2023-002 Bijlage 2a - Bestemmingsplan woningbouw Oude Barneveldseweg Nijkerk 2022 (bijlagen bij de toelichting).pdf
Tekst van het document
Nieuwe plannen op uitbreidingslocaties binnen het eigen grondgebied Daarnaast beschikken een aantal gemeenten over voldoende mogelijkheden om aanvullend op de plannen binnen bestaand ruimtebeslag te komen tot het realiseren van nieuwe (zachte) plancapaciteit, uitgaande van de eigen ambitie. • Barneveld • Ede • Nijkerk
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
• • •
13
Renswoude Rhenen Scherpenzeel
Dit is de oplossing voor circa 10-60% van de opgave in de Foodvalley als geheel. Met name gemeente Veenendaal heeft onvoldoende mogelijkheden om binnen de eigen gemeentegrenzen te voorzien in de verwachte aanvullende woningbehoefte in de lijn met de woningbouwambitie.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Bijlage
14
15
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Barneveld Tabel 5: toelichting op plannen Barneveld
0. Realisatie
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
425
350
380
573
343
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 2.071
1A Onherroepelijk
110
193
65
60
-
-
-
-
-
-
428
2A Vastgesteld
298
189
-
-
-
-
-
-
-
-
487
3 In voorbereiding
22
242
305
262
243
237
207
168
172
250
2.108
4A Visie
-
20
207
15
15
15
20
15
-
-
307
Totaal plannen
-
14
-
-
-
-
45
20
-
-
79
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019). * Barneveld verkend locaties voor nog circa 1.600 woningen, deze woningen hebben geen planstatus en staan derhalve niet in de tabel.
Figuur 5: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) Barneveld prognose
500
1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Barneveld plannen Barneveld realisatie
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig. * Barneveld verkend locaties voor nog circa 1.600 woningen, deze woningen hebben geen planstatus en staan derhalve niet in de tabel.
Conclusie plancapaciteit • Gemeente wil naar een woningproductie van 450-500 woningen per jaar in plaats van 335 woningen per jaar. • Barneveld beschikt over plancapaciteit voor in totaal circa 3.150 woningen (hard, zacht) in de periode tot en met 2026. Voor de periode daarna zitten zo’n 250 woningen in plannen. Daarnaast verkend Barneveld locaties voor nog circa 1.600 extra woningen, dat maakt een totaal van 5.000 woningen. Deze woningen hebben vooralsnog geen planstatus en zijn zodoende niet meegenomen in bovenstaande figuren. • Huidige harde plancapaciteit (voldoende voor circa 2 jaarschijven) is onvoldoende om de huidige bouwproductie te kunnen opvangen. • Gemeente beschikt over voldoende zachte plancapaciteit (en daarmee flexibiliteit in programmering) en overweegt daarnaast nieuwe zachte plannen uit te werken voor middellange en lange termijn. • Gemeente verwacht binnen de eigen gemeente aanvullend voldoende nieuwe zachte plancapaciteit te kunnen aanmaken om te voorzien in de eigen behoefte en een zekere regionale instroom. • Circa 750 woningen op circa 35 inbreidingslocaties.
Belangrijke uitbreidingslocaties liggen in Barneveld en Voorthuizen: • Afronding Veller II (circa 160 woningen) • De Burgt (800 woningen) • Bloemendal (circa 1.550 woningen) • Voorthuizen-Zuid (inclusief Holzenbosch en Wikselaarse Eng circa 1.000 woningen) • Kootwijkerbroek-Oost (circa 120 woningen) • Zwartebroek-Terschuur (minimaal 200 woningen)
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
16
De kern Kootwijkerbroek is een eigen dorp, erg zelfsturend met weinig instroom. In de overige kernen gebeurt met name in Zwartebroek/Terschuur het nodige, met ook instroom vanuit de regio’s Veluwe en Amersfoort. Gemeente voert eigen grondexploitaties en faciliteert daarnaast plannen van private marktpartijen, die op veel potentiële ontwikkellocaties al positie hebben ingenomen. Gerealiseerde woningen Het aantal gebouwde woningen bedroeg in 2017 circa 570 en in 2018 ca. 370. In 2019 levert de gemeente Barneveld naar verwachting ruim 600 woningen op.
AMBITIE GEMEENTE BARNEVELD: •
• • • •
Het inwoneraantal van Gemeente Barneveld bedraagt nu 58.200. De vraag is nu hoe hard de gemeente door willen groeien, gezien de grote instroom uit andere gemeenten. De gemeente gaat in de Strategische visie 2030 uit van doorgroei naar 70.000 inwoners, maar bij volle groei kan dit ook richting 80.000 of meer gaan. Dit onderwerp komt ook aan de orde bij de Omgevingsvisie. Kernvraag daarbij is of Barneveld bereid is tot het realiseren van extra woningen ten behoeve van de regio Amersfoort. Deze vraag is nog niet beantwoord. Barneveld is altijd al een ontwikkelgemeente geweest en heeft de ambitie dit op hoofdlijn te continuëren. Dit betekent dat de gemeente insteekt op het realiseren van gemiddeld ca. 450-500 woningen per jaar. Belangrijk is dat daarbij een balans bestaat tussen economische groei en groei van de woningaantallen en het kunnen blijven faciliteren van andere ruimteclaims. Gemeente hecht aan doorkijk van de toekomstige woningbehoefte op lange termijn: 2040-2050. Barneveld heeft de ambitie om tenminste 25% van alle nieuwbouw levensloopbestendig te realiseren.
Kwalitatieve aandachtspunten De gemeente Barneveld realiseert circa 75% gezinswoningen. In de op te stellen nieuwe woonvisie zal het accent verschuiven naar een groter aandeel meergezinswoningen en andere levensloopbestendige woningen. Gemiddeld gaat het daarbij om 4 bouwlagen met incidenteel uitschieters naar 6 tot 8 lagen. De gemeente bouwt gemengd, met ca. 20% sociale huur, 10% sociale koop, 5 tot 10% middenhuur, circa 35% middeldure koop en 35 tot 40% duur. De verhouding gestapeld versus gondgebonden is 30%/70% en de verhouding tussen koop en huur 70%/30%. Gezien de huidige samenstelling van de woningvoorraad, en de huishoudens opbouw ligt het voor de hand sterker dan in het verleden in te zetten op levensloopbestendigheid en het realiseren van kleinere woningen. Dit vergt ook een verschuiving in de plannen voor toekomstige locaties. Mogelijke oplossingsrichtingen De te benutten locaties zijn met name uitleglocaties, ruim 80% van de plancapaciteit ligt hier. Er worden geen problemen verwacht bij het benutten van deze locaties. Verder biedt ook inzet van de “ruimte voor ruimte” regeling mogelijkheden.
17
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Ede Tabel 6: toelichting op plannen Ede ‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
505
599
653
558
104 5 947
960
1B Onherroepelijk, uitwerkingsplicht 2A Vastgesteld
-
0. Realisatie 1A Onherroepelijk
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 3.360
32 3 -
44 0 -
23 6 -
20 1 -
24 1 -
15
15
3.826
9
44 8 -
-
-
9
-
55
-
28
26
-
-
-
-
-
109
3 In voorbereiding
6
89
44
1
6
2
5
-
-
284
4A Visie
-
53
13 1 87 36
11 5 -
-
30 0 -
975
-
12 0 -
-
-
12 0 -
60
4B Optie
12 0 -
-
36
Onbekend
-
-
34
-
13
13
13
-
-
-
73
953
116 6
73 6
51 5
60 0
37 5
33 1
30 6
31 5
15
5.312
Totaal plannen
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 6: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) Ede prognose
1.000
2.000
3.000
4.000
5.000
6.000
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max.
