stralen. Daarnaast wordt door deze groep de verbinding gelegd met de organisatieontwikkeling.
83
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Wij hebben afgelopen jaar een begin gemaakt met de uitrol van E-diensten. Op deze manier kan de inwoner digitaal een product of dienst afnemen. Hiermee bieden wij een ruimere mogelijkheid voor onze inwoner om producten aan te vragen.
5.8 Wet Open Overheid Algemeen De Wet open overheid (Woo) is een van de nieuwe wettelijke kaders die invloed uitoefent op het gemeentelijke informatiespeelveld. De wet kent grofweg twee doelen, te weten het openbaar maken van informatie waarmee een transparantere organisatie ontstaat en daarnaast streven naar een digitale en duurzame informatiehuishouding ofwel de basis beter op orde brengen. Uiteindelijk moet de wet ervoor zorgen dat de overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Plaatselijke uitvoering In het algemeen kan gesteld worden dat de impact van de Woo op overheidsorganisaties hoog is. Het richt zich niet slechts op de systemen en informatie maar o.a. ook op de processen in de organisatie, de besturing van de organisatie en de bereidwilligheid van de medewerkers om mee te gaan in deze beweging. Dit betekent dat een integrale benadering voor de implementatie van de Woo binnen gemeente Nijkerk noodzakelijk was. Vanaf 1 mei 2022 is de wet in werking getreden en heeft de gemeente Nijkerk het volgende geregeld: Een contactpersoon aangewezen om vragen van inwoners te beantwoorden. De bepalingen over openbaarmaking op verzoek: voortaan moeten onder meer ook documenten met persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren in geanonimiseerde vorm betrokken worden.
Ook moet een Woo-verzoek (voorheen WOB-verzoek) elektronisch kunnen worden ingediend. Is er gestart met het treffen van maatregelen om de duurzame toegankelijkheid van digitale documenten te borgen als randvoorwaarde om uitvoering te geven aan openbaarheid. Dit is een project van meerdere jaren. Bereidt zich voor op de inspanningsverplichting om informatie over beleid actief openbaar te maken (art. 3.1 Woo, oude art. 8 WOB). De actieve openbaarmaking (11 categorieën) treedt nog niet inwerking. De datum van inwerkingtreding wordt per categorie per koninklijk besluit bekendgemaakt. Samenwerking In het samenwerkingsverband BLNP is een Woo kartrekkersgroep gevormd die in gezamenlijk overleg zoekt in welke mate er samenwerking kan zijn t.a.v. de uitvoering van de Woo.
84
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering
Informatiehuishouding De Woo biedt een kans om de informatiehuishouding te verbeteren. Het nastreven van een visie is essentieel voor een integrale implementatie van de Woo. In 2020 is een aanbevelingsrapport gemaakt over het zaakgericht werken. De aanbevelingen worden op dit moment opgepakt om de visie en het beleid verder te ontwikkelen. In het ‘Besluit informatiebeheer 2017’ is een begin gemaakt. De visie met betrekking tot Omnichannel en het Servicecentrum is in voorjaar 2022 vastgesteld door de directie. De visie met betrekking tot de Woo sluit hier naadloos op aan en wordt hierin meegenomen. Woo verzoeken in gemeente Nijkerk in cijfers: In 2022 zijn 12 Woo-verzoeken (Wob voor 1 mei 2022) ingediend waarvan er 6 zijn gehonoreerd aan de hand van de wettelijke normen. 83% van de behandelde verzoeken is binnen de norm afgehandeld. Er zijn 4 Woo-verzoeken afgewezen, omdat de informatie niet beschikbaar was. Er waren 6 Woo verzoeken die geen Woo verzoek in de zin van de wet waren. Deze zijn verder afgehandeld als informatieverzoeken.
85
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
Paragraaf 6 Verbonden partijen 6.1 Inleiding De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waarvoor het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar soms ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een verbonden partij. Het aangaan van banden met deze verbonden partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Nijkerk is met haar verbonden partijen actief in meerdere regio’s en provincies. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).