Harde plannen (t/m 2026) Ede plannen Ede realisatie
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit • Gemeente heeft momenteel een bandbreedte van circa 450 tot 550 woningen per jaar. De gemeente wil kunnen bouwen naar behoefte en hierin meer vrijheid. • Er is voor de eigen gemeentelijke woonbehoefte op hoofdlijn te weinig harde en zachte plancapaciteit aanwezig. • Wanneer de economische ambitie van de Kennisas gerealiseerd wordt houdt Ede rekening met een (aanzienlijk) hogere huishoudensgroei die samenhangt met de vestiging van grote bedrijven in EdeWageningen, zoals IMEC en Unilever. • Volgens BCI dienen Ede en Wageningen rekening te houden met een huishoudensprognose die fors hoger is dan de huidige (het percentage 25 tot 30% wordt genoemd). Toelichting op plannen De huidige plancapaciteit van harde en zachte plannen bedraagt ongeveer 5000 woningen tot 2030. Aanvullend hierop zijn er nog ongeveer 750 woningen op transformatielocaties mogelijk en een deel van de huidige harde en zachte plannen valt ook onder de noemer transformaties. Dit zijn onder andere de volgende locaties: • Klinkenberg MCW-WZN (oude Klinkenberglocatie) • Loevenstein NN pand • Congrescentrum Bennekom • Levendig Centrum • Binnenstedelijke transformaties
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
•
18
Hotel de Paasberg
AMBITIE GEMEENTE EDE •
•
• •
In de Woonvisie 2016-2025 heeft de gemeente de ambitie vastgesteld om in totaal 6000 woningen bouwen in 10 jaar. Hiervan zijn er in de jaren 16 t/m 18 al ca 2.400 gebouwd. De vraag is of er vanwege de autonome groei van Ede zelf, de regionale economische groei en de toegenomen vraagdruk vanuit buurgemeenten en de Randstad niet meer woningen moeten worden gebouwd. Gemeente Ede wil meer vrijheid en flexibiliteit om zelf afwegingen te maken in de toekomstige woningbouwproductie. Met dit doel zet de gemeente in op verruiming van de planprogrammering. De omvang en vorm van de toekomstige woningbouw hangt af van de manier waarop Ede zichzelf in de toekomst zou willen ontwikkelen: als stad, met een meer stedelijk karakter of als grote landelijke gemeente. Ede wil de groene en blauwe kernwaarden van de gemeente Ede behouden. De locatie van het intercity treinstation Ede-Wageningen is belangrijk en daar zal de komende jaren een sterke verdichting plaatsvinden. De omgeving van het treinstation Veenendaal-De Klomp heeft niet de voorkeur voor verdere verdichting.
Toelichting Ambitie De groei in de gemeente zal zich concentreren in Ede stad en de grote dorpen. De kleinere kernen kennen hun eigen dynamiek en zijn vooral gericht op het opvangen van de autonome groei. In Bennekom is de druk vanuit Wageningen duidelijk waarneembaar. Ede heeft ambities en wil de daarbij behorende groei faciliteren. Een lange termijn visie over de invulling van deze groei ontbreekt nog. Ede wil de toenemende vraag naar woningen die het gevolg zijn van de groei van de regionale economie faciliteren. Ede houdt daarbij rekening met haar klimaatambities en met het behoud van de bestaande omgevingskwaliteit en agrarische mogelijkheden. Dit vraagt om strategische keuzes op basis waarvan de groei richting kan worden gegeven. De gemeente ziet graag dat de provincie Gelderland zich richt op het stimuleren van gewenste kwalitatieve woningbouwprogrammering en daarbij gemeenten ruimte biedt om flexibel in te spelen op de vraag, zowel kwantitatief als kwalitatief. Kwalitatieve aandachtspunten Aangezien er momenteel sprake is van een aanbiedersmarkt richt de markt zich meer op het hogere prijssegment. De aandacht van de gemeente is ook gericht op het realiseren van de benodigde betaalbare koopen huurwoningen. In het bestuursakkoord is een opgave verwoord voor het toevoegen van 1000 tot 1200 sociale huurwoningen.
Mogelijke oplossingsrichtingen Ede heeft ook richting 2030 diverse woningbouwlocaties beschikbaar, zowel in Ede stad als in de andere kernen binnen de gemeente. Met name Kernhem-noord (of “Kernhem C”) ten noorden van de stad Ede is een (mogelijke) grote uitbreidingslocatie. De precieze omvang ervan is nog niet bekend. De huidige bestemming van dit gebied is agrarisch. Andere zoekrichtingen zijn beperkt vanwege de aanwezige snelwegen en natuurgebieden.
19
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Nijkerk Tabel 7: toelichting op plannen Nijkerk
0. Realisatie *
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
156
209
149
326
312
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 1.152
1A Onherroepelijk
117
108
55
80
-
-
-
-
-
-
360
3 In voorbereiding
235
156
187
165
160
140
140
140
140
207
1.670
4A Visie
-
-
86
110
-
30
30
-
-
360
616
4B Optie
-
17
100
100
50
50
50
-
-
-
367
352
281
428
455
210
220
220
40
140
567
3.013
Totaal plannen
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019). * Cijfers op basis van CBS Statline. Mogelijk zijn deze niet overeenkomstig met de gemeentelijke administratie. Momenteel wordt onderzocht welke cijfers het juiste uitgangspunt vormen. Mogelijk worden de gehanteerde cijfers in deze rapportage later aangepast.
Figuur 7: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) -
500
Nijkerk prognose
1.000
1.500
2.000
2.500
3.000
3.500
Prognose 2017-2027 min.
Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Nijkerk plannen Nijkerk realisatie
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit Gemeente beschikt over plancapaciteit voor in totaal ca. 3.000 woningen (hard, zacht) tot 2028. • Huidige harde plancapaciteit is onvoldoende om de huidige bouwproductie te kunnen opvangen. • Gemeente beschikt over voldoende zachte plancapaciteit en overweegt daarnaast nieuwe zachte plannen uit te werken voor lange termijn. • Gemeente verwacht binnen de eigen gemeente voldoende nieuwe zachte plancapaciteit te kunnen aanmaken om te voorzien in de vraag in Nijkerk, als onderdeel van de regio Amersfoort
AMBITIE GEMEENTE NIJKERK • •
•
•
Gemeente Nijkerk heeft de ambitie om de jaarlijks te realiseren bouwproductie van 200 woningen (provinciale raming) te verhogen naar 250 tot 275 woningen per jaar. Gemeente wil nieuwbouw realiseren, overwegend gebaseerd op de vraag in Nijkerk. Daarbij realiseert Nijkerk zich dat zij onderdeel is van de regio Amersfoort en wil zij vanuit het oogpunt van betaalbaarheid en doorstroming onder voorwaarden woningen realiseren voor de regionale vraag. Hier zijn ook in het verleden intenties over afgesproken. Bouwen voor de regionale vraag wil gemeente Nijkerk naar rato samen met de andere gemeenten in regio FoodValley en regio Amersfoort invullen, niet in plaats van andere gemeenten. Gemeente Nijkerk hecht aan de integrale aanpak van de woningbouwopgave, vanuit economie, mobiliteit, duurzaamheid en energietransitie. De totale capaciteit van harde en zachte plannen is 3.000 woningen tot en met 2028, waarvan 25% binnenstedelijk (o.a. Euretco terrein, Havenkom, stationsgebied en rondom het kerkplein).
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
20
De uitbreidingslocaties zijn gericht op uitbreiding van de kern Nijkerk: • Doornsteeg (nog 700 van in totaal de 1.200 woningen, oostkant van Nijkerk) • Spaanse Leger (150 woningen, aan de zuidkant van Nijkerk) • Middelaar (circa 400) woningen), richting Hoevelaken De kernen Hoevelaken en Nijkerkerveen zijn specifieke woonmilieus, er zijn nog de volgende uitbreidingsmogelijkheden: • Deelplannen 1,2,3 (Nijkerkerveen) • Plan “dorp” (Nijkerkerveen) • Middelaar oost Hoevelaken. Kwalitatieve aandachtspunten De kwalitatieve vraag verschuift naar levensloopbestendige woningen, vanwege de vergrijzing. De grote bouwlocaties liggen allemaal relatief dicht bij de voorzieningen van het centrum. In de aankomende woonvisie worden de benodigde woningtypes voor ouderen en jongeren beschreven. Hierbij valt te denken aan rug-aan-rug woningen, appartementen met voldoende grote buitenruimte en onder/bovenwoningen. Het aandeel kleinere wooneenheden voor deze doelgroepen zal groter worden. Hierbij wordt goed naar de betaalbaarheid en de doorstromingsmogelijkheden gekeken. Daarnaast wordt gewerkt aan een omgevingsvisie. De gemeente wil een visie vormen op de invulling van flexwonen, zeker als de exploitatie veel beter haalbaar wordt wanneer de tijdelijke bestemmingen voor flexwonen verlengd kunnen worden (CHW/Omgevingswet).
Mogelijke oplossingsrichtingen Nijkerk moet zorgvuldig omgaan met de mogelijkheden om meer woningbouw te realiseren. De uitbreidingsmogelijkheden zijn ruimtelijk beperkt door de snelweg A28 en de ligging in waardevollelandschappen. Ook de ruimtebehoefte die de energie transitie en het klimaatbeleid met zich meebrengen beperken de uitbreidingsmogelijkheden voor woningbouw. Gemeente Nijkerk beschikt over voldoende ontwikkelmogelijkheden om zelf tot invulling te komen van de benodigde eigen woningbehoefte van 250 à 275 woningen per jaar. Het gaat om een combinatie van bouwlocaties binnen bestaand ruimtebeslag (op dit moment circa een kwart) en bouwlocaties op uitleglocaties (driekwart). Kwalitatief verschuift de woningbehoefte van grote gezinswoningen naar kleinere levensloopbestendige woningen. Dit brengt ook een verandering in de locatievoorkeuren met zich mee. Het beschikbaar maken van meer plancapaciteit op inbreidingsplekken zoals de Havenkom is daarom verstandig. Afspraken over bouwen voor de regionale vraag (Amersfoort) zijn er nog niet in aantallen. Hierover worden mogelijk komend jaar afspraken gemaakt met de gemeenten in de regio Amersfoort.
Dit zal overwegend binnen bestaand ruimtebeslag dienen plaats te vinden, door vergroting van de dichtheid op daarvoor geschikte locaties (zoals beperkt ophogen van plannen voor appartementen op binnenstedelijke locaties, nabij voorzieningen).
21
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Renswoude Tabel 8: toelichting op plannen Renswoude ‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
3
48
27
93
42
0. Realisatie
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 213
1A Onherroepelijk
31
96
25
10
7
-
-
-
-
-
169
3 In voorbereiding
-
-
-
-
-
30
30
20
20
40
140
Totaal plannen
31
96
25
10
7
30
30
20
20
40
309
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 8: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) -
50
Renswoude prognose
100
150
200
250
300
350
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Renswoude plannen Renswoude realisatie
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit De bekende plancapaciteit is in beginsel voldoende voor de vraag die er de komende jaren verwacht wordt. Van de huidige plannen is locatie Beekweide I bijna af, dit zijn in totaal 419 woningen. Beekweide II ten westen van het sportpark is in ontwikkeling door actief grondbeleid vanuit de gemeente. De aanwezige bedrijven moeten echter eerst verkleinen of verhuizen naar nieuw bedrijventerrein Groot Overeem II (westkant) zodat hindercirkels afnemen. Hiervoor wordt door de provincie eerst aanvullend onderzoek uitgevoerd (MER stikstof). Op locatie “Beekweide II” zijn ca. 150 woningen te bouwen. Volgens onderzoek zijn er in Renswoude 160 nieuwe woningen nodig tot en met 2025. Voor de behoefte in de periode 2025-2030 is een Omgevingsvisie gemaakt in overleg met de provincie. De zonering voor woonlocaties is vastgelegd: de omliggende waterbeken zijn de zonering voor volgende woonlocaties. Er zijn in dit gebied ca. 500 woningen mogelijk. De grond is in bezit van meerdere grondeigenaren en ligt aan de rand van bestaande woonwijken. Renswoude heeft daarnaast nog een eigen woningbedrijf met ca. 330 sociale huurwoningen dus kan hierin goed sturen. Transformatie locaties zijn nauwelijks aanwezig.
AMBITIE GEMEENTE RENSWOUDE •
•
• •
Renswoude bouwt overwegend voor de eigen inwoners, en wil deels ook bouwen voor instroom nieuwe inwoners. De gemeente ziet voor zichzelf geen rol om te komen tot grootschalig uitbreiden van de inwonertallen. Groei naar meer inwoners is voor de gemeente aantrekkelijk om de voorzieningen en winkels (leefbaarheid) te behouden. Dit is ook de aanleiding om verdere groeimogelijkheden in kaart te brengen. Belangrijk is een integraal perspectief hierin te hanteren: bij het toevoegen van woningen is mobiliteit, maar ook energietransitie en economie die hiermee in de pas loopt belangrijk. Ook de toekomstige bereikbaarheid van Renswoude vanuit de richting De Klomp is van belang.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
22
Kwalitatieve aandachtpunten De gemeente gaat zelf middenhuur realiseren en er is al een nul-op–de–meterwijk gebouwd. Het gemeentelijke klimaatbeleid kan een reden zijn om samen met Veenendaal de mogelijkheden van het benutten van gebieden rond de A12 te bekijken. Mogelijke oplossingsrichtingen Mogelijke kansen liggen na 2030 niet aan de, west- of oostkant van de gemeente vanwege de aanwezige natuurgebieden en de “Grebbelinie”. Richting het zuiden binnen de beken is een logische zoekrichting.
23
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Rhenen Tabel 9: toelichting op plannen Rhenen
0. Realisatie
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
110
61
245
81
111
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 608
1A Onherroepelijk
140
86
76
19
48
-
-
-
-
-
369
2A Vastgesteld
3
-
1
-
-
-
-
-
-
-
4
3 In voorbereiding
-
17
10
19
-
-
-
-
-
-
46
4A Visie
-
-
12
-
-
-
-
-
-
-
12
4B Optie
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Onbekend
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
143
103
99
38
48
-
-
-
-
-
431
Totaal plannen
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 9: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) Rhenen prognose
100
200
300
400
500
600
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Rhenen plannen
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later
Rhenen realisatie
Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit In Rhenen is er na 2025 en tot 2030 een tekort aan harde plancapaciteit voor ca. 250 woningen. Tot 2028 wordt verwacht dat zachte of nieuwe plancapaciteit binnen de rode contour zal kunnen voorzien in de behoefte aan 150 woningen. Hierbij moet wel een slag om de arm worden gehouden omdat het op dit moment nog niet met zeker is of alle beoogde locaties in verband met de klimaatadaptatie kunnen worden bebouwd. In ieder geval zal voor de periode na 2027 gezien de beperkte extra mogelijkheden van Rhenen een regionale oplossing verkend moeten worden. Toelichting op plannen
In de Woonvisie Rhenen 2018-2028 wordt uitgegaan van 50 woningen per jaar in de komende 10 jaar, oftewel 500 woningen. Er zijn voor ca. 350 woningen harde plannen beschikbaar. Per saldo is er een tekort van 150 woningen tussen 2025 en 2028. De verwachting is dat er in de periode 2028-2030 ook nog ca. 100 woningen nodig zijn, dus in totaal is er behoefte aan ca. 250 woningen. Binnen de rode contour is nog een enkele locatie op gemeentelijk eigendom beschikbaar, waar woningbouw zou kunnen worden ontwikkeld. Naar verwachting zal hier plek zijn voor ca. 30 woningen. Verder zijn er diverse zoekgebieden opgenomen in de “Stedenbouwkundige structuurvisie tot 2020”, waar nog mogelijkheden zijn om te bouwen, zoals bijvoorbeeld aan De Vordel en aan de Franseweg in Elst. Daarnaast is de gemeente bezig met een onderzoek naar mogelijke nieuwe inbreidingslocaties en transformatiemogelijkheden binnen de rode contour.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
24
Voorbeelden van mogelijke transformatie locaties zijn: • de Gedachteniskerk • diverse kleine centrumplekken. In totaal zullen als gevolg van bovenstaande ontwikkelingen naar verwachting ongeveer 150 woningen mogelijk zijn.