6.2 Wettelijk kader Een verbonden partij is volgens het BBV een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt verstaan een bedrag dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt zeggenschap verstaan, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen: 1. Publiekrechtelijk: het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten is er vooraf toestemming nodig van de gemeenteraad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.
Wordt er wel een rechtspersoon (een openbaar lichaam) in het leven geroepen, dan is er sprake van verlengd lokaal bestuur; 2. Privaatrechtelijk: Sinds 2002 is het in de Gemeentewet zo geregeld dat het college beslissingsbevoegd is tot het aangaan van privaatrechtelijke verplichtingen. Daaronder vallen ook de besluiten om als gemeente deel te nemen aan privaatrechtelijke ‘verbonden partijen’ zoals stichtingen, verenigingen, vennootschappen en dergelijke. Wel voorziet artikel 160 van de Gemeentewet in een verplichte toezending van het ontwerpbesluit aan de raad en is de goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig.
86
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
Ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen De Wgr verplicht besturen van gemeenschappelijke regelingen om hun ontwerpbegroting ten minste zes weken voor de vaststelling toe te zenden aan de raden van de betreffende gemeenten. Dat geldt voor alle gemeenschappelijke regelingen, ook al betreft de samenwerking uitsluitend van college- of burgemeestersbevoegdheden. De gemeenteraad heeft dan gedurende zes weken de gelegenheid om bij het dagelijks bestuur zienswijzen in te dienen over de ontwerpbegroting. Het dagelijks bestuur zorgt ervoor dat de ingediende zienswijzen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. De termijn van zes weken noodzaakt tot een praktische werkwijze via de lijst van ingekomen stukken van de raad. Sommige verbonden partijen bieden daarom de kaderbrief en de begroting gelijktijdig aan, waardoor de termijn van behandeling van de gemeente wordt opgerekt. Per 1 juli 2022 is de wet GR aangepast. Met deze wetswijziging worden de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid. Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen zo’n samenwerkingsverband vergroot. Het deel van de wet dat rechten geeft aan volksvertegenwoordigers gaat direct per 1 juli 2022 in.
Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bijvoorbeeld uittreding of evaluatie) geeft de wet een implementatieperiode van twee jaar. Het overzicht in § 6.4 geeft onder meer de bestaande gemeenschappelijke regelingen van de gemeente weer en per gemeenschappelijke regeling welk bestuursorgaan bevoegd is.
6.3 Visie op en beleidsvoornemens over verbonden partijen Om te beoordelen of aan verbonden partijen wordt deelgenomen heeft het gemeentebestuur de volgende toetsingscriteria vastgesteld:
de taak kan niet of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd; gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op; de voordelen van de samenwerking wegen op tegen de nadelen.
Het gemeentebestuur van Nijkerk is voorstander van samenwerking binnen publiekrechtelijke kaders. In sommige gevallen is het noodzakelijk samenwerking op privaatrechtelijk terrein aan te gaan. In dat geval geldt als extra criterium dat samenwerking via publiekrechtelijke weg niet, of slechts zeer moeilijk, mogelijk is. De beoordeling of onze gemeente blijft deelnemen, aan welke vorm van samenwerking dan ook, is een continu proces. Telkens wanneer de gelegenheid zich voordoet, wordt beoordeeld of de samenwerking nog voldoet aan de criteria, of dat de betreffende taken beter op een andere manier verwezenlijkt kunnen worden.
6.4 Lijst van verbonden partijen De gemeente c.q. de gemeentelijke bestuursorganen zijn deelnemer in de verbonden partijen die hieronder staan weergegeven, in overeenstemming met het BBV onderverdeeld in de volgende typen verbonden partijen: 1. Gemeenschappelijke regelingen; 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen; en 4. Overige verbonden partijen.