Locatie Dr. Wallerstraat wordt vernieuwbouw: Proces moet nog gestart en de invulling is nog niet duidelijk maar de mogelijkheid bestaat dat hier weer voornamelijk sociale huurwoningen terug worden gebouwd en de uitvoering wordt voor 2030 verwacht. Door verdichting en hoger bouwen komen daar misschien iets meer woningen terug, maar dat is op dit moment nog niet duidelijk. Rond 2040 start Rhenam Wonen met de herstructurering van de sociale woonwijk in Rhenen Midden. Nog niet duidelijk is wat hier zal worden teruggebouwd maar op dit moment wordt gedacht aan een gemeleerd woningprogramma met wellicht iets meer woningen dan er nu staan.
AMBITIE GEMEENTE RHENEN • • • • • •
De gemeente Rhenen start binnenkort met het opstellen van een toekomstvisie waarin de ambities en de wens om aan de randen van de rode contouren te kunnen bouwen zal worden bekeken. Er zijn nog weinig locaties in Rhenen zelf beschikbaar, dit beperkt de ambities. Dit hangt mede samen met de fysieke ruimtelijke beperkingen binnen het bestaande rode contourenbeleid van provincie Utrecht. Rhenen wil levensloopbestendige woningen in diverse typen toevoegen, in eerste instantie bedoeld om de behoefte van senioren de komende jaren op te vangen. De gemeente spant zich in om te bouwen voor de behoefte van de eigen inwoners. Rhenen staat voor het dilemma om in de toekomst óf hoger te bouwen óf om te bouwen buiten de rode contour.
Bij nieuwbouw zet gemeente Rhenen in op 25% sociale huur en 15% voor lage middeninkomens (koop en huur).
Kwalitatieve aandachtspunten Ambtelijk is het idee geopperd om de losse “Ruimte voor ruimte” plekken de komende jaren te bundelen mogelijk om deze op één goede (regionale) locatie samen te realiseren in plaats van allemaal losse plekjes midden in het agrarisch gebied. Dit idee is overigens regionaal nog niet besproken of uitgewerkt. Mogelijke oplossingen Ambtelijk zijn diverse locaties buiten de rode contour benoemd als mogelijke denkrichting voor uitbreiding in de toekomst. Daarnaast is ook 5 Ha extra ruimte bij bedrijventerrein Remmerden nodig. Door diverse bedrijfsverplaatsingen (ca. 5 stuks) naar Remmerden kunnen op termijn transformatielocaties voor woningbouw vrij komen.
25
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Scherpenzeel Tabel 10: toelichting op plannen Scherpenzeel
0. Realisatie
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
14
14
94
98
56
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 276
1A Onherroepelijk
72
76
75
10
-
-
-
-
-
-
233
1B Onherroepelijk, uitwerkingsplicht 4B Optie
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
5
35
50
50
20
9
-
-
169
Totaal plannen
72
76
80
45
50
50
20
9
-
-
402
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 10: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) -
100
200
300
400
500 Prognose 2017-2027 min.
Scherpenzeel prognose
Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Scherpenzeel plannen
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later
Scherpenzeel realisatie
Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit Scherpenzeel heeft voldoende plancapaciteit om in haar eigen woningvraag te voorzien.
Toelichting op plannen In de toekomstvisie van januari 2019 staat dat de gemeente Scherpenzeel 450 woningen in de komende 10 jaar wil bouwen. Voor de aankomende zes jaar zijn er voldoende harde plannen beschikbaar: het totaal aan huidige in- en uitbreidingsplannen bedraagt circa 600 woningen. Alle plannen zijn gedifferentieeerde bouwplannen met een aandeel van 18% tot 20% sociale huur. De verhouding koop/sociale huur ligt voor geheel Scherpenzeel op 83%/17%. Momenteel wordt plan “Akkerwinde” gebouwd met 150 gasloze woningen met een warmtenet. Ook voor in de toekomst zijn er in de gemeente voldoende zoekgebieden om te voorzien in de bouwbehoefte. In de huidige planvoorraad heeft de gemeente vooral ruimte geboden aan starters en jonge gezinnen (incl. flankerend beleid starterslening), maar Scherpenzeel zou graag ruimte hebben om een andere belangrijke en groeiende doelgroep, namelijk de zelfstandige ouderen, te accommoderen. In dat kader wil de gemeente afspraken maken met Woonstede. Daarvoor is verruiming van de huidige woningbouwafspraken vereist. Een uitbreiding in contingent hoeft niet altijd een evenredige verruiming van de rode contour te betekenen; met name als het gaat om seniorenappartementen zet Scherpenzeel in op verdichting.
Verruiming van de woningbouwafspraken is niet alleen wenselijk met het oog op de eigen ambities en behoeften, maar ook met het oog op de mobiliteit in de (sub)regio. Niet voor niets wordt er in Veenendaal en omstreken een forse behoefte geconstateerd. Scherpenzeel wil graag meedenken over manieren waarop zij, binnen de ruimtelijke mogelijkheden zoals geschetst in haar ruimtelijke structuurvisie, bij kan dragen aan het oplossen van dit vraagstuk.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
26
AMBITIE GEMEENTE SCHERPENZEEL •
• •
•
De woningbouwafspraken worden in lijn gebracht met de realisatiecapaciteit. Daarbij past de ambitie van 55 woningen per jaar. De druk op de woningmarkt, de autonome behoefte en onze ambitie om het huidige voorzieningenniveau (onderwijs, detailhandel, welzijn, sport) overeind te houden, rechtvaardigen een hogere woningbouwafspraak. Daarbij is het uitgangspunt dat inbreidingsplannen bovenop de ambitie van 55 woningen gerealiseerd kunnen worden. Het inwoneraantal in Scherpenzeel bedraagt momenteel bijna 10.000. De gemeente heeft geen ambitie om door te groeien naar bijvoorbeeld 15.000. In de Structuurvisie 2013 is uitgangspunt dat de gronden van de gemeente eerst worden ontwikkeld. De gemeente wil vooral bouwen voor huidige inwoners en terugkerende jongeren.
Kwalitatieve aandachtspunten Scherpenzeel bouwt ook meer voor doelgroepen, bijvoorbeeld voor ouderen zoals inbreidingsplan Weidelaar met 44 zorggeschikte woningen. De lanen en wegen in nieuw te ontwikkelen gebieden worden betaald uit het gemeentelijk bovenwijks fonds. Hier betalen alle ontwikkelaars aan mee. De nieuwe gebieden liggen aan de randen van het dorp dus wat verder van voorzieningen. Duurzaamheid is voor de komende jaren een belangrijk onderwerp, vooral met betrekking tot de bestaande voorraad van de corporatie. Ook het levensloop geschikt maken van de voorraad van de corporatie bepaald mede de gemeentelijke uitgaven vanuit de WMO. Mogelijke oplossingsrichtingen Richting het noorden is de provinciale rondweg de grens. Richting het zuiden zijn de beken de afbakening, daarboven liggen de grote uitbreidingsgebieden voor de komende ca. 15 jaar. Een deel van die gronden is in handen van ontwikkelaars. Tevens zijn er locaties binnen de bestaande contouren die voor inbreiding in aanmerking komen. Hierbij gaat het voornamelijk om transformatie en een aantal locaties welke al genoemd zijn in de planmonitor van Foodvalley.
27
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Veenendaal Tabel 11: toelichting op plannen Veenendaal
0. Realisatie
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
221
295
326
393
266
1A Onherroepelijk
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal
57
21
15
19
17
5
5
4
444
1.501
51 250
1B Onherroepelijk, uitwerkingsplicht 3 In voorbereiding Onbekend Totaal plannen
389
289
200
270
125
162
192
-
2.143
190 15
326 15
40
-
-
-
-
-
-
-
70
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
256
591
486
310
215
289
142
167
197
4
2.657
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 11: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) Veenendaal prognose
500
1.000
1.500
2.000
2.500
3.000
3.500
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Veenendaal plannen
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later
Veenendaal realisatie
Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit Gemeente beschikt over plancapaciteit voor in totaal ca. 2.650 woningen (hard, zacht) tot 2028. De aanwezige plancapaciteit zal op de lange termijn niet voldoende zijn. Het huidige groeitempo, de instroom vanuit de Randstad en de groei ambities van de provincie Utrecht zorgen ervoor dat Veenendaal extra locaties nodig heeft om in de toekomst te kunnen blijven groeien. Er zijn enkele mogelijke transformatie locaties aanwezig maar deze bieden, als zij al beschikbaar komen, onvoldoende ruimte om de benodigde aantallen woningen te kunnen realiseren. Toelichting op plannen Het hoge percentage vaste plannen in Veenendaal wordt onder andere veroorzaakt door: • het plangebied Veenderij, deel twee van “Veenendaal-oost’. Hier komen nog circa 500 woningen bij. • het plangebied Groenpoort, het derde en laatste deelgebied van “Veenendaal-oost” met circa 1000 woningen. • Plan Greenfields aan de zuidoostzijde van het centrum met circa 400 woningen. • Diverse kleine inbreidingslocaties (vooral scholen) in bestaande wijken met circa 200 woningen. De provincie Utrecht heeft een eigen visie op de invulling van de woningbouw opgave in de U10 –regio maar niet voor regio’s als Amersfoort en Zuidoost Utrecht. De discussie over de invulling van de bouwbehoefte in deze regio’s van de provincie moet nog gevoerd worden.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
28
AMBITIE GEMEENTE VEENENDAAL • •
•
•
•
Veenendaal wil groeien voor de autonome vraag, voor de instroom van buitenaf en vanwege de provinciale opgave van 9000 woningen voor Renswoude, Veenendaal en Rhenen samen. Veenendaal wil voor het ontwikkelen van een integrale gebiedsvisie in FoodValley een stedelijk netwerk creëren om zo onderwerpen als mobiliteit, wonen, economische groei en klimaatambities regionaal in te vullen. Veenendaal wil na de realisatie van alle huidige plannen 3000 extra woningen bouwen. Dit is een complexe opgave in bestaand stedelijk gebied met behoud van ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid en financiële haalbaarheid, waarbij uitgegaan wordt van een veilige, duurzame en gezonde woonomgeving. Waar mogelijk en financieel haalbaar zal gebouwd worden op inbreidingslocaties van industriële bedrijven die in het centrum liggen. Deze locaties samen bieden slechts plek voor een klein deel van de extra benodigde woningen en worden met het uitgangspunt van een hoge kwalitatieve leefomgeving ingevuld. Veenendaal wil haar voorzieningen niveau op peil houden en goed bereikbaar blijven.
Kwalitatieve aandachtspunten Gezondheid, leefbaarheid en veiligheid staan centraal in de Omgevingsvisie. Veenendaal is een compacte stad met een hoge dichtheid. Voor het behalen en behouden van deze centrale doelen in de Omgevingsvisie is in de toekomst te weinig fysieke ruimte: het gaat dan knellen om alle wensen op het gebied van werken, wonen, groen, wegen, water, klimaat en energie met behoud van kwaliteit in te vullen. Bij inbreidingsmogelijkheden wordt specifiek gekeken naar de behoefte aan woningtypen in die betreffende woonomgeving ontbreken. Levensloop bestendig bouwen en inspelen op het scheiden van wonen en zorg zijn hierbij leidend. Kwaliteit gaat steeds meer boven kwantiteit. Mogelijke oplossingsrichtingen Veenendaal staat op het punt om zichzelf meer als een stad te gaan zien in plaats van een dorp. Hierbij hoort de actuele discussie over gewenste bouwhoogten, intensivering van bouwlocaties en het vormen van een stedelijk netwerk in de regio. Door het gezamenlijk optrekken in Foodvalley verband op onderwerpen als bereikbaarheid, economische ontwikkeling, klimaatbeleid en als woonregio sta je samen sterker. Ook de verbinding van de kennisas EdeWageningen langs de A12 richting het westen is versterkend voor de gehele regio.
29
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
Resultaten verkenning gemeente Wageningen Tabel 12: toelichting op plannen Wageningen
0. Realisatie
‘14
‘15
‘16
‘17
‘18
146
46
202
213
217
‘19
‘20
‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘26
‘27 en later
Totaal 824
1A Onherroepelijk
247
90
99
72
72
72
72
45
-
-
769
1B Onherroepelijk, uitwerkingsplicht 2 Vastgesteld
-
30
-
-
-
-
-
-
-
-
30
53
-
-
-
-
-
-
-
-
-
53
3 In voorbereiding
9
20
80
70
-
-
-
-
-
-
179
4A Visie
15
60
44
90
30
30
25
-
-
409
Onbekend
-
-
65
11 5 -
-
-
-
-
-
-
65
324
200
28 8
25 7
16 2
10 2
10 2
70
Totaal
1.505
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), CBS cijfers nieuwbouw (2019)
Figuur 12: confrontatie plannen versus prognose (en bouwproductie 2017-2018) Wageningen prognose
200
400
600
800
1.000 1.200 1.400 1.600
Prognose 2017-2027 min. Prognose 2017-2027 max. Harde plannen (t/m 2026)
Wageningen plannen
Zachte plannen (t/m 2026) Plannen 2027 en later
Wageningen realisatie
Realisatie nieuwbouw 2017-2018
Bron: Planmonitor FoodValley (2019), Prognose uit Regionale Woonagenda (2018), CBS cijfers nieuwbouw (2019). *Definitie harde plannen: onherroepelijk of vastgesteld. Zachte plannen: overig.
Conclusie plancapaciteit De aanwezige plancapaciteit zal op de lange termijn naar verwachting niet voldoende zijn. Dit komt voornamelijk door de groei van de WUR, woonbehoeften van studenten en huishoudens die daarna in Wageningen willen blijven wonen, en huishoudens die meekomen uit de vestiging van grote bedrijven zoals IMEC en Unilever die zich vestigen. In Wageningen kan extra plancapaciteit gevonden worden uit het vergroten van de plancapaciteit van bestaande harde en zachte woningbouwplannen, binnen bestaand ruimtebeslag. Gezien de beperkte extra fysieke mogelijkheden verkent Wageningen daarnaast een regionale oplossing met Ede, voornamelijk voor de behoefte aan studentenwoningen. Toelichting op plannen Wageningen heeft harde plannen voor ca. 750 woningen, zachte plannen voor 300 woningen en zeer zachte plannen voor naar schatting 500 tot 700 woningen. De (zeer) zachte plannen zijn onder andere: • locatie Dreijen met in totaal naar schatting 200 tot 400 woningen (afhankelijk van de hoogte, 6 a 7 lagen), • Duivendaal, ongeveer 150-200 woningen • Computex, ongeveer 175 woningen • Kleinere inbreidingsmogelijkheden. Het totaal van alle kleine inbreidingsmogelijkheden bedraagt ongeveer 70 woningen.
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit Foodvalley 18.441
30
Door intensivering van een aantal bouwlocaties kunnen de aantallen van de zachte plannen tot ca. 20% hoger uitvallen. Met de huidige locaties en intensiveren van bestaande (harde en zachte) locaties is er tot 2035 nog voldoende uitzicht op nieuwe plancapaciteit. Gemeente benadrukt het belang van goede monitoring, en tijdig indien nodig nieuwe locaties benoemen.
AMBITIE GEMEENTE WAGENINGEN • •
•
Het uitgangpunt is dat iedereen in Wageningen moet kunnen komen wonen als ze dat willen. Dit uitgangspunt botst echter met de wens een “groene contour” rond Wageningen te willen bepalen. De gemeente wil de beschikbaarheid van woningen voor starters, gezinnen en ouderen vergroten. Daarnaast houdt de gemeente rekening met een grotere huishoudensgroei die samenhangt met de economische ambities samenhangend met de Kennisas en de vestiging van grote bedrijven als IMEC en Unilever. Op alle grote locaties wil Wageningen bouwen in de verhouding sociale huur 30%, middenhuur en/of goedkope koop 30% en overige koop (concept-woningmarktstrategie 2019).