87
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
Het nieuwe BBV en de bijlage verbonden partijen Op basis van het nieuwe BBV is de gemeente verplicht om het onderstaande model te vullen. Van enkele marktpartijen waren de Jaarstukken 2022 nog niet ontvangen bij het samenstellen van dit document. 1 Gemeenschappelijke regelingen 1.
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM), gevestigd te Arnhem
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Het voorkomen en bestrijden van incidenten op het gebied van de openbare veiligheid, hulpverlening en volksgezondheid
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema en wethouder A.M.W. Rohen
Financieel belang
GGD
omvang
€ 758.000
JGZ 0-4
omvang
€ 612.000
BRW
omvang
€ 2.384.000
Omvang
per:
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 9.615.000
€ 8.513.000
Vreemd vermogen
€ 32.297.000
€ 31.967.000
Resultaat 2022
€ 707.000 bestemming
Beleidsmatige risico’s
-
2.
Regio De Vallei, gevestigd te Ede
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van afvalverwerking
Vertegenwoordiging
Wethouder C.J. Windhouwer (lid van algemeen bestuur)
Financieel belang
Omvang
€ 6.939
Omvang
per:
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 41.966
€ 113.758
Vreemd vermogen
€ 22.700
€ 1.461
Resultaat 2022
€ 71.792 toe te voegen aan de algemene reserve (maakt deel uit van de € 113.758)
Beleidsmatige risico’s
-
88
J a a r s t u k k e n
3.
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
Regio Foodvalley, gevestigd te Ede
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema (lid algemeen bestuur), raadsleden H.J. Bokkers en J.J Lok (leden van de Regiocommissie) plaatsvervangende leden: S. Ooijevaar en T. van Valkenhoef
Financieel belang
Inwonersbijdrage excl. werkprogramma’s
€ *) € *)
Strategische agenda Omvang
per:
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 3.123.929
€ 3.455.584
Vreemd vermogen
€ 2.150.945
€ 2.706.174
Resultaat 2022
€ 76.655
Beleidsmatige risico’s
-
4.
Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus, gevestigd te Zwolle
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Belastingheffing van aantal gemeentelijke belastingen
Vertegenwoordiging
Wethouder A.M.W. Rohen (lid algemeen bestuur)
Financieel belang
Omvang
Omvang
per:
€
594.586
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 2.035.000
€ 2.244.000
Vreemd vermogen
€ 4.964.000
€ 4.613.000
Resultaat 2022
€ 2.244.000 (aandeel Nijkerk € 74.000)
Beleidsmatige risico’s
-
89
J a a r s t u k k e n
5.
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
Omgevingsdienst De Vallei
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Vertegenwoordiging
Wethouder E. Heutink-Wenderich (lid algemeen bestuur)
Financieel belang
Omvang
Omvang
per:
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 778.000
€ 747.656
Vreemd vermogen
€ 1.389.286
€ 1.475.772
€
2.627.753
Resultaat 2022
€ 406.625 (€ 200.000 toe te voegen aan de algemene reserve, de rest uit te keren).
Beleidsmatige risico’s
Door de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ontvangen wij mogelijk vanaf 2023 lagere legesopbrengsten.
2 Vennootschappen en coöperaties 6.
Leisurelands B.V. (voorheen RGV Holding B.V.)
Type
Besloten vennootschap
Openbaar belang
Bevorderen recreatie
Vertegenwoordiging
Wethouder M. Broekman-van der Pers (lid aandeelhoudersvergadering)
Financieel belang
Aandeelhouder
Omvang
per:
Resultaat 2022
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ *)
€ *)
Vreemd vermogen
€ *)
€ *)
€ *)
Beleidsmatige risico’s
90
J a a r s t u k k e n
7.
2 0 2 2
Paragraaf 6 Verbonden partijen
ParkeerService U.A.
Type
Coöperatie
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van het parkeermanagement
Vertegenwoordiging
Wethouder C.J. Windhouwer
Financieel belang
Parkeergelden worden na aftrek van heffings- en inningskosten uitgekeerd aan de gemeente
Omvang
Niet van toepassing
Resultaat 2022
€ *)
Beleidsmatige risico’s
8.