Volgens de Primos prognose zijn er in Wageningen 1.100 woningen nodig tot en met 2028. De verwachting is dat de gemeente dit aantal met de huidige harde en zachte locaties tot 2028 kan realiseren. Echter, vanwege de groei van de WUR en de komst van IMEC moet het aantal te bouwen woningen flink omhoog, met naar verwachting circa met 10 tot 20% bovenop de huidige woningbouwafspraken. Dit kan Wageningen opvangen door het intensiveren van de huidige zachte plannen.
Kwalitatieve aandachtspunten Conform het coalitie-akkoord wordt er een “groene rand” rondom Wageningen opgetrokken, maar de exacte ligging van die rand is nu nog niet bepaald. De Wageningers willen dat er in eerste aanleg voor alle groepen die in aanmerking komen voor sociale huur en middenhuur wordt gebouwd. De aanleg van zonneparken voor 25 jaar biedt wellicht de mogelijkheid om de locatie na afloop van die periode in te zetten voor een ander doel. Tevens is het voor de toekomst van belang om in te kunnen schatten welk deel van de werknemers van bedrijven die zich in Wageningen vestigen ook in Wageningen komt wonen. Mogelijke oplossingsrichtingen Wageningen zoekt naar nieuwe mogelijkheden voor de huisvesting van studenten, voorbeeld richting Ede.
Bijlage 3 Provincie Gelderland, Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019, Arnhem, 17 december 2019
Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019 Provincie Gelderland
17 december 2019 Definitief
DATUM
17 december 2019
TITEL
Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
ONDERTITEL
OPDRACHTGEVER
Provincie Gelderland
AUTEUR(S)
Jeroen Lijzenga Vera Gijsbers
PROJECTNUMMER
3000.115
STATUS
Definitief
Inhoud Samenvatting
4
1
Inleiding
9
2
Achtergronden Primos 2019 2.1 Uitleg Primos model 2.2 Wijzigingen Primos 2019 2.3 Invoer voor de Gelderse variant 2.4 Achtergronden van de bevolkings- en huishoudensontwikkeling
11 11 12 12 13
3
Bevolkings- en huishoudensontwikkeling 3.1 Ontwikkeling van de bevolking 3.2 Huishoudensontwikkeling 3.3 Woningmarkteffecten
17 17 23 29
4
Kwalitatieve woningbehoefte 4.1 Vraag en aanbod huishoudens 4.2 Potentiële fricties tussen vraag en aanbod 4.3 Betaalbaarheid en sociale huur
33 33 37 41
Bijlage 1: Scenarioverkenning: verhoogde instroom arbeidsmigranten Spreiding over de regio’s Een scenario met verhoogde instroom Kort verblijf versus lang verblijf Woonbehoeften
45 45 46 48 49
Bijlage 2: Verdieping tabellen en figuren per regio
50
Samenvatting
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
4
Achtergrond •
•
De provincie Gelderland stelt periodiek bevolkings- en huishoudensprognoses op voor de regio’s en gemeenten binnen de provincie. Companen heeft de provincie dit jaar ondersteund bij het opstellen van de Gelderse variant van de nieuwe prognose Primos 2019. Als basis voor de Gelderse variant van Primos 2019 dient de referentieraming van ABF. Voor de Gelderse variant zijn twee prognoses uitgewerkt, gebaseerd op de bandbreedte in de woningbouwafspraken met de regio’s. De variant ‘Laag’ sluit aan bij de onderkant van deze bandbreedte en de variant ‘Hoog’ bij de bovenkant. De regio’s Rivierenland, Arnhem en Nijmegen hanteren geen bandbreedte in de woningbouwafspraken. Om regio’s te vergelijken is voor Rivierenland en Nijmegen e.o. gebruik gemaakt van oude woningbouwafspraken en voor Arnhem de huishoudensontwikkeling van de Gelderse prognose 2016. De Gelderse variant Primos 2019 verschilt dus voornamelijk van de referentieraming in het gebruikte bouwprogramma. In de Gelderse variant Primos 2019 is uitgegaan van een trendmatige ontwikkeling van de buitenlandse migratie. De buitenlandse migratie kan in de tijd sterk fluctueren. Dit betekent dat bij de raming op de langere termijn rekening moet worden gehouden met onzekerheden in deze ontwikkeling.
Bevolkings- en huishoudensontwikkeling •
De bevolking van Gelderland blijft in de periode tot 2040 groeien. Het aantal inwoners neemt volgende Gelderse variant Hoog toe van 2.072.200 inwoners in 2019 naar 2.169.700 in 2040. Dat is een toename met 97.500 inwoners, of bijna 5%. Volgens de Gelderse variant Primos 2019 Laag neemt het aantal inwoners toe met 85.300. Volgens die variant heeft Gelderland in 2040 2.157.500 inwoners.
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
•
Veel gebieden in Nederland hebben te maken met een toenemend aandeel ouderen op de bevolking. Met het ouder worden van de grote naoorlogse (babyboom) generatie neemt het aantal personen in de leeftijd van 65 jaar en ouder, maar vooral in de leeftijd van 75 jaar en ouder, sterk toe. Het aandeel 75-plussers op de bevolking verdubbelt in Gelderland in de periode tot 2040 bijna. Op dit moment is 8% van de inwoners van de provincie 75 jaar en ouder. Over ruim twintig jaar is dit aandeel toegenomen naar 15%. Het aandeel 65-74-jarigen blijft in die periode vrijwel gelijk, maar het aandeel 45-64-jarigen neemt aanzienlijk af, van 29% in 2019 naar 22% in 2040. De leeftijdsgroepen tot 45 jaar blijven naar verhouding even groot. Er is daarmee geen sprake van een grote ontgroening in Gelderland, maar wel van een aanzienlijke vergrijzing.
•
De Primos 2019 bevolkingsprognose komt beduidend hoger uit dan in de Primos 2016 bevolkingsprognose werd voorzien. Dit hangt met name samen met de positieve ontwikkelingen in de recente jaren in de meeste regio’s en met het actualiseren van aannames ten aanzien van de levensverwachting.
•
De huishoudensontwikkeling houdt geen gelijke tred met de ontwikkeling van het aantal inwoners. In een situatie waarin het aandeel ouderen toeneemt, stijgt het aantal huishoudens naar verhouding doorgaans sterker dan het aantal inwoners. Dit komt doordat oudere huishoudens meestal kleine huishoudens zijn, overwegend paren en alleenstaanden. Ook in Gelderland doet dit zich de komende periode voor. Het aantal inwoners in de provincie stijgt tussen nu en 2030 met bijna 5%, het aantal huishoudens stijgt met bijna 9%. Dit is een rechtstreeks gevolg van de huishoudensverdunning door het ouder worden van de bevolking. Het aantal huishoudens neemt volgens de Gelderse variant Primos 2019 Hoog
5
in de periode tot 2040 toe met 79.980 huishoudens, van 925.410 nu tot 1.005.390 in 2040. •
De huishoudensontwikkeling verschilt per regio. In een deel van de regio’s blijft het aantal huishoudens groeien tot 2040 (Foodvalley, Noord-Veluwe, Rivierenland). Een deel van de regio’s heeft te maken met een afvlakkende groei (Arnhem e.o., De Liemers, Nijmegen e.o.). In de regio Achterhoek voorziet de prognose een teruglopend aantal huishoudens na 2030.
jaarlijks meer koopwoningen vrij. De toename van het aantal vrijkomende koopwoningen betreft met name eengezinskoopwoningen. In 2018 kwamen door woningverlating zo’n 6.200 eengezinskoopwoningen vrij in Gelderland, in 2040 zullen dit er volgens de prognose bijna 15.000 zijn.
Kwalitatieve woningbehoefte •
Het recent beschikbaar gekomen WoON2018 geeft inzicht in de woonwensen van huishoudens die overwegen de komende jaren te verhuizen. Daarnaast is het belangrijk om ook naar het daadwerkelijke verhuisgedrag te kijken; welke keuzes maken huishoudens met verschillende achtergronden werkelijk. De grootste verhuisdynamiek is er bij jongere huishoudens; starters en 1-2-persoonshuishoudens tot 35 jaar. De groep gezinnen verhuist gemiddeld minder, maar is een grote groep op de woningmarkt en zorgt daarom ook voor veel verhuisbewegingen. Dat geldt ook voor kleine huishoudens in de leeftijd van 35 tot 55 jaar. Oudere huishoudens verhuizen zoals aangegeven veel minder.
•
Jonge gezinnen kiezen vaak voor een rij-/hoekwoning. Gezinnen die de volgende stap zetten willen bij verhuizing veelal groter gaan wonen en kiezen een grotere rij-/hoekwoning, tweekapper of een vrijstaande woning. De vraag naar huur- en koopappartementen is in absolute zin in belangrijke mate afkomstig van jongere kleine huishoudens. Oudere huishoudens kiezen naar verhouding vaker voor een appartement, maar in omvang is hun vraag kleiner dan die van jongere huishoudens. In de stedelijke regio’s kiezen jonge huishoudens vaker voor een huurappartement. In de meer landelijke gebieden behoren een eengezinshuurwoning of een rij-/hoekwoning in de koopsector vaker tot de mogelijkheden.
Woningtekorten •
Er is op dit moment in de meeste Gelderse regio’s sprake van een woningtekort. In Primos 2019 wordt dit tekort in de eerste jaren deels ingelopen. Overigens heeft de woningmarkt om te kunnen functioneren ook een zekere druk nodig. Voor een goed functionerende woningmarkt wordt in het algemeen uitgegaan van een acceptabel woningtekort van ongeveer 2% (bron: Planbureau voor de Leefomgeving). Op dit moment bedraagt het woningtekort in Gelderland zo’n 35.000 woningen. Dat is 4% van de woningvoorraad in de provincie. Het woningtekort loopt in de eerste prognosejaren terug tot 3,2% in 2022. Daarna loopt het tekort langzamer terug tot 2,6% in 2040. In 2030 bedraagt volgens de prognose Gelderse variant Hoog alleen in de regio’s Nijmegen e.o., Foodvalley en NoordVeluwe het woningtekort nog beduidend meer dan de genoemde 2%.
Vrijkomende woningen •
Met het ouder worden van de babyboomgeneratie, neemt het aantal koopwoningen dat vrijkomt doordat de bewoners verhuizen naar een verzorgingstehuis of omdat zij overlijden toe. In de periode 2018 - 2040 stijgt het aantal vrijkomende koopwoningen veel sneller dan het aantal huurwoningen. Nu komen door woningverlating jaarlijks nog meer huurwoningen vrij dan koopwoningen, rond 2025 slaat dit om en komen
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
6
•
De regio’s Arnhem e.o., De Liemers en Nijmegen e.o. hebben in 2019 een woningmarktonderzoek door Companen laten uitvoeren. In dat onderzoek is gebruik gemaakt van de Gelderse variant Primos 2019. De kwalitatieve woningbehoefte op regioniveau die in dat onderzoek is bepaald, is gelijk aan de behoefte die in de voorliggende rapportage is opgenomen. De kwalitatieve woningbehoefte is in deze rapportage uitgewerkt per regio. Een nader uitwerking op gemeente- en kernniveau valt buiten de scoop van dit onderzoek. Om inzicht op een lager schaalniveau te verkrijgen is daarom aanvullend onderzoek nodig.
•
In de Achterhoek is er vooral een aanvullende vraag naar grondgebonden koopwoningen tot € 200.000 en tussen de € 200.000 en de € 300.000. Om in de behoefte te voorzien van kleine huishoudens is er daarnaast behoefte aan het toevoegen van huur- en koopappartementen, voor ouderen dichtbij voorzieningen. Potentiële overschotten signaleren we bij huureengezinswoningen en duurdere grondgebonden woningen.
•
In de regio Arnhem e.o. is een sterkere behoefte aan particuliere huurappartementen en koopappartementen. Ook zijn er in de dure koopsector potentiële tekorten. Daarnaast is er een aanzienlijke additionele behoefte aan sociale huurappartementen, maar ook aan goedkopere koopappartementen.
•
In De Liemers springt de grote behoefte aan goedkope koopwoningen tot € 200.000 eruit. Dit aanbod was er altijd in deze regio, maar is door de prijsstijgingen geleidelijk niet meer bereikbaar voor een grote groep huishoudens.
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
•
In de Foodvalley is de vraag naar woningen per segment veel gelijkmatiger verdeeld dan in de andere regio’s. Het potentiële overschot aan grondgebonden sociale huurwoningen is kleiner dan in veel andere regio’s en ontstaat later in de tijd. Ook hier is naar verhouding veel vraag naar goedkopere koopwoningen tot € 200.000. De vraag naar goedkope appartementen tot € 200.000 en particuliere huurappartementen ligt in de Foodvalley ook relatief hoger dan in de andere regio’s. Dit komt mede door de grotere groep jonge huishoudens in Wageningen.
•
In de regio Nijmegen e.o. is het tekort aan sociale huurappartementen en betaalbare koopwoningen tussen de € 200.000 en de € 300.000 groot. Een groot deel van de totale behoefte aan sociale huurappartementen in de provincie Gelderland is geconcentreerd in Nijmegen. Daarnaast zien we in potentie ook de grootste overschotten aan sociale grondgebonden huurwoningen in Nijmegen ontstaan.
•
In de regio Noord-Veluwe is de vraag sterker gericht op de koopsector. Er ontstaat een aanzienlijke extra vraag naar duurdere grondgebonden koopwoningen en ook een naar verhouding grote vraag naar duurdere appartementen. Deze vraag is afkomstig van ouderen die hun grote grondgebonden woning willen verlaten en een appartement met een vergelijkbare kwaliteit willen betrekken.
•
In Rivierenland concentreert de additionele behoefte zich op grondgebonden koopwoningen in alle prijssegmenten. Er doen zich in deze regio geen potentiële overschotten voor. Ook in Rivierenland is er vraag naar appartementen, vooral naar sociale huurappartementen en duurdere koopappartementen.
7
•
In de Stedendriehoek springt de aanzienlijke vraag naar goedkope grondgebonden koopwoningen en appartementen in de koopsector eruit, maar
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
ook de vraag naar dure grondgebonden koopwoningen en sociale huurappartementen. Evenals in veel andere regio’s staan grondgebonden sociale huurwoningen potentieel onder druk.
8
1 Inleiding De provincie Gelderland stelt periodiek bevolkings- en huishoudensprognoses op voor de regio’s en gemeenten binnen de provincie. Deze prognoses worden opgesteld met het model IPB Primos van ABF Research. Companen heeft de provincie dit jaar ondersteund bij het opstellen van de Gelderse variant Primos 2019. Onderdeel hiervan is de uitwerking van de prognose-uitkomsten volgens verschillende scenario’s. Tevens is een kwalitatieve duiding van de woningbehoefte uitgewerkt op basis van het WoON2018. In deze rapportage wordt achtereenvolgens ingegaan op: • De achtergronden van het Primosmodel 2019 en de verschillen met Primos 2016. • De bevolkings- en huishoudensontwikkeling volgens de Gelderse variant van Primos 2019. • De kwalitatieve woningbehoefte in de regio’s. • Een verkenning van een scenario op basis van een verhoogde instroom van arbeidsmigranten.