Gastvrije Randmeren
Type
Coöperatie
Openbaar belang
Behartigen van bovengemeentelijke belangen van recreatie en natuurbescherming binnen het gebied Randmeren.
Vertegenwoordiging
Wethouder M. Broekman
Financieel belang
€ 10.000 (2 stemmen)
Omvang
per
1-1-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ *)
€ *)
Vreemd vermogen
€ *)
€ *)
Resultaat 2022
€ *)
Beleidsmatige risico’s
-
*) niet beschikbaar 3 Stichtingen en verenigingen Geen 4 Overige verbonden partijen Geen
91
J a a r s t u k k e n
2 0 2 2
Paragraaf 7 Grondbeleid
Paragraaf 7 Grondbeleid 7.1 Wettelijk kader In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Deze verplichting volgt uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de begroting worden per onderdeel de beleidsdoelstellingen duidelijk gemaakt; in de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de realisatie hiervan. In de toelichting op het BBV worden de volgende onderdelen voor de paragraaf grondbeleid genoemd die minimaal benoemd moeten worden: een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting (§ 7.2); een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (§ 7.2); een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie (§ 7.4); een onderbouwing van de geraamde winstneming (§ 7.5); de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (§ 7.7). Aanvullend wordt ook ingegaan op: Meerjarenprognose Grondbedrijf 2023 (§ 7.3); afdrachten bovenwijkse voorzieningen (§ 7.6).
7.2 Visie en uitvoering van het grondbeleid In de nota Grondbeleid 2013 (raadsbesluit maart 2013) is de doelstelling als volgt omschreven: “Het beleid dat zich richt op een efficiënte en effectieve inzet van financiële, fiscale en juridische middelen op de grondmarkt, om direct en indirect bij te dragen aan het realiseren van de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals opgenomen in de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030. Het grondbeleidsinstrumentarium wordt zo ingezet dat de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen volgens planning kunnen worden gerealiseerd en financieel haalbaar zijn.” De gemeente Nijkerk heeft in de nota Grondbeleid 2013 gekozen voor een transparant en eenduidig grondbeleid dat strategisch en compact is: Bij al verworven grondposities voert de gemeente een actief grondbeleid dat gericht is op het uitgeven van grond en om regie te nemen wanneer dat kan en/of nodig is. De gemeente voert een faciliterend grondbeleid wanneer initiatief van de markt komt en regie niet nodig is of niet gevoerd kan worden, onder meer omdat de gemeente geen of een geringe grondpositie heeft. Als resultaat van de in het verleden gevoerde actieve grondpolitiek beschikt de gemeente Nijkerk over een voorraad bouwgrond in exploitatie en strategische gronden.
Voor het kunnen blijven realiseren van alle ambities op het gebied van onder meer wonen, economie en duurzaamheid kan worden overwogen dat de gemeente in de toekomst bij bepaalde ontwikkelingen (weer) overgaat tot (strategische) verwerving van gronden, zoals in 2022 voor de Stadshaven Nijkerk is besloten. Het beleid hieromtrent zal nader worden uitgewerkt in een nieuwe nota grondbeleid met afwegingskader. Naar verwachting wordt deze nota in de tweede helft van 2023 ter vaststelling aangeboden. Het terughoudende beleid ten aanzien van grondaankopen in de afgelopen jaren heeft tot gevolg dat vaak op andere wijze moet worden gehandeld in de gevallen dat ook particulieren grond in eigendom hebben binnen een exploitatiegebied. Hierbij wordt getracht om met de grondeigenaren een anterieure overeenkomst te sluiten om het wettelijk verplichte kostenverhaal zeker te stellen. Indien dit niet (tijdig) lukt, heeft de gemeente het vaststellen van een exploitatieplan als stok achter de deur. In de praktijk zal dit naar verwachting niet of zelden voorkomen.