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
9
Provinciale uitgangspunten Als basis voor de Gelderse variant Primos 2019 dient de referentieraming Primos 2019 van ABF. Voor de Gelderse variant zijn twee prognoses uitgewerkt, gebaseerd op de bandbreedte in de woningbouwafspraken met de regio’s (zie tabel 2.1). De Gelderse variant Primos 2019 ‘Laag’ sluit aan bij de onderkant van deze bandbreedte en de Gelderse variant Primos 2019 ‘Hoog’ bij de bovenkant. De Gelderse variant Primos 2019 verschilt dus voornamelijk van de referentieraming Primos 2019 in het gebruikte bouwprogramma. De groeicomponenten in de prognose, het geboortesaldo, de binnenlandse migratie en de buitenlandse migratie, zijn niet aangepast. Uitzondering daarop vormt de buitenlandse migratie in Wageningen. Hier is een correctie toegepast om het effect van de wijze van administreren te compenseren en de landelijke trend die in de referentieraming Primos 2019 wordt gehanteerd beter aan te laten sluiten op de Wageningse situatie. De correctie die is gedaan is vergelijkbaar met de correctie die ook is toegepast bij de Gelderse variant Primos 2016. De Gelderse varianten Primos 2019 ‘Laag’ en ‘Hoog’ zijn in hoofdstuk 3 nader uitgewerkt. De kwalitatieve duiding van de ontwikkeling van de woningbehoefte in hoofdstuk 4 is gebaseerd op de Gelderse variant Primos 2019 ‘Hoog’.
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
10
2 Achtergronden Primos 2019 2.1 Uitleg Primos model Primos 2019 is een trendprognose. In de prognose zijn trends uit het verleden de basis voor de ramingen voor de toekomst. Primos gebruikt als randtotaal de landelijke CBS prognose. De uitwerking naar regio’s en gemeenten verschilt van de CBS prognose; Primos en CBS hanteren hierin eigen uitgangspunten. De uitkomsten van Primos 2019 zijn betrouwbaar op regionaal niveau. Dat wil zeggen dat het regionale schaalniveau een omvang heeft die betrouwbare ramingen mogelijk maakt. De uitwerking op gemeenteniveau is meer indicatief, omdat er op een lager schaalniveau meer onzekerheden en lokale afhankelijkheden spelen, zoals de toevoegingen aan de woningvoorraad in gemeenten.
Natuurlijke aanwas en migratie Een bevolking groeit of krimpt door natuurlijke aanwas en migratie. In Primos bepalen het geboortesaldo (het saldo van het aantal levend geborenen en het aantal overledenen), het binnenlandse migratiesaldo (het saldo van het aantal vestigers uit andere gemeenten en het aantal vertrekkers naar andere gemeenten) en het buitenlandse migratiesaldo (het saldo van het aantal vestigers uit het buitenland en het aantal vertrekkers naar het buitenland) de bevolkings- en huishoudensontwikkeling. Primos maakt in de prognose een onderscheid tussen korte-afstandsmigratie en lange-afstandsmigratie. De korte-afstandsmigratie is de migratie binnen de regio, de lange-afstandsmigratie is de migratie over de regiogrens. De regionale migratie wordt ingeschat op basis van trends uit het verleden. De lokale migratie wordt mede bepaald door vraag- en aanbod op de woningmarkt. Het bouwprogramma van gemeenten is daarin een belangrijke factor. De korte-afstandsmigratie is hoger als er meer woningen worden gebouwd. Hierbij wordt er uiteraard rekening
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
gehouden met concurrerend aanbod binnen de regio. Primos baseert zich voor de eerste jaren op de bekende woningbouwplannen. Daarna schakelt het model geleidelijk over op een trendmatige doorrekening van de ontwikkeling van de huishoudensontwikkeling en de woningbehoefte. Primos baseert zich daarnaast op een trendmatige raming van de sloop.
Institutionele bevolking De huishoudensprognose gaat over reguliere huishoudens, de institutionele bevolking wordt in het model apart behandeld. Primos rekent met het extramuraliseringsbeleid dat een aantal jaar geleden is ingezet bij het bepalen welk deel van de inwoners tot de institutionele bevolking moet worden gerekend. De extramuralisering houdt in dat er meer wordt uitgegaan van het brengen van zorg aan huis, waardoor meer mensen zelfstandig (met of zonder gebruik van zorg) kunnen wonen en er minder mensen in een zorginstelling wonen. Dit heeft betrekking op het beleid om ouderen met een lichte zorgvraag geen indicaties meer te geven voor een intramurale opname. De uitgangspunten worden gebaseerd op CBS data over deze onderwerpen. Primos houdt daarnaast rekening met extramuralisering. Er zijn steeds meer doelgroepen met een zorg en/of een ondersteuningsvraag die (langer) zelfstandig wonen. Dit betreft bijvoorbeeld het vrijkomen van gedetineerden, of mensen die hun behandeling in de verslavingszorg hebben voltooid. Dit wordt gebaseerd op zogenoemde overgangskansen. De overgangskansen worden benaderd op basis van landelijke statistieken en zoveel als mogelijk regionaal ingekleurd.
11
Provincie Gelderland. Samenvatting van de woningbouwafspraken per regio, de realisatie vanaf het begin van de afsprakenperiode tot en met 2017 en de restopgave vanaf 2018 (afronding op tientallen) WoningbouwRestopgave vanaf afspraken 2018 Reali-
Achterhoek*
2017-2025
2.820
n.v.t.
380
2.440
n.v.t.
Arnhem e.o.**
2017-2027
n.v.t.
13.500
1.050
n.v.t.
12.450
De Liemers
2017-2027
2.850
4.010
230
2.620
3.780
Foodvalley****
2017-2027
10.200
12.470
1.400
8.800
11.070
Nijmegen e.o.**
2017-2027
n.v.t.
16.050
2.230
n.v.t.
13.820
Noord-Veluwe
2013-2025
7.380
8.120
2.200
5.180
5.920
Rivierenland*
2015-2025
n.v.t.
10.500
2.440
n.v.t.
8.060
Stedendriehoek****
2018-2027
6.930
9.700
***
6.930
9.700
Provincie 30.180 74.350 9.930 * Geen bovengrens in woningbouwafspraken aanwezig ** Geen ondergrens in woningbouwafspraken aanwezig *** Onbekend **** Exclusief maatwerkafspraken Foodvalley (+800), Stedendriehoek (+930) Bron: Provincie Gelderland.
25.970
64.800
Hoog
satie t/m 2017
Laag
Periode huidige afspraken
Bovengrens
De volgende wijzigingen zijn in Primos 2019 doorgevoerd ten opzichte van Primos 2016: • Primos maakt gebruik van een nieuwe nationale prognose van het CBS (peildatum eind 2018). • Het nieuwe WoON2018 is gebruikt voor het afleiden van actuele parameters over de woonvoorkeuren en verhuisgeneigdheid. • Er is een wijziging doorgevoerd in de benadering van het doorverhuizen uit AZC’s. Bij het verhuizen van asielzoekers vanuit de gemeente waar het AZC is gevestigd naar de uiteindelijke woongemeente, is de ‘gangbare’ stroom als binnenlandse migratie gerekend; een eventueel ‘surplus’ wordt gerekend als buitenlandse migratie rechtstreeks naar de uiteindelijke woongemeente. Wat een gangbare stroom is en wat een surplus is wordt trendmatig bepaald. • Primos 2019 houdt beter rekening met het inlopen van een woningtekort dan Primos 2016. Hiervoor is een nieuwe manier van ramen ontwikkeld.
Tabel 2.1:
Ondergrens
2.2 Wijzigingen Primos 2019
2.3 Invoer voor de Gelderse variant De Gelderse variant Primos 2019 is gebaseerd op het resterende bouwprogramma vanaf 2018 volgens de afspraken tussen de regio’s en de provincie. Daarbij wordt, zoals beschreven, waar van toepassing een ondergrens en een bovengrens aangehouden.
3000.115 | Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019
De restopgave vanaf 2018 tot het eind van de afsprakenperiode volgens de ondergrens en de bovengrens, vormen de Gelderse variant Primos 2019 Laag en de Gelderse variant Primos 2019 hoog in de prognose-uitwerking. Woningbehoefte in de regio Achterhoek De afgelopen periode wordt duidelijk dat de ontwikkeling van de krimp in de regio Achterhoek zich minder snel voltrekt dan eerder werd verwacht. ABF heeft in 2018 voor de regio Achterhoek vijf scenario’s van de huishoudensontwikkeling doorgerekend. Op basis hiervan is er in de regio extra ruimte vastgesteld voor nieuwbouw bovenop bestaande afspraken, met name voor starters en senioren. Voor de extra aantallen zijn geen afspraken